استثناهايي براي عدم رعايت حريم شخصي
صادق صدقگو-دکترای مدیریت رسانه
موضوع حریم خصوصی و مرزهای آن، یک محدوده استثنائي و بسیار مهم دارد. افرادی که سرمایه مادی یا معنوی آنان برگرفته از مردم است و بر اساس آرای مستقیم یا غیرمستقیم مردم انتخاب شده یا با بهرهگیری از تریبونهای رسمی و امکانات عمومی، محبوبیتی به دست آوردهاند و از این رهگذر، رشد و ترقی یا انتفاع شخصی داشتهاند، حریم خصوصیشان بسیار کوچکتر از اشخاص عادی جامعه است.
گفتار، رفتار و کردار اشخاص مشهور (سلبریتیها) و مقامات رسمی، مستقیما جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد و از این رو جامعه نیز حق دارد زندگی آنها را رصد كند تا ابهامات و اشکالات را در رسانهها روشنگری کند.
به عنوان مثال اموال، داراییها و میزان درآمد افراد بخشی از حریم خصوصی آنان محسوب میشود، اما شخصی که میپذیرد تا در مقام وزیر، نماینده مجلس، رؤسای سه قوه و... فعالیت کند، پیش از تصمیم برای حضور در این کسوت، پذیرفته است که این موضوع و مباحثی از این دست، جزء حریم خصوصی وی محسوب نخواهد شد و ذرهبین رسانهها (و مردم) میتواند عملکرد مالی و اقتصادی او را رصد و نتایج پایش صادقانه و منصفانه خود را منتشر کند.
احساس مسئولیت اجتماعی در افراد مختلف و به تبع آن کنشگری و تلاش آنان برای اصلاح وضع موجود، نافی حریم خصوصیشان نیست و برای این حریم خصوصی کوچک و در عین حال متفاوت نیز مرزی تعریف شده است. مرزی که حتی تفاوت میان قول و فعل افراد نیز مجوزی برای شکستن آن نیست و تجاوز به حریم افراد و شکستهشدن مرزهای حریم خصوصی آنان تحت هر عنوان و به هر بهانه و هدفی، نقض کرامت انسانی و اهانت به فضیلت و منزلتی است که خداوند بر بشر ارزانی داشته است.
در عصر ارتباطات، اطلاعرسانی سنتی دستخوش تحولی بنیادین شده و مفهوم تولیدکننده و مصرفکننده نیز دچار تغییرات جدی شده است. پتانسیل و ظرفیت رسانهها در اقناع و هدایت افکار عمومی، ارتقای سطح آگاهی و بینش جامعه و اصلاح شئون زندگی مردم انکارناپذیر است و نیل به این اثرگذاری و توفیق (خصوصا در فضای مجازی)، در گرو آشنایی جامعه با اصول اولیه و مباحث بدیهی در حوزه تولید و نشر محتواست.
فرایندی که نخستین گام آن، شناخت نیاز جامعه و سپس اصلاح برخی از قوانین و تعریف دقیق اصطلاحات آن برای بهرهبرداری عمومی است. در ادامه این پروسه، آموزش عمومی مباحثی همچون اخلاق رسانهای و اصول بدیهی این حوزه، از اهمیت ویژهای برخوردار است که احترام به «حریم خصوصی» افراد از مهمترین آنهاست.
در روزگاری که اغتشاش اطلاعات در جایگاه چرخش اطلاعات نشسته است و رسانهها نقشی فراتر از واسطه ارتباطی بین فرستنده و گیرنده را بر عهده دارند و به عنوان موجودی زنده و پویا، خود نقشآفرینی میکنند، لزوم تعریف واحد و صریحی از حریم خصوصی، اجتنابناپذیر است و میتواند آغازی بر پایان حریمشکنی و حرمتشکنیها محسوب شود.
آغازی که شاید ارادهای جدی در پیگیری آن وجود نداشته باشد، اما این ابزار و حربه «تسویهحساب» همچون شمشیری دودَم است و با فراگیرترشدن آن «کسی مقیم حریم حرم نخواهد ماند!» و پایانی که میتوان آغاز آن را در بهجریانانداختن مجدد «لایحه حمایت از حریم خصوصی» مشاهده کرد.
موضوع حریم خصوصی و مرزهای آن، یک محدوده استثنائي و بسیار مهم دارد. افرادی که سرمایه مادی یا معنوی آنان برگرفته از مردم است و بر اساس آرای مستقیم یا غیرمستقیم مردم انتخاب شده یا با بهرهگیری از تریبونهای رسمی و امکانات عمومی، محبوبیتی به دست آوردهاند و از این رهگذر، رشد و ترقی یا انتفاع شخصی داشتهاند، حریم خصوصیشان بسیار کوچکتر از اشخاص عادی جامعه است.
گفتار، رفتار و کردار اشخاص مشهور (سلبریتیها) و مقامات رسمی، مستقیما جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد و از این رو جامعه نیز حق دارد زندگی آنها را رصد كند تا ابهامات و اشکالات را در رسانهها روشنگری کند.
به عنوان مثال اموال، داراییها و میزان درآمد افراد بخشی از حریم خصوصی آنان محسوب میشود، اما شخصی که میپذیرد تا در مقام وزیر، نماینده مجلس، رؤسای سه قوه و... فعالیت کند، پیش از تصمیم برای حضور در این کسوت، پذیرفته است که این موضوع و مباحثی از این دست، جزء حریم خصوصی وی محسوب نخواهد شد و ذرهبین رسانهها (و مردم) میتواند عملکرد مالی و اقتصادی او را رصد و نتایج پایش صادقانه و منصفانه خود را منتشر کند.
احساس مسئولیت اجتماعی در افراد مختلف و به تبع آن کنشگری و تلاش آنان برای اصلاح وضع موجود، نافی حریم خصوصیشان نیست و برای این حریم خصوصی کوچک و در عین حال متفاوت نیز مرزی تعریف شده است. مرزی که حتی تفاوت میان قول و فعل افراد نیز مجوزی برای شکستن آن نیست و تجاوز به حریم افراد و شکستهشدن مرزهای حریم خصوصی آنان تحت هر عنوان و به هر بهانه و هدفی، نقض کرامت انسانی و اهانت به فضیلت و منزلتی است که خداوند بر بشر ارزانی داشته است.
در عصر ارتباطات، اطلاعرسانی سنتی دستخوش تحولی بنیادین شده و مفهوم تولیدکننده و مصرفکننده نیز دچار تغییرات جدی شده است. پتانسیل و ظرفیت رسانهها در اقناع و هدایت افکار عمومی، ارتقای سطح آگاهی و بینش جامعه و اصلاح شئون زندگی مردم انکارناپذیر است و نیل به این اثرگذاری و توفیق (خصوصا در فضای مجازی)، در گرو آشنایی جامعه با اصول اولیه و مباحث بدیهی در حوزه تولید و نشر محتواست.
فرایندی که نخستین گام آن، شناخت نیاز جامعه و سپس اصلاح برخی از قوانین و تعریف دقیق اصطلاحات آن برای بهرهبرداری عمومی است. در ادامه این پروسه، آموزش عمومی مباحثی همچون اخلاق رسانهای و اصول بدیهی این حوزه، از اهمیت ویژهای برخوردار است که احترام به «حریم خصوصی» افراد از مهمترین آنهاست.
در روزگاری که اغتشاش اطلاعات در جایگاه چرخش اطلاعات نشسته است و رسانهها نقشی فراتر از واسطه ارتباطی بین فرستنده و گیرنده را بر عهده دارند و به عنوان موجودی زنده و پویا، خود نقشآفرینی میکنند، لزوم تعریف واحد و صریحی از حریم خصوصی، اجتنابناپذیر است و میتواند آغازی بر پایان حریمشکنی و حرمتشکنیها محسوب شود.
آغازی که شاید ارادهای جدی در پیگیری آن وجود نداشته باشد، اما این ابزار و حربه «تسویهحساب» همچون شمشیری دودَم است و با فراگیرترشدن آن «کسی مقیم حریم حرم نخواهد ماند!» و پایانی که میتوان آغاز آن را در بهجریانانداختن مجدد «لایحه حمایت از حریم خصوصی» مشاهده کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.