|

موسوي‌تبريزي در گفت‌وگو با «شرق»:

فضاي انتقاد محترمانه تقويت و دوستي‌ها حفظ شود

شرق: منشور برادري که در سال 67 از سوی امام خميني (ره) در پاسخ به نامه يکي از اعضاي دفتر ايشان منتشر شد، نشان از توجه ويژه ایشان به حفظ وحدت و يکپارچگي کشور براي حل مشکلات جامعه در مراجعه به فقه پويا و بازبودن باب اجتهاد دارد. «شرق» در گفت‌وگو با سيدحسين موسوي‌تبريزي، يکي از اعضاي مجمع روحانيون مبارز، به بررسي ابعاد مختلف اين منشور و دليل اجرا‌نشدن کامل آن پرداخته است. سيد‌حسين موسوي‌تبريزي که خود در دل جريانات آن زمان کشور قرار داشته است، در نقد اين منشور گفت: براي بررسي منشور برادري به يک مقدماتي از اوضاع و احوال آن روزهاي کشور نياز است. دوراني که اختلاف حزبي و گروهي به‌شدت افزايش يافته بود. از سال 63 در جريان روحانيت بين طرفداران فقه سنتي و فقه پويا اختلافي درگرفت که در سال 66 منتج به انشعاب در جامعه روحانيت مبارز شد و مجمع روحانيون مبارز با اجازه حضرت امام شکل گرفت. او در ادامه افزود: در آن زمان يک طرف مهدي کروبي، محمد موسوي‌خوئيني‌ها، امام جماراني و... قرار داشتند که همان طيف چپ بودند و در جناح سنتي مرحوم مهدوي‌کني و افراد سرشناس و شناخته‌شده حضور داشتند. جناح چپ به دنبال فقه پويا بود و جناح راست دل در گرو فقه سنتي داشت. هر دو جريان به دنبال يافتن راهکار‌هايي براي حل مشکلات حوزه، روحانيت و مردم بودند؛ اما به روش خود. در‌اين‌بين فضاي متهم‌کردن به آمريكايي‌بودن و غيرآمريكايي‌بودن و طرفداري از نظام سرمايه‌داري و مواردي از اين دست مطرح شد. جناح راست متهم شد که طرفدار اسلام آمريكايي است. به‌همين‌دليل مرحوم کني از امام خواست تا موضع خود را در‌اين‌باره بيان کند که ايشان گفتند من حرفم را خواهم زد؛ اما بگذاريد انتخابات برگزار شود. موسوي‌تبريزي با اشاره به شرايط اجتماعي و سياسي کشور که در زمان انتخابات مجلس سوم موجب پيروزي روحانيون مبارز شد، گفت: اختلافات بعد از انتخابات افزايش پيدا کرد، اوايل مجلس سوم و در سال 67 آقاي محمد‌علي انصاري نامه‌اي به امام نوشته و مسائلي را مطرح کرد که پاسخ امام در جلد 21 صحيفه امام قرار دارد. امام در آن نامه که به منشور برادري معروف است، خلاصه‌اي از اختلافات فقها و فتوا را بيان کرده و گفتند از گذشته باب اجتهاد باز بوده است و اين از افتخارات شيعه است که با اجتهاد و فتوا توانسته به حل مشکلات جامعه خود بپردازد. حال در گذشته روحانيون درگير سياست نبودند، اکنون در حکومت اسلامي نقش‌آفرين هستند؛ بنابراين نياز است درباره قوانين مدني، جزائي، اقتصادي و مواردي مانند عکاسي، تئاتر، نقاشي و حفظ محيط زيست و... با رجوع به فقه و مباحثه و بررسي راهکارهاي صحيح را استخراج کنند. او در ادامه افزود: امام معتقد بودند اختلافات براي رشد جامعه بشري مفيد است و در حکومت اسلامي بايد باب اجتهاد باز باشد. اگر فکر و انديشه آزادانه به انسان‌ها ارائه شود، به نفع نظام و مسلمانان خواهد بود. تا‌جايي‌که اختلافات مسائل مذکور باشد و همه به اصول اساسي يعني اسلام و انقلاب پايبند باشند، اختلاف جناح‌هاي سياسي مشکل‌ساز نخواهد شد. حتي ايشان در نامه ديگري به حوزه علميه که به منشور روحانيت مشهور شده است، هم به رسالت روحانيت در جامعه و تعيين استراتژي حوزه‌ها پرداخته است.
او در پاسخ به اين سؤال که «چرا با گذشت بيش از 30 سال از منشور برادري در اجراي اين منشور موفق نبوده‌ايم؟»، توضيح داد: متأسفانه در اجراي اين منشور کوتاهي شد و همچنان ظرفيت اجرا دارد. ايجاد اختلاف و دشمني و با چوب تکفير زدن به افرادي که ديدگاهي متفاوت دارند، يکي از موانع مهم در اجراي کامل اين منشور بوده است. برچسب انحراف و کفرورزي و به‌کاربردن انواع تهمت‌ها گريبان بسياري را در کشور گرفته است؛ در‌حالي‌که در قانون‌گذاري و حکومت‌داري بايد به همه جوانب و مصالح کشور توجه شود. همان‌گونه که دو طلبه در زمان مباحثه ممکن است بر سر هم فرياد هم بزنند؛ اما با پايان مباحثه مانند دو برادر در کنار هم به گپ‌وگفت و خنده مي‌پردازند، بايد فضاي انتقاد محترمانه تقويت شود و دوستي‌ها حفظ شود.

شرق: منشور برادري که در سال 67 از سوی امام خميني (ره) در پاسخ به نامه يکي از اعضاي دفتر ايشان منتشر شد، نشان از توجه ويژه ایشان به حفظ وحدت و يکپارچگي کشور براي حل مشکلات جامعه در مراجعه به فقه پويا و بازبودن باب اجتهاد دارد. «شرق» در گفت‌وگو با سيدحسين موسوي‌تبريزي، يکي از اعضاي مجمع روحانيون مبارز، به بررسي ابعاد مختلف اين منشور و دليل اجرا‌نشدن کامل آن پرداخته است. سيد‌حسين موسوي‌تبريزي که خود در دل جريانات آن زمان کشور قرار داشته است، در نقد اين منشور گفت: براي بررسي منشور برادري به يک مقدماتي از اوضاع و احوال آن روزهاي کشور نياز است. دوراني که اختلاف حزبي و گروهي به‌شدت افزايش يافته بود. از سال 63 در جريان روحانيت بين طرفداران فقه سنتي و فقه پويا اختلافي درگرفت که در سال 66 منتج به انشعاب در جامعه روحانيت مبارز شد و مجمع روحانيون مبارز با اجازه حضرت امام شکل گرفت. او در ادامه افزود: در آن زمان يک طرف مهدي کروبي، محمد موسوي‌خوئيني‌ها، امام جماراني و... قرار داشتند که همان طيف چپ بودند و در جناح سنتي مرحوم مهدوي‌کني و افراد سرشناس و شناخته‌شده حضور داشتند. جناح چپ به دنبال فقه پويا بود و جناح راست دل در گرو فقه سنتي داشت. هر دو جريان به دنبال يافتن راهکار‌هايي براي حل مشکلات حوزه، روحانيت و مردم بودند؛ اما به روش خود. در‌اين‌بين فضاي متهم‌کردن به آمريكايي‌بودن و غيرآمريكايي‌بودن و طرفداري از نظام سرمايه‌داري و مواردي از اين دست مطرح شد. جناح راست متهم شد که طرفدار اسلام آمريكايي است. به‌همين‌دليل مرحوم کني از امام خواست تا موضع خود را در‌اين‌باره بيان کند که ايشان گفتند من حرفم را خواهم زد؛ اما بگذاريد انتخابات برگزار شود. موسوي‌تبريزي با اشاره به شرايط اجتماعي و سياسي کشور که در زمان انتخابات مجلس سوم موجب پيروزي روحانيون مبارز شد، گفت: اختلافات بعد از انتخابات افزايش پيدا کرد، اوايل مجلس سوم و در سال 67 آقاي محمد‌علي انصاري نامه‌اي به امام نوشته و مسائلي را مطرح کرد که پاسخ امام در جلد 21 صحيفه امام قرار دارد. امام در آن نامه که به منشور برادري معروف است، خلاصه‌اي از اختلافات فقها و فتوا را بيان کرده و گفتند از گذشته باب اجتهاد باز بوده است و اين از افتخارات شيعه است که با اجتهاد و فتوا توانسته به حل مشکلات جامعه خود بپردازد. حال در گذشته روحانيون درگير سياست نبودند، اکنون در حکومت اسلامي نقش‌آفرين هستند؛ بنابراين نياز است درباره قوانين مدني، جزائي، اقتصادي و مواردي مانند عکاسي، تئاتر، نقاشي و حفظ محيط زيست و... با رجوع به فقه و مباحثه و بررسي راهکارهاي صحيح را استخراج کنند. او در ادامه افزود: امام معتقد بودند اختلافات براي رشد جامعه بشري مفيد است و در حکومت اسلامي بايد باب اجتهاد باز باشد. اگر فکر و انديشه آزادانه به انسان‌ها ارائه شود، به نفع نظام و مسلمانان خواهد بود. تا‌جايي‌که اختلافات مسائل مذکور باشد و همه به اصول اساسي يعني اسلام و انقلاب پايبند باشند، اختلاف جناح‌هاي سياسي مشکل‌ساز نخواهد شد. حتي ايشان در نامه ديگري به حوزه علميه که به منشور روحانيت مشهور شده است، هم به رسالت روحانيت در جامعه و تعيين استراتژي حوزه‌ها پرداخته است.
او در پاسخ به اين سؤال که «چرا با گذشت بيش از 30 سال از منشور برادري در اجراي اين منشور موفق نبوده‌ايم؟»، توضيح داد: متأسفانه در اجراي اين منشور کوتاهي شد و همچنان ظرفيت اجرا دارد. ايجاد اختلاف و دشمني و با چوب تکفير زدن به افرادي که ديدگاهي متفاوت دارند، يکي از موانع مهم در اجراي کامل اين منشور بوده است. برچسب انحراف و کفرورزي و به‌کاربردن انواع تهمت‌ها گريبان بسياري را در کشور گرفته است؛ در‌حالي‌که در قانون‌گذاري و حکومت‌داري بايد به همه جوانب و مصالح کشور توجه شود. همان‌گونه که دو طلبه در زمان مباحثه ممکن است بر سر هم فرياد هم بزنند؛ اما با پايان مباحثه مانند دو برادر در کنار هم به گپ‌وگفت و خنده مي‌پردازند، بايد فضاي انتقاد محترمانه تقويت شود و دوستي‌ها حفظ شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.