|

«پرویز اسلام‌پور» در پاریس درگذشت

جواب شايد ستاره ست كه نه مرگ دارد نه تولد*

محسن خیمه دوز

«پرویز اسلام‌پور» از بنیانگذاران شعر «دیگر» در منزل‌اش در پاریس درگذشت. پرویز اسلام‌پور همراه با یدالله رویایی، محمود شجاعی، بهرام اردبیلی، هوشنگ آزادی‌ور، رضا زاهد، سیروس رادمنش، هوشنگ چالنگی، فیروز ناجی، فریدون رهنما و محمدرضا اصلانی شاعران مطرح شعر «دیگر»‌اند. بخشی از این جمع در سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۷ با امضای بیانه‌ای با عنوان «شعر حجم»، شعر «دیگر» را شعر «حجم» هم نامیدند. در این میان تاثیر فریدون رهنما بر شاعران شعر دیگر بیش از دیگران بوده است. تاثیری که احمد شاملو هم آن را تایید می‌کرد. شعر دیگر (با رویکرد شعر حجم) از آن پس در کنار شعر نیمایی و شعر سپید از مهم‌ترین سبک‌های شعری ایران شد هرچند چهره‌هایش به اندازه چهره‌های دو سبک نیمایی و سپید، شناخته نشدند. یک دلیل آن در دسترس نبودن آثار چاپی آنان است.

در این میان یدالله رویایی تا حدی بیشتر از دیگران شناخته شد. با آنکه برخی از شاعران شعر «دیگر»، آن را همان شعر حجم نمی‌دانند (محمدرضا اصلانی، رضا زاهد) ولی برخی از کلیات بیانیه شعر حجم را می‌توان تعریفی از کلیت شعر «دیگر» هم به حساب آورد. پرویز اسلام‌پور خودش در مورد تعریف حجم چنین می‌گوید: «حجم‌، سکوی پرتاب است و ظرفیت پرتاب‌های دور، جان‌های ناپیدای شعر. آیا همه‌ فاجعه، گم کردن کلام نبود در پی معنا؟»

عموم شاعران شعر دیگر (وحجم)، به استثنای یدالله رویایی، در انتشار آثارشان دچار نوعی تنبلی مشابه بودند. به همین دلیل به سهم خودشان سهمی در شکل‌گیری اشعار نازل داشتند زیرا عدم توجه بموقع در چاپ آثارشان، هم جامعه را نسبت به آثارشان غافل کرد و هم موجب ناشناخته ماندن اشعار خوب شعر «دیگر» در میان طرفداران شعر در ایران شد. از جمله آنها پرویز اسلام‌پور بود که بعد از انقلاب از ایران خارج شد ولی در خارج هیچ کتابی از اشعارش فراهم نیاورد و به چاپ نرساند. آثار شعری او در دوران خروج از ایران، عموما پراکنده‌اند که در سایت‌های شعری و ادبی منتشر شده‌اند. پیش از انقلاب اما در فاصله بین سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۹ از او چهار دفتر شعر منتشر شد: وصلت در منحنی سوم - 1346، نمک و حرکت ورید - 1347، سطح شبح در سفر پاک - 1349، پس حس خداوند نجاتم می‌دهد - 1349 پرویز اسلام‌پور حقیقت شعر و شاعرانگی را در گفت‌وگویی با زنده‌یاد منوچهر آتشی در مجله «تماشا»، چنین بیان می‌کند: «پیرامون درک‌وحقیقت، اما، همیشه مرا سرگردان خود کرده است. آن بالا‌ها، من در گشت‌هایم صداش را بسیار شنیدم، که وقتی واقعا مطمئن شدم خودش است، دست که دراز کردم بگیرمش، به رفتاری پرخاشگر همیشه از من دور‌تر رفت. آیا همه‌ فاجعه، گم کردن کلام نبود در پی معنا؟»

*سطري از پرويز اسلام پور

«پرویز اسلام‌پور» از بنیانگذاران شعر «دیگر» در منزل‌اش در پاریس درگذشت. پرویز اسلام‌پور همراه با یدالله رویایی، محمود شجاعی، بهرام اردبیلی، هوشنگ آزادی‌ور، رضا زاهد، سیروس رادمنش، هوشنگ چالنگی، فیروز ناجی، فریدون رهنما و محمدرضا اصلانی شاعران مطرح شعر «دیگر»‌اند. بخشی از این جمع در سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۷ با امضای بیانه‌ای با عنوان «شعر حجم»، شعر «دیگر» را شعر «حجم» هم نامیدند. در این میان تاثیر فریدون رهنما بر شاعران شعر دیگر بیش از دیگران بوده است. تاثیری که احمد شاملو هم آن را تایید می‌کرد. شعر دیگر (با رویکرد شعر حجم) از آن پس در کنار شعر نیمایی و شعر سپید از مهم‌ترین سبک‌های شعری ایران شد هرچند چهره‌هایش به اندازه چهره‌های دو سبک نیمایی و سپید، شناخته نشدند. یک دلیل آن در دسترس نبودن آثار چاپی آنان است.

در این میان یدالله رویایی تا حدی بیشتر از دیگران شناخته شد. با آنکه برخی از شاعران شعر «دیگر»، آن را همان شعر حجم نمی‌دانند (محمدرضا اصلانی، رضا زاهد) ولی برخی از کلیات بیانیه شعر حجم را می‌توان تعریفی از کلیت شعر «دیگر» هم به حساب آورد. پرویز اسلام‌پور خودش در مورد تعریف حجم چنین می‌گوید: «حجم‌، سکوی پرتاب است و ظرفیت پرتاب‌های دور، جان‌های ناپیدای شعر. آیا همه‌ فاجعه، گم کردن کلام نبود در پی معنا؟»

عموم شاعران شعر دیگر (وحجم)، به استثنای یدالله رویایی، در انتشار آثارشان دچار نوعی تنبلی مشابه بودند. به همین دلیل به سهم خودشان سهمی در شکل‌گیری اشعار نازل داشتند زیرا عدم توجه بموقع در چاپ آثارشان، هم جامعه را نسبت به آثارشان غافل کرد و هم موجب ناشناخته ماندن اشعار خوب شعر «دیگر» در میان طرفداران شعر در ایران شد. از جمله آنها پرویز اسلام‌پور بود که بعد از انقلاب از ایران خارج شد ولی در خارج هیچ کتابی از اشعارش فراهم نیاورد و به چاپ نرساند. آثار شعری او در دوران خروج از ایران، عموما پراکنده‌اند که در سایت‌های شعری و ادبی منتشر شده‌اند. پیش از انقلاب اما در فاصله بین سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۹ از او چهار دفتر شعر منتشر شد: وصلت در منحنی سوم - 1346، نمک و حرکت ورید - 1347، سطح شبح در سفر پاک - 1349، پس حس خداوند نجاتم می‌دهد - 1349 پرویز اسلام‌پور حقیقت شعر و شاعرانگی را در گفت‌وگویی با زنده‌یاد منوچهر آتشی در مجله «تماشا»، چنین بیان می‌کند: «پیرامون درک‌وحقیقت، اما، همیشه مرا سرگردان خود کرده است. آن بالا‌ها، من در گشت‌هایم صداش را بسیار شنیدم، که وقتی واقعا مطمئن شدم خودش است، دست که دراز کردم بگیرمش، به رفتاری پرخاشگر همیشه از من دور‌تر رفت. آیا همه‌ فاجعه، گم کردن کلام نبود در پی معنا؟»

*سطري از پرويز اسلام پور

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.