|

هراس، حمله و ضدحمله در سریال «چرنوبیل»

مینی‌سریال تلویزیونی که شبکه HBO درباره فاجعه هسته‌ای چرنوبیل ساخته، بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی و فرهنگی جهان و از جمله ایران داشته و البته حوزه رسانه‌های بین‌المللی را به موضع‌گیری و حمله و ضدحمله واداشته است. یکی از تازه‌ترین اين موارد، تولید سریالی داستانی در پاسخ به شبکه آمریکایی در شبکه تلویزیونی دولتی روسیه است که پای جاسوس‌های سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا را به ماجرا باز کرده است.
مجله آمریکایی فوربس روز جمعه یادداشتی با عنوان «چرا چرنوبیل HBO این‌قدر از جنبه هسته‌ای غلط است» منتشر کرده است. در ابتدای این مقاله مفصل به قلم مایکل شلنبرگر اشاره شده که روزنامه‌نگاران از زمان شروع پخش این سریال درباره فاجعه هسته‌ای سال 1986 در اوکراین آن را به‌خاطر صحت اطلاعاتی که داده است، تحسین کرده‌اند و اینکه سازنده دستش را در جاهایی باز گذاشته است تا به میل خود جزئیاتی را تغییر دهد، نادیده گرفته‌اند. نویسنده به یادداشتی در روزنامه نیویورک‌تایمز اشاره کرده و به نقل از آن نوشته است: «اولین نکته درباره مینی‌سریال «چرنوبیل» شبکه HBO این است که بخش‌های بزرگی از آن ساختگی است. اما مسئله دوم و مهم‌تر این است که این نکته واقعا اهمیت ندارد». نویسنده نیویورک‌تایمز به این نکته اشاره کرده که برخلاف گزارش‌های بالینی به جای اینکه قربانیان تشعشع پوشیده در خون نشان داده شوند، ظاهری سالم دارند اما این شبکه «یک حقیقت بنیادی را درباره ماوقع درست نشان داده و آن، اینکه در ماجرای چرنوبیل بیشتر دروغ‌ها، فریب و یک سیستم سیاسی فاسد مطرح است تا اینکه انرژی هسته‌ای ذاتا خوب است یا بد». فوربس به نقل از کریگ مارین، سازنده این سریال نوشته است «درس چرنوبیل این نیست که انرژی هسته‌ای مدرن خطرناک است. درسش این است که دروغ، تفرعن و سرکوب منتقدان خطرناک است». با این حال نویسنده فوربس نوشته است که بعد از دیدن پنج اپیزود این مینی‌سریال به این نتیجه رسیده که میلیون‌ها تماشاگر آن در نهایت به وحشت از فناوری می‌رسند. وی از یک نویسنده ونيتی‌فیر نقل کرده است که بعد از تماشای اولین اپیزود این سریال، خودش، شوهر و پدرش وحشت‌زده به جست‌وجوگر گوگل هجوم برده‌اند تا حقیقت را درباره انرژی هسته‌ای دریابند و نویسنده ستون ورزشی فیلادلفیا اینکوایرر که توییت کرده بعد از چند ساعت مطالعه درباره انرژی هسته‌ای اکنون در «وحشت تمام‌عیار به سر می‌برم که آیا زندگی در ساحل شرقی آمریکا (به‌خاطر وجود این نوع نیروگاه‌ها) امن است یا نه». منتقدی در نیوریپابلیک نوشته است: «شاید خود انرژی هسته‌ای مهم‌ترین شخصیتی است که در این سریال شخصیت‌پردازی شده است. مدام درباره آن صحبت و ماهیت شیطانی آن به بحث گذاشته می‌شود». نویسنده فوربس به مواردی اشاره کرده است که هیچ ربطی به واقعیت ندارند؛ از جمله وجود سه نفر در داستان که جانشان را فدای تخلیه آب‌های رادیواکتیو می‌کنند، زمان سقوط هلی‌کوپتر که شش ماه جلوتر نشان داده شده و اصلا به دلیل تشعشع رادیواکتیو اتفاق نیفتاده و همین‌طور «مسری» نشان‌دادن رادیوکتیویته مانند «ویروس».
در همین حال، گزارشگر روزنامه بریتانیایی گاردین روز شنبه از مسکو گزارش داده که تلویزیون دولتی روسیه نسخه داستانی تازه‌ای از ماجرای چرنوبیل را به نمایش گذاشته که مأموران سازمان سیا را عامل این فاجعه هسته‌ای نشان داده است. بر اساس این گزارش، سریال «چرنوبیل» شبکه NTV که در بلاروس فیلم‌برداری شده است، حتی بیشتر از سریال آمریکایی به تخیل نوسنده میدان داده و مأموری آمریکایی را به نمایش گذاشته که به شهر هسته‌ای پریپات در مرز اوکراین و بلاروس اعزام شده و مأموران ضداطلاعات روس او را تعقیب می‌کنند. آلکسی مورادوف كارگردان نسخه روسی سریال مدعی شده که فیلم او «آنچه را واقعا در پس‌زمینه ماجرا اتفاق افتاده است، برای تماشاگر بازگو می‌کند». وی در مصاحبه با روزنامه «کومسوکولسکایا پراودا» گفته است «نظریه‌ای وجود دارد که آمریکایی‌ها در نیروگاه چرنوبیل نفوذ کرده بودند و تاریخ‌نویسان این را کتمان نمی‌کنند که آن مأمور سرویس جاسوسی دشمن روز انفجار در آن مکان حضور داشته است». تلویزیون دولتی روسیه شبکه HBO را به یک‌سونگری و جانبداری متهم کرده و نوشته سریال آمریکایی «مهم‌ترین وجه ما را نشان نداده که عبارت است از پیروزی ما». این روزنامه روسی در مقاله دیگری ادعا کرده که هدف سریال آمریکایی خرابکاری در فروش فناوری هسته‌ای روسیه به خارج از کشور است.

مینی‌سریال تلویزیونی که شبکه HBO درباره فاجعه هسته‌ای چرنوبیل ساخته، بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی و فرهنگی جهان و از جمله ایران داشته و البته حوزه رسانه‌های بین‌المللی را به موضع‌گیری و حمله و ضدحمله واداشته است. یکی از تازه‌ترین اين موارد، تولید سریالی داستانی در پاسخ به شبکه آمریکایی در شبکه تلویزیونی دولتی روسیه است که پای جاسوس‌های سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا را به ماجرا باز کرده است.
مجله آمریکایی فوربس روز جمعه یادداشتی با عنوان «چرا چرنوبیل HBO این‌قدر از جنبه هسته‌ای غلط است» منتشر کرده است. در ابتدای این مقاله مفصل به قلم مایکل شلنبرگر اشاره شده که روزنامه‌نگاران از زمان شروع پخش این سریال درباره فاجعه هسته‌ای سال 1986 در اوکراین آن را به‌خاطر صحت اطلاعاتی که داده است، تحسین کرده‌اند و اینکه سازنده دستش را در جاهایی باز گذاشته است تا به میل خود جزئیاتی را تغییر دهد، نادیده گرفته‌اند. نویسنده به یادداشتی در روزنامه نیویورک‌تایمز اشاره کرده و به نقل از آن نوشته است: «اولین نکته درباره مینی‌سریال «چرنوبیل» شبکه HBO این است که بخش‌های بزرگی از آن ساختگی است. اما مسئله دوم و مهم‌تر این است که این نکته واقعا اهمیت ندارد». نویسنده نیویورک‌تایمز به این نکته اشاره کرده که برخلاف گزارش‌های بالینی به جای اینکه قربانیان تشعشع پوشیده در خون نشان داده شوند، ظاهری سالم دارند اما این شبکه «یک حقیقت بنیادی را درباره ماوقع درست نشان داده و آن، اینکه در ماجرای چرنوبیل بیشتر دروغ‌ها، فریب و یک سیستم سیاسی فاسد مطرح است تا اینکه انرژی هسته‌ای ذاتا خوب است یا بد». فوربس به نقل از کریگ مارین، سازنده این سریال نوشته است «درس چرنوبیل این نیست که انرژی هسته‌ای مدرن خطرناک است. درسش این است که دروغ، تفرعن و سرکوب منتقدان خطرناک است». با این حال نویسنده فوربس نوشته است که بعد از دیدن پنج اپیزود این مینی‌سریال به این نتیجه رسیده که میلیون‌ها تماشاگر آن در نهایت به وحشت از فناوری می‌رسند. وی از یک نویسنده ونيتی‌فیر نقل کرده است که بعد از تماشای اولین اپیزود این سریال، خودش، شوهر و پدرش وحشت‌زده به جست‌وجوگر گوگل هجوم برده‌اند تا حقیقت را درباره انرژی هسته‌ای دریابند و نویسنده ستون ورزشی فیلادلفیا اینکوایرر که توییت کرده بعد از چند ساعت مطالعه درباره انرژی هسته‌ای اکنون در «وحشت تمام‌عیار به سر می‌برم که آیا زندگی در ساحل شرقی آمریکا (به‌خاطر وجود این نوع نیروگاه‌ها) امن است یا نه». منتقدی در نیوریپابلیک نوشته است: «شاید خود انرژی هسته‌ای مهم‌ترین شخصیتی است که در این سریال شخصیت‌پردازی شده است. مدام درباره آن صحبت و ماهیت شیطانی آن به بحث گذاشته می‌شود». نویسنده فوربس به مواردی اشاره کرده است که هیچ ربطی به واقعیت ندارند؛ از جمله وجود سه نفر در داستان که جانشان را فدای تخلیه آب‌های رادیواکتیو می‌کنند، زمان سقوط هلی‌کوپتر که شش ماه جلوتر نشان داده شده و اصلا به دلیل تشعشع رادیواکتیو اتفاق نیفتاده و همین‌طور «مسری» نشان‌دادن رادیوکتیویته مانند «ویروس».
در همین حال، گزارشگر روزنامه بریتانیایی گاردین روز شنبه از مسکو گزارش داده که تلویزیون دولتی روسیه نسخه داستانی تازه‌ای از ماجرای چرنوبیل را به نمایش گذاشته که مأموران سازمان سیا را عامل این فاجعه هسته‌ای نشان داده است. بر اساس این گزارش، سریال «چرنوبیل» شبکه NTV که در بلاروس فیلم‌برداری شده است، حتی بیشتر از سریال آمریکایی به تخیل نوسنده میدان داده و مأموری آمریکایی را به نمایش گذاشته که به شهر هسته‌ای پریپات در مرز اوکراین و بلاروس اعزام شده و مأموران ضداطلاعات روس او را تعقیب می‌کنند. آلکسی مورادوف كارگردان نسخه روسی سریال مدعی شده که فیلم او «آنچه را واقعا در پس‌زمینه ماجرا اتفاق افتاده است، برای تماشاگر بازگو می‌کند». وی در مصاحبه با روزنامه «کومسوکولسکایا پراودا» گفته است «نظریه‌ای وجود دارد که آمریکایی‌ها در نیروگاه چرنوبیل نفوذ کرده بودند و تاریخ‌نویسان این را کتمان نمی‌کنند که آن مأمور سرویس جاسوسی دشمن روز انفجار در آن مکان حضور داشته است». تلویزیون دولتی روسیه شبکه HBO را به یک‌سونگری و جانبداری متهم کرده و نوشته سریال آمریکایی «مهم‌ترین وجه ما را نشان نداده که عبارت است از پیروزی ما». این روزنامه روسی در مقاله دیگری ادعا کرده که هدف سریال آمریکایی خرابکاری در فروش فناوری هسته‌ای روسیه به خارج از کشور است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.