|

اعتمادبه‌نفس در کودکی

لیلا کاظم‌لو.مشاور و مدیر دبستان و پیش‌دبستان

اعتمادبه‌نفس مجموعه اعتقادات و احساساتی است که نسبت به خود داریم. به عبارت دیگر میزان ارزشی است که برای خود قائل هستیم و اینکه چقدر خود را باور داریم. اعتمادبه‌نفس، دفاع کودک در مبارزه با مشکلات زندگی است. کودکانی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، زمان کوتاه‌تری را برای کنارآمدن با تعارضات و فشارهای زندگی صرف می‌کنند. شاد هستند و از زندگی لذت می‌برند. واقعیت‌ها را می‌بینند و به طور کلی نسبت به حال و آینده خوش‌بین هستند. شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس از دوران شیرخوارگی (صفر تا دوسالگی) آغاز می‌شود. در این دوران کسب مهارت‌های حرکتی ـ شناختی و موفقیت کودک در انجام برخی از فعالیت‌های مهارت‌های خودیاری مانند (توانایی راه‌رفتن، غذاخوردن و ...) به رشد خودباوری و اعتمادبه‌نفس کودک کمک مؤثری می‌کند. از جهت دیگر باور کودک درباره خود برمبنای تعاملات و ارتباطات او با اطرافیان و والدین در ابتدا شکل می‌گیرد. به همین دلیل است که رابطه صحیح با کودکان کمک مؤثری به تقویت خودباوری کودک می‌کند. کودکانی که از اعتمادبه‌نفس خوبی برخوردارند اغلب ویژگی‌هایی زیر را دارند:
با دیگران به راحتی ارتباط برقرار می‌کنند و با آسانی دوست پیدا می‌کنند. از فعالیت‌های گروهی لذت می‌برند، حتی اگر درون‌گرا باشند. از عقاید خود دفاع می‌کنند، حتی اگر دیگران با آنها مخالفت کنند. وقتی کاری را شروع می‌کنند، آن را به اتمام می‌رسانند و در مورد اینکه برای انجام کار حداکثر تلاش خود را کرده‌اند، مطمئنند. تحمل پذیرش شکست یا عدم پذیرش از طرف دیگران را دارند و در صورت برخورد یا عدم موفقیت مأیوس نشده و با انرژی بیشتری دوباره پیش می‌روند. مهارت‌های حل مسئله در این کودکان قوی‌تر است و برای حل فشارها و مشکلات روزمره زندگی، از روش‌های خلاقانه و مناسبی استفاده می‌کنند و اغلب علاقه‌مند به شروع فعالیت جدید هستند.
اما کودکی که اعتماد‌به‌نفس پایینی دارد، تمایلی برای انجام کار جدید ندارد. او درباره خودش به صورت منفی صحبت می کند و جملاتی مانند من خوب نیستم، من نمی‌توانم کاری را درست انجام دهم یا هیچ‌کس به من اهمیت نمی‌دهد را عنوان می‌کند. تحمل او در مقابل ناکامی‌ها پایین است و زود تسلیم می‌شود. در مقابل فشارهای زندگی اولین عکس‌العمل آنها «نمی‌توانم» است.
می‌توان از راهکارهایی برای تقویت اعتمادبه‌نفس استفاده کرد که برخی از آنها
عبارتند از:
ـ محبت را به کودک نشان دهید و به او بگویید چقدر دوستش دارید. به کودک توجه کنید و صحبت او را گوش کرده و از نصیحت‌کردن بپرهیزید. انتظارات خود را با سن، توانایی و مهارت‌های کودک تطبیق دهید. به کودک، هم در خلوت و هم در جمع احترام بگذارید. به او اجازه دهید تا عقایدش را با شهامت و شجاعت بیان کند و از ضمیر شخص من استفاده کند. به کودک اجازه تصمیم‌گیری دهید و به تصمیم‌های کودک برای امور شخصی (انتخاب لباس، نوع غذا و ...) احترام بگذارید.

اعتمادبه‌نفس مجموعه اعتقادات و احساساتی است که نسبت به خود داریم. به عبارت دیگر میزان ارزشی است که برای خود قائل هستیم و اینکه چقدر خود را باور داریم. اعتمادبه‌نفس، دفاع کودک در مبارزه با مشکلات زندگی است. کودکانی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، زمان کوتاه‌تری را برای کنارآمدن با تعارضات و فشارهای زندگی صرف می‌کنند. شاد هستند و از زندگی لذت می‌برند. واقعیت‌ها را می‌بینند و به طور کلی نسبت به حال و آینده خوش‌بین هستند. شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس از دوران شیرخوارگی (صفر تا دوسالگی) آغاز می‌شود. در این دوران کسب مهارت‌های حرکتی ـ شناختی و موفقیت کودک در انجام برخی از فعالیت‌های مهارت‌های خودیاری مانند (توانایی راه‌رفتن، غذاخوردن و ...) به رشد خودباوری و اعتمادبه‌نفس کودک کمک مؤثری می‌کند. از جهت دیگر باور کودک درباره خود برمبنای تعاملات و ارتباطات او با اطرافیان و والدین در ابتدا شکل می‌گیرد. به همین دلیل است که رابطه صحیح با کودکان کمک مؤثری به تقویت خودباوری کودک می‌کند. کودکانی که از اعتمادبه‌نفس خوبی برخوردارند اغلب ویژگی‌هایی زیر را دارند:
با دیگران به راحتی ارتباط برقرار می‌کنند و با آسانی دوست پیدا می‌کنند. از فعالیت‌های گروهی لذت می‌برند، حتی اگر درون‌گرا باشند. از عقاید خود دفاع می‌کنند، حتی اگر دیگران با آنها مخالفت کنند. وقتی کاری را شروع می‌کنند، آن را به اتمام می‌رسانند و در مورد اینکه برای انجام کار حداکثر تلاش خود را کرده‌اند، مطمئنند. تحمل پذیرش شکست یا عدم پذیرش از طرف دیگران را دارند و در صورت برخورد یا عدم موفقیت مأیوس نشده و با انرژی بیشتری دوباره پیش می‌روند. مهارت‌های حل مسئله در این کودکان قوی‌تر است و برای حل فشارها و مشکلات روزمره زندگی، از روش‌های خلاقانه و مناسبی استفاده می‌کنند و اغلب علاقه‌مند به شروع فعالیت جدید هستند.
اما کودکی که اعتماد‌به‌نفس پایینی دارد، تمایلی برای انجام کار جدید ندارد. او درباره خودش به صورت منفی صحبت می کند و جملاتی مانند من خوب نیستم، من نمی‌توانم کاری را درست انجام دهم یا هیچ‌کس به من اهمیت نمی‌دهد را عنوان می‌کند. تحمل او در مقابل ناکامی‌ها پایین است و زود تسلیم می‌شود. در مقابل فشارهای زندگی اولین عکس‌العمل آنها «نمی‌توانم» است.
می‌توان از راهکارهایی برای تقویت اعتمادبه‌نفس استفاده کرد که برخی از آنها
عبارتند از:
ـ محبت را به کودک نشان دهید و به او بگویید چقدر دوستش دارید. به کودک توجه کنید و صحبت او را گوش کرده و از نصیحت‌کردن بپرهیزید. انتظارات خود را با سن، توانایی و مهارت‌های کودک تطبیق دهید. به کودک، هم در خلوت و هم در جمع احترام بگذارید. به او اجازه دهید تا عقایدش را با شهامت و شجاعت بیان کند و از ضمیر شخص من استفاده کند. به کودک اجازه تصمیم‌گیری دهید و به تصمیم‌های کودک برای امور شخصی (انتخاب لباس، نوع غذا و ...) احترام بگذارید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.