تأثیر استرس والدین بر کودکان پیش از دبستان
سمانه ذوالفقار.پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی
در اولین سالهای زندگی کودکان، در ذهن آنها اتفاقات بسیاری میافتد و تجربیات اولیه آنها در جهان بر چگونگی رشد مغز آنها برای ادامه در طول یک عمر زندگی، تأثیر میگذارد.
تحقیقات نشان میدهد استرس والدین یکی از عوامل کلیدی است که بر رشد مغز کودک اثر میگذارد. در حقیقت، این تأثیر میتواند در رحم آغاز شود. مادرانی که در دوران بارداری افسرده بودهاند، میزان کورتیزول یا هورمون استرس در کودکان آنها افزایش پیدا میکند.
در سالهای ابتدایی تولد، قرارگرفتن در معرض استرس زیاد و مستقیم، میتواند پیامدهای روانشناختی مهمی داشته باشد. والدینی که استرس زیاد دارند، ممکن است کمتر بتوانند برای کودکانشان وقت مناسب بگذارند و این تجربیات احساس ناامنی در کودک ایجاد میکند. بسیاری از این کودکان به جای داشتن شوق لازم برای کشف محیط اطرف خود، مدام به والدین خود میچسبند. همچنین استرس و نگرانی والدین باعث بهوجودآمدن احساس غم و اندوه در کودکان میشود. شناختن اینکه کودکان در طول روز چه چیزهایی را جذب میکنند و یاد میگیرند، به والدین کمک میکند تا حساسیت بیشتری نسبت به تأثیر رفتارهایشان بر نوزاد یا کودک خود داشته باشند.
تفاوت درک کودکان و بزرگسالان از محیط، فقط در میزان تجربه آنها است و از لحاظ درک و فهم، تفاوتی بین آنها نیست. پس نباید والدین تصور کنند که اگر بچه نوزاد یا کودک سن پیش از دبستان دارند، مشاجره و دعوای بین آنها اثری روی او ندارد و به اصطلاح بگویند «او بچه است و هنوز متوجه نگرانیها و استرسهای ما نمیشود».
بسیاری اوقات که عوامل نگرانکننده در خانه اتفاق میافتد، کودک با آنکه در حال بازی با اسباببازیهای خویش است، از این عوامل تأثیر میپذیرد. در اینجا راهکارهایی برای بهوجودآوردن محیطی با امنیت روانی بالا برای کودکان به شما معرفی میکنم:
- سپریشدن دوران بارداری مادر، در شرایط دور از تنش و همراه با آرامش و صمیمیت ازسوی پدر
- اختصاصدادن زمانهای کافی و مناسب در کنار اعضای خانواده (زمانهای بسیار باارزش و مهم مانند غذاخوردن، تفریح، صحبتکردن و...)
- با لحن و صدای آرام و محبتآمیز با کودک صحبتکردن
- انجام عبادت، دعاکردن و استفاده از کلمات مثبت، روح شما را آرام و سرزنده نگه میدارد و این آرامش به کودک انتقال مییابد
- نگهداشتن خانهای تمیز و منظم
- اختصاصدادن وقت برای بازی با کودک.
در اولین سالهای زندگی کودکان، در ذهن آنها اتفاقات بسیاری میافتد و تجربیات اولیه آنها در جهان بر چگونگی رشد مغز آنها برای ادامه در طول یک عمر زندگی، تأثیر میگذارد.
تحقیقات نشان میدهد استرس والدین یکی از عوامل کلیدی است که بر رشد مغز کودک اثر میگذارد. در حقیقت، این تأثیر میتواند در رحم آغاز شود. مادرانی که در دوران بارداری افسرده بودهاند، میزان کورتیزول یا هورمون استرس در کودکان آنها افزایش پیدا میکند.
در سالهای ابتدایی تولد، قرارگرفتن در معرض استرس زیاد و مستقیم، میتواند پیامدهای روانشناختی مهمی داشته باشد. والدینی که استرس زیاد دارند، ممکن است کمتر بتوانند برای کودکانشان وقت مناسب بگذارند و این تجربیات احساس ناامنی در کودک ایجاد میکند. بسیاری از این کودکان به جای داشتن شوق لازم برای کشف محیط اطرف خود، مدام به والدین خود میچسبند. همچنین استرس و نگرانی والدین باعث بهوجودآمدن احساس غم و اندوه در کودکان میشود. شناختن اینکه کودکان در طول روز چه چیزهایی را جذب میکنند و یاد میگیرند، به والدین کمک میکند تا حساسیت بیشتری نسبت به تأثیر رفتارهایشان بر نوزاد یا کودک خود داشته باشند.
تفاوت درک کودکان و بزرگسالان از محیط، فقط در میزان تجربه آنها است و از لحاظ درک و فهم، تفاوتی بین آنها نیست. پس نباید والدین تصور کنند که اگر بچه نوزاد یا کودک سن پیش از دبستان دارند، مشاجره و دعوای بین آنها اثری روی او ندارد و به اصطلاح بگویند «او بچه است و هنوز متوجه نگرانیها و استرسهای ما نمیشود».
بسیاری اوقات که عوامل نگرانکننده در خانه اتفاق میافتد، کودک با آنکه در حال بازی با اسباببازیهای خویش است، از این عوامل تأثیر میپذیرد. در اینجا راهکارهایی برای بهوجودآوردن محیطی با امنیت روانی بالا برای کودکان به شما معرفی میکنم:
- سپریشدن دوران بارداری مادر، در شرایط دور از تنش و همراه با آرامش و صمیمیت ازسوی پدر
- اختصاصدادن زمانهای کافی و مناسب در کنار اعضای خانواده (زمانهای بسیار باارزش و مهم مانند غذاخوردن، تفریح، صحبتکردن و...)
- با لحن و صدای آرام و محبتآمیز با کودک صحبتکردن
- انجام عبادت، دعاکردن و استفاده از کلمات مثبت، روح شما را آرام و سرزنده نگه میدارد و این آرامش به کودک انتقال مییابد
- نگهداشتن خانهای تمیز و منظم
- اختصاصدادن وقت برای بازی با کودک.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.