|

دستور عادل عبدالمهدی برای ادغام گروه‌های بسیج مردمی با ارتش

زير پرچم عراق

یا رفتن زیر چتر ارتش یا فعالیت سیاسی؛ این دو راهی است که دولت بغداد پیش‌روی شبه‌نظامیان عراقی قرار داده است. عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق، دوشنبه‌شب با انتشار فرمانی تا آخر ماه جولای (یک ماه دیگر) به شبه‌نظامیان عراقی فرصت داد تا در ارتش این کشور ادغام شوند یا فعالیت سیاسی را انتخاب کنند. این شبه‌نظامیان مورد خطاب نخست‌وزیر عراق عمدتا شیعه هستند و تحت چتر «نیروهای بسیج مردمی» یا همان «حشد الشعبی» فعالیت می‌کنند که نقش چشمگیری در مبارزه با گروه داعش داشتند.
بر‌اساس گزارش‌ها حدود 140 هزار سرباز شبه‌نظامی در عراق وجود دارد. طبق فرمان عادل المهدی، تا آخر ماه جاری میلادی باید مراکز فرماندهی، دفاتر اقتصادی و ایست‌های بازرسی این گروه تعطیل شوند و حمل سلاح آن دست شبه‌نظامیانی که فعالیت سیاسی را انتخاب می‌کنند، هم ممنوع می‌شود. هر گروه مسلحی که به طور علنی یا مخفی علیه این قوانین اقدام کنند، غیر‌قانونی خوانده می‌شو‌د.
حشد الشعبی در سال 2014 و با فتوای آیت‌الله سیستانی، مرجع شیعیان عراق و در زمانی تشکیل شد که گروه تروریستی داعش عملیات‌هایش را در بغداد آغاز کرده بود. گرچه بسیاری از شبه‌نظامیان حشد الشعبی افرادی بودند که برای مبارزه با داعش به عضویت این گروه درآمدند؛ ولی تعداد زیادی از این سربازان هم در طول اشغال عراق از سوی آمریکا با نیروهای آمریکایی مبارزه کرده بودند. بر‌اساس گزارش‌ها برخی از این شبه‌نظامیان را ایران آموزش داده است. هر گروه شبه‌نظامی زیر چتر نیروهای بسیج مردمی نام مخصوص خود را دارد؛ ولی شناخته‌شده‌ترین آنها گروه عصائب اهل حق، سپاه بدر و حزب‌الله عراق است.
طبق فرمان اخیر نخست‌وزیر عراق، همه اسامی و عناوینی که گروه‌های وابسته به حشد الشعبی در نبردهای دلاورانه علیه گروه تروریستی داعش ذيل آن فعالیت می‌کردند، لغو می‌شود و به اسامی و عناوین نظامی از‌جمله لشکر، تیپ، گروهان و امثال آن تغییر می‌کنند. به اعضای این گروه‌های شبه‌نظامی نیز درجه‌های ارتش تعلق می‌گیرد.
هاشم الهاشمی، کارشناس مسائل امنیتی ساکن بغداد که به‌عنوان مشاور با دولت عراق همکاری می‌کند، به خبرگزاری رویترز گفته است که وقتی شبه‌نظامیان رسما با ارتش عراق ادغام شوند، هرگونه حمله احتمالی به شبه‌نظامیان حمله به کل عراق تلقی خواهد شد. به ‌گفته این کارشناس: «من فکر می‌کنم عبدالمهدی می‌خواسته به خاطر فشار آمریکایی‌ها همه این شبه‌نظامیان را در یک جا بگذارد تا از آنها محافظت کند؛ اما آیا آنها (این گروه‌های شبه‌نظامی) از این فرمان اطاعت می‌کنند؟».
پیش‌تر مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، در سفر خود به عراق از این کشور خواسته بود که شبه‌نظامیان را مهار کند و هشدار داده بود که اگر منافع ایالات‌ متحده مورد حمله قرار گیرد، این کشور با قدرت به آن پاسخ خواهد داد. نشریه وال استریت ژورنال هم به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داده بود که حمله هوایی به خطوط لوله نفتی عربستان سعودی در ماه می از عراق صورت گرفته است و نه یمن. هرچند عادل عبدالمهدی این ادعا را رد کرده بود. ماه گذشته هم ایالات‌ متحده صدها دیپلمات خود را از سفارت آمریکا در بغداد خارج کرد و نیروهای نظامی بیشتری به خاورمیانه فرستاد. بسیاری هشدار داده بودند که با توجه به بالاگرفتن تنش در منطقه، عراق ممکن است به صحنه نبردهای نیابتی تبدیل شود. از‌این‌رو به نظر می‌رسد فرمان اخیر نخست‌وزیر عراق پاسخی به این نگرانی‌هاست. به گفته تحلیلگران، با این فرمان احتمال هدف قرار‌گرفتن این نیروهای شبه‌نظامی به وسیله آمریکا کاهش می‌یابد و از سوی دیگر امکان استفاده سیاسی از آنها در راستای منافع برخی کشورها نیز کاهش خواهد یافت.
عادل عبد‌المهدی در فرمان خود درباره عواقب سرپیچی از این قوانین هشدار داده است؛ ولی برخی ناظران عراقی درباره اجرای این فرمان تردید دارند. سایت خبری کردی رادوو در گزارشی نوشته است که با توجه به نفوذ سیاسی گسترده این گروه‌های شبه‌نظامی، اجرائی‌شدن این دستورات قطعی به نظر نمی‌رسد. در انتخابات دوازدهم ماه می 2018، ائتلاف تازه‌تأسیس این گروه‌های شبه‌نظامی موسوم به نام «ائتلاف فتح» با رهبری هادی العامری، فرمانده سپاه بدر، توانست بعد از حزب مقتدی صدر بیشترین کرسی‌های پارلمان عراق را از آنِ خود کند. این ائتلاف شامل احزابی بود که هر‌کدام جناح شبه‌نظامی مخصوص خود را داشتند.
مقتدی صدر، روحانی پرنفوذ شیعه که مخالف نفوذ آمریکا و ایران در عراق است، با استقبال از این فرمان، به شبه‌نظامیان تحت فرمان خود دستور داد در نیروهای مسلح ادغام شوند. صدر در رأس گروه شبه‌نظامی جیش‌المهدی قرار دارد که هزاران نفر را سازماندهی کرده است. او در بیانیه خود گفت: «تصمیمات اخیر نخست‌وزیر درباره حشد الشعبی موضعی مهم و گام صحیح نخست به سوی تشکیل حکومتی قوی است که از این طرف و آن طرف تأثیر نپذیرد. با‌وجود‌این من نگرانی خود را از اجرای صحیح و عادلانه آن اعلام می‌کنم». قیس خزعلی، رهبر گروه شبه‌نظامی عصائب اهل الحق هم از این فرمان استقبال کرده است. با وجود استقبال بسیاری از مقامات عراقی از فرمان عادل عبد‌المهدی، بسیاری درباره تبعات اقتصادی این فرمان هشدار داده‌اند.

یا رفتن زیر چتر ارتش یا فعالیت سیاسی؛ این دو راهی است که دولت بغداد پیش‌روی شبه‌نظامیان عراقی قرار داده است. عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق، دوشنبه‌شب با انتشار فرمانی تا آخر ماه جولای (یک ماه دیگر) به شبه‌نظامیان عراقی فرصت داد تا در ارتش این کشور ادغام شوند یا فعالیت سیاسی را انتخاب کنند. این شبه‌نظامیان مورد خطاب نخست‌وزیر عراق عمدتا شیعه هستند و تحت چتر «نیروهای بسیج مردمی» یا همان «حشد الشعبی» فعالیت می‌کنند که نقش چشمگیری در مبارزه با گروه داعش داشتند.
بر‌اساس گزارش‌ها حدود 140 هزار سرباز شبه‌نظامی در عراق وجود دارد. طبق فرمان عادل المهدی، تا آخر ماه جاری میلادی باید مراکز فرماندهی، دفاتر اقتصادی و ایست‌های بازرسی این گروه تعطیل شوند و حمل سلاح آن دست شبه‌نظامیانی که فعالیت سیاسی را انتخاب می‌کنند، هم ممنوع می‌شود. هر گروه مسلحی که به طور علنی یا مخفی علیه این قوانین اقدام کنند، غیر‌قانونی خوانده می‌شو‌د.
حشد الشعبی در سال 2014 و با فتوای آیت‌الله سیستانی، مرجع شیعیان عراق و در زمانی تشکیل شد که گروه تروریستی داعش عملیات‌هایش را در بغداد آغاز کرده بود. گرچه بسیاری از شبه‌نظامیان حشد الشعبی افرادی بودند که برای مبارزه با داعش به عضویت این گروه درآمدند؛ ولی تعداد زیادی از این سربازان هم در طول اشغال عراق از سوی آمریکا با نیروهای آمریکایی مبارزه کرده بودند. بر‌اساس گزارش‌ها برخی از این شبه‌نظامیان را ایران آموزش داده است. هر گروه شبه‌نظامی زیر چتر نیروهای بسیج مردمی نام مخصوص خود را دارد؛ ولی شناخته‌شده‌ترین آنها گروه عصائب اهل حق، سپاه بدر و حزب‌الله عراق است.
طبق فرمان اخیر نخست‌وزیر عراق، همه اسامی و عناوینی که گروه‌های وابسته به حشد الشعبی در نبردهای دلاورانه علیه گروه تروریستی داعش ذيل آن فعالیت می‌کردند، لغو می‌شود و به اسامی و عناوین نظامی از‌جمله لشکر، تیپ، گروهان و امثال آن تغییر می‌کنند. به اعضای این گروه‌های شبه‌نظامی نیز درجه‌های ارتش تعلق می‌گیرد.
هاشم الهاشمی، کارشناس مسائل امنیتی ساکن بغداد که به‌عنوان مشاور با دولت عراق همکاری می‌کند، به خبرگزاری رویترز گفته است که وقتی شبه‌نظامیان رسما با ارتش عراق ادغام شوند، هرگونه حمله احتمالی به شبه‌نظامیان حمله به کل عراق تلقی خواهد شد. به ‌گفته این کارشناس: «من فکر می‌کنم عبدالمهدی می‌خواسته به خاطر فشار آمریکایی‌ها همه این شبه‌نظامیان را در یک جا بگذارد تا از آنها محافظت کند؛ اما آیا آنها (این گروه‌های شبه‌نظامی) از این فرمان اطاعت می‌کنند؟».
پیش‌تر مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، در سفر خود به عراق از این کشور خواسته بود که شبه‌نظامیان را مهار کند و هشدار داده بود که اگر منافع ایالات‌ متحده مورد حمله قرار گیرد، این کشور با قدرت به آن پاسخ خواهد داد. نشریه وال استریت ژورنال هم به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داده بود که حمله هوایی به خطوط لوله نفتی عربستان سعودی در ماه می از عراق صورت گرفته است و نه یمن. هرچند عادل عبدالمهدی این ادعا را رد کرده بود. ماه گذشته هم ایالات‌ متحده صدها دیپلمات خود را از سفارت آمریکا در بغداد خارج کرد و نیروهای نظامی بیشتری به خاورمیانه فرستاد. بسیاری هشدار داده بودند که با توجه به بالاگرفتن تنش در منطقه، عراق ممکن است به صحنه نبردهای نیابتی تبدیل شود. از‌این‌رو به نظر می‌رسد فرمان اخیر نخست‌وزیر عراق پاسخی به این نگرانی‌هاست. به گفته تحلیلگران، با این فرمان احتمال هدف قرار‌گرفتن این نیروهای شبه‌نظامی به وسیله آمریکا کاهش می‌یابد و از سوی دیگر امکان استفاده سیاسی از آنها در راستای منافع برخی کشورها نیز کاهش خواهد یافت.
عادل عبد‌المهدی در فرمان خود درباره عواقب سرپیچی از این قوانین هشدار داده است؛ ولی برخی ناظران عراقی درباره اجرای این فرمان تردید دارند. سایت خبری کردی رادوو در گزارشی نوشته است که با توجه به نفوذ سیاسی گسترده این گروه‌های شبه‌نظامی، اجرائی‌شدن این دستورات قطعی به نظر نمی‌رسد. در انتخابات دوازدهم ماه می 2018، ائتلاف تازه‌تأسیس این گروه‌های شبه‌نظامی موسوم به نام «ائتلاف فتح» با رهبری هادی العامری، فرمانده سپاه بدر، توانست بعد از حزب مقتدی صدر بیشترین کرسی‌های پارلمان عراق را از آنِ خود کند. این ائتلاف شامل احزابی بود که هر‌کدام جناح شبه‌نظامی مخصوص خود را داشتند.
مقتدی صدر، روحانی پرنفوذ شیعه که مخالف نفوذ آمریکا و ایران در عراق است، با استقبال از این فرمان، به شبه‌نظامیان تحت فرمان خود دستور داد در نیروهای مسلح ادغام شوند. صدر در رأس گروه شبه‌نظامی جیش‌المهدی قرار دارد که هزاران نفر را سازماندهی کرده است. او در بیانیه خود گفت: «تصمیمات اخیر نخست‌وزیر درباره حشد الشعبی موضعی مهم و گام صحیح نخست به سوی تشکیل حکومتی قوی است که از این طرف و آن طرف تأثیر نپذیرد. با‌وجود‌این من نگرانی خود را از اجرای صحیح و عادلانه آن اعلام می‌کنم». قیس خزعلی، رهبر گروه شبه‌نظامی عصائب اهل الحق هم از این فرمان استقبال کرده است. با وجود استقبال بسیاری از مقامات عراقی از فرمان عادل عبد‌المهدی، بسیاری درباره تبعات اقتصادی این فرمان هشدار داده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.