|

احمد توکلی: عقل حکم می‌کند که مذاکرات محرمانه باشد

محرمانه‌های ژنو

شرق: از دو روز مذاکره ایران و کشورهای 1+5 آنچه بیش از همه مورد انتقاد برخی رسانه‌های خاص، نمایندگان مجلس و برخی فعالان سیاسی قرار گرفته، موضوع محرمانه‌بودن مذاکرات و طرح پیشنهادی ایران است. روزنامه «کیهان» محرمانه‌بودن و لبخند طرف غربی بعد از مذاکره را مصداق باخت و امتیازدادن طرف ایرانی می‌داند و نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز از بابت اینکه در جریان طرح پیشنهادی تهران قرار نگرفته‌اند، شکایت دارند. گمانه‌زنی رسانه‌های غربی هم با اعلام عددی درمورد سطح غنی‌سازی یا پذیرش پروتکل الحاقی بر زخم معترضان به مذاکرات نمک بیشتری می‌پاشد. در این بین برخی نمایندگان مجلس محرمانه‌ماندن جزییات مذاکرات را طبیعی و مربوط به ذات اینگونه مذاکرات می‌دانند. احمد توکلی، نماینده تهران جزو این گروه از نمایندگان است که روز گذشته در جمع خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درمورد ارزیابی‌اش از محرمانه نگه‌داشتن محتوای مذاکرات گفت: «عقل اقتضا می‌کند که این اتفاق بیفتد. مگر می‌شود مسایل مذاکرات دیپلماتیک را قبل از به‌نتیجه‌رساندن سر خیابان جار زد؟ این کار خیلی معقولی است و باید انجام شود.» او همچنین اضافه کرد: «به مذاکرات خوشبین هستم ولی احتیاط را خیلی لازم می‌دانم.» از سوی دیگر اعضای کمیسیون امنیت ملی نیز که بی‌میل نبودند در جریان مذاکرات یک نماینده داشته باشند، روز گذشته در جلسه‌ای با دو عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای از چند و چون آنچه در ژنو گذشته، مطلع شدند. قرار بود این جلسه روز سه‌شنبه با حضور وزیر خارجه انجام شود اما کمردرد و یک‌هفته استراحت مطلق وزیر خارجه موجب شد که این جلسه روز گذشته برگزار شود. در این جلسه «سیدعباس عراقچی» و «مجید تخت‌روانچی» از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای جمهوری اسلامی با کشورهای 1+5 حضور یافتند تا گزارشی از مذاکرات ژنو به کمیسیون بدهند. معاون پارلمانی وزیر خارجه نیز آنها را همراهی می‌کرد. «عراقچی» معاون وزیر امورخارجه با ارایه گزارشی در این جلسه گفت: «جمهوری‌اسلامی‌ایران در ژنو هیچ‌گونه تعهدی نداده است و این جمهوری‌اسلامی‌ایران بود که با ارایه پیشنهاد خود مسیر مذاکرات را تعیین کرد. آنچه در ژنو اتفاق افتاد این بود که در مذاکرات مسیر دو طرف مذاکره، یکی شد.»معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امورخارجه تاکید کرد: «مساله مهم این است که ما آنچه روی میز مذاکره گذاشته‌ایم، خط قرمز نظام نیست و ما هرگز درمورد خط قرمزهای نظام مذاکره نمی‌کنیم.»به گفته «عراقچی»، «چارچوب طرح ایران» این بوده که «تعریف‌کردن گام اول کافی نیست بلکه باید گام‌به‌گام تا رسیدن به نتیجه نهایی از ابتدا مشخص شود یعنی باید هدف مشترک ابتدا تعریف و بعد مراحل بعدی تبیین شود. هدف تعریف‌شده این است که ما حقوق هسته‌ای خود را حفظ کنیم؛ هم غنی‌سازی و هم بهره‌برداری و طرف مقابل هم اطمینان پیدا کند که بهره‌برداری ما از انرژی هسته‌ای، صلح‌آمیز است و در مقابل، تحریم‌ها کاملا برداشته شود.» «عراقچی» با بیان اینکه «هنر تیم مذاکره‌کننده این بود که توانست در این دوره از مذاکرات، مسیر، هدف و گام‌های هر مرحله را محور مذاکره قرار دهد»، گفت: «در این موضع که هدف مشترک چه چیزی باشد و گام‌های هر مرحله چگونه تعریف شود تا به هدف برسیم، اختلاف نظرهای بسیاری وجود داشت؛ بنابراین مذاکرات و گفت‌وگوهای زیادی باید انجام شود.»وی با بیان اینکه «تیم مذاکره‌کننده تاکید بسیاری بر حقوق مسلم کشور و ملت دارد و خود را متعهد به حفظ آن حقوق می‌داند»، افزود: «آنچه به‌عنوان جزییات مذاکرات در فضای رسانه‌ای مطرح شده، از سایت‌های صهیونیستی برخاسته است و به هیچ عنوان صحت ندارد، چراکه ما هنوز وارد تعیین محتوای گام‌ها نشده‌ایم.» عراقچی با بیان اینکه «پروتکل الحاقی مسیر خاص خود را دارد» گفت: «پروتکل الحاقی مسیر مشخصی دارد و مسیر آن، مجلس شورای اسلامی است.» او پیش‌تر در خلال مذاکرات ژنو به خبرنگاران گفته بود که موضوع پروتکل الحاقی گام نهایی طرح پیشنهادی ایران است. روز پایانی مذاکرات ژنو وزیر خارجه ایران در پاسخ به سوالی در مورد اینکه «آیا ایران پروتکل الحاقی را خواهد پذیرفت» گفته بود: «در حال انجام بحث و مذاکره روی مکانیزم‌های مختلف پایش هستیم. یکسری محدودیت‌های قانونی درباره پروتکل الحاقی در ایران وجود دارد که باید به آن بپردازیم. برای اینکه بتوانیم به صورت مداوم پیش برویم به رویکرد متعادل نیاز خواهد بود.»
پذیرش پروتکل همراه با مواهبش
اما امروز نمایندگان دیگری نیز در حاشیه مجلس به گفت‌وگو در مورد مذاکرات ژنو پرداختند. «احمد توکلی»، نماینده تهران در حاشیه جلسه علنی مجلس در جمع خبرنگاران با بیان اینکه به مذاکرات ژنو خوشبین است، گفت: «محرمانه‌ماندن محتویات مذاکرات کار معقولی است.» او در مورد مباحث مطرح‌شده پیرامون پیوستن به پروتکل الحاقی گفت: «در قانون اساسی تصمیم‌گیری در مورد ملحق‌شدن به ان‌پی‌تی و پروتکل الحاقی وظیفه مجلس است طبیعتا مجلس راضی نمی‌شود بدون امتیاز به حقی که ملت ایران باید به دست آورد این موضوع را بپذیرد.» او در عین حال گفت: «ما اساسا با این پذیرفتن مخالف نیستیم البته مشروط به اینکه مواهبش نیز همراهش باشد. اگر غربی‌ها به مواهبی که این قرارداد برای ما قایل است تن بدهند طبیعتا مجلس نیز تصمیم‌گیری مناسبی خواهد کرد.» نماینده مردم تهران در ادامه در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه شنیده‌ها حکایت از آن دارد که غرب درخواست لغو غنی‌سازی 20درصد و تعطیلی تاسیسات فردو، نطنز و اراک را مطرح کرده است نظر شما در این رابطه چیست؟ گفت: «ما باید به این دولت کمک کنیم؛ چون مردم به آن رای داده‌اند و سر کار آمده است و وزرایش از نمایندگان رای اعتماد گرفته و رهبری نیز اعتمادشان را ابراز کرده‌اند؛ منتظر باشیم که دولت در این‌باره اظهار نظر کند؛ طبیعتا عجله‌کردن در این زمینه کار غلطی است.»
خوشبینی به آینده مذاکرات هسته‌ای
محمدرضا باهنر، نایب‌رییس مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با «ایسنا» گفت: «اگر آمریکا و کشورهای اروپایی عضو گروه 1+5 تصور کنند که می‌توانند وارد بازی برد و باخت شوند، قطعا ایران نیز به‌طور جدی و بر اساس منافع ملی خود وارد مذاکرات خواهد شد.» او اضافه کرد: «باید منتظر نتایج این جلسه توسط کارشناسان کشورهای 1+5 و جمهوری اسلامی ایران ماند، ولی به نظر می‌رسد روال مثبتی از سوی دو طرف ماجرا جهت حل موضوع هسته‌ای ایران آغاز شده است.»
مخالف‌ها و موافق‌ها
این در حالی است که نمایندگان دیگری نیز مانند «سیدباقر حسینی» عضو هیات‌رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس معتقد است «در تمام مذاکرات دیپلماتیک مسایل مطرح‌شده اساسی محرمانه بوده و بخش‌هایی از مذاکرات را برای آگاهی مردم علنی می‌کنند. محرمانه‌بودن مذاکرات در تمام دنیا تا به نتیجه نهایی‌رسیدن آن یک امر مرسوم بوده و مذاکرات ژنو نیز همچون سایر مذاکرات بوده و محرمانه‌بودن آن طبیعی است.»عوض حیدرپور عضو دیگر کمیسیون امنیت نیز هجمه​ها علیه ظریف را نابجا دانست و گفت: «مذاکرات ایران و گروه 1+5 همواره محرمانه بوده و رعایت حیطه‌بندی محرمانه‌بودن طبیعی است.» او پیشنهاد کرد «ظریف باید به صورت مدیریت‌شده برای هر طبقه‌ای از مسوولان مجلس و مردم بخشی از اطلاعات را منتقل کند.»علی‌اصغر زارعی عضو شورای مرکزی جبهه پایداری نیز در همین زمینه گفت: «تجربه نشان داده مفاد محرمانه مذاکرات از سوی طرف 1+5 منتشر می‌شود زیرا وفاداری کشورهای مذاکره‌کننده نسبت به صهیونیست‌ها بدیهی است. ما به تیم کشورمان اعتماد داریم ولی دلیلی ندارد وقتی طرف مقابل به رژیم صهیونیستی اطلاعات می‌دهد، طرف ایرانی به نخبگان و خبرگان داخلی اطلاع ندهد.»
از سویی دیگر، حشمت‌الله فلاحت پیشه، عضو پیشین کمیسیون امنیت ملی گفت: «مذاکرات جلیلی هم محرمانه بود اما ظریف صادقانه در راستای دیپلماسی عمومی این را به مردم گفت.» او اضافه کرد: «محرمانه‌بودن محتوای مذاکرات، توافق بین آقای ظریف و خانم اشتون است که به دلایل شرایط خاص کنونی لحاظ شده است. چراکه 10 سال این مذاکرات به طول انجامیده و به نظر می​رسد که برخی اظهارنظرهای بیجا و دخالت​ها سبب شده که طرفین خواستار محرمانه‌شدن مذاکرات شوند.»

--------------------------------------------------
پروتکل الحاقی چیست؟
این روزها عبارت «پروتکل الحاقی» در موارد مختلفی شنیده می‌شود ولی این عبارت به چه معناست: «ویکی پدیا» در مورد این عبارت می‌نویسد: «پروتکل الحاقی به‌منظور تقویت کارآمدی و بهبود کارآیی نظام پادمان‌های آژانس در ۱۵ می ۱۹۹۷ به تصویب رسید. کشورهایی که دارای موافقت‌نامه پادمانی جامع با آژانس هستند، می‌توانند این پروتکل را نیز منعقد کنند. لازم‌الاجراشدن پروتکل برای کشور عضو مربوطه بسته به تصویب آن در مجالس قانونگذاری است. هرچند برخلاف INFCIRC/153 پیوستن به این پروتکل، داوطلبانه است، اما نحوه عملکرد آژانس و کشورهای غربی و آمریکا به‌گونه‌ای بوده است که آن را اجباری نشان می‌دهد. آژانس از طریق پروتکل الحاقی دسترسی کامل‌تری به کل فعالیت‌های مرتبط به امور هسته‌ای کشورهای عضو داشته و قادر خواهد بود که از فعالیت‌های اظهارنشده نیز بازرسی کند. براساس پروتکل الحاقی، بازرسی حق آژانس است و نیازی به‌تصویب شورای حکام (برخلاف بازرسی ویژه) ندارد. از طرف دیگر، آژانس در بازرسی‌های خود برمبنای پروتکل الحاقی حق دارد به هر مکانی که برای انجام وظایف خود ضروری می‌داند، دسترسی پیدا کند. این نوع بازرسی، بیشتر برای فعالیت‌های اظهارنشده طراحی شده و در واقع، می‌توان از آن به بازرسی‌های سرزده تعبیر کرد.»
شرق: از دو روز مذاکره ایران و کشورهای 1+5 آنچه بیش از همه مورد انتقاد برخی رسانه‌های خاص، نمایندگان مجلس و برخی فعالان سیاسی قرار گرفته، موضوع محرمانه‌بودن مذاکرات و طرح پیشنهادی ایران است. روزنامه «کیهان» محرمانه‌بودن و لبخند طرف غربی بعد از مذاکره را مصداق باخت و امتیازدادن طرف ایرانی می‌داند و نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز از بابت اینکه در جریان طرح پیشنهادی تهران قرار نگرفته‌اند، شکایت دارند. گمانه‌زنی رسانه‌های غربی هم با اعلام عددی درمورد سطح غنی‌سازی یا پذیرش پروتکل الحاقی بر زخم معترضان به مذاکرات نمک بیشتری می‌پاشد. در این بین برخی نمایندگان مجلس محرمانه‌ماندن جزییات مذاکرات را طبیعی و مربوط به ذات اینگونه مذاکرات می‌دانند. احمد توکلی، نماینده تهران جزو این گروه از نمایندگان است که روز گذشته در جمع خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درمورد ارزیابی‌اش از محرمانه نگه‌داشتن محتوای مذاکرات گفت: «عقل اقتضا می‌کند که این اتفاق بیفتد. مگر می‌شود مسایل مذاکرات دیپلماتیک را قبل از به‌نتیجه‌رساندن سر خیابان جار زد؟ این کار خیلی معقولی است و باید انجام شود.» او همچنین اضافه کرد: «به مذاکرات خوشبین هستم ولی احتیاط را خیلی لازم می‌دانم.» از سوی دیگر اعضای کمیسیون امنیت ملی نیز که بی‌میل نبودند در جریان مذاکرات یک نماینده داشته باشند، روز گذشته در جلسه‌ای با دو عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای از چند و چون آنچه در ژنو گذشته، مطلع شدند. قرار بود این جلسه روز سه‌شنبه با حضور وزیر خارجه انجام شود اما کمردرد و یک‌هفته استراحت مطلق وزیر خارجه موجب شد که این جلسه روز گذشته برگزار شود. در این جلسه «سیدعباس عراقچی» و «مجید تخت‌روانچی» از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای جمهوری اسلامی با کشورهای 1+5 حضور یافتند تا گزارشی از مذاکرات ژنو به کمیسیون بدهند. معاون پارلمانی وزیر خارجه نیز آنها را همراهی می‌کرد. «عراقچی» معاون وزیر امورخارجه با ارایه گزارشی در این جلسه گفت: «جمهوری‌اسلامی‌ایران در ژنو هیچ‌گونه تعهدی نداده است و این جمهوری‌اسلامی‌ایران بود که با ارایه پیشنهاد خود مسیر مذاکرات را تعیین کرد. آنچه در ژنو اتفاق افتاد این بود که در مذاکرات مسیر دو طرف مذاکره، یکی شد.»معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امورخارجه تاکید کرد: «مساله مهم این است که ما آنچه روی میز مذاکره گذاشته‌ایم، خط قرمز نظام نیست و ما هرگز درمورد خط قرمزهای نظام مذاکره نمی‌کنیم.»به گفته «عراقچی»، «چارچوب طرح ایران» این بوده که «تعریف‌کردن گام اول کافی نیست بلکه باید گام‌به‌گام تا رسیدن به نتیجه نهایی از ابتدا مشخص شود یعنی باید هدف مشترک ابتدا تعریف و بعد مراحل بعدی تبیین شود. هدف تعریف‌شده این است که ما حقوق هسته‌ای خود را حفظ کنیم؛ هم غنی‌سازی و هم بهره‌برداری و طرف مقابل هم اطمینان پیدا کند که بهره‌برداری ما از انرژی هسته‌ای، صلح‌آمیز است و در مقابل، تحریم‌ها کاملا برداشته شود.» «عراقچی» با بیان اینکه «هنر تیم مذاکره‌کننده این بود که توانست در این دوره از مذاکرات، مسیر، هدف و گام‌های هر مرحله را محور مذاکره قرار دهد»، گفت: «در این موضع که هدف مشترک چه چیزی باشد و گام‌های هر مرحله چگونه تعریف شود تا به هدف برسیم، اختلاف نظرهای بسیاری وجود داشت؛ بنابراین مذاکرات و گفت‌وگوهای زیادی باید انجام شود.»وی با بیان اینکه «تیم مذاکره‌کننده تاکید بسیاری بر حقوق مسلم کشور و ملت دارد و خود را متعهد به حفظ آن حقوق می‌داند»، افزود: «آنچه به‌عنوان جزییات مذاکرات در فضای رسانه‌ای مطرح شده، از سایت‌های صهیونیستی برخاسته است و به هیچ عنوان صحت ندارد، چراکه ما هنوز وارد تعیین محتوای گام‌ها نشده‌ایم.» عراقچی با بیان اینکه «پروتکل الحاقی مسیر خاص خود را دارد» گفت: «پروتکل الحاقی مسیر مشخصی دارد و مسیر آن، مجلس شورای اسلامی است.» او پیش‌تر در خلال مذاکرات ژنو به خبرنگاران گفته بود که موضوع پروتکل الحاقی گام نهایی طرح پیشنهادی ایران است. روز پایانی مذاکرات ژنو وزیر خارجه ایران در پاسخ به سوالی در مورد اینکه «آیا ایران پروتکل الحاقی را خواهد پذیرفت» گفته بود: «در حال انجام بحث و مذاکره روی مکانیزم‌های مختلف پایش هستیم. یکسری محدودیت‌های قانونی درباره پروتکل الحاقی در ایران وجود دارد که باید به آن بپردازیم. برای اینکه بتوانیم به صورت مداوم پیش برویم به رویکرد متعادل نیاز خواهد بود.»
پذیرش پروتکل همراه با مواهبش
اما امروز نمایندگان دیگری نیز در حاشیه مجلس به گفت‌وگو در مورد مذاکرات ژنو پرداختند. «احمد توکلی»، نماینده تهران در حاشیه جلسه علنی مجلس در جمع خبرنگاران با بیان اینکه به مذاکرات ژنو خوشبین است، گفت: «محرمانه‌ماندن محتویات مذاکرات کار معقولی است.» او در مورد مباحث مطرح‌شده پیرامون پیوستن به پروتکل الحاقی گفت: «در قانون اساسی تصمیم‌گیری در مورد ملحق‌شدن به ان‌پی‌تی و پروتکل الحاقی وظیفه مجلس است طبیعتا مجلس راضی نمی‌شود بدون امتیاز به حقی که ملت ایران باید به دست آورد این موضوع را بپذیرد.» او در عین حال گفت: «ما اساسا با این پذیرفتن مخالف نیستیم البته مشروط به اینکه مواهبش نیز همراهش باشد. اگر غربی‌ها به مواهبی که این قرارداد برای ما قایل است تن بدهند طبیعتا مجلس نیز تصمیم‌گیری مناسبی خواهد کرد.» نماینده مردم تهران در ادامه در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه شنیده‌ها حکایت از آن دارد که غرب درخواست لغو غنی‌سازی 20درصد و تعطیلی تاسیسات فردو، نطنز و اراک را مطرح کرده است نظر شما در این رابطه چیست؟ گفت: «ما باید به این دولت کمک کنیم؛ چون مردم به آن رای داده‌اند و سر کار آمده است و وزرایش از نمایندگان رای اعتماد گرفته و رهبری نیز اعتمادشان را ابراز کرده‌اند؛ منتظر باشیم که دولت در این‌باره اظهار نظر کند؛ طبیعتا عجله‌کردن در این زمینه کار غلطی است.»
خوشبینی به آینده مذاکرات هسته‌ای
محمدرضا باهنر، نایب‌رییس مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با «ایسنا» گفت: «اگر آمریکا و کشورهای اروپایی عضو گروه 1+5 تصور کنند که می‌توانند وارد بازی برد و باخت شوند، قطعا ایران نیز به‌طور جدی و بر اساس منافع ملی خود وارد مذاکرات خواهد شد.» او اضافه کرد: «باید منتظر نتایج این جلسه توسط کارشناسان کشورهای 1+5 و جمهوری اسلامی ایران ماند، ولی به نظر می‌رسد روال مثبتی از سوی دو طرف ماجرا جهت حل موضوع هسته‌ای ایران آغاز شده است.»
مخالف‌ها و موافق‌ها
این در حالی است که نمایندگان دیگری نیز مانند «سیدباقر حسینی» عضو هیات‌رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس معتقد است «در تمام مذاکرات دیپلماتیک مسایل مطرح‌شده اساسی محرمانه بوده و بخش‌هایی از مذاکرات را برای آگاهی مردم علنی می‌کنند. محرمانه‌بودن مذاکرات در تمام دنیا تا به نتیجه نهایی‌رسیدن آن یک امر مرسوم بوده و مذاکرات ژنو نیز همچون سایر مذاکرات بوده و محرمانه‌بودن آن طبیعی است.»عوض حیدرپور عضو دیگر کمیسیون امنیت نیز هجمه​ها علیه ظریف را نابجا دانست و گفت: «مذاکرات ایران و گروه 1+5 همواره محرمانه بوده و رعایت حیطه‌بندی محرمانه‌بودن طبیعی است.» او پیشنهاد کرد «ظریف باید به صورت مدیریت‌شده برای هر طبقه‌ای از مسوولان مجلس و مردم بخشی از اطلاعات را منتقل کند.»علی‌اصغر زارعی عضو شورای مرکزی جبهه پایداری نیز در همین زمینه گفت: «تجربه نشان داده مفاد محرمانه مذاکرات از سوی طرف 1+5 منتشر می‌شود زیرا وفاداری کشورهای مذاکره‌کننده نسبت به صهیونیست‌ها بدیهی است. ما به تیم کشورمان اعتماد داریم ولی دلیلی ندارد وقتی طرف مقابل به رژیم صهیونیستی اطلاعات می‌دهد، طرف ایرانی به نخبگان و خبرگان داخلی اطلاع ندهد.»
از سویی دیگر، حشمت‌الله فلاحت پیشه، عضو پیشین کمیسیون امنیت ملی گفت: «مذاکرات جلیلی هم محرمانه بود اما ظریف صادقانه در راستای دیپلماسی عمومی این را به مردم گفت.» او اضافه کرد: «محرمانه‌بودن محتوای مذاکرات، توافق بین آقای ظریف و خانم اشتون است که به دلایل شرایط خاص کنونی لحاظ شده است. چراکه 10 سال این مذاکرات به طول انجامیده و به نظر می​رسد که برخی اظهارنظرهای بیجا و دخالت​ها سبب شده که طرفین خواستار محرمانه‌شدن مذاکرات شوند.»

--------------------------------------------------
پروتکل الحاقی چیست؟
این روزها عبارت «پروتکل الحاقی» در موارد مختلفی شنیده می‌شود ولی این عبارت به چه معناست: «ویکی پدیا» در مورد این عبارت می‌نویسد: «پروتکل الحاقی به‌منظور تقویت کارآمدی و بهبود کارآیی نظام پادمان‌های آژانس در ۱۵ می ۱۹۹۷ به تصویب رسید. کشورهایی که دارای موافقت‌نامه پادمانی جامع با آژانس هستند، می‌توانند این پروتکل را نیز منعقد کنند. لازم‌الاجراشدن پروتکل برای کشور عضو مربوطه بسته به تصویب آن در مجالس قانونگذاری است. هرچند برخلاف INFCIRC/153 پیوستن به این پروتکل، داوطلبانه است، اما نحوه عملکرد آژانس و کشورهای غربی و آمریکا به‌گونه‌ای بوده است که آن را اجباری نشان می‌دهد. آژانس از طریق پروتکل الحاقی دسترسی کامل‌تری به کل فعالیت‌های مرتبط به امور هسته‌ای کشورهای عضو داشته و قادر خواهد بود که از فعالیت‌های اظهارنشده نیز بازرسی کند. براساس پروتکل الحاقی، بازرسی حق آژانس است و نیازی به‌تصویب شورای حکام (برخلاف بازرسی ویژه) ندارد. از طرف دیگر، آژانس در بازرسی‌های خود برمبنای پروتکل الحاقی حق دارد به هر مکانی که برای انجام وظایف خود ضروری می‌داند، دسترسی پیدا کند. این نوع بازرسی، بیشتر برای فعالیت‌های اظهارنشده طراحی شده و در واقع، می‌توان از آن به بازرسی‌های سرزده تعبیر کرد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.