|

تراژدی و طنز

مانی سپهری: «بلای کبوترها» رمانی است از لوییز اردریک، نویسنده آمریکایی، که با ترجمه افشین رضاپور در نشر ققنوس منتشر شده است. اردریک که از مادری سرخ‌پوست متولد شده است چنان‌که در مقدمه ترجمه فارسی «بلای کبوترها» در معرفی او آمده است، «یکی از نمایندگان مهم ادبیات سرخپوستان آمریکا به شمار می‌رود.» او نویسنده‌ای است با شناختی ژرف از تاریخ و فرهنگ سرخ‌پوست‌ها و مسائل هویتی و اجتماعی آنها در سرزمینی که آنها را به اقلیت بدل کرده است. این شناخت در آثار اردریک و از جمله در همین رمان «بلای کبوترها»ی او به‌خوبی بازتاب یافته است. «بلای کبوترها» چنان‌که در بخشی از توضیح پشت جلد ترجمه فارسی این رمان آمده است «روایت زندگی چند نسل از سرخپوستانی است که در اردوگاهی در داکوتا زندگی می‌کنند.» اردریک در این رمان طنز و تراژدی را به هم آمیخته است. در بخشی از مقدمه ترجمه فارسی این رمان درباره شیوه روایتگری اردریک و مضمون و شخصیت‌های آثارش آمده است: «او در آثارش شیوه‌های روایتی سرخپوستان را با تکنیک‌های مدرن روایت در هم می‌آمیزد. معروف است که داستان‌هایش بیشتر شنیدنی‌اند تا خواندنی. او نیز مانند دیگر نویسندگان سرخپوست با مفاهیم هویتی و فرهنگی، که از عناصر مهم داستان‌های پسااستعماری به شمار می‌روند، دست به گریبان است. شخصیت‌های داستانی‌اش معمولا عبارت‌اند از: سرخ‌پوستان تبعیدی، مهاجران، آوارگان، غریبگان با خود و سرزمین، گرفتاران در دستان سفیدپوستان حیله‌گر و دورگه‌هایی در جست‌وجوی هویت. هویت‌های فردی و شکاف بین هویت فردی و اجتماعی چیزی است که همواره ذهن این نویسنده را به خود مشغول کرده است.» سطرهایی از رمان «بلای کبوترها»ی لوییز اردریک را می‌خوانید: «در یک تابستانِ دوره خشکسالی بود که بیلی پیس را دیدم، و در آن بی‌بارانی انگار هر چیزی سر خم می‌کرد. صنوبرهای کم‌رشد سوزن‌های نرم و تازه‌درآمده خود را ریخته بودند. خرس‌های عروسکی‌مان با دست و پای دراز گوشه‌ای می‌افتادند و شبیه برگی جگردریده می‌شدند که آرام و بی‌صدا در معرض هوا قرار گرفته باشد. بلوط بزرگ کنار کشتزار سر برافراشته بود و ریشه‌هایش آب را از اعماق جهان می‌مکیدند. در بعدازظهری که فکر می‌کردیم قرار است باران ببارد، توی مهتابی نشستیم و آسمان را نگاه کردیم که از فراز زمین‌های اردوگاه صدایش را توی سرش انداخته بود. تقریبا طوری لرزش تخته‌ها را زیر پایم حس می‌کردم که انگار هنوز ریشه‌های اصلی جستجوگرشان می‌لرزیدند. اما باز هم باران ما را سر دواند. مادرم را که روی صندلی نشسته بود، گذاشتم و به کشتزار قدیمی کنار خانه رفتم که روی تپه کوتاهی قرار داشت. طوفان در آن‌جا محتمل‌تر به نظر می‌رسید. باد از میان مرداب پوشیده از علف بلند شد، بوی موی خیس می‌داد و علف‌های زرد و کره‌ای‌رنگ نهرِ گرگرفته، که هستی‌شان در الیافی حصیرمانند خلاصه شده بود، دست دراز کردند و ساقه‌هایشان چنان خشک و بی‌آب بود که تا می‌شکستند، مشتی دود پخش می‌شد. ملخ‌ها می‌نشستند و می‌جهیدند، بر دست‌ها و ابروها و پاهایم می‌لغزیدند. نرسیده به تپه کوه سنگی کوچکی بود. کسی دامنه تپه را تمیز کرده بود تا درختانی بکارد و حالا آن باغ ویران شده بود و فقط شاخه‌های نقره‌ای پیچ و تاب‌خورده دیده می‌شد و تنه‌های شکافته‌شده درختان. آن‌جا نشستم و دوباره آسمان را نگاه کردم که ابرهای بزرگ یکپارچه‌اش انگار از غیب آمده بودند و پشته‌های در هم فرورونده و مخروط‌های پنبه می‌ساختند. شانزده سالم بود.» رمان «همه تابستان بدون فیسبوک» نوشته رومَن پوئرتولاس به ترجمه ابوالفضل الله‌دادی، دیگر رمانی است که در نشر ققنوس منتشر شده است. مخاطب فارسی‌زبان رومن پوئرتولاس را پیش از این رمان با رمان «سفر شگفت‌انگیز مرتاضی که در جالباسی آیکیا گیر افتاده بود» می‌شناسند که آن رمان هم با پیش‌تر با ترجمه ابوالفضل الله‌دادی در نشر ققنوس منتشر شده است. پوئرتولاس نویسنده‌ای است با قلمی آمیخته به طنز. او در رمان «همه تابستان بدون فیسبوک» در قالب داستانی مفرح و پر از طنز و شوخ‌طبعی به استقبال کتاب‌ها و نویسندگان مشهور جهان رفته و داستان او پر از ارجاعاتی است به آثار آشنای ادبی. یکی از شخصیت‌های رمان او کارآگاهی است به نام آگاتا کریسپی که یادآور آگاتا کریستی، جنایی‌نویس مشهور، است و نامش تنها یک حرف با نام او تفاوت دارد. در بخشی از توضیح پشت جلد ترجمه فارسی این رمان درباره ماجرای آن آمده است: «آگاتا کریسپی کارآگاه اداره پلیس بر اثر خطایی که مرتکب شده به منطقه‌ای تبعید می‌شود که همه چیزش عجیب است: جایی به نام نیویورک اما نه آن نیویورک مشهور، 98 فلکه دارد و فقط یک چراغ قرمز؛ تنها پرونده همیشگی اداره پلیس گم‌شدن گربه ایرانی یکی از اهالی است و مهم‌تر از همه، تلفن همراه در این منطقه خط نمی‌دهد و اهالی به شبکه‌های اجتماعی دسترسی ندارند. به همین دلیل مأموران پلیس هرکدام برای سرگرم‌کردن خود به کاری روی می‌آورند: عده‌ای بافتنی می‌بافند، برخی دارت پرتاب می‌کنند، رئیس اداره به ماهیگیری می‌رود و آگاتا که شیفته ادبیات است باشگاه کتابخوانی‌اش را می‌گرداند. در چنین روزهای یکنواخت و بی‌هیاهویی است که چند قتل به فاصله کوتاهی اتفاق می‌افتد...». آنچه در ادامه می‌خوانید قسمتی است از این رمان: «البته ساحلی در نیویورک، کُلُرادو، نیست اما چند دریاچه زیبا وجود دارد. این دریاچه‌ها چنان شکوهمندانه وسط جنگل‌های سبز کاج‌های صدساله و همچون برکه‌های نقره‌ای گسترده شده‌اند که آدم انتظار دارد هر لحظه پاپوش غولی را ببیند که راه می‌رود و به تپه‌ها گِل می‌پاشد. آخ که ذوق ادبی من این‌جا دوباره جان می‌گیرد! زیرا اگر نیویورک، کُلُرادو، خوبی‌ای دارد، منصف باشیم، این است که جنگل‌ها و کوهستان‌ها که ده‌ها کیلومتر در اطراف گسترده شده‌اند، جان می‌دهند برای تفکر و مطالعه. گاهی تصور می‌کنم هنری دیوید ثورو، این نویسنده، شاعر و فیلسوف آمریکایی، برای نوشتن کتاب بسیار مشهورش والدن یا زندگی در جنگل از منظره‌ای مشابه الهام گرفته. البته بسیار مشهور برای آن‌هایی که ثورو را می‌شناسند. نویسنده در رساله‌اش، مانند نوعی رابینسون کروزوئه‌ بازبینی‌شده، دو سال و دو ماه و دو روزی را توصیف می‌کند که در کلبه کوچکی نزدیک برکه والدن(ماساچوست) به صورت خودکفا و در هماهنگی کامل با عناصر طبیعت گذرانده. ثورو با تنهایی و کِشت لوبیا می‌خواهد به خواننده نشان دهد که زندگی در طبیعت تنها راه به سوی آزادی است. آزادی کِشت لوبیاها، بله! او در این کتاب شماری از مزیت‌های این شیوه ساده زندگی را برمی‌شمرد. افسوس که سبک نگارشش به همین اندازه ساده و کتابش قابل خواندن نیست.»

مانی سپهری: «بلای کبوترها» رمانی است از لوییز اردریک، نویسنده آمریکایی، که با ترجمه افشین رضاپور در نشر ققنوس منتشر شده است. اردریک که از مادری سرخ‌پوست متولد شده است چنان‌که در مقدمه ترجمه فارسی «بلای کبوترها» در معرفی او آمده است، «یکی از نمایندگان مهم ادبیات سرخپوستان آمریکا به شمار می‌رود.» او نویسنده‌ای است با شناختی ژرف از تاریخ و فرهنگ سرخ‌پوست‌ها و مسائل هویتی و اجتماعی آنها در سرزمینی که آنها را به اقلیت بدل کرده است. این شناخت در آثار اردریک و از جمله در همین رمان «بلای کبوترها»ی او به‌خوبی بازتاب یافته است. «بلای کبوترها» چنان‌که در بخشی از توضیح پشت جلد ترجمه فارسی این رمان آمده است «روایت زندگی چند نسل از سرخپوستانی است که در اردوگاهی در داکوتا زندگی می‌کنند.» اردریک در این رمان طنز و تراژدی را به هم آمیخته است. در بخشی از مقدمه ترجمه فارسی این رمان درباره شیوه روایتگری اردریک و مضمون و شخصیت‌های آثارش آمده است: «او در آثارش شیوه‌های روایتی سرخپوستان را با تکنیک‌های مدرن روایت در هم می‌آمیزد. معروف است که داستان‌هایش بیشتر شنیدنی‌اند تا خواندنی. او نیز مانند دیگر نویسندگان سرخپوست با مفاهیم هویتی و فرهنگی، که از عناصر مهم داستان‌های پسااستعماری به شمار می‌روند، دست به گریبان است. شخصیت‌های داستانی‌اش معمولا عبارت‌اند از: سرخ‌پوستان تبعیدی، مهاجران، آوارگان، غریبگان با خود و سرزمین، گرفتاران در دستان سفیدپوستان حیله‌گر و دورگه‌هایی در جست‌وجوی هویت. هویت‌های فردی و شکاف بین هویت فردی و اجتماعی چیزی است که همواره ذهن این نویسنده را به خود مشغول کرده است.» سطرهایی از رمان «بلای کبوترها»ی لوییز اردریک را می‌خوانید: «در یک تابستانِ دوره خشکسالی بود که بیلی پیس را دیدم، و در آن بی‌بارانی انگار هر چیزی سر خم می‌کرد. صنوبرهای کم‌رشد سوزن‌های نرم و تازه‌درآمده خود را ریخته بودند. خرس‌های عروسکی‌مان با دست و پای دراز گوشه‌ای می‌افتادند و شبیه برگی جگردریده می‌شدند که آرام و بی‌صدا در معرض هوا قرار گرفته باشد. بلوط بزرگ کنار کشتزار سر برافراشته بود و ریشه‌هایش آب را از اعماق جهان می‌مکیدند. در بعدازظهری که فکر می‌کردیم قرار است باران ببارد، توی مهتابی نشستیم و آسمان را نگاه کردیم که از فراز زمین‌های اردوگاه صدایش را توی سرش انداخته بود. تقریبا طوری لرزش تخته‌ها را زیر پایم حس می‌کردم که انگار هنوز ریشه‌های اصلی جستجوگرشان می‌لرزیدند. اما باز هم باران ما را سر دواند. مادرم را که روی صندلی نشسته بود، گذاشتم و به کشتزار قدیمی کنار خانه رفتم که روی تپه کوتاهی قرار داشت. طوفان در آن‌جا محتمل‌تر به نظر می‌رسید. باد از میان مرداب پوشیده از علف بلند شد، بوی موی خیس می‌داد و علف‌های زرد و کره‌ای‌رنگ نهرِ گرگرفته، که هستی‌شان در الیافی حصیرمانند خلاصه شده بود، دست دراز کردند و ساقه‌هایشان چنان خشک و بی‌آب بود که تا می‌شکستند، مشتی دود پخش می‌شد. ملخ‌ها می‌نشستند و می‌جهیدند، بر دست‌ها و ابروها و پاهایم می‌لغزیدند. نرسیده به تپه کوه سنگی کوچکی بود. کسی دامنه تپه را تمیز کرده بود تا درختانی بکارد و حالا آن باغ ویران شده بود و فقط شاخه‌های نقره‌ای پیچ و تاب‌خورده دیده می‌شد و تنه‌های شکافته‌شده درختان. آن‌جا نشستم و دوباره آسمان را نگاه کردم که ابرهای بزرگ یکپارچه‌اش انگار از غیب آمده بودند و پشته‌های در هم فرورونده و مخروط‌های پنبه می‌ساختند. شانزده سالم بود.» رمان «همه تابستان بدون فیسبوک» نوشته رومَن پوئرتولاس به ترجمه ابوالفضل الله‌دادی، دیگر رمانی است که در نشر ققنوس منتشر شده است. مخاطب فارسی‌زبان رومن پوئرتولاس را پیش از این رمان با رمان «سفر شگفت‌انگیز مرتاضی که در جالباسی آیکیا گیر افتاده بود» می‌شناسند که آن رمان هم با پیش‌تر با ترجمه ابوالفضل الله‌دادی در نشر ققنوس منتشر شده است. پوئرتولاس نویسنده‌ای است با قلمی آمیخته به طنز. او در رمان «همه تابستان بدون فیسبوک» در قالب داستانی مفرح و پر از طنز و شوخ‌طبعی به استقبال کتاب‌ها و نویسندگان مشهور جهان رفته و داستان او پر از ارجاعاتی است به آثار آشنای ادبی. یکی از شخصیت‌های رمان او کارآگاهی است به نام آگاتا کریسپی که یادآور آگاتا کریستی، جنایی‌نویس مشهور، است و نامش تنها یک حرف با نام او تفاوت دارد. در بخشی از توضیح پشت جلد ترجمه فارسی این رمان درباره ماجرای آن آمده است: «آگاتا کریسپی کارآگاه اداره پلیس بر اثر خطایی که مرتکب شده به منطقه‌ای تبعید می‌شود که همه چیزش عجیب است: جایی به نام نیویورک اما نه آن نیویورک مشهور، 98 فلکه دارد و فقط یک چراغ قرمز؛ تنها پرونده همیشگی اداره پلیس گم‌شدن گربه ایرانی یکی از اهالی است و مهم‌تر از همه، تلفن همراه در این منطقه خط نمی‌دهد و اهالی به شبکه‌های اجتماعی دسترسی ندارند. به همین دلیل مأموران پلیس هرکدام برای سرگرم‌کردن خود به کاری روی می‌آورند: عده‌ای بافتنی می‌بافند، برخی دارت پرتاب می‌کنند، رئیس اداره به ماهیگیری می‌رود و آگاتا که شیفته ادبیات است باشگاه کتابخوانی‌اش را می‌گرداند. در چنین روزهای یکنواخت و بی‌هیاهویی است که چند قتل به فاصله کوتاهی اتفاق می‌افتد...». آنچه در ادامه می‌خوانید قسمتی است از این رمان: «البته ساحلی در نیویورک، کُلُرادو، نیست اما چند دریاچه زیبا وجود دارد. این دریاچه‌ها چنان شکوهمندانه وسط جنگل‌های سبز کاج‌های صدساله و همچون برکه‌های نقره‌ای گسترده شده‌اند که آدم انتظار دارد هر لحظه پاپوش غولی را ببیند که راه می‌رود و به تپه‌ها گِل می‌پاشد. آخ که ذوق ادبی من این‌جا دوباره جان می‌گیرد! زیرا اگر نیویورک، کُلُرادو، خوبی‌ای دارد، منصف باشیم، این است که جنگل‌ها و کوهستان‌ها که ده‌ها کیلومتر در اطراف گسترده شده‌اند، جان می‌دهند برای تفکر و مطالعه. گاهی تصور می‌کنم هنری دیوید ثورو، این نویسنده، شاعر و فیلسوف آمریکایی، برای نوشتن کتاب بسیار مشهورش والدن یا زندگی در جنگل از منظره‌ای مشابه الهام گرفته. البته بسیار مشهور برای آن‌هایی که ثورو را می‌شناسند. نویسنده در رساله‌اش، مانند نوعی رابینسون کروزوئه‌ بازبینی‌شده، دو سال و دو ماه و دو روزی را توصیف می‌کند که در کلبه کوچکی نزدیک برکه والدن(ماساچوست) به صورت خودکفا و در هماهنگی کامل با عناصر طبیعت گذرانده. ثورو با تنهایی و کِشت لوبیا می‌خواهد به خواننده نشان دهد که زندگی در طبیعت تنها راه به سوی آزادی است. آزادی کِشت لوبیاها، بله! او در این کتاب شماری از مزیت‌های این شیوه ساده زندگی را برمی‌شمرد. افسوس که سبک نگارشش به همین اندازه ساده و کتابش قابل خواندن نیست.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.