|

درباره آنهایی که متولد سال 1319 هستند

گروه سیصد‌ونوزدهی‌ها

خسرو سینایی

این عنوان مرا به یاد فیلم‌های معروف «وسترن» می‌اندازد،‌گروهی خشن با هفت‌تیرهایشان که می‌کوشیدند با کشتن و خون‌ریختن، هر آنکه را در مقابلشان می‌ایستاد نابود کنند. در تاریخ فرهنگ ما - گروه سیصدونوزدهی‌ها- هم گروه خاصی شد که گرچه هفت‌تیر به کمر نبسته بود و -سخت‌افزاری- نداشت اما با -نرم‌افزاری- چون هنر و فرهنگ کوشید در نگاه -فرهنگی- جامعه تحولی ایجاد کند. چرا بسیاری از افراد این گروه که چند نفر از آنها اکنون به ذهنم می‌رسد به شکلی جمعی و بدون ارتباط نزدیک با یکدیگر هریک با نرم‌افزار خاص خود کوشید تحولی در نگاه فرهنگی جامعه ایجاد کند، سوالی است که هرکس می‌تواند بنا بر نظر خود جواب دهد: مسلما در سال‌های پیش از آن حرکت‌های فرهنگی و هنری بسیار تعیین‌کننده‌ای شکل گرفته بود که - سیصدونوزدهی‌ها- وقتی که به دهه‌های 20 و 30 زندگی رسیدند، از آنها بهره‌گرفتند.
باعث شکل گرفتن نسلی‌ خاص شد! و البته محمود دولت‌آبادی (1319) که آثارش و رمان کلیدرش از شاخص‌ترین آثار ادبی دوران ما شدند.
محمدرضا شجریان (1319) - آیدین آغداشلو (1319)- احمدرضا احمدی (1319)- داریوش مهرجویی (1319) و عباس کیارستمی (1319) نام‌آشناترین اسامی‌ای هستند که در کنار بسیاری دیگر که متولد 1319 هستند، هریک به‌نوعی بر فرهنگ زمانه‌شان تاثیرگذاشتند، و البته با دو، سه سال پیش‌وپس اسامی بسیار معتبر و قابل احترام دیگری هم هستند که در ساختن فرهنگ دورانشان نقش اساسی داشتند؛ جواب این سوال را بر‌عهده جامعه‌شناسان می‌گذارم که عوامل اجتماعی آن دوران را بررسی کنند یا برعهده ستاره‌شناسان که شاید نظم خاصی را در ارتباط کواکب در سال (1319) کشف کنند که هنوز چهره جوان آیدین آغداشلو را به یاد دارم که با چشمان روشنش در تلویزیون سیاه‌وسفید برای مخاطبان، از تاریخ هنر و هنرمدرن می‌گفت؛ احمدرضا احمدی، را می‌بینم که خوش‌تیپ و جوان، فروغ تشویقش کرده بود و معصومانه و شجاعانه ذهنیات ظریفی را در شعر و شاعری مطرح می‌کرد و مثل این است که مدتی ‌است فراموش کرده که سیصد‌ونوزدهی‌ها قرار نیست ادای پیرمردها را درآورند - گرچه چون من به ناچار عصا به‌دست شوند- سالن بزرگ نمایش فیلم در وزارت فرهنگ و هنر آن زمان را به یاد دارم که برای اولین‌بار فیلم «گاو» را در آن نشان می‌دادند و پیش از نمایش فیلم داریوش مهرجویی جوان به من گفت: «اگر نقدی بر فیلم داشتی به خودم بگو!» (امیدوارم هنوز یادش باشد!)؛ و پس از پایان فیلم با چشمانی که از فرط خوشحالی نمدار شده بود با تبریک به او گفتم:«ممنونم، تو ما را از شر فیلمفارسی نجات دادی»؛ و چقدر غصه خوردم وقتی که در هیات‌داوران اولین فستیوال فیلم تهران بودم و به دلایلی که هیچ ربطی به فیلمسازی نداشت، من و فرخ غفاری در اقلیت ماندیم و فیلم «گاو» برنده نشد؛ چقدر خوشحالم که گذشت زمان بالاخره جایگاه آن را مشخص کرد؛ و سازنده آن هم یکی از سیصد‌ونوزدهی‌ها بود. بالاخره فیلم «گزارش»؛ یادم هست که از همان زمان کیارستمی نشان داد که با نگاه متفاوت و تازه‌ای به مقوله سینما می‌نگرد و عاقبت آن شد که شد. اما از گروه سیصد‌ونوزدهی‌ها یکی دیگر را هم به‌طور خاص به یاد می‌آورم. باید در آن سال‌ها فیلمساز می‌بودی تا می‌دیدی که چگونه در سریال‌های تلویزیونی، روی گونی‌هایی که بر چارچوب نصب شده بود نقش آجر می‌کشیدند که مثلا قرار بود دیواری آجری باشد و یا اگر نیاز به سیاهی‌لشکر بود به خیابان ارباب‌جمشید می‌رفتند و بسته به نیاز، جمعی را می‌آوردند و مقداری پشم به صورت و ابرویشان می‌چسباندند و می‌فرستادند جلو دوربین. باز یک سیصدو‌نوزدهی بود که با ساختن یک سریال آبرومند و ماندگار نشان داد که برای تلویزیون هم می‌توان سریال‌هایی ساخت که از فرهنگ غنی‌تری برخوردار باشند: ناصر تقوایی! من همیشه به او احترام گذاشته‌ام. چون در یکایک آثارش، از فیلم‌های کوتاه گرفته چون- بادجن، تا فیلم‌های سینمایی چون: آرامش در حضور دیگران و ناخداخورشید- تا سریال معروف «دایی‌جان ناپلئون» همیشه نشان داده که به حرفه‌اش احترام می‌گذارد و در ارتقای کیفیت هنر نمایش و فرهنگ جامعه کوشیده است چقدر مایه تاسف است که او چندین سال در انتظار فراهم‌شدن شرایطی که بتوان در آن با حفظ حرمت حرفه‌ مشترکمان، کار کرد، مانده است و فیلم تازه‌ای از او ندیده‌ایم. من به او احترام می‌گذارم و چشم‌انتظار فیلم‌های باارزشی هستم که امیدوارم امکان ساختن آنها برایش فراهم شود.
خسروسینایی (متولد 1319)
این عنوان مرا به یاد فیلم‌های معروف «وسترن» می‌اندازد،‌گروهی خشن با هفت‌تیرهایشان که می‌کوشیدند با کشتن و خون‌ریختن، هر آنکه را در مقابلشان می‌ایستاد نابود کنند. در تاریخ فرهنگ ما - گروه سیصدونوزدهی‌ها- هم گروه خاصی شد که گرچه هفت‌تیر به کمر نبسته بود و -سخت‌افزاری- نداشت اما با -نرم‌افزاری- چون هنر و فرهنگ کوشید در نگاه -فرهنگی- جامعه تحولی ایجاد کند. چرا بسیاری از افراد این گروه که چند نفر از آنها اکنون به ذهنم می‌رسد به شکلی جمعی و بدون ارتباط نزدیک با یکدیگر هریک با نرم‌افزار خاص خود کوشید تحولی در نگاه فرهنگی جامعه ایجاد کند، سوالی است که هرکس می‌تواند بنا بر نظر خود جواب دهد: مسلما در سال‌های پیش از آن حرکت‌های فرهنگی و هنری بسیار تعیین‌کننده‌ای شکل گرفته بود که - سیصدونوزدهی‌ها- وقتی که به دهه‌های 20 و 30 زندگی رسیدند، از آنها بهره‌گرفتند.
باعث شکل گرفتن نسلی‌ خاص شد! و البته محمود دولت‌آبادی (1319) که آثارش و رمان کلیدرش از شاخص‌ترین آثار ادبی دوران ما شدند.
محمدرضا شجریان (1319) - آیدین آغداشلو (1319)- احمدرضا احمدی (1319)- داریوش مهرجویی (1319) و عباس کیارستمی (1319) نام‌آشناترین اسامی‌ای هستند که در کنار بسیاری دیگر که متولد 1319 هستند، هریک به‌نوعی بر فرهنگ زمانه‌شان تاثیرگذاشتند، و البته با دو، سه سال پیش‌وپس اسامی بسیار معتبر و قابل احترام دیگری هم هستند که در ساختن فرهنگ دورانشان نقش اساسی داشتند؛ جواب این سوال را بر‌عهده جامعه‌شناسان می‌گذارم که عوامل اجتماعی آن دوران را بررسی کنند یا برعهده ستاره‌شناسان که شاید نظم خاصی را در ارتباط کواکب در سال (1319) کشف کنند که هنوز چهره جوان آیدین آغداشلو را به یاد دارم که با چشمان روشنش در تلویزیون سیاه‌وسفید برای مخاطبان، از تاریخ هنر و هنرمدرن می‌گفت؛ احمدرضا احمدی، را می‌بینم که خوش‌تیپ و جوان، فروغ تشویقش کرده بود و معصومانه و شجاعانه ذهنیات ظریفی را در شعر و شاعری مطرح می‌کرد و مثل این است که مدتی ‌است فراموش کرده که سیصد‌ونوزدهی‌ها قرار نیست ادای پیرمردها را درآورند - گرچه چون من به ناچار عصا به‌دست شوند- سالن بزرگ نمایش فیلم در وزارت فرهنگ و هنر آن زمان را به یاد دارم که برای اولین‌بار فیلم «گاو» را در آن نشان می‌دادند و پیش از نمایش فیلم داریوش مهرجویی جوان به من گفت: «اگر نقدی بر فیلم داشتی به خودم بگو!» (امیدوارم هنوز یادش باشد!)؛ و پس از پایان فیلم با چشمانی که از فرط خوشحالی نمدار شده بود با تبریک به او گفتم:«ممنونم، تو ما را از شر فیلمفارسی نجات دادی»؛ و چقدر غصه خوردم وقتی که در هیات‌داوران اولین فستیوال فیلم تهران بودم و به دلایلی که هیچ ربطی به فیلمسازی نداشت، من و فرخ غفاری در اقلیت ماندیم و فیلم «گاو» برنده نشد؛ چقدر خوشحالم که گذشت زمان بالاخره جایگاه آن را مشخص کرد؛ و سازنده آن هم یکی از سیصد‌ونوزدهی‌ها بود. بالاخره فیلم «گزارش»؛ یادم هست که از همان زمان کیارستمی نشان داد که با نگاه متفاوت و تازه‌ای به مقوله سینما می‌نگرد و عاقبت آن شد که شد. اما از گروه سیصد‌ونوزدهی‌ها یکی دیگر را هم به‌طور خاص به یاد می‌آورم. باید در آن سال‌ها فیلمساز می‌بودی تا می‌دیدی که چگونه در سریال‌های تلویزیونی، روی گونی‌هایی که بر چارچوب نصب شده بود نقش آجر می‌کشیدند که مثلا قرار بود دیواری آجری باشد و یا اگر نیاز به سیاهی‌لشکر بود به خیابان ارباب‌جمشید می‌رفتند و بسته به نیاز، جمعی را می‌آوردند و مقداری پشم به صورت و ابرویشان می‌چسباندند و می‌فرستادند جلو دوربین. باز یک سیصدو‌نوزدهی بود که با ساختن یک سریال آبرومند و ماندگار نشان داد که برای تلویزیون هم می‌توان سریال‌هایی ساخت که از فرهنگ غنی‌تری برخوردار باشند: ناصر تقوایی! من همیشه به او احترام گذاشته‌ام. چون در یکایک آثارش، از فیلم‌های کوتاه گرفته چون- بادجن، تا فیلم‌های سینمایی چون: آرامش در حضور دیگران و ناخداخورشید- تا سریال معروف «دایی‌جان ناپلئون» همیشه نشان داده که به حرفه‌اش احترام می‌گذارد و در ارتقای کیفیت هنر نمایش و فرهنگ جامعه کوشیده است چقدر مایه تاسف است که او چندین سال در انتظار فراهم‌شدن شرایطی که بتوان در آن با حفظ حرمت حرفه‌ مشترکمان، کار کرد، مانده است و فیلم تازه‌ای از او ندیده‌ایم. من به او احترام می‌گذارم و چشم‌انتظار فیلم‌های باارزشی هستم که امیدوارم امکان ساختن آنها برایش فراهم شود.
خسروسینایی (متولد 1319)

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.