|

آموزش و پرورش فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش

عبدالحسین رمضانی. رئیس اداره برنامه‌ریزی آموزشی دفتر کارودانش

دنیا در حال تغییر و دگرگونی پرشتابی است و هیچ نیرویی قادر نیست مانع این تغییروتحول شود. در این میان سازمانی شانس ماندگاری دارد که بتواند خود را پیوسته با تغییرهای محیطی پیرامون خود وفق دهد. ازاین‌رو سازمان باید تنها یک ویژگی ثابت داشته باشد: تغییر و تطبیق مداوم؛ یعنی همان عنصری که شاکله اصلی سازمان‌های یادگیرنده است. آینده متعلق به سازمان‌هایی خواهد بود که بتوانند بیاموزند و از تمامی شیوه‌های یادگیری به بهترین وجه بهره بگیرند. یکی از راه‌های اساسی تبدیل‌شدن به سازمان یادگیرنده، به‌کارگیری مدیریت دانش در سازمان است. یک مدیریت دانش مناسب باید بتواند فعالیت‌های کاری و فعالیت‌های یادگیری را هماهنگ کند و نیز باید دربرگیرنده محرک یا انگیزه کافی برای جذب همه اعضا برای درگیرشدن در فعالیت‌های یادگیری باشد تا به یک سازمان یادگیرنده بینجامد. وظیفه اصلی یک سیستم مدیریت دانش مناسب، برقراری یک محیط یادگیری مناسب است که در آن کارکنان قادر خواهند بود همه انواع فعالیت‌های یادگیری را انجام دهند و دانش و خرد را با همکاران مبادله کنند یا با مشتریان و صنعت به اشتراک بگذارند. با انجام چنین کاری نیروی انسانی به نیروی فکری تبدیل می‌شود. به‌علاوه، سازمان می‌تواند برای پرورش و بهره‌برداری از هر یک از انواع یادگیری‌ها از یک برنامه عملی یادگیری استفاده کند که افراد با پذیرفتن مسئولیت یادگیری و ترغیب به یادگیری تیمی، دانش موجود در سازمان را افزایش دهند که این امر به اهرمی‌کردن دانش منجر می‌شود. به طور خلاصه شرکت‌ها باید به صورت مداوم به سمت نوآوری در مدیریت پیش بروند و اصول ابتکار باید به طور مداوم از طریق یادگیری کسب شود. با توجه به اهمیت موضوع، در این مقاله تلاش شده است تا به تعریف و تبیین مدیریت دانش، سازمان یادگیرنده، اهداف، ویژگی‌ها، عناصر، مؤلفه‌ها و چگونگی استقرار مدیریت دانش در سازمان‌های یادگیرنده پرداخته شود. برای شکل‌گیری و ایجاد نظام مدیریت دانش، عناصر سخت‌افزاری و نرم‌افزاری متعددی در سازمان مؤثرند. «کلیپ» و «کتین» معتقدند هفت عنصر رهبری، ساختار فرهنگی، مرکز دانش، فرهنگ یادگیری، دانش پنهان، دانش آشکار و بینش دانشی بر این رابطه تأثیرگذارند. تأکید بر مدیریت مشارکتی، به معنای مشارکت در تفکر و سهیم‌شدن در دانش است. فرهنگ سازمانی که تفکر خلاق و انتقادی در آن یک ارزش حاکم تلقی می‌شود، خود عاملی کلیدی و راهگشا در مدیریت دانش است. ایجاد فرهنگ مناسب و بهره‌گیری از مدیریت دانش و فناوری اطلاعات موجب می‌شود که سرعت و صحت خدمات و محصولات سازمان افزایش یابد. برای توسعه مدیریت دانش در سازمان باید تغییراتی که به تداخل و تعامل یا بازسازی دانایی منجر می‌شود، به طور نظام‌مند تشویق و حمایت شود.

دنیا در حال تغییر و دگرگونی پرشتابی است و هیچ نیرویی قادر نیست مانع این تغییروتحول شود. در این میان سازمانی شانس ماندگاری دارد که بتواند خود را پیوسته با تغییرهای محیطی پیرامون خود وفق دهد. ازاین‌رو سازمان باید تنها یک ویژگی ثابت داشته باشد: تغییر و تطبیق مداوم؛ یعنی همان عنصری که شاکله اصلی سازمان‌های یادگیرنده است. آینده متعلق به سازمان‌هایی خواهد بود که بتوانند بیاموزند و از تمامی شیوه‌های یادگیری به بهترین وجه بهره بگیرند. یکی از راه‌های اساسی تبدیل‌شدن به سازمان یادگیرنده، به‌کارگیری مدیریت دانش در سازمان است. یک مدیریت دانش مناسب باید بتواند فعالیت‌های کاری و فعالیت‌های یادگیری را هماهنگ کند و نیز باید دربرگیرنده محرک یا انگیزه کافی برای جذب همه اعضا برای درگیرشدن در فعالیت‌های یادگیری باشد تا به یک سازمان یادگیرنده بینجامد. وظیفه اصلی یک سیستم مدیریت دانش مناسب، برقراری یک محیط یادگیری مناسب است که در آن کارکنان قادر خواهند بود همه انواع فعالیت‌های یادگیری را انجام دهند و دانش و خرد را با همکاران مبادله کنند یا با مشتریان و صنعت به اشتراک بگذارند. با انجام چنین کاری نیروی انسانی به نیروی فکری تبدیل می‌شود. به‌علاوه، سازمان می‌تواند برای پرورش و بهره‌برداری از هر یک از انواع یادگیری‌ها از یک برنامه عملی یادگیری استفاده کند که افراد با پذیرفتن مسئولیت یادگیری و ترغیب به یادگیری تیمی، دانش موجود در سازمان را افزایش دهند که این امر به اهرمی‌کردن دانش منجر می‌شود. به طور خلاصه شرکت‌ها باید به صورت مداوم به سمت نوآوری در مدیریت پیش بروند و اصول ابتکار باید به طور مداوم از طریق یادگیری کسب شود. با توجه به اهمیت موضوع، در این مقاله تلاش شده است تا به تعریف و تبیین مدیریت دانش، سازمان یادگیرنده، اهداف، ویژگی‌ها، عناصر، مؤلفه‌ها و چگونگی استقرار مدیریت دانش در سازمان‌های یادگیرنده پرداخته شود. برای شکل‌گیری و ایجاد نظام مدیریت دانش، عناصر سخت‌افزاری و نرم‌افزاری متعددی در سازمان مؤثرند. «کلیپ» و «کتین» معتقدند هفت عنصر رهبری، ساختار فرهنگی، مرکز دانش، فرهنگ یادگیری، دانش پنهان، دانش آشکار و بینش دانشی بر این رابطه تأثیرگذارند. تأکید بر مدیریت مشارکتی، به معنای مشارکت در تفکر و سهیم‌شدن در دانش است. فرهنگ سازمانی که تفکر خلاق و انتقادی در آن یک ارزش حاکم تلقی می‌شود، خود عاملی کلیدی و راهگشا در مدیریت دانش است. ایجاد فرهنگ مناسب و بهره‌گیری از مدیریت دانش و فناوری اطلاعات موجب می‌شود که سرعت و صحت خدمات و محصولات سازمان افزایش یابد. برای توسعه مدیریت دانش در سازمان باید تغییراتی که به تداخل و تعامل یا بازسازی دانایی منجر می‌شود، به طور نظام‌مند تشویق و حمایت شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.