|

پرورش در خانه

زری آقاجانی.پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس

فصل تابستان آغازگر اوقات فراغت و آموختن از نوع دیگر است و از آنجایی که در این فصل کودکان اوقات بیشتری را با والدین خود می‌گذرانند، فرصت مغتنمی برای خانواده‌هاست تا به مهارت‌های کودکان ارتقا بخشند. شاید تا به امروز روی این مهم دقت نکرده‌اید که کارهای روزمره یا به عبارتی کارهای خانه چقدر در تقویت مهارت‌های کودکان مؤثر هستند. هرگز فکر نکنید انجام کارهای خانه برای کوچولوهای پیش‌دبستانی سخت است، آنان با همکاری در انجام کارهای خانه، کودکانی مسئولیت‌پذیر و وظیفه‌شناس بار خواهند آمد. فرزند نوپای شما انجام کار را نوعی بازی می‌پندارد، آنان می‌توانند در آب‌دادن به گل‌ها، پاک‌کردن میزها، انداختن زباله در سطل آشغال، مرتب‌کردن اسباب‌بازی‌ها، تاکردن لباس‌هایشان و... به شما کمک کنند. اگرچه کمک این کوچولوها خیلی مؤثر نیست، اما برای خود آنان توانمندی‌های مهمی را ایجاد می‌کند. با انجام کار بین عضلات چشم و دست آنان هماهنگی ایجاد شده و ماهیچه‌های ریزودرشت آنان تقویت می‌شود و جالب‌تر اینکه آنان یاد می‌گیرند با همکاری کارها بهتر و سریع‌تر انجام می‌شود. از دیگر فواید کمک در کارهای روزمره، تقویت اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس در کودکان است، حین انجام کار از هر فرصتی برای تشویق و تأیید آنان استفاده کنید. به‌مرور و زمانی که آنان بزرگ‌تر می‌شوند، خودبه‌خود نوع مسئولیت‌شان هم‌ تغییر می‌کند و در کارهای بیشتری مشارکت می‌کنند، مانند آماده‌کردن غذا، آویزان‌کردن رخت‌ها روی ‌بند رخت، تمیزکردن و مرتب‌کردن اتاقشان و... . در نظر داشته باشید هیچ‌گاه تلاش آنان را نادیده نگیرید و همیشه از انجام کارهایشان اگرچه به نحو احسن نیست، تشکر کنید. جالب است بدانید هر چقدر کودکان بزرگ‌تر می‌شوند، از انجام کارها و مسئولیت‌هایی که به آنان می‌دهید، احساس خوشایندی داشته و اتکابه‌نفس بیشتری پیدا می‌کنند. مراقب باشید کار باید در حد توان کودک باشد و باعث آزار و ناراحتی او نشود. گاهی والدین در تقسیم‌ کار برای جنسیت کودکان تمایز قائل می‌شوند، مثلا کمک در آشپزی و کارهای خانه را برای دختران و همکاری در کارهای فنی را مناسب پسران می‌دانند، بهتر است بدانید هدف تربیت زنان و مردان توانمند و کسب مهارت‌های زندگی است، پس اشکالی ندارد پسران هم آشپزی کنند و دختران نیز با کارهای فنی آشنا شوند. برای داشتن جامعه‌ای موفق و رو به توسعه لازم است کودکان آن جامعه به نحوی تربیت شوند که دنیا را برای خود و دیگران جای بهتری سازند و این مهم با آگاهی و درایت والدین اتفاق می‌افتد. کودکانی که در کارهای خانه کمک می‌کنند، می‌آموزند چطور با دیگران همکاری کنند و به عبارتی فرهنگ کارگروهی در آنان از همین روزها نهادینه می‌شود. مادران و پدران مهربان و آگاه، هرگز از کارهای خانه برای تنبیه و مجازات کودک استفاده نکنید و اثرات مثبت همکاری و احساس مسئولیت در کارهای خانه را به خاطرات ناخوشایند و دردناک دوران کودکی تبدیل نکنید.

فصل تابستان آغازگر اوقات فراغت و آموختن از نوع دیگر است و از آنجایی که در این فصل کودکان اوقات بیشتری را با والدین خود می‌گذرانند، فرصت مغتنمی برای خانواده‌هاست تا به مهارت‌های کودکان ارتقا بخشند. شاید تا به امروز روی این مهم دقت نکرده‌اید که کارهای روزمره یا به عبارتی کارهای خانه چقدر در تقویت مهارت‌های کودکان مؤثر هستند. هرگز فکر نکنید انجام کارهای خانه برای کوچولوهای پیش‌دبستانی سخت است، آنان با همکاری در انجام کارهای خانه، کودکانی مسئولیت‌پذیر و وظیفه‌شناس بار خواهند آمد. فرزند نوپای شما انجام کار را نوعی بازی می‌پندارد، آنان می‌توانند در آب‌دادن به گل‌ها، پاک‌کردن میزها، انداختن زباله در سطل آشغال، مرتب‌کردن اسباب‌بازی‌ها، تاکردن لباس‌هایشان و... به شما کمک کنند. اگرچه کمک این کوچولوها خیلی مؤثر نیست، اما برای خود آنان توانمندی‌های مهمی را ایجاد می‌کند. با انجام کار بین عضلات چشم و دست آنان هماهنگی ایجاد شده و ماهیچه‌های ریزودرشت آنان تقویت می‌شود و جالب‌تر اینکه آنان یاد می‌گیرند با همکاری کارها بهتر و سریع‌تر انجام می‌شود. از دیگر فواید کمک در کارهای روزمره، تقویت اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس در کودکان است، حین انجام کار از هر فرصتی برای تشویق و تأیید آنان استفاده کنید. به‌مرور و زمانی که آنان بزرگ‌تر می‌شوند، خودبه‌خود نوع مسئولیت‌شان هم‌ تغییر می‌کند و در کارهای بیشتری مشارکت می‌کنند، مانند آماده‌کردن غذا، آویزان‌کردن رخت‌ها روی ‌بند رخت، تمیزکردن و مرتب‌کردن اتاقشان و... . در نظر داشته باشید هیچ‌گاه تلاش آنان را نادیده نگیرید و همیشه از انجام کارهایشان اگرچه به نحو احسن نیست، تشکر کنید. جالب است بدانید هر چقدر کودکان بزرگ‌تر می‌شوند، از انجام کارها و مسئولیت‌هایی که به آنان می‌دهید، احساس خوشایندی داشته و اتکابه‌نفس بیشتری پیدا می‌کنند. مراقب باشید کار باید در حد توان کودک باشد و باعث آزار و ناراحتی او نشود. گاهی والدین در تقسیم‌ کار برای جنسیت کودکان تمایز قائل می‌شوند، مثلا کمک در آشپزی و کارهای خانه را برای دختران و همکاری در کارهای فنی را مناسب پسران می‌دانند، بهتر است بدانید هدف تربیت زنان و مردان توانمند و کسب مهارت‌های زندگی است، پس اشکالی ندارد پسران هم آشپزی کنند و دختران نیز با کارهای فنی آشنا شوند. برای داشتن جامعه‌ای موفق و رو به توسعه لازم است کودکان آن جامعه به نحوی تربیت شوند که دنیا را برای خود و دیگران جای بهتری سازند و این مهم با آگاهی و درایت والدین اتفاق می‌افتد. کودکانی که در کارهای خانه کمک می‌کنند، می‌آموزند چطور با دیگران همکاری کنند و به عبارتی فرهنگ کارگروهی در آنان از همین روزها نهادینه می‌شود. مادران و پدران مهربان و آگاه، هرگز از کارهای خانه برای تنبیه و مجازات کودک استفاده نکنید و اثرات مثبت همکاری و احساس مسئولیت در کارهای خانه را به خاطرات ناخوشایند و دردناک دوران کودکی تبدیل نکنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.