|

بندهای قانونی کاهش تعهدات در برجام

ایران برجام را نقض نکرده

شرق: اولین گام عملی ایران در راستای کاهش تعهدات هسته‌ای‌اش طبق برجام به بار نشست و ایران از سقف تولید 300 کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با غنای 3.5 درصد گذشت. این خبر عصر روز دوشنبه توسط وزیر خارجه ایران نیز اعلام شد. طبق برجام ایران باید اورانیوم غنی‌شده خود را زیر سقف 300 کیلوگرم نگه دارد و مازاد آن را از کشور خارج کند. در دوره‌ای که ایران به تمام تعهداتش در برجام عمل می‌کرد، میزان اورانیوم مازاد فروخته شده یا در کشور عمان نگهداری می‌شد، اما با عدم اجرای برجام توسط دیگر شرکا و خروج آمریکا از برجام، ایران تصمیم گرفت به برخی تعهداتش وفق برجام پایان دهد. طبق برجام هر عضوی می‌تواند از تعهداتش بکاهد و این نقض برجام نیست.
محمدجواد ظریف در همین راستا نوشته است: «ایران توافق هسته‌ای برجام را نقض نکرده است». ظریف با اشاره به خروج آمریکا از برجام و استناد ایران به پاراگراف ۳۶ در به‌جریان‌انداختن ادامه مسیر، نوشت: ما ضمن محفوظ‌بودن حقوقمان، به کشورهای E3+2 [سه کشور اروپایی، چین و روسیه] چند هفته فرصت دادیم. ما پس از ۶۰ هفته نهایتا دست به اقدام زدیم. وزیر امور خارجه کشورمان تصریح کرد، به محض آنکه کشورهای اروپایی به تعهدات خود عمل کنند، ایران متقابلا اقدامات معکوس به عمل خواهد آورد.
طبق برجام، بندهای 36 و 37 به «سازوکار حل‌وفصل اختلافات» می‌پردازد که بندهای مورد استناد ایران است. در بند 36 آمده است: «چنانچه ایران معتقد باشد که هر یک یا کلیه اعضاي گروه 1+5 تعهدات خود را طبق این برجام رعایت ننموده‌اند، ایران می‌تواند موضوع را به منظور حل‌وفصل به کمیسیون مشترك ارجاع نماید؛ به‌همین‌ترتیب، چنانچه هر یک از اعضاي گروه 1+5 معتقد باشد که ایران تعهدات خود را طبق برجام رعایت نکرده است، هر یک از دولت‌هاي گروه 1+5 می‌تواند اقدام مشابه به عمل آورد. کمیسیون مشترك 15 روز زمان خواهد داشت تا موضوع را فیصله دهد، مگر اینکه این زمان با اجماع تمدید شود. متعاقب بررسی کمیسیون مشترك، چنانچه هر عضو معتقد باشد که موضوع پایبندي فیصله نیافته است، می‌تواند موضوع را به وزیران امور خارجه ارجاع دهد. وزیران 15 روز مهلت خواهند داشت تا موضوع را فیصله دهند، مگر اینکه این زمان با اجماع تمدید شود. پس از بررسی کمیسیون مشترك، به موازات (یا به‌جاي) بررسی در سطح وزیران، عضو شاکی یا عضوي که اجراي تکالیفش زیر سؤال بوده است می‌تواند درخواست نماید که موضوع توسط یک هیئت مشورتی که متشکل از سه عضو خواهد بود (یکی از سوي هر یک از طرف‌هاي درگیر در اختلاف و طرف سوم مستقل) بررسی شود. هیئت مشورتی می‌بایست نظریه غیرالزام‌آوري را درخصوص موضوع پایبندي ظرف 15 روز ارائه نماید. چنانچه، متعاقب این فرایند 30 روزه موضوع فیصله نیابد، کمیسیون مشترك در کمتر از پنج روز نظریه هیئت مشورتی را با هدف فیصله موضوع بررسی خواهد کرد. چنانچه موضوع کماکان به نحو مورد رضایت طرف شاکی فیصله نیافته باشد و چنانچه طرف شاکی معتقد باشد که موضوع، مصداق «عدم پایبندي اساسی» می‌باشد، آنگاه طرف مقابل می‌تواند موضوع فیصله‌نیافته را به‌عنوان مبناي توقف کلی و یا جزئی اجراي تعهداتش وفق برجام قلمداد کرده و/ یا به شوراي امنیت سازمان ملل متحد ابلاغ نماید که معتقد است موضوع مصداق «عدم پایبندي اساسی» به‌شمار می‌آید».
همچنین در بند 37 آمده است «متعاقب دریافت ابلاغ طرف شاکی، به نحو مشروح در فوق، به همراه توضیحی از تلاش‌هاي توأم با حسن‌نیت آن‌طرف براي طی فرایند حل‌وفصل اختلاف پیش‌بینی‌شده در برجام، شوراي امنیت سازمان ملل متحد می‌بایست منطبق با رویه‌هاي خود درخصوص قطع‌نامه‌اي براي تداوم لغو تحریم‌ها رأي‌گیري نماید. چنانچه قطع‌نامه فوق‌الذکر ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ به تصویب نرسد، آنگاه مفاد قطع‌نامه‌هاي سابق شوراي امنیت سازمان ملل متحد مجددا اعمال خواهند شد، مگر اینکه شوراي امنیت سازمان ملل متحد به نحو دیگري تصمیم‌گیري نماید. در چنین صورتی، این مفاد درخصوص قراردادهایی که بین هر طرف و ایران یا افراد و نهادهاي ایرانی قبل از تاریخ اعمال آنها امضا شده باشد، داراي اثر عطف به‌ماسبق نیست. مشروط به این‌که فعالیت‌هاي صورت‌گرفته وفق اجراي این قراردادها منطبق با این برجام و قطع‌نامه‌هاي قبلی و فعلی شوراي امنیت باشد. شوراي امنیت سازمان ملل متحد، با ابراز نیت خود براي جلوگیري از اجراي دوباره مفاد در صورتی که موضوعی که منجر به ابلاغ شده در مدت مقرر حل‌وفصل گردیده باشد، دیدگاه‌هاي طرف‌هاي اختلاف و هرگونه نظریه صادره توسط هیئت مشورتی را ملحوظ خواهد داشت. ایران بیان داشته است که چنانچه تحریم‌ها جزئا یا کلا مجددا اعمال شوند، ایران این امر را به منزله زمینه‌اي براي توقف کلی یا جزئی تعهدات خود وفق این برجام قلمداد خواهد کرد».

واکنش‎های خارجی در پی عبور ذخایر اورانیوم ایران از مرز ۳۰۰ کیلوگرم
آمریکا: ایران با آتش بازی می‌کند

*دونالد ترامپ: آنها می‌دانند که چه‌کار می‌کنند، می‌دانند که با چه چیزی بازی می‌کنند و من فکر می‌کنم که آنها با آتش بازی می‌کنند. بنابراین هیچ پیامی به‌هیچ‌وجه برای ایران ندارم.
کاخ سفید
*کاخ سفید گفته که ترامپ با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در تماسی تلفنی درباره این مسئله گفت‌وگو کرده است.
همچنین کاخ سفید در بیانیه‌ای مدعی شد که ایران قبل از حصول برجام هم مفاد آن را نقض کرده است! محمدجواد ظریف، در صفحه شخصی خود در توییتر در واکنش یک‌کلمه‌ای به این بیانیه که در آن آمده است: «ایران پیش از انعقاد برجام هم در حال نقض آن بود!»، نوشت: «جــدی؟»
*جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا، نیز در پیامی توییتری مدعی شد که عبور ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران از مرز ۳۰۰ کیلوگرم می‌تواند تلاشی برای دستیابی به تسلیحات هسته‌ای باشد.
*مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا، هم در صفحه توییتر خود مدعی شد که ایران با برنامه‌ هسته‌ای خود جامعه بین‌المللی و امنیت منطقه را تهدید می‌کند و حکومت ایران گام‌های جدیدی برای پیش‌بردن بلندپروازی‌های هسته‌ای‌اش برداشته است.
اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا هم در واکنش به عبور ایران از حد تعیین‌شده در برجام برای ذخیره اورانیوم از تهران خواست تا از این اقدام خود بازگردد و تأکید کرد: تا زمان پایبندی ایران به برجام به تعهدات خود عمل می‌کنیم.
آلمان
*در همین رابطه یک منبع در وزارت امور خارجه آلمان گفت که کشورش از اینکه ایران از حد تعیین‌شده خود در برجام برای ذخیره اورانیوم غنی‌شده عبور کرده است، به‌شدت احساس نگرانی می‌کند. وی افزود: ما از ایران می‌خواهیم که از این اقدام خود بازگردد و بیش از این توافق هسته‌ای را تضعیف نکند.
روسیه
* میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی وین: این تنها یک انحراف از تعهدات داوطلبانه این کشور ذیل برجام محسوب می‌شود، اما به‌هیچ‌عنوان ناقض پیمان عدم اشاعه هسته‌ای نیست و همچنین ارتباطی با ساخت سلاح‌های هسته‌ای ندارد. نکته این است که این مسئله حاصل تصمیم آمریکا مبنی‌بر تحریم صادرات اورانیوم با غنای کم ایران است.
*سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، خواستار خویشتن‌داری تهران شد.
فرانسه
*امانوئل مکرون از ایران خواست تا ذخیره اورانیوم غنی‌شده خود را کاهش دهد و گفت که پاریس گام‌هایی برای تضمین بهره‌مندی ایران از منافع اقتصادی برجام برمی‌دارد. مکرون در بیانیه‌ای از اینکه ایران از محدوده تعیین‌شده طبق برجام فراتر رفته است، ابراز نگرانی کرد و از تهران خواست تا از «اقداماتی که اجرای تعهدات هسته‌ای‌اش ذیل این توافق را تضعیف می‌کند» پرهیز کند.
چین
* گنگ شوانگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، در واکنش به عبور ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران از مرز 300 کیلوگرم، عنوان کرد که ریشه این مسئله در فشارهای آمریکا خلاصه می‌شود.

شرق: اولین گام عملی ایران در راستای کاهش تعهدات هسته‌ای‌اش طبق برجام به بار نشست و ایران از سقف تولید 300 کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با غنای 3.5 درصد گذشت. این خبر عصر روز دوشنبه توسط وزیر خارجه ایران نیز اعلام شد. طبق برجام ایران باید اورانیوم غنی‌شده خود را زیر سقف 300 کیلوگرم نگه دارد و مازاد آن را از کشور خارج کند. در دوره‌ای که ایران به تمام تعهداتش در برجام عمل می‌کرد، میزان اورانیوم مازاد فروخته شده یا در کشور عمان نگهداری می‌شد، اما با عدم اجرای برجام توسط دیگر شرکا و خروج آمریکا از برجام، ایران تصمیم گرفت به برخی تعهداتش وفق برجام پایان دهد. طبق برجام هر عضوی می‌تواند از تعهداتش بکاهد و این نقض برجام نیست.
محمدجواد ظریف در همین راستا نوشته است: «ایران توافق هسته‌ای برجام را نقض نکرده است». ظریف با اشاره به خروج آمریکا از برجام و استناد ایران به پاراگراف ۳۶ در به‌جریان‌انداختن ادامه مسیر، نوشت: ما ضمن محفوظ‌بودن حقوقمان، به کشورهای E3+2 [سه کشور اروپایی، چین و روسیه] چند هفته فرصت دادیم. ما پس از ۶۰ هفته نهایتا دست به اقدام زدیم. وزیر امور خارجه کشورمان تصریح کرد، به محض آنکه کشورهای اروپایی به تعهدات خود عمل کنند، ایران متقابلا اقدامات معکوس به عمل خواهد آورد.
طبق برجام، بندهای 36 و 37 به «سازوکار حل‌وفصل اختلافات» می‌پردازد که بندهای مورد استناد ایران است. در بند 36 آمده است: «چنانچه ایران معتقد باشد که هر یک یا کلیه اعضاي گروه 1+5 تعهدات خود را طبق این برجام رعایت ننموده‌اند، ایران می‌تواند موضوع را به منظور حل‌وفصل به کمیسیون مشترك ارجاع نماید؛ به‌همین‌ترتیب، چنانچه هر یک از اعضاي گروه 1+5 معتقد باشد که ایران تعهدات خود را طبق برجام رعایت نکرده است، هر یک از دولت‌هاي گروه 1+5 می‌تواند اقدام مشابه به عمل آورد. کمیسیون مشترك 15 روز زمان خواهد داشت تا موضوع را فیصله دهد، مگر اینکه این زمان با اجماع تمدید شود. متعاقب بررسی کمیسیون مشترك، چنانچه هر عضو معتقد باشد که موضوع پایبندي فیصله نیافته است، می‌تواند موضوع را به وزیران امور خارجه ارجاع دهد. وزیران 15 روز مهلت خواهند داشت تا موضوع را فیصله دهند، مگر اینکه این زمان با اجماع تمدید شود. پس از بررسی کمیسیون مشترك، به موازات (یا به‌جاي) بررسی در سطح وزیران، عضو شاکی یا عضوي که اجراي تکالیفش زیر سؤال بوده است می‌تواند درخواست نماید که موضوع توسط یک هیئت مشورتی که متشکل از سه عضو خواهد بود (یکی از سوي هر یک از طرف‌هاي درگیر در اختلاف و طرف سوم مستقل) بررسی شود. هیئت مشورتی می‌بایست نظریه غیرالزام‌آوري را درخصوص موضوع پایبندي ظرف 15 روز ارائه نماید. چنانچه، متعاقب این فرایند 30 روزه موضوع فیصله نیابد، کمیسیون مشترك در کمتر از پنج روز نظریه هیئت مشورتی را با هدف فیصله موضوع بررسی خواهد کرد. چنانچه موضوع کماکان به نحو مورد رضایت طرف شاکی فیصله نیافته باشد و چنانچه طرف شاکی معتقد باشد که موضوع، مصداق «عدم پایبندي اساسی» می‌باشد، آنگاه طرف مقابل می‌تواند موضوع فیصله‌نیافته را به‌عنوان مبناي توقف کلی و یا جزئی اجراي تعهداتش وفق برجام قلمداد کرده و/ یا به شوراي امنیت سازمان ملل متحد ابلاغ نماید که معتقد است موضوع مصداق «عدم پایبندي اساسی» به‌شمار می‌آید».
همچنین در بند 37 آمده است «متعاقب دریافت ابلاغ طرف شاکی، به نحو مشروح در فوق، به همراه توضیحی از تلاش‌هاي توأم با حسن‌نیت آن‌طرف براي طی فرایند حل‌وفصل اختلاف پیش‌بینی‌شده در برجام، شوراي امنیت سازمان ملل متحد می‌بایست منطبق با رویه‌هاي خود درخصوص قطع‌نامه‌اي براي تداوم لغو تحریم‌ها رأي‌گیري نماید. چنانچه قطع‌نامه فوق‌الذکر ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ به تصویب نرسد، آنگاه مفاد قطع‌نامه‌هاي سابق شوراي امنیت سازمان ملل متحد مجددا اعمال خواهند شد، مگر اینکه شوراي امنیت سازمان ملل متحد به نحو دیگري تصمیم‌گیري نماید. در چنین صورتی، این مفاد درخصوص قراردادهایی که بین هر طرف و ایران یا افراد و نهادهاي ایرانی قبل از تاریخ اعمال آنها امضا شده باشد، داراي اثر عطف به‌ماسبق نیست. مشروط به این‌که فعالیت‌هاي صورت‌گرفته وفق اجراي این قراردادها منطبق با این برجام و قطع‌نامه‌هاي قبلی و فعلی شوراي امنیت باشد. شوراي امنیت سازمان ملل متحد، با ابراز نیت خود براي جلوگیري از اجراي دوباره مفاد در صورتی که موضوعی که منجر به ابلاغ شده در مدت مقرر حل‌وفصل گردیده باشد، دیدگاه‌هاي طرف‌هاي اختلاف و هرگونه نظریه صادره توسط هیئت مشورتی را ملحوظ خواهد داشت. ایران بیان داشته است که چنانچه تحریم‌ها جزئا یا کلا مجددا اعمال شوند، ایران این امر را به منزله زمینه‌اي براي توقف کلی یا جزئی تعهدات خود وفق این برجام قلمداد خواهد کرد».

واکنش‎های خارجی در پی عبور ذخایر اورانیوم ایران از مرز ۳۰۰ کیلوگرم
آمریکا: ایران با آتش بازی می‌کند

*دونالد ترامپ: آنها می‌دانند که چه‌کار می‌کنند، می‌دانند که با چه چیزی بازی می‌کنند و من فکر می‌کنم که آنها با آتش بازی می‌کنند. بنابراین هیچ پیامی به‌هیچ‌وجه برای ایران ندارم.
کاخ سفید
*کاخ سفید گفته که ترامپ با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در تماسی تلفنی درباره این مسئله گفت‌وگو کرده است.
همچنین کاخ سفید در بیانیه‌ای مدعی شد که ایران قبل از حصول برجام هم مفاد آن را نقض کرده است! محمدجواد ظریف، در صفحه شخصی خود در توییتر در واکنش یک‌کلمه‌ای به این بیانیه که در آن آمده است: «ایران پیش از انعقاد برجام هم در حال نقض آن بود!»، نوشت: «جــدی؟»
*جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا، نیز در پیامی توییتری مدعی شد که عبور ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران از مرز ۳۰۰ کیلوگرم می‌تواند تلاشی برای دستیابی به تسلیحات هسته‌ای باشد.
*مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا، هم در صفحه توییتر خود مدعی شد که ایران با برنامه‌ هسته‌ای خود جامعه بین‌المللی و امنیت منطقه را تهدید می‌کند و حکومت ایران گام‌های جدیدی برای پیش‌بردن بلندپروازی‌های هسته‌ای‌اش برداشته است.
اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا هم در واکنش به عبور ایران از حد تعیین‌شده در برجام برای ذخیره اورانیوم از تهران خواست تا از این اقدام خود بازگردد و تأکید کرد: تا زمان پایبندی ایران به برجام به تعهدات خود عمل می‌کنیم.
آلمان
*در همین رابطه یک منبع در وزارت امور خارجه آلمان گفت که کشورش از اینکه ایران از حد تعیین‌شده خود در برجام برای ذخیره اورانیوم غنی‌شده عبور کرده است، به‌شدت احساس نگرانی می‌کند. وی افزود: ما از ایران می‌خواهیم که از این اقدام خود بازگردد و بیش از این توافق هسته‌ای را تضعیف نکند.
روسیه
* میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی وین: این تنها یک انحراف از تعهدات داوطلبانه این کشور ذیل برجام محسوب می‌شود، اما به‌هیچ‌عنوان ناقض پیمان عدم اشاعه هسته‌ای نیست و همچنین ارتباطی با ساخت سلاح‌های هسته‌ای ندارد. نکته این است که این مسئله حاصل تصمیم آمریکا مبنی‌بر تحریم صادرات اورانیوم با غنای کم ایران است.
*سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، خواستار خویشتن‌داری تهران شد.
فرانسه
*امانوئل مکرون از ایران خواست تا ذخیره اورانیوم غنی‌شده خود را کاهش دهد و گفت که پاریس گام‌هایی برای تضمین بهره‌مندی ایران از منافع اقتصادی برجام برمی‌دارد. مکرون در بیانیه‌ای از اینکه ایران از محدوده تعیین‌شده طبق برجام فراتر رفته است، ابراز نگرانی کرد و از تهران خواست تا از «اقداماتی که اجرای تعهدات هسته‌ای‌اش ذیل این توافق را تضعیف می‌کند» پرهیز کند.
چین
* گنگ شوانگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، در واکنش به عبور ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران از مرز 300 کیلوگرم، عنوان کرد که ریشه این مسئله در فشارهای آمریکا خلاصه می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.