|

ازسرگیری مذاکرات واشنگتن و مسکو بر سر پیمان تسلیحاتی جدید

چین، شرط ترامپ برای روسیه

رؤسای جمهوري ایالات متحده و روسیه در آخرین مذاکراتی که به‌تازگی در حاشیه اجلاس رهبران گروه 20 در اوزاکای ژاپن داشتند، توافق کردند تا گفت‌و‌گو‌ها را برای دستیابی به پیمان جدیدی در زمینه تسلیحات هسته‌ای از سر بگیرند. حدود سه هفته پس از این توافق ترامپ و پوتین، امروز مذاکره‌کنندگان آمریکایی و روسی در ژنو سوئیس پای میز مذاکره خواهند نشست؛ اما این مذاکرات فقط درباره تسلیحات هسته‌ای ایالات متحده و روسیه نیست و مذاکره‌کنندگان دولت ترامپ می‌خواهد چین و بلندپروازی‌های هسته‌ای و موشکی این کشور را هم وارد مذاکرات و توافق احتمالی جدید با روسیه کنند. این موضوع را روز گذشته دیپلمات‌های آمریکایی مطرح کردند و احتمال دادند که پیمان جدید کنترل تسلیحات هسته‌ای میان سه کشور ایالات متحده، روسیه و چین به امضا برسد.
پیمان استارت جدید که آخرین پیمان کنترل تسلیحاتی مهم میان آمریکا و روسیه است؛ تا سال ۲۰۲۱ اعتبار دارد؛ اما دونالد ترامپ اعلام کرده که به دلیل پایبند‌نبودن مسکو به این پیمان تمایلی برای تعهد یک‌جانبه به آن ندارد. با‌این‌حال ترامپ و پوتین در مذاکرات دو‌جانبه در اوزاکا توافق کردند تا برای دستیابی به پیمانی جدید مذاکره کنند. واشنگتن، مسکو را به نقض پیمان تسلیحات هسته‌ای میان‌برد که در سال ۱۹۸۷ و قبل از پایان جنگ سرد امضا شد، متهم می‌کند؛ اما روسیه این اتهام را رد می‌کند.
پیمان استارت جدید، آمریکا و روسیه را به استقرار هزارو 550 کلاهک هسته‌ای استراتژیک روی حداکثر ۷۰۰ موشک بالستیک قاره‌پیما و بمب‌افکن‌های استراتژیک مستقر محدود می‌کند. در‌حال‌حاضر آمریکا شش‌هزارو 185 کلاهک هسته‌ای، روسیه شش‌هزارو 490 کلاهک هسته‌ای و چین 290 کلاهک در اختیار دارد. اصرار مقام‌های آمریکایی برای وارد‌کردن چین به بحث کنترل تسلیحات هسته‌ای به دلیل پیشرفت‌های اخیر این کشور است که نگرانی واشنگتن را برانگیخته است.
در مذاکراتی که امروز در ژنو سوئیس انجام می‌شود، جان سالیوان، یکی از دیپلمات‌های سرشناس و معاون وزیر خارجه آمریکا، ریاست هیئت امنیتی- نظامی این کشور را بر‌عهده خواهد داشت و در آن سوی میز هم سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، سرپرست تیم مذاکره‌کننده روسی خواهد بود.
چین، متحد نزدیک روسیه، تسلیحات هسته‌ای، توانمندی‌های موشک بالستیک و دانش ساخت تسلیحات شیمیایی و بیولوژیکی دارد و در حال به‌روز‌رسانی زرادخانه هسته‌ای خود است. با اینکه چین چند توافق تسلیحاتی به امضا رسانده است، هیچ‌کدام از این توافق‌ها شامل ایجاد محدودیت در تسلیحات هسته‌ای این کشور نمی‌شود.
رئیس‌جمهور روسیه قبل از دیدار با ترامپ در اوزاکا گفته بود که تلاش خواهد کرد تا رئیس‌جمهور آمریکا را برای تمدید پیمان استارت جدید متقاعد کند و تا حد زیادی در این امر موفق بوده؛ اما ترامپ مذاکره برای پیمان استارت جدید را مشروط به حضور چین در این مذاکرات و محدود‌شدن تسلیحات هسته‌ای این کشور کرده است. روسیه از این ابتکار ترامپ استقبال کرده؛ اما چینی‌ها موافق حضور در این توافق و محدود‌شدن تسلیحات هسته‌ای خود نیستند.
استقبال روسیه برای توافق جدید با ایالات متحده در شرایطی مطرح می‌شود که رابطه دو کشور از سال 2010 که پیمان استارت جدید در پراک، پایتخت جمهوری چک، به امضا رسید، با فراز‌و‌نشیب‌های زیادی همراه بوده است. جنگ داخلی در اوکراین و حمایت روسیه از شبه‌نظامیان شرق این کشور، انضمام شبه‌جزیره کریمه به خاک روسیه و پرونده مداخله روسیه در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا تحولاتی است که باعث اعمال تحریم‌هایی از سوی واشنگتن علیه مسکو شد و رابطه دو کشور را به سرد‌ترین وضعیت پس از پایان جنگ سرد سوق داد.
تلاش‌های ترامپ برای بهبود رابطه با روسیه نیز چندان نتیجه‌بخش نبوده و انتظار نمی‌رود تا سال 2021 و پایان اعتبار پیمان استارت جدید، توافق جدیدی برای تمدید آن حاصل شود. ورود چین به این مذاکرات نیز این روند را پیچیده‌تر خواهد کرد. رسانه‌های آمریکایی احتمال می‌دهند که مخالفت پکن و نیز پیچیدگی شرایط میان آمریکا و روسیه ایجاب می‌کند که مسکو و واشنگتن ابتدا به توافق اولیه با هم دست یابند و پس‌از‌آن چین را وارد مذاکرات کنند.
رؤسای جمهوري ایالات متحده و روسیه در آخرین مذاکراتی که به‌تازگی در حاشیه اجلاس رهبران گروه 20 در اوزاکای ژاپن داشتند، توافق کردند تا گفت‌و‌گو‌ها را برای دستیابی به پیمان جدیدی در زمینه تسلیحات هسته‌ای از سر بگیرند. حدود سه هفته پس از این توافق ترامپ و پوتین، امروز مذاکره‌کنندگان آمریکایی و روسی در ژنو سوئیس پای میز مذاکره خواهند نشست؛ اما این مذاکرات فقط درباره تسلیحات هسته‌ای ایالات متحده و روسیه نیست و مذاکره‌کنندگان دولت ترامپ می‌خواهد چین و بلندپروازی‌های هسته‌ای و موشکی این کشور را هم وارد مذاکرات و توافق احتمالی جدید با روسیه کنند. این موضوع را روز گذشته دیپلمات‌های آمریکایی مطرح کردند و احتمال دادند که پیمان جدید کنترل تسلیحات هسته‌ای میان سه کشور ایالات متحده، روسیه و چین به امضا برسد.
پیمان استارت جدید که آخرین پیمان کنترل تسلیحاتی مهم میان آمریکا و روسیه است؛ تا سال ۲۰۲۱ اعتبار دارد؛ اما دونالد ترامپ اعلام کرده که به دلیل پایبند‌نبودن مسکو به این پیمان تمایلی برای تعهد یک‌جانبه به آن ندارد. با‌این‌حال ترامپ و پوتین در مذاکرات دو‌جانبه در اوزاکا توافق کردند تا برای دستیابی به پیمانی جدید مذاکره کنند. واشنگتن، مسکو را به نقض پیمان تسلیحات هسته‌ای میان‌برد که در سال ۱۹۸۷ و قبل از پایان جنگ سرد امضا شد، متهم می‌کند؛ اما روسیه این اتهام را رد می‌کند.
پیمان استارت جدید، آمریکا و روسیه را به استقرار هزارو 550 کلاهک هسته‌ای استراتژیک روی حداکثر ۷۰۰ موشک بالستیک قاره‌پیما و بمب‌افکن‌های استراتژیک مستقر محدود می‌کند. در‌حال‌حاضر آمریکا شش‌هزارو 185 کلاهک هسته‌ای، روسیه شش‌هزارو 490 کلاهک هسته‌ای و چین 290 کلاهک در اختیار دارد. اصرار مقام‌های آمریکایی برای وارد‌کردن چین به بحث کنترل تسلیحات هسته‌ای به دلیل پیشرفت‌های اخیر این کشور است که نگرانی واشنگتن را برانگیخته است.
در مذاکراتی که امروز در ژنو سوئیس انجام می‌شود، جان سالیوان، یکی از دیپلمات‌های سرشناس و معاون وزیر خارجه آمریکا، ریاست هیئت امنیتی- نظامی این کشور را بر‌عهده خواهد داشت و در آن سوی میز هم سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، سرپرست تیم مذاکره‌کننده روسی خواهد بود.
چین، متحد نزدیک روسیه، تسلیحات هسته‌ای، توانمندی‌های موشک بالستیک و دانش ساخت تسلیحات شیمیایی و بیولوژیکی دارد و در حال به‌روز‌رسانی زرادخانه هسته‌ای خود است. با اینکه چین چند توافق تسلیحاتی به امضا رسانده است، هیچ‌کدام از این توافق‌ها شامل ایجاد محدودیت در تسلیحات هسته‌ای این کشور نمی‌شود.
رئیس‌جمهور روسیه قبل از دیدار با ترامپ در اوزاکا گفته بود که تلاش خواهد کرد تا رئیس‌جمهور آمریکا را برای تمدید پیمان استارت جدید متقاعد کند و تا حد زیادی در این امر موفق بوده؛ اما ترامپ مذاکره برای پیمان استارت جدید را مشروط به حضور چین در این مذاکرات و محدود‌شدن تسلیحات هسته‌ای این کشور کرده است. روسیه از این ابتکار ترامپ استقبال کرده؛ اما چینی‌ها موافق حضور در این توافق و محدود‌شدن تسلیحات هسته‌ای خود نیستند.
استقبال روسیه برای توافق جدید با ایالات متحده در شرایطی مطرح می‌شود که رابطه دو کشور از سال 2010 که پیمان استارت جدید در پراک، پایتخت جمهوری چک، به امضا رسید، با فراز‌و‌نشیب‌های زیادی همراه بوده است. جنگ داخلی در اوکراین و حمایت روسیه از شبه‌نظامیان شرق این کشور، انضمام شبه‌جزیره کریمه به خاک روسیه و پرونده مداخله روسیه در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا تحولاتی است که باعث اعمال تحریم‌هایی از سوی واشنگتن علیه مسکو شد و رابطه دو کشور را به سرد‌ترین وضعیت پس از پایان جنگ سرد سوق داد.
تلاش‌های ترامپ برای بهبود رابطه با روسیه نیز چندان نتیجه‌بخش نبوده و انتظار نمی‌رود تا سال 2021 و پایان اعتبار پیمان استارت جدید، توافق جدیدی برای تمدید آن حاصل شود. ورود چین به این مذاکرات نیز این روند را پیچیده‌تر خواهد کرد. رسانه‌های آمریکایی احتمال می‌دهند که مخالفت پکن و نیز پیچیدگی شرایط میان آمریکا و روسیه ایجاب می‌کند که مسکو و واشنگتن ابتدا به توافق اولیه با هم دست یابند و پس‌از‌آن چین را وارد مذاکرات کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.