ترامپ از لج اوباما از برجام خارج شد
محرمانههای سفیر انگلیس درباره رئیسجمهور آمریکا
روحاله نخعی : سفیر مستعفی بریتانیا در آمریکا در نامههای دیپلماتیکش به لندن، تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از برجام را «وندالیسم دیپلماتیک» خوانده بود و علت آن را کینه رئیسجمهور فعلی از رئیسجمهور سابق توصیف کرده بود. روزنامه دیلیمیل در نسخه روز یکشنبه خود به افشای بخش تازهای از یادداشتهای کیم دروک برای وزارت خارجه پرداخت که مسئله ایران یا به عبارت دقیقتر، مسئله خروج ایالات متحده از توافق برجام، مهمترین سوژه مطرحشده در میان آنها بود. در این یادداشت، دروک مینویسد: «این نتیجه، تناقض کاخ سفید را نمایان میکند؛ دسترسی شما عالی است و بهجز رئیسجمهور میتوانید همه را ببینید؛ اما در محتوای کار، دولت تصمیمش را در جهت وندالیسم دیپلماتیک نسبت به این اقدام گرفته است؛ ظاهرا به دلایل عقیدتی و شخصی؛ این توافق اوباما بوده است».این یادداشت پس از سفری نوشته شده است که بوریس جانسون، وزیر خارجه وقت بریتانیا، در بهار و قبل از خروج آمریکا از برجام، به واشنگتن داشت. در این سفر، جانسون تلاش کرد ایالات متحده را قانع کند از توافق هستهای با ایران خارج نشود؛ اما تلاش او مانند تلاش دیگر مقامات اروپایی در
آن مقطع زمانی ناکام ماند. وزیر خارجه وقت در این سفر با بسیاری از مقامات دولت دیدار کرد؛ اما دیدار مستقیمی با شخص ترامپ نداشت.به گزارش دیلیمیل، دروک با اشاره به وجود شکاف میان نزدیکترین مشاوران رئیسجمهور ادامه میدهد: «علاوه بر این، [مقامات دولت] نمیتوانند هیچ راهبردی برای «روز بعد» [بعد از خروج از توافق] تبیین کنند و تماسهای امروز صبح با وزارت خارجه هیچ نشانهای از وجود نقشهای برای تعامل با شرکا و متحدان به دست نمیدهند؛ چه در اروپا و چه در منطقه [غرب آسیا]».این اولین دور افشای یادداشتهای دروک نیست؛ هفته گذشته مجموعه دیگری از یادداشتهای او افشا شده بود که در آنها سفیر بریتانیا، دولت ترامپ را «به شکلی منحصربهفرد ناکارآمد»، «دستوپاچلفتی» و «بیعرضه» خوانده بود. ترامپ در واکنش به افشای این نوشتهها، دروک را «احمقی پرمدعا» خواند و اعلام کرد دولتش دیگر با این سفیر کار نخواهد کرد. در ادامه این چالش بیسابقه در روابط نزدیک و خاص بین بریتانیا و آمریکا، ترزا می، نخستوزیر و جرمی هانت، وزیر خارجه فعلی بریتانیا، از سفیر دفاع کردند اما با خودداری بوریس جانسون، جانشین احتمالی می از حمایت از دروک، او ناچار به
استعفا شد.
ترامپ و کینه از اوباما
بااینحال،کیم دروک تنها کسی نیست که تصمیمات ترامپ را از زاویه «لجبازی» او با اولین رئیسجمهور سیاهپوست ایالات متحده بررسی میکند. روند گسترده لغو توافقها و بخشنامههای دوران اوباما، بسیاری را به این باور رساند که زیرپاگذاشتن دستاوردهای ساکن قبلی کاخ سفید، از اولویتهای اصلی رئیسجمهوری آمریکاست. خروج از توافق محیطزیستی پاریس و برهمزدن توافقهای تجاری «نفتا» و «تیپیپی» ازجمله تصمیمات اینچنینی ترامپ در حوزه سیاست خارجی بودهاند.گستره این رویکرد در کاخ سفید در حدی بوده است که روزنامه واشنگتنپست پروژهای را برای رصد لغو اقدامات اوباما در دوره ترامپ کلید زد. در گزارش این پروژه که آخرین بار در ژانویه ۲۰۱۸ بهروزرسانیشده است، دولت ترامپ حداقل ۱۷ دستور اجرائی رئیسجمهور و ۹۶ تصمیمگیری در سطح کابینه در دوران پیش از خود را لغو کرده است. در میان آمار کلی این اقدامات، حوزه محیط زیست با ۷۰ نمونه در صدر قرار دارد.
سایه سنگین پیشینیان
درباره برجام، نگاهی به مواضع شخص ترامپ در این زمینه، نشانههایی خوب از این حقیقت به دست میدهد که رئیسجمهور شماره ۴۵، برجام را تا حد زیادی در سایه نام سلف خود میبیند.رئیسجمهور آمریکا از دوران نامزدی و همنوا با همحزبیهایش، توافق برجام را توافقی «بد» توصیف میکرد اما موضعگیریهای او در این زمینه نسبت به رقبای جمهوریخواه، ادبیات تندتری داشت. در مناظرهها، او نیز مانند بسیاری دیگر از اعضای فهرست طولانی کاندیداهای جمهوریخواه، از «پارهکردن برجام» میگفت اما تأکید ویژهای بر بدبودن این توافق و ناکارآمدی بانیان آن در آمریکا، جان کری و باراک اوباما داشت.اوایل ژانویه ۲۰۱۶، زمانی که ترامپ در صدر فهرست کاندیداهای جمهوریخواه قرار داشت، در یک سخنرانی در جمع هواداران خود گفت این توافق آنقدر بد است که انگار عمدا از سوی دولت اوباما اینقدر بد تنظیم شده است: «تقریبا طوری است که انگار چیز دیگری در کار بوده است». او گفت باور نمیکند ایالات متحده چنین توافقی را امضا کرده است. باور نمیکند جان کری، وزیر وقت خارجه، «این مذاکرات را ترک نکرده است».سه ماه بعد، او در سخنرانی اصلی سیاست خارجی خود حمله دیگری به
رئیسجمهور وقت درباره برجام داشت. او گفت اوباما «توافق فاجعهبار با ایران» درباره برنامه هستهایاش داشته است. او همچنین تأکید کرد این «پیش از اینکه جوهر توافق خشک شود، به مفاد آن بیتوجهی کرده است». حدود سه سال بعد، کاخ سفید در بیانیهای، این بازه زمانی را عقبتر برد و مدعی شد ایران قبل از اینکه برجام امضا شود، آن را نقض میکرده است. ترامپ در همین سخنرانی گفت اوباما «با ایران با عشق و مراقبت رفتار و ایران را به قدرتی بزرگ تبدیل کرده است».از ادعاهایی که ترامپ پیش و پس از ریاستجمهوری درباره توافق تکرار کرده، انتقال مبلغی پول به ایران در نتیجه توافق بوده است. وبسایتهای صحتسنجی و رسانههای مختلف آمریکا مکررا تأکید کردهاند چیزی که ترامپ به آن اشاره میکند، پولی نبوده که آمریکا به ایران داده باشد، بلکه صرفا در نتیجه آزادشدن مبلغی که در تحریمهای چندینساله آمریکا علیه ایران بلوکه شده بودند، به ایران تحویل داده شدند. رئیسجمهور آمریکا مکررا به انتقال نقدی این مبالغ نیز اشاره میکند. این انتقال به این دلیل انجام شد که در اثر تحریمهای آمریکا که هنوز برقرار بودند، هیچ مسیر بانکی برای انتقال این مبلغ که
اساسا از اموال ایران محسوب میشد، در دسترس نبود.رئیس قوه مجریه ایالات متحده، در زمان اعلام خروج از توافق برجام هم از اوباما یاد میکند. او در سخنرانی اردیبهشت ۹۷، می ۲۰۱۸، زمانی که بعد از مدتها چالش سرانجام تصمیمش برای خروج را رسما اعلام میکند، میگوید: «در سال ۲۰۱۵، دولت پیشین با دیگر کشورها به توافقی مربوط به برنامه هستهای ایران پیوست». او ادامه میدهد: «زمانی که ایالات متحده بیشترین اهرم را داشت، این توافق فاجعهبار، به ایران، میلیاردها دلار داد، بخشی از آن با پول نقد واقعی. این شرمساری بزرگی برای من به عنوان یک شهروند بود و برای همه شهروندان ایالات متحده». کنایه ترامپ به رئیسجمهور قبلی در این سخنرانی چند بار دیگر هم تکرار میشود: «واقعیت این است این توافقی افتضاح و یکطرفه بود که هرگز نباید امضا میشد».
اوباما در توییتر ترامپ
رئیسجمهور آمریکا در توییتر نیز همین رویکرد را دنبال کرده است. ترامپ در دوران پیش از انتخابات، در حداقل۱۰ توییت به رئیسجمهور مستقر به خاطر ایران حمله میکند و وعده میدهد در صورت نشستن بر کرسی او، رفتار متفاوتی با ایران خواهد کرد. در یکی از این توییتها او مینویسد: «همانطور که پیشبینی کردم، در حالی که اوباما ۱۸ ماه پیش تحریمها را برداشت، ایران تقلب کرد و سوخت هستهایاش را ۲۰ درصد افزایش داد. باید تحریمها را چند برابر کنیم». لازم به ذکر است بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی تا زمانی که ایران خود اعلام کرد قصد کاهش تعهدات به برجام را دارد، مکررا پایبندی ایران به این توافق را تأیید کرده بودند.پس از راهیابی به ریاستجمهوری نیز او حمله به سلفش به بهانه ایران را ادامه میدهد؛ با ۱۸ توییت که آخرین آنها همین هفته گذشته منتشر شد. او حتی زمانی که در واکنش به اقدامات و مواضع مقامات ایران مشغول تهدید این کشور است، نیز شماره ۴۴ را از قلم نمیاندازد: «کری و اوباما دیگر نیستند». یا وقتی به استعفای اعتراضآمیز برت مکگورک، از مقامات دفاعی واکنش نشان میدهد: «او از منصوبان اوباما بود که مسئول بارزدن ۱.۸ میلیارد
دلار پول نقد و ارسالش به ایران شد، به عنوان بخشی از توافق افتضاح هستهای ایران که حالا لغو شده است» یا حتی وقتی با دموکراتها برای تأمین بودجه دیوار مرزیاش درگیر است: «دموکراتها و رئیسجمهور ۱۵۰ میلیارد دلار به ایران دادند و چیزی در قبالش نگرفتند؛ اما حالا نمیتوانند پنج میلیارد دلار برای امنیت ملی و یک دیوار بدهند؟».حرفهای کیم دروک، تنها تازهترین نمونه منتشرشده توضیح مواضع ترامپ از منظر «لج» با اوباماست اما شاید ریچارد نفیو، از مقامات سابق وزارت خارجه آمریکا در حوزه امنیت بینالملل و منع گسترش تسلیحات، بهتر از همه رابطه رئیسجمهور فعلی و سابق آمریکا را خلاصه کرده است، وقتی دو ماه پیش در توییترش نوشت: «مشاور ترامپ بودن در حوزه ایران باید سرگرمکننده باشد. تنها چیزی که باید بگویی این است که «باراک اوباما این کار را نکرد» و «میتوانی بقیه یادداشت را با عکس گربه پر کنی».
روحاله نخعی : سفیر مستعفی بریتانیا در آمریکا در نامههای دیپلماتیکش به لندن، تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از برجام را «وندالیسم دیپلماتیک» خوانده بود و علت آن را کینه رئیسجمهور فعلی از رئیسجمهور سابق توصیف کرده بود. روزنامه دیلیمیل در نسخه روز یکشنبه خود به افشای بخش تازهای از یادداشتهای کیم دروک برای وزارت خارجه پرداخت که مسئله ایران یا به عبارت دقیقتر، مسئله خروج ایالات متحده از توافق برجام، مهمترین سوژه مطرحشده در میان آنها بود. در این یادداشت، دروک مینویسد: «این نتیجه، تناقض کاخ سفید را نمایان میکند؛ دسترسی شما عالی است و بهجز رئیسجمهور میتوانید همه را ببینید؛ اما در محتوای کار، دولت تصمیمش را در جهت وندالیسم دیپلماتیک نسبت به این اقدام گرفته است؛ ظاهرا به دلایل عقیدتی و شخصی؛ این توافق اوباما بوده است».این یادداشت پس از سفری نوشته شده است که بوریس جانسون، وزیر خارجه وقت بریتانیا، در بهار و قبل از خروج آمریکا از برجام، به واشنگتن داشت. در این سفر، جانسون تلاش کرد ایالات متحده را قانع کند از توافق هستهای با ایران خارج نشود؛ اما تلاش او مانند تلاش دیگر مقامات اروپایی در
آن مقطع زمانی ناکام ماند. وزیر خارجه وقت در این سفر با بسیاری از مقامات دولت دیدار کرد؛ اما دیدار مستقیمی با شخص ترامپ نداشت.به گزارش دیلیمیل، دروک با اشاره به وجود شکاف میان نزدیکترین مشاوران رئیسجمهور ادامه میدهد: «علاوه بر این، [مقامات دولت] نمیتوانند هیچ راهبردی برای «روز بعد» [بعد از خروج از توافق] تبیین کنند و تماسهای امروز صبح با وزارت خارجه هیچ نشانهای از وجود نقشهای برای تعامل با شرکا و متحدان به دست نمیدهند؛ چه در اروپا و چه در منطقه [غرب آسیا]».این اولین دور افشای یادداشتهای دروک نیست؛ هفته گذشته مجموعه دیگری از یادداشتهای او افشا شده بود که در آنها سفیر بریتانیا، دولت ترامپ را «به شکلی منحصربهفرد ناکارآمد»، «دستوپاچلفتی» و «بیعرضه» خوانده بود. ترامپ در واکنش به افشای این نوشتهها، دروک را «احمقی پرمدعا» خواند و اعلام کرد دولتش دیگر با این سفیر کار نخواهد کرد. در ادامه این چالش بیسابقه در روابط نزدیک و خاص بین بریتانیا و آمریکا، ترزا می، نخستوزیر و جرمی هانت، وزیر خارجه فعلی بریتانیا، از سفیر دفاع کردند اما با خودداری بوریس جانسون، جانشین احتمالی می از حمایت از دروک، او ناچار به
استعفا شد.
ترامپ و کینه از اوباما
بااینحال،کیم دروک تنها کسی نیست که تصمیمات ترامپ را از زاویه «لجبازی» او با اولین رئیسجمهور سیاهپوست ایالات متحده بررسی میکند. روند گسترده لغو توافقها و بخشنامههای دوران اوباما، بسیاری را به این باور رساند که زیرپاگذاشتن دستاوردهای ساکن قبلی کاخ سفید، از اولویتهای اصلی رئیسجمهوری آمریکاست. خروج از توافق محیطزیستی پاریس و برهمزدن توافقهای تجاری «نفتا» و «تیپیپی» ازجمله تصمیمات اینچنینی ترامپ در حوزه سیاست خارجی بودهاند.گستره این رویکرد در کاخ سفید در حدی بوده است که روزنامه واشنگتنپست پروژهای را برای رصد لغو اقدامات اوباما در دوره ترامپ کلید زد. در گزارش این پروژه که آخرین بار در ژانویه ۲۰۱۸ بهروزرسانیشده است، دولت ترامپ حداقل ۱۷ دستور اجرائی رئیسجمهور و ۹۶ تصمیمگیری در سطح کابینه در دوران پیش از خود را لغو کرده است. در میان آمار کلی این اقدامات، حوزه محیط زیست با ۷۰ نمونه در صدر قرار دارد.
سایه سنگین پیشینیان
درباره برجام، نگاهی به مواضع شخص ترامپ در این زمینه، نشانههایی خوب از این حقیقت به دست میدهد که رئیسجمهور شماره ۴۵، برجام را تا حد زیادی در سایه نام سلف خود میبیند.رئیسجمهور آمریکا از دوران نامزدی و همنوا با همحزبیهایش، توافق برجام را توافقی «بد» توصیف میکرد اما موضعگیریهای او در این زمینه نسبت به رقبای جمهوریخواه، ادبیات تندتری داشت. در مناظرهها، او نیز مانند بسیاری دیگر از اعضای فهرست طولانی کاندیداهای جمهوریخواه، از «پارهکردن برجام» میگفت اما تأکید ویژهای بر بدبودن این توافق و ناکارآمدی بانیان آن در آمریکا، جان کری و باراک اوباما داشت.اوایل ژانویه ۲۰۱۶، زمانی که ترامپ در صدر فهرست کاندیداهای جمهوریخواه قرار داشت، در یک سخنرانی در جمع هواداران خود گفت این توافق آنقدر بد است که انگار عمدا از سوی دولت اوباما اینقدر بد تنظیم شده است: «تقریبا طوری است که انگار چیز دیگری در کار بوده است». او گفت باور نمیکند ایالات متحده چنین توافقی را امضا کرده است. باور نمیکند جان کری، وزیر وقت خارجه، «این مذاکرات را ترک نکرده است».سه ماه بعد، او در سخنرانی اصلی سیاست خارجی خود حمله دیگری به
رئیسجمهور وقت درباره برجام داشت. او گفت اوباما «توافق فاجعهبار با ایران» درباره برنامه هستهایاش داشته است. او همچنین تأکید کرد این «پیش از اینکه جوهر توافق خشک شود، به مفاد آن بیتوجهی کرده است». حدود سه سال بعد، کاخ سفید در بیانیهای، این بازه زمانی را عقبتر برد و مدعی شد ایران قبل از اینکه برجام امضا شود، آن را نقض میکرده است. ترامپ در همین سخنرانی گفت اوباما «با ایران با عشق و مراقبت رفتار و ایران را به قدرتی بزرگ تبدیل کرده است».از ادعاهایی که ترامپ پیش و پس از ریاستجمهوری درباره توافق تکرار کرده، انتقال مبلغی پول به ایران در نتیجه توافق بوده است. وبسایتهای صحتسنجی و رسانههای مختلف آمریکا مکررا تأکید کردهاند چیزی که ترامپ به آن اشاره میکند، پولی نبوده که آمریکا به ایران داده باشد، بلکه صرفا در نتیجه آزادشدن مبلغی که در تحریمهای چندینساله آمریکا علیه ایران بلوکه شده بودند، به ایران تحویل داده شدند. رئیسجمهور آمریکا مکررا به انتقال نقدی این مبالغ نیز اشاره میکند. این انتقال به این دلیل انجام شد که در اثر تحریمهای آمریکا که هنوز برقرار بودند، هیچ مسیر بانکی برای انتقال این مبلغ که
اساسا از اموال ایران محسوب میشد، در دسترس نبود.رئیس قوه مجریه ایالات متحده، در زمان اعلام خروج از توافق برجام هم از اوباما یاد میکند. او در سخنرانی اردیبهشت ۹۷، می ۲۰۱۸، زمانی که بعد از مدتها چالش سرانجام تصمیمش برای خروج را رسما اعلام میکند، میگوید: «در سال ۲۰۱۵، دولت پیشین با دیگر کشورها به توافقی مربوط به برنامه هستهای ایران پیوست». او ادامه میدهد: «زمانی که ایالات متحده بیشترین اهرم را داشت، این توافق فاجعهبار، به ایران، میلیاردها دلار داد، بخشی از آن با پول نقد واقعی. این شرمساری بزرگی برای من به عنوان یک شهروند بود و برای همه شهروندان ایالات متحده». کنایه ترامپ به رئیسجمهور قبلی در این سخنرانی چند بار دیگر هم تکرار میشود: «واقعیت این است این توافقی افتضاح و یکطرفه بود که هرگز نباید امضا میشد».
اوباما در توییتر ترامپ
رئیسجمهور آمریکا در توییتر نیز همین رویکرد را دنبال کرده است. ترامپ در دوران پیش از انتخابات، در حداقل۱۰ توییت به رئیسجمهور مستقر به خاطر ایران حمله میکند و وعده میدهد در صورت نشستن بر کرسی او، رفتار متفاوتی با ایران خواهد کرد. در یکی از این توییتها او مینویسد: «همانطور که پیشبینی کردم، در حالی که اوباما ۱۸ ماه پیش تحریمها را برداشت، ایران تقلب کرد و سوخت هستهایاش را ۲۰ درصد افزایش داد. باید تحریمها را چند برابر کنیم». لازم به ذکر است بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی تا زمانی که ایران خود اعلام کرد قصد کاهش تعهدات به برجام را دارد، مکررا پایبندی ایران به این توافق را تأیید کرده بودند.پس از راهیابی به ریاستجمهوری نیز او حمله به سلفش به بهانه ایران را ادامه میدهد؛ با ۱۸ توییت که آخرین آنها همین هفته گذشته منتشر شد. او حتی زمانی که در واکنش به اقدامات و مواضع مقامات ایران مشغول تهدید این کشور است، نیز شماره ۴۴ را از قلم نمیاندازد: «کری و اوباما دیگر نیستند». یا وقتی به استعفای اعتراضآمیز برت مکگورک، از مقامات دفاعی واکنش نشان میدهد: «او از منصوبان اوباما بود که مسئول بارزدن ۱.۸ میلیارد
دلار پول نقد و ارسالش به ایران شد، به عنوان بخشی از توافق افتضاح هستهای ایران که حالا لغو شده است» یا حتی وقتی با دموکراتها برای تأمین بودجه دیوار مرزیاش درگیر است: «دموکراتها و رئیسجمهور ۱۵۰ میلیارد دلار به ایران دادند و چیزی در قبالش نگرفتند؛ اما حالا نمیتوانند پنج میلیارد دلار برای امنیت ملی و یک دیوار بدهند؟».حرفهای کیم دروک، تنها تازهترین نمونه منتشرشده توضیح مواضع ترامپ از منظر «لج» با اوباماست اما شاید ریچارد نفیو، از مقامات سابق وزارت خارجه آمریکا در حوزه امنیت بینالملل و منع گسترش تسلیحات، بهتر از همه رابطه رئیسجمهور فعلی و سابق آمریکا را خلاصه کرده است، وقتی دو ماه پیش در توییترش نوشت: «مشاور ترامپ بودن در حوزه ایران باید سرگرمکننده باشد. تنها چیزی که باید بگویی این است که «باراک اوباما این کار را نکرد» و «میتوانی بقیه یادداشت را با عکس گربه پر کنی».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.