|

ثبت جنگل‌های هیرکانی ایران در فهرست میراث جهانی

شمال ایران جهانی شد

شرق: جنگل‌های سبز شمال ایران که با نام جنگل‌های هیرکانی شناخته می‌شوند، بالاخره به فهرست میراث جهانی وارد شدند. این جنگل‌ها روز جمعه 14 تیر در چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی که در باکو در حال برگزاری است، با اکثریت آرا در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.
این دومین اثر بزرگ طبیعی ایران پس از دشت لوت است که در فهرست میراث جهانی به ثبت می‌رسد.
جنگل‌های هیرکانی با ۱.۹ میلیون هکتار وسعت، از آستارا در شمال استان گیلان تا گُلی‌داغ در شرق استان گلستان، در گستره‌ای به طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر و عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر پراکنش دارد. جنگل‌های هیرکانی درحال‌حاضر زیست‌بوم ۲۹۶ گونه پرنده و ۹۸ گونه پستاندار است. همچنین ۱۵۰ گیاه بومی درختی و بوته‌ای (مانند شمشاد و انجیلی) نیز در آن یافت می‌شود.
در این جنگل‌ها، درختان دیرزیست حدود سه‌هزار‌ساله‌ای با منبع غنی ژن وجود دارد و بازمانده از دوران سوم زمین‌شناسی و عصر یخ‌بندان بوده و غنی از نظر گونه‌های بومی و باستانی، پوشش گیاهی و تنوع زیستی با نادرترین گونه‌های جنگلی جهان شامل 80 گونه درختی، 50 گونه درختچه‌ای، گونه‌های بومی (اندمیک) درختی و گونه‌های جانوری مانند پلنگ، خرس، کل، بز، مرال و... است.
این نوع جنگل‌ها در حالی که در اکثر نقاط اروپا و سیبری به دلیل سرما و یخ‌بندان قادر به بقا نبوده‌اند و در‌حال‌حاضر فسیل‌هایی از آنها به جا مانده است، به دلیل اقلیم معتدل‌تر حاشیه دریای خزر به حیات خود ادامه داده‌اند.
بر اساس پرونده ثبت جهانی، 15 نقطه از این جنگل‌ها شامل پارک ملی گلستان، جنگل ابر، جهان‌نما، بولا، جنگل الیمستان، جنگل واز، حوزه کجور نوشهر، چهارباغ چالوس، جنگل خشک‌داران، گشت رودخان، سیاه رودبار گیلان و منطقه حفاظت‌شده لیسار، سایت‌های انتخابی برای ثبت در فهرست میراث جهانی است.
چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) از روز دوشنبه گذشته (۱۰ تیر) با حضور ۱۸۰ کشور ازجمله ایران، در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، آغاز به کار کرد.
پرونده جنگل‌های هیرکانی از ایران به‌عنوان محوطه طبیعی برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو، در این اجلاس معرفی شده بود. ایران پیش از این ۲۳ اثر تاریخی و طبیعی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو دارد که شامل ۲۲ اثر تاریخی و یک اثر طبیعی (بیابان لوت) است.
در همین رابطه، محمدحسن طالبیان، معاون میراث ‌فرهنگی کشور که در این اجلاس حضور دارد، گفت: ثبت جهانی این اثر، افتخاری دیگر برای ایران و حوزه میراث فرهنگی به حساب می‌آید؛ پرونده‌ای که دومین پرونده بزرگ طبیعی ایران است. از آنجا که جنگل‌های هیرکانی در پنج استان سمنان، گلستان، گیلان، مازندران و خراسان شمالی گسترده است، این ثبت جهانی، این پنج استان را به مقاصد مهم گردشگری جهانی بدل می‌کند.
پس از ثبت جهانی این جنگل‌ها، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، ثبت جنگل‌های هیرکانی را به‌عنوان دومین اثر طبیعی و بیست‌و‌چهارمین اثر جهانی کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو تبریک گفت.
علی‌اصغر مونسان با صدور پیامی به همین مناسبت نوشت: «بی‌تردید این موفقیت بزرگ، جایگاه و اعتبار جهانی ایران را در عرصه‌های میراث ‌فرهنگی و گردشگری بیش از پیش ارتقا خواهد بخشید و درعین‌حال استان‌های سمنان، گلستان، گیلان، مازندران و خراسان شمالی را به‌عنوان مسیر جنگل‌های هیرکانی، به مقاصد مهم گردشگری تبدیل خواهد کرد».
علی‌اصغر مونسان سال گذشته در اظهارنظری با بیان اینکه هر کشور سالانه یک سهمیه برای ثبت جهانی آثار تاریخی خود دارد، درباره تلاش‌های کشورمان برای ثبت جهانی این اثر مهم طبیعی و تاریخی گفته بود: «تلاش کردیم با اقدامات ابداعی، آثار بیشتری را در قالب یک پرونده به ثبت جهانی برسانیم. پرونده جنگل‌های هیرکانی تیر سال آینده در اجلاس میراث جهانی یونسکو مطرح می‌شود و امیدواریم با دفاع کارشناسان سازمان، این پرونده امسال در فهرست میراث جهانی به ثبت برسد. پرونده جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان دومین اثر طبیعی با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و بنیاد سوکوی آلمان، برای ثبت در فهرست جهانی برای سال 2019 آماده شده است».
آن‌گونه که اعلام شده است، ایران به‌تنهایی درخواست ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی را به سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی این سازمان ارائه داده بود. پیش از این، بر اساس برخی گمانه‌زنی‌ها، قرار بود در این اجلاس ایران و جمهوری آذربایجان به صورت مشترک پرونده ثبت جنگل‌های هیرکانی را ارائه کنند؛ اما این پرونده تنها با نام ایران نامزد ثبت جهانی شده است.
روز پنجشنبه نیز کمیته میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در جلسه خود در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، گزارش وضعیت نگهداری دو اثر میراث جهانی ایران را تأیید کرد.
به گزارش ایرنا، در چهارمین روز از این جلسه که روز پنجشنبه برگزار شد، گزارش وضعیت نگهداری «میدان امام اصفهان» و «چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس» ارائه‌شده از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران، به تأیید یونسکو رسید. طبق قوانین مرکز میراث جهانی یونسکو، کشورها باید درباره وضعیت نگهداری و حفاظت از آثار تاریخی و طبیعی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی این سازمان بین‌المللی گزارش دهند.
مرکز میراث جهانی یونسکو هر سال برای این اجلاس از کشورهای عضو برای گزارش‌دهی درباره برخی میراث جهانی ثبت‌شده خود دعوت می‌کند و در سال جاری نیز ایران در زمینه میدان امام اصفهان و چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس انتخاب شده بود.
گزارش‌ها پیش از اجلاس و معمولا از سوی کشورها برای مرکز میراث جهانی ارسال می‌شود.
با توجه به اینکه گزارش‌های ارائه‌شده از سوی ایران درباره وضعیت نگهداری میراث جهانی این دو اثر کامل و بدون ابهام بوده است، اعضای کمیته میراث جهانی بحثی در‌این‌باره نداشتند و مرکز تشخیص داد که نیازی به بحث و بررسی در این اجلاس نبوده و بنابراین بدون طرح در صحن اجلاس، آنها را تأیید کرد.
مجموعه میدان امام در اصفهان از آثار بر‌جای‌مانده از زمان شاه‌عباس اول صفوی است و دورتادور این میدان را بناهایی در دو طبقه احاطه کرده‌اند که هریک گواه سبک زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان در دوران صفویه به شمار می‌روند. میدان امام و بناهای اطراف آن، در سال ۱۹۷۹ جزء میراث جهانی یونسکو معرفی و ثبت شده است.
مجموعه «چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس» نیز هفت سایت باستان‌شناسی در سه شهرستان در جنوب شرقی استان فارس ازجمله فیروزآباد، بیشاپور و سروستان است که این مجموعه شامل کاخ‌ها و ساختارهای شهری است و قدمت آن به دوره امپراتوری ساسانی بازمی‌گردد. این مجموعه تاریخی و فرهنگی، در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان بیست‌و‌سومین میراث جهانی ایران در یونسکو به ثبت رسید.
چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو از دوشنبه گذشته با حضور بیش از دوهزار‌و ۵۰۰ نفر از مقامات و نمایندگان از ۱۸۰ کشور ازجمله ایران در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، آغاز به کار کرد. در این اجلاس، ۳۶ مورد از ۴۲ محوطه ارائه‌شده برای ثبت جهانی یونسکو، شامل محوطه‌های فرهنگی، طبیعی و مختلط فرهنگی- طبیعی در کشورهای مختلف جهان برای به‌ثبت‌رسیدن بررسی می‌شود.
«جنگل‌های هیرکانی» از ایران به‌عنوان محوطه طبیعی برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو در این اجلاس معرفی شده بود که پرونده آن روز جمعه بررسی و با موافقت اکثریت حاضران، به فهرست میراث جهانی اضافه شد.
هیئت ایران متشکل از مسئولان و نمایندگان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، نماینده بخش یونسکو وزارت امور خارجه و نماینده ایران در سازمان یونسکو در این اجلاس حضور دارند.

شرق: جنگل‌های سبز شمال ایران که با نام جنگل‌های هیرکانی شناخته می‌شوند، بالاخره به فهرست میراث جهانی وارد شدند. این جنگل‌ها روز جمعه 14 تیر در چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی که در باکو در حال برگزاری است، با اکثریت آرا در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.
این دومین اثر بزرگ طبیعی ایران پس از دشت لوت است که در فهرست میراث جهانی به ثبت می‌رسد.
جنگل‌های هیرکانی با ۱.۹ میلیون هکتار وسعت، از آستارا در شمال استان گیلان تا گُلی‌داغ در شرق استان گلستان، در گستره‌ای به طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر و عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر پراکنش دارد. جنگل‌های هیرکانی درحال‌حاضر زیست‌بوم ۲۹۶ گونه پرنده و ۹۸ گونه پستاندار است. همچنین ۱۵۰ گیاه بومی درختی و بوته‌ای (مانند شمشاد و انجیلی) نیز در آن یافت می‌شود.
در این جنگل‌ها، درختان دیرزیست حدود سه‌هزار‌ساله‌ای با منبع غنی ژن وجود دارد و بازمانده از دوران سوم زمین‌شناسی و عصر یخ‌بندان بوده و غنی از نظر گونه‌های بومی و باستانی، پوشش گیاهی و تنوع زیستی با نادرترین گونه‌های جنگلی جهان شامل 80 گونه درختی، 50 گونه درختچه‌ای، گونه‌های بومی (اندمیک) درختی و گونه‌های جانوری مانند پلنگ، خرس، کل، بز، مرال و... است.
این نوع جنگل‌ها در حالی که در اکثر نقاط اروپا و سیبری به دلیل سرما و یخ‌بندان قادر به بقا نبوده‌اند و در‌حال‌حاضر فسیل‌هایی از آنها به جا مانده است، به دلیل اقلیم معتدل‌تر حاشیه دریای خزر به حیات خود ادامه داده‌اند.
بر اساس پرونده ثبت جهانی، 15 نقطه از این جنگل‌ها شامل پارک ملی گلستان، جنگل ابر، جهان‌نما، بولا، جنگل الیمستان، جنگل واز، حوزه کجور نوشهر، چهارباغ چالوس، جنگل خشک‌داران، گشت رودخان، سیاه رودبار گیلان و منطقه حفاظت‌شده لیسار، سایت‌های انتخابی برای ثبت در فهرست میراث جهانی است.
چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) از روز دوشنبه گذشته (۱۰ تیر) با حضور ۱۸۰ کشور ازجمله ایران، در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، آغاز به کار کرد.
پرونده جنگل‌های هیرکانی از ایران به‌عنوان محوطه طبیعی برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو، در این اجلاس معرفی شده بود. ایران پیش از این ۲۳ اثر تاریخی و طبیعی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو دارد که شامل ۲۲ اثر تاریخی و یک اثر طبیعی (بیابان لوت) است.
در همین رابطه، محمدحسن طالبیان، معاون میراث ‌فرهنگی کشور که در این اجلاس حضور دارد، گفت: ثبت جهانی این اثر، افتخاری دیگر برای ایران و حوزه میراث فرهنگی به حساب می‌آید؛ پرونده‌ای که دومین پرونده بزرگ طبیعی ایران است. از آنجا که جنگل‌های هیرکانی در پنج استان سمنان، گلستان، گیلان، مازندران و خراسان شمالی گسترده است، این ثبت جهانی، این پنج استان را به مقاصد مهم گردشگری جهانی بدل می‌کند.
پس از ثبت جهانی این جنگل‌ها، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، ثبت جنگل‌های هیرکانی را به‌عنوان دومین اثر طبیعی و بیست‌و‌چهارمین اثر جهانی کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو تبریک گفت.
علی‌اصغر مونسان با صدور پیامی به همین مناسبت نوشت: «بی‌تردید این موفقیت بزرگ، جایگاه و اعتبار جهانی ایران را در عرصه‌های میراث ‌فرهنگی و گردشگری بیش از پیش ارتقا خواهد بخشید و درعین‌حال استان‌های سمنان، گلستان، گیلان، مازندران و خراسان شمالی را به‌عنوان مسیر جنگل‌های هیرکانی، به مقاصد مهم گردشگری تبدیل خواهد کرد».
علی‌اصغر مونسان سال گذشته در اظهارنظری با بیان اینکه هر کشور سالانه یک سهمیه برای ثبت جهانی آثار تاریخی خود دارد، درباره تلاش‌های کشورمان برای ثبت جهانی این اثر مهم طبیعی و تاریخی گفته بود: «تلاش کردیم با اقدامات ابداعی، آثار بیشتری را در قالب یک پرونده به ثبت جهانی برسانیم. پرونده جنگل‌های هیرکانی تیر سال آینده در اجلاس میراث جهانی یونسکو مطرح می‌شود و امیدواریم با دفاع کارشناسان سازمان، این پرونده امسال در فهرست میراث جهانی به ثبت برسد. پرونده جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان دومین اثر طبیعی با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و بنیاد سوکوی آلمان، برای ثبت در فهرست جهانی برای سال 2019 آماده شده است».
آن‌گونه که اعلام شده است، ایران به‌تنهایی درخواست ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی را به سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی این سازمان ارائه داده بود. پیش از این، بر اساس برخی گمانه‌زنی‌ها، قرار بود در این اجلاس ایران و جمهوری آذربایجان به صورت مشترک پرونده ثبت جنگل‌های هیرکانی را ارائه کنند؛ اما این پرونده تنها با نام ایران نامزد ثبت جهانی شده است.
روز پنجشنبه نیز کمیته میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در جلسه خود در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، گزارش وضعیت نگهداری دو اثر میراث جهانی ایران را تأیید کرد.
به گزارش ایرنا، در چهارمین روز از این جلسه که روز پنجشنبه برگزار شد، گزارش وضعیت نگهداری «میدان امام اصفهان» و «چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس» ارائه‌شده از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران، به تأیید یونسکو رسید. طبق قوانین مرکز میراث جهانی یونسکو، کشورها باید درباره وضعیت نگهداری و حفاظت از آثار تاریخی و طبیعی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی این سازمان بین‌المللی گزارش دهند.
مرکز میراث جهانی یونسکو هر سال برای این اجلاس از کشورهای عضو برای گزارش‌دهی درباره برخی میراث جهانی ثبت‌شده خود دعوت می‌کند و در سال جاری نیز ایران در زمینه میدان امام اصفهان و چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس انتخاب شده بود.
گزارش‌ها پیش از اجلاس و معمولا از سوی کشورها برای مرکز میراث جهانی ارسال می‌شود.
با توجه به اینکه گزارش‌های ارائه‌شده از سوی ایران درباره وضعیت نگهداری میراث جهانی این دو اثر کامل و بدون ابهام بوده است، اعضای کمیته میراث جهانی بحثی در‌این‌باره نداشتند و مرکز تشخیص داد که نیازی به بحث و بررسی در این اجلاس نبوده و بنابراین بدون طرح در صحن اجلاس، آنها را تأیید کرد.
مجموعه میدان امام در اصفهان از آثار بر‌جای‌مانده از زمان شاه‌عباس اول صفوی است و دورتادور این میدان را بناهایی در دو طبقه احاطه کرده‌اند که هریک گواه سبک زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان در دوران صفویه به شمار می‌روند. میدان امام و بناهای اطراف آن، در سال ۱۹۷۹ جزء میراث جهانی یونسکو معرفی و ثبت شده است.
مجموعه «چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس» نیز هفت سایت باستان‌شناسی در سه شهرستان در جنوب شرقی استان فارس ازجمله فیروزآباد، بیشاپور و سروستان است که این مجموعه شامل کاخ‌ها و ساختارهای شهری است و قدمت آن به دوره امپراتوری ساسانی بازمی‌گردد. این مجموعه تاریخی و فرهنگی، در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان بیست‌و‌سومین میراث جهانی ایران در یونسکو به ثبت رسید.
چهل‌و‌سومین اجلاس کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو از دوشنبه گذشته با حضور بیش از دوهزار‌و ۵۰۰ نفر از مقامات و نمایندگان از ۱۸۰ کشور ازجمله ایران در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، آغاز به کار کرد. در این اجلاس، ۳۶ مورد از ۴۲ محوطه ارائه‌شده برای ثبت جهانی یونسکو، شامل محوطه‌های فرهنگی، طبیعی و مختلط فرهنگی- طبیعی در کشورهای مختلف جهان برای به‌ثبت‌رسیدن بررسی می‌شود.
«جنگل‌های هیرکانی» از ایران به‌عنوان محوطه طبیعی برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو در این اجلاس معرفی شده بود که پرونده آن روز جمعه بررسی و با موافقت اکثریت حاضران، به فهرست میراث جهانی اضافه شد.
هیئت ایران متشکل از مسئولان و نمایندگان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، نماینده بخش یونسکو وزارت امور خارجه و نماینده ایران در سازمان یونسکو در این اجلاس حضور دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.