|

جایگاه صداوسیما در فرهنگ‌سازی با مروری بر یک گزارش مجلس

محمدرضا اميني

اگر به آمار شرکت والت‌دیزنی مراجعه شود، فروشی بالغ بر نصف نفت ما یعنی تقریبا 41‌میلیارددلار و سود تقریبی پنج‌میلیارددلار را برای سال 2012 خواهیم دید. این قدرت صنعت تفریحات و سرگرمی از طرف دیگر می‌تواند بیانگر ضعف ما هم باشد که به جای درک این قابلیت همواره ناله سر می‌دهیم. یکی از ارکان این صنعت در کشور صداوسیماست و البته شاید دیدگاه هم از برخی جنبه‌ها قیاس مع‌الفارق باشد ولی به هر صورت یکی از ماموریت‌های صداوسیما می‌تواند تولید محصولات فرهنگی ارزشمند از دو جنبه اقتصادی و معنوی باشد و حتی در کجا آمده که محصول فرهنگی معنوی لزوما ارزش اقتصادی نباید داشته باشد؟
مجموعه صداوسیما دارای امکانات زیادی علاوه بر تجهیزات و تاسیسات داخلی است که می‌توان به یک هنرستان و پنج شرکت جانبی قانون تجارتی (یعنی وظیفه حاکمیتی ندارند) اشاره کرد که طبق گزارش مرکز پژوهش مجلس در سال 85 فقط زیان نمی‌دهند (یا سود اندکی می‌دهند و فاقد توجیه اقتصادی هستند). همچنین در این گزارش آمده «از آنجا که همواره موضوع شفافیت درآمدهای این سازمان محل سوال مجلس و محل اختلاف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بوده است...» که قابل توجه است.
در حوزه عملکرد مشاهده می‌کنیم که در این سازمان توجه بسیار جالب و پارادوکسی به مرکز صنعت تفریحات آمریکا می‌شود، به این صورت که یک کانال با حرارت تبلیغ می‌کند جدیدترین فیلم‌های سینمای جهان به مناسبت فلان... نمایش داده خواهد شد و همزمان در کانال دیگر برنامه روشنفکری عمیقی راجع به استعماری بودن این فیلم‌ها پخش می‌شود. جالب‌تر اینکه اخیرا در برنامه راز در کانال چهار از رازی مرتبط با مستندسازان مستقل که از جنایات آمریکا در افغانستان و سوریه و عراق و... با هزینه شخصی فیلم تهیه کرده‌اند، پرده برداشته که هیچ حمایتی از طرف هیچ‌کس به ایشان نشده است، به‌نحوی که فیلم‌های این بندگان خدا حتی از صداوسیما هم پخش نشده در حالی‌که تقریبا اغلب فیلم‌های هالیوود (قاعدتا با پرداخت حق پخش به آن مرکز فساد) از این کانال پخش شده و می‌شود!
به‌عنوان مثالی دیگر خوب است به موضوع اصلی والت‌دیزنی یعنی انیمیشن کمی توجه کنیم. والت‌دیزنی در حدود 60 سال پیش با دست نقاشی می‌کشید و از تکنولوژی‌های فعلی صداوسیما هم بهره‌ای نداشت فقط ذوق و خلاقیت هنری او بود که باعث چنین موفقیت گسترده‌ای شده است. آیا تاکنون هیچ مسوولی پرسیده که چرا این تشکیلات عظیم قادر به بازتولید چنین موفقیتی متناسب با فرهنگ اسلامی و نیازهای کشور نیست و باید سال‌ها یک انیمیشن ماردوش و امثالهم را بچه‌های این کشور تحمل کنند و متاسفانه آخرین انیمیشن‌های آن مرکز فساد را همزمان مشاهده کنند؟ واقعا از این بچه‌ها چه انتظاری می‌توان داشت؟ آیا کسی تاکنون به تاثیر چنین هجمه فرهنگی داخلی در موضوع فرار مغزها فکر کرده؟
یکی دیگر از جنبه‌هایی که در گزارش فوق‌الاشاره مجلس اشاره شده مقایسه‌ای است بین هزینه تولید در صداوسیما در مقایسه با چند مرکز مشابه خارجی که در گزارش می‌خوانیم که«... ولی از سوی دیگر مقایسه ستون هزینه‌ها نشان می‌دهد که در صداوسیما نسبت بین هزینه برای تولید و پخش به هزینه‌های اداری و غیرتولیدی یک به دو است در حالی‌که در آن شبکه‌ها برعکس است... این تفاوت نشان می‌دهد که هزینه‌های سربار اداری و پرسنلی بر بودجه این دستگاه فشار وارد می‌کند...» نکته جالب که شاید اخیرا هم زیاد قابل رویت است برنامه‌هایی با چندین مجری همزمان است مثلا برنامه صبح با خبر در شبکه خبر شش مجری دارد و برخلاف اسمش و اسم شبکه‌اش صبح به‌جای خبر به خواندن مهم‌ترین تیتر روزنامه‌های کشور که صحت آنها هم بررسی درستی نشده و پیامک‌های مردم، می‌پردازند! جالب است در یکی از برنامه‌ها اعلام کردند به دلیل تخصصی‌بودن حوزه‌های اقتصاد، فرهنگ، سیاست، بهداشت و... باید لشکر متخصصان تیتر‌ها را بخوانند در حالی‌که وقتی شبکه می‌خواهد اخبار خودش را بگوید تقریبا تمام اخبار را یک نفر می‌خواند!
شاید وقت آن رسیده باشد که این سوال مطرح شود که وقتی با دیوانسالاری دولتی نمی‌توان اقتصاد را به جایی رساند آیا می‌توان در حوزه فرهنگ که با ذوق و خلاقیت که نهادی‌ترین خصلت‌های انسانی است سروکار داریم با چنین دیوانسالاری‌ای حرکت موثری داشته باشیم؟ آیا جایگاه بزرگ‌ترین لشکر مدافع در مقابل تهاجم فرهنگی متناسب با نیازهای روز کشور قابل بهبود نیست؟
اگر به آمار شرکت والت‌دیزنی مراجعه شود، فروشی بالغ بر نصف نفت ما یعنی تقریبا 41‌میلیارددلار و سود تقریبی پنج‌میلیارددلار را برای سال 2012 خواهیم دید. این قدرت صنعت تفریحات و سرگرمی از طرف دیگر می‌تواند بیانگر ضعف ما هم باشد که به جای درک این قابلیت همواره ناله سر می‌دهیم. یکی از ارکان این صنعت در کشور صداوسیماست و البته شاید دیدگاه هم از برخی جنبه‌ها قیاس مع‌الفارق باشد ولی به هر صورت یکی از ماموریت‌های صداوسیما می‌تواند تولید محصولات فرهنگی ارزشمند از دو جنبه اقتصادی و معنوی باشد و حتی در کجا آمده که محصول فرهنگی معنوی لزوما ارزش اقتصادی نباید داشته باشد؟
مجموعه صداوسیما دارای امکانات زیادی علاوه بر تجهیزات و تاسیسات داخلی است که می‌توان به یک هنرستان و پنج شرکت جانبی قانون تجارتی (یعنی وظیفه حاکمیتی ندارند) اشاره کرد که طبق گزارش مرکز پژوهش مجلس در سال 85 فقط زیان نمی‌دهند (یا سود اندکی می‌دهند و فاقد توجیه اقتصادی هستند). همچنین در این گزارش آمده «از آنجا که همواره موضوع شفافیت درآمدهای این سازمان محل سوال مجلس و محل اختلاف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بوده است...» که قابل توجه است.
در حوزه عملکرد مشاهده می‌کنیم که در این سازمان توجه بسیار جالب و پارادوکسی به مرکز صنعت تفریحات آمریکا می‌شود، به این صورت که یک کانال با حرارت تبلیغ می‌کند جدیدترین فیلم‌های سینمای جهان به مناسبت فلان... نمایش داده خواهد شد و همزمان در کانال دیگر برنامه روشنفکری عمیقی راجع به استعماری بودن این فیلم‌ها پخش می‌شود. جالب‌تر اینکه اخیرا در برنامه راز در کانال چهار از رازی مرتبط با مستندسازان مستقل که از جنایات آمریکا در افغانستان و سوریه و عراق و... با هزینه شخصی فیلم تهیه کرده‌اند، پرده برداشته که هیچ حمایتی از طرف هیچ‌کس به ایشان نشده است، به‌نحوی که فیلم‌های این بندگان خدا حتی از صداوسیما هم پخش نشده در حالی‌که تقریبا اغلب فیلم‌های هالیوود (قاعدتا با پرداخت حق پخش به آن مرکز فساد) از این کانال پخش شده و می‌شود!
به‌عنوان مثالی دیگر خوب است به موضوع اصلی والت‌دیزنی یعنی انیمیشن کمی توجه کنیم. والت‌دیزنی در حدود 60 سال پیش با دست نقاشی می‌کشید و از تکنولوژی‌های فعلی صداوسیما هم بهره‌ای نداشت فقط ذوق و خلاقیت هنری او بود که باعث چنین موفقیت گسترده‌ای شده است. آیا تاکنون هیچ مسوولی پرسیده که چرا این تشکیلات عظیم قادر به بازتولید چنین موفقیتی متناسب با فرهنگ اسلامی و نیازهای کشور نیست و باید سال‌ها یک انیمیشن ماردوش و امثالهم را بچه‌های این کشور تحمل کنند و متاسفانه آخرین انیمیشن‌های آن مرکز فساد را همزمان مشاهده کنند؟ واقعا از این بچه‌ها چه انتظاری می‌توان داشت؟ آیا کسی تاکنون به تاثیر چنین هجمه فرهنگی داخلی در موضوع فرار مغزها فکر کرده؟
یکی دیگر از جنبه‌هایی که در گزارش فوق‌الاشاره مجلس اشاره شده مقایسه‌ای است بین هزینه تولید در صداوسیما در مقایسه با چند مرکز مشابه خارجی که در گزارش می‌خوانیم که«... ولی از سوی دیگر مقایسه ستون هزینه‌ها نشان می‌دهد که در صداوسیما نسبت بین هزینه برای تولید و پخش به هزینه‌های اداری و غیرتولیدی یک به دو است در حالی‌که در آن شبکه‌ها برعکس است... این تفاوت نشان می‌دهد که هزینه‌های سربار اداری و پرسنلی بر بودجه این دستگاه فشار وارد می‌کند...» نکته جالب که شاید اخیرا هم زیاد قابل رویت است برنامه‌هایی با چندین مجری همزمان است مثلا برنامه صبح با خبر در شبکه خبر شش مجری دارد و برخلاف اسمش و اسم شبکه‌اش صبح به‌جای خبر به خواندن مهم‌ترین تیتر روزنامه‌های کشور که صحت آنها هم بررسی درستی نشده و پیامک‌های مردم، می‌پردازند! جالب است در یکی از برنامه‌ها اعلام کردند به دلیل تخصصی‌بودن حوزه‌های اقتصاد، فرهنگ، سیاست، بهداشت و... باید لشکر متخصصان تیتر‌ها را بخوانند در حالی‌که وقتی شبکه می‌خواهد اخبار خودش را بگوید تقریبا تمام اخبار را یک نفر می‌خواند!
شاید وقت آن رسیده باشد که این سوال مطرح شود که وقتی با دیوانسالاری دولتی نمی‌توان اقتصاد را به جایی رساند آیا می‌توان در حوزه فرهنگ که با ذوق و خلاقیت که نهادی‌ترین خصلت‌های انسانی است سروکار داریم با چنین دیوانسالاری‌ای حرکت موثری داشته باشیم؟ آیا جایگاه بزرگ‌ترین لشکر مدافع در مقابل تهاجم فرهنگی متناسب با نیازهای روز کشور قابل بهبود نیست؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.