تحلیل رسانههای خارجی از اقدام تازه ایران در قبال برجام
آینده برجام چه میشود
رسانههای مختلف از زوایای مختلف به بررسی اقدام ایران در عبور از محدودیت ذخایر اورانیوم غنیشده پرداختهاند، اما نوعی ابهام در آینده کوتاهمدت و بلندمدت توافق بهطور خاص و رابطه ایران با غرب بهطورکلی در تحلیلهای آنها مشترک به نظر میرسد. از دید این رسانهها، اقدامات بعدی طرفهای مختلف ماجرا، یعنی ایران، اروپا و آمریکاست که نشان میدهد پیامدهای واقعی این تصمیم چه خواهد بود. از دید بسیاری از این تحلیلگران، این اقدام در این مرحله بهخودیخود و بهلحاظ فنی قدمی قابلبازگشت و کنترلشده است تا اروپا را به اقدام وادارد؛ اما گامهای بعدی ممکن است جدیتر باشد. از دید آنها و بهطور بالقوه، این اقدام ممکن است در نهایت به پایان برجام منجر شود یا فعالکننده اقدامات جدیتر در راستای آن باشد.
گاردین: قدرتهای اروپایی در مقابل فراخوانها برای تحریم ایران پس از تخطی از توافق مقاومت میکنند
«در این مرحله اروپا بیشتر روی این متمرکز است که از افزایش سطح غنیسازی ایران جلوگیری کند تا بالاتر از ۳.۷ درصد نرود. این میزان برای تأمین سوخت یک نیروگاه هستهای تجاری کافی خواهد بود. ایران گفته است در هفتم جولای این کار را خواهد کرد. دونالد ترامپ این اقدام را بهعنوان باجگیری هستهای محکوم کرده است».
«تهران بر این باور است که اروپا میتواند برای تقویت تجارتی که در طول سال گذشته فروپاشیده است، بیشتر از این اقدام کند. تهدید تحریمهای ثانویه ایالات متحده تقریبا تمام مؤسسات اروپایی، شامل بانکها را از تجارت با ایران برحذر داشته است».
فارنپالیسی: ایران واقعا چقدر به بمب نزدیک است؟
«کارشناسان میگویند این بیشتر یک اقدام نمادین است تا قدمی واقعی به سمت رسیدن به یک سلاح هستهای. گرچه اغلب موافقاند که ایران تخصص و ظرفیت این را دارد که روزی چنین ابزاری را بسازد؛ اما مشخص نیست که تهران چنین قصدی داشته باشد یا اصلا چنین کاری را لازم ببیند. کلسی دونپورت، مدیر سیاستهای منع گسترش تسلیحات در «مؤسسه کنترل تسلیحات»، میگوید: «این جهشی به سمت یک بمب هستهای نیست. این اقدامی محاسبهشده است و برای این طراحی شده که در مذاکرات با اروپاییها، روسیه و چین برای رفع تحریم، اهرمی به دست بیاید».
ایندیپندنت: ایران با تخطی از محدودیت غنیسازی اورانیوم، راهبرد ناکام ترامپ در حرکت در محدوده خطر را نشان میدهد
«تخطی ایران بار دیگر به این سؤالها میافزاید که آیا راهبرد ایالات متحده اهداف اعلامشدهاش را پیش میبرد یا نه: بردن ایران، بهعقبراندن برنامه هستهایاش، و محدودکردن گسترش تجهیزات موشکیاش. به نظر هم نمیآید که ایران به آمدن پای میز مذاکره نزدیکتر شده باشد. رهبر معظم ایران، [آیتالله] علی خامنهای، هفته گذشته گفتوگو با ایالات متحده را رد کرد، ممکن است [این ردکردن] برای همیشه باشد.
علاوه بر این، کانالهای محدود دیپلماسی با ایران که برای مسائل کلیدی وجود داشتند هم تخریب شدهاند. مقامات غربی به ایندیپندنت گفتهاند حذف معافیتها از تحریمهای انرژی که ایالات متحده سال گذشته اعمال کرده بود، گفتوگوهای آرام و در جریانی را خفه کرد که دیپلماتهای فرانسوی و اتحادیه اروپا پیش میبردند. این گفتوگوها حول محور برنامه موشکی ایران و حمایتش از گروههای مسلح در سراسر خاورمیانه بوده است».
بلومبرگ: ریسک شکاف با اروپا برای ایران با تخطی از محدودیت توافق هستهای
«صنم وکیلی، استادیار ارشد برنامه خاورمیانه و آفریقای شمالی چتمهاوس میگوید این اقدام توسط مقامات بهدقت تنظیم شده است و به خودی خود خطرناک نیست، چون قابل بازگشت است. موضوع کنش و واکنش و اتفاقاتی است که بعد میافتد. این قدم در راهی است که ممکن است شیبی لغزنده باشد». «طرفهای اروپایی با تصمیم سال گذشته رئیسجمهور دونالد ترامپ برای خروج از توافق چندملیتی مخالفت کردند، توافقی که بنا بود توسعه برنامه هستهای ایران را در قبال کاهش تحریمها محدود کند؛ اما تا اینجا در شکلدهی به راههای مؤثر در حفظ روابط اقتصادی که از سیستم بانکی ایالات متحده و تحریمهایی که ترامپ برگرداند، ناکام بودهاند. «همزمان آنها از ایران خواسته بودند به پایبندی به توافق ادامه دهد، با دانستن اینکه هرگونه نقض توافق، رهبران اروپایی را در موقعیت سختی در رابطه با مقامات ایالات متحده قرار خواهد داد».
اسلیت: توافق ایران سرانجام شروع به فروپاشی کرده است
«درحالیکه این مرحله مهم آغاز شده، دولت ترامپ خود را در وضعیت عجیبی قرار داده است که در آن از ایران میخواهد به مفاد توافقی پایبند باشد که خود ایالات متحده آن را ترک کرده است. دولت حتی با منطقی پیچیده مدعی شده اقدامات ایران نشان داد چرا ترامپ حق داشت از ابتدا به این توافق بدبین باشد. نکته اصلی این است که با همه محدودیتهای این توافق، ایران تازمانیکه ترامپ آن را ترک کرد، به مفادش پایبند بود.ترامپ مدعی است که ایران «همان کشوری نیست» که در آغاز کار او بود. او حق دارد. ایران در سال گذشته مشخصا نسبت به منافع و متحدان ایالات متحده در منطقه تهاجمیتر و خشنتر عمل کرده است و علامت چندانی از تمایل به بازگشت به میز مذاکره با دولت ترامپ نشان نمیدهد.در نگاهی روبهعقب، بسیار جالب است که توافق ایران، لااقل به شکلی، تا همینجا هم دوام آورده است. فروپاشی نهاییاش ممکن است بسیار سریعتر فرابرسد».
سیبیسی: ایالات متحده چه پاسخی میتواند به اولین تخطی ایران از توافق هستهای نشان دهد
«رابرت آینهورن، مذاکرهکننده هستهای با ایران که تقریبا از زمان رئیسجمهور ریچارد نیکسون روی مسئله منع گسترش تسلیحات هستهای کار کرده است، میگوید: «در مرحله اول، تخطی از محدودیت ذخیره مسئله بزرگی نیست؛ اما تخطی مهمتر در پایان این دوره ۶۰روزه در هفتم جولای فرامیرسد و آن آزمون واقعیتری است.
او میگوید دولت [آمریکا] احتمالا میداند که این تهدید جدیتری است از عبور از محدودیت ذخیره.ایران احتمالا اشاره کرده است که انگیزهاش برای عدم رعایتی که دوشنبه رخ داد، چه بوده است. وزیر خارجه این کشور این حرکت را «بازگشتپذیر» توصیف کرد.
توماس کانتریمن، معاون سابق وزیر خارجه در حوزه امنیت بینالملل و منع گسترش تسلیحات، میگوید: میتوانید انتظار داشته باشید که کاخ سفید و آقای بولتون... این را بهعنوان شاهدی برای این ارائه کنند که ایران برنامه فعال تسلیحاتی هستهای دارد که البته اینطور نیست».
رسانههای مختلف از زوایای مختلف به بررسی اقدام ایران در عبور از محدودیت ذخایر اورانیوم غنیشده پرداختهاند، اما نوعی ابهام در آینده کوتاهمدت و بلندمدت توافق بهطور خاص و رابطه ایران با غرب بهطورکلی در تحلیلهای آنها مشترک به نظر میرسد. از دید این رسانهها، اقدامات بعدی طرفهای مختلف ماجرا، یعنی ایران، اروپا و آمریکاست که نشان میدهد پیامدهای واقعی این تصمیم چه خواهد بود. از دید بسیاری از این تحلیلگران، این اقدام در این مرحله بهخودیخود و بهلحاظ فنی قدمی قابلبازگشت و کنترلشده است تا اروپا را به اقدام وادارد؛ اما گامهای بعدی ممکن است جدیتر باشد. از دید آنها و بهطور بالقوه، این اقدام ممکن است در نهایت به پایان برجام منجر شود یا فعالکننده اقدامات جدیتر در راستای آن باشد.
گاردین: قدرتهای اروپایی در مقابل فراخوانها برای تحریم ایران پس از تخطی از توافق مقاومت میکنند
«در این مرحله اروپا بیشتر روی این متمرکز است که از افزایش سطح غنیسازی ایران جلوگیری کند تا بالاتر از ۳.۷ درصد نرود. این میزان برای تأمین سوخت یک نیروگاه هستهای تجاری کافی خواهد بود. ایران گفته است در هفتم جولای این کار را خواهد کرد. دونالد ترامپ این اقدام را بهعنوان باجگیری هستهای محکوم کرده است».
«تهران بر این باور است که اروپا میتواند برای تقویت تجارتی که در طول سال گذشته فروپاشیده است، بیشتر از این اقدام کند. تهدید تحریمهای ثانویه ایالات متحده تقریبا تمام مؤسسات اروپایی، شامل بانکها را از تجارت با ایران برحذر داشته است».
فارنپالیسی: ایران واقعا چقدر به بمب نزدیک است؟
«کارشناسان میگویند این بیشتر یک اقدام نمادین است تا قدمی واقعی به سمت رسیدن به یک سلاح هستهای. گرچه اغلب موافقاند که ایران تخصص و ظرفیت این را دارد که روزی چنین ابزاری را بسازد؛ اما مشخص نیست که تهران چنین قصدی داشته باشد یا اصلا چنین کاری را لازم ببیند. کلسی دونپورت، مدیر سیاستهای منع گسترش تسلیحات در «مؤسسه کنترل تسلیحات»، میگوید: «این جهشی به سمت یک بمب هستهای نیست. این اقدامی محاسبهشده است و برای این طراحی شده که در مذاکرات با اروپاییها، روسیه و چین برای رفع تحریم، اهرمی به دست بیاید».
ایندیپندنت: ایران با تخطی از محدودیت غنیسازی اورانیوم، راهبرد ناکام ترامپ در حرکت در محدوده خطر را نشان میدهد
«تخطی ایران بار دیگر به این سؤالها میافزاید که آیا راهبرد ایالات متحده اهداف اعلامشدهاش را پیش میبرد یا نه: بردن ایران، بهعقبراندن برنامه هستهایاش، و محدودکردن گسترش تجهیزات موشکیاش. به نظر هم نمیآید که ایران به آمدن پای میز مذاکره نزدیکتر شده باشد. رهبر معظم ایران، [آیتالله] علی خامنهای، هفته گذشته گفتوگو با ایالات متحده را رد کرد، ممکن است [این ردکردن] برای همیشه باشد.
علاوه بر این، کانالهای محدود دیپلماسی با ایران که برای مسائل کلیدی وجود داشتند هم تخریب شدهاند. مقامات غربی به ایندیپندنت گفتهاند حذف معافیتها از تحریمهای انرژی که ایالات متحده سال گذشته اعمال کرده بود، گفتوگوهای آرام و در جریانی را خفه کرد که دیپلماتهای فرانسوی و اتحادیه اروپا پیش میبردند. این گفتوگوها حول محور برنامه موشکی ایران و حمایتش از گروههای مسلح در سراسر خاورمیانه بوده است».
بلومبرگ: ریسک شکاف با اروپا برای ایران با تخطی از محدودیت توافق هستهای
«صنم وکیلی، استادیار ارشد برنامه خاورمیانه و آفریقای شمالی چتمهاوس میگوید این اقدام توسط مقامات بهدقت تنظیم شده است و به خودی خود خطرناک نیست، چون قابل بازگشت است. موضوع کنش و واکنش و اتفاقاتی است که بعد میافتد. این قدم در راهی است که ممکن است شیبی لغزنده باشد». «طرفهای اروپایی با تصمیم سال گذشته رئیسجمهور دونالد ترامپ برای خروج از توافق چندملیتی مخالفت کردند، توافقی که بنا بود توسعه برنامه هستهای ایران را در قبال کاهش تحریمها محدود کند؛ اما تا اینجا در شکلدهی به راههای مؤثر در حفظ روابط اقتصادی که از سیستم بانکی ایالات متحده و تحریمهایی که ترامپ برگرداند، ناکام بودهاند. «همزمان آنها از ایران خواسته بودند به پایبندی به توافق ادامه دهد، با دانستن اینکه هرگونه نقض توافق، رهبران اروپایی را در موقعیت سختی در رابطه با مقامات ایالات متحده قرار خواهد داد».
اسلیت: توافق ایران سرانجام شروع به فروپاشی کرده است
«درحالیکه این مرحله مهم آغاز شده، دولت ترامپ خود را در وضعیت عجیبی قرار داده است که در آن از ایران میخواهد به مفاد توافقی پایبند باشد که خود ایالات متحده آن را ترک کرده است. دولت حتی با منطقی پیچیده مدعی شده اقدامات ایران نشان داد چرا ترامپ حق داشت از ابتدا به این توافق بدبین باشد. نکته اصلی این است که با همه محدودیتهای این توافق، ایران تازمانیکه ترامپ آن را ترک کرد، به مفادش پایبند بود.ترامپ مدعی است که ایران «همان کشوری نیست» که در آغاز کار او بود. او حق دارد. ایران در سال گذشته مشخصا نسبت به منافع و متحدان ایالات متحده در منطقه تهاجمیتر و خشنتر عمل کرده است و علامت چندانی از تمایل به بازگشت به میز مذاکره با دولت ترامپ نشان نمیدهد.در نگاهی روبهعقب، بسیار جالب است که توافق ایران، لااقل به شکلی، تا همینجا هم دوام آورده است. فروپاشی نهاییاش ممکن است بسیار سریعتر فرابرسد».
سیبیسی: ایالات متحده چه پاسخی میتواند به اولین تخطی ایران از توافق هستهای نشان دهد
«رابرت آینهورن، مذاکرهکننده هستهای با ایران که تقریبا از زمان رئیسجمهور ریچارد نیکسون روی مسئله منع گسترش تسلیحات هستهای کار کرده است، میگوید: «در مرحله اول، تخطی از محدودیت ذخیره مسئله بزرگی نیست؛ اما تخطی مهمتر در پایان این دوره ۶۰روزه در هفتم جولای فرامیرسد و آن آزمون واقعیتری است.
او میگوید دولت [آمریکا] احتمالا میداند که این تهدید جدیتری است از عبور از محدودیت ذخیره.ایران احتمالا اشاره کرده است که انگیزهاش برای عدم رعایتی که دوشنبه رخ داد، چه بوده است. وزیر خارجه این کشور این حرکت را «بازگشتپذیر» توصیف کرد.
توماس کانتریمن، معاون سابق وزیر خارجه در حوزه امنیت بینالملل و منع گسترش تسلیحات، میگوید: میتوانید انتظار داشته باشید که کاخ سفید و آقای بولتون... این را بهعنوان شاهدی برای این ارائه کنند که ایران برنامه فعال تسلیحاتی هستهای دارد که البته اینطور نیست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.