نکوداشت اعظم طالقاني در کتابخانه ملي
شخصیت اعظم زیر سایه پدر نیست
مراسم نکوداشت اعظم طالقاني در کتابخانه ملي برگزار شد. در اين مراسم اشرف بروجردي، لطفالله ميثمي، معصومه ابتکار، شهيندخت مولاوردي، فاطمه راکعي، طاهره طالقاني و محمدمهدي جعفري سخنراني کردند. اشرف بروجردي در اين مراسم گفت: «همه ما ميدانيم اعظم طالقاني چه نقشي را در پيشبرد اهداف جامعه زنان ايفا کرد و همه ميدانيم مجاهدتها و زحمات خانم طالقاني و رويکرد ايشان در تعريف جامعه و جايگاهي آرماني براي جامعه اسلامي در جهت آن بوده که تصويري از جامعه اسلامي ارائه دهند که بتواند براي معرفت بشريت و تحقق آرمانهاي اسلام، تلاش عملياتي داشته باشند. همه ما مرهون تلاشهاي ايشان هستيم و اميدواريم بتوانيم قدرشناس زحمات ايشان باشيم. بهلحاظ سطح وسيع اقدامات ايشان براي پيشبرد اهداف انقلاب، لازم است بهعنوان کساني که از اين زحمات بهرهمند هستيم، گامي برداريم و اين چهرهها را به نسل امروز و آينده بشناسانيم. تا وقتي نسل آينده از ما ميپرسند اقدامات شما چقدر ميتواند در ارتقای نقش زنان در جامعه تأثير داشته باشد، جوابي داشته باشيم. نسل امروز هنوز متقاعد نشده که ما براي چه تلاش کرديم و چه چيزي ميخواستيم به دست آوريم؟».
اهميت توانمندي زنان در نگاه اعظم طالقاني
شهيندخت مولاوردي، دبير کل حزب حقوق بشر نيز در اين مراسم گفت: «درباره نکوداشت اعظم طالقاني و بيان وجوهي از شخصيت ايشان، تمرکزم بر يک نکته کليدي است که شخصيت ايشان را باور کرده است. حيات سياسي ايشان قبل از انقلاب شروع ميشود، يعني رسانهاي که خانوادهها کمتر چنين شأني براي زنان قائل بودند. ايشان وقتي مدير مدرسه بودند فعاليت سياسي خود را آغاز کردند و بهصورت چندوجهي فعال بودند. يکي از اين وجهها مشارکت ايشان در خير جمعي و امور خيريه بود و بعد نماينده مجلس شدند. در سال ۷۱ جامعه زنان اسلامي را بهصورت رسمي تأسيس کردند. اهميت اين موضوع را با توجه به شرايط همان زمان سنجيد. بعد هم نشريه پيام هاجر را منتشر کردند که متأسفانه مورد بيمهري قرار گرفت و الان پيام ابراهيم منتشر ميشود». وي افزود: «توانمندي اقتصادي و سياسي زنان چالشهاي جدي براي طالقاني بود. ما لحظهاي را نميبينيم که ايشان از انواع فعاليتهاي اقتصادي، سياسي، فرهنگي و مدني دست کشيده باشند. ايشان مراحل فرايند توانمندسازي را بهدرستي طي کردند؛ در اين فرايند زنان از نيازها و خواستههاي خودشان آگاه ميشوند و جرئت اقدام پيدا ميکنند و توانمند ميشوند.
طالقانی شخصیتی مستقل داردو تلاش کرد زیر سایه پدر نباشد».
سختكوشي فراوان اعظم طالقاني
دکتر ملکزاده از طرف دکتر راکعي، دبير کل جمعيت زنان مسلمان نو انديش، متني را قرائت کرد. در اين متن آمده است: «اعظم مورد عنايت ويژه سيدمحمود طالقاني بوده است. زندگي مشترک او هم در سايه همدلي و همراهي همسر، زمينه فعاليتهاي اجتماعي و سياسي را براي او فراهم کرد. اعظم، اعظم است، اگرچه دختر سيدمحمود طالقاني است. شخصيت ايشان چند ويژگي دارد از جمله آنها تلاش و کنشآفريني در سطح فردي، اجتماعي، سياسي و مديريتي، اصرار و استمرار، سرسختي در پيگيري اهداف و حرکت مستمر در راهي است که آگاهانه انتخاب شده و شجاعت ستودني که بيان مواضع و اعلام نقطهنظرهاست».
مشخصنبودن جايگاه زنان در ساختار سياسي
زهرا شجاعي، مشاور رئيسجمهوري در دوران اصلاحات و دبير کل مجمع زنان اصلاحطلب، در اين مراسم گفت: «با توجه به سخنان جامع سخنرانان قبلي، بهويژه صحبتهاي خانم مولاوردي، از يک زاويه ديگر ميخواهم به شخصيت خانم طالقاني اشاره کنم. تاريخ مجموعهاي از حوادث است بهاضافه اشخاص و نهادها و اين در يک بستر مدني شکل ميگيرد و راه خودش را ادامه ميدهد. ما در بررسي اجمالي 40 سال مشارکت زنان در جامعه، به اين نتيجه ميرسيم که تشکيل نهادهاي مدني و فعاليت زنان در اين نهادها و رشد اين نهادها در نقطه عطفش قرار دارد». وي افزود: «عليرغم کمبودها و چالشهايي که وجود دارد، همچنان در حوزه زنان يک ضعف در حوزه نظريهپردازي داريم، يعني با 40 سال بحث و گفتوگو نتوانستيم به يک نظريه نسبي در رابطه با جايگاه زنان در جمهوري اسلامي برسيم».
اثربخشي فعاليتهاي طالقاني در امور زنان و خانواده
دکتر معصومه ابتکار، معاون رئيسجمهوري در امور زنان و خانواده گفت: «فعاليتهاي خانم طالقاني مورد توجه ما در امور زنان و خانواده بوده است. يکي از کارهاي ما، معرفي زنان، بهويژه کساني که نهادهاي اجتماعي را پايهگذاري کردند، بود. ما مسئوليت خودمان ميدانيم که خدمات و دستاوردهاي امثال خانم طالقاني را به نسل جوان امروز معرفي کنيم. خانم طالقاني حتما از پدر خود درسهاي زيادي گرفتهاند. در سالهاي سخت اول انقلاب، جايگاه و نقش آيتالله طالقاني و نگاه ايشان به قرآن، بهيادماندني است. خانم طالقاني هم نگاه عميق و لطيفي به قرآن دارند؛ نگاهي کاربردي که به زندگي امروز برميگردد و راهکار دارد و ميگويد سبک زندگي ما چگونه بايد باشد. من اولينبار ایشان را در سومين اجلاس جهاني زن در نايروبي در سال ۱۹۸۴ ديدم. ايشان بهعنوان اولين گروه NGO بعد از انقلاب، در آن اجلاس حاضر بود و صداي زن ايراني شد و خيلي مؤثر، نشستهايي را برگزار کرد.
سابقه مبارزه طولاني اعظم طالقاني
پروانه سلحشوري در ادامه اين مراسم اظهار كرد: «من خانم طالقاني را به اندازه مادرم دوست دارم. امروز درباره همه ويژگيهاي ايشان بحث شد؛ پيگيري، سماجت، فعاليت سياسي و...، ولي نقش برجسته ايشان، مادربودن است. ايشان مادري نمونه هستند. گفتهاند زنان نميتوانند فعاليت سياسي داشته باشند و بهتر است در حيطه خانواده فعال باشند؛ ما ميگوييم بگذاريد مانند الگويمان، خانم طالقاني، مادري نمونه و فعال مدني باشيم. امروز سينه مالامال درد است،؛ چراکه اين جلسه امروز بايد در سالن اجلاس برگزار ميشد، بايد از صداوسيما پخش مستقيم ميشد، زماني که ايشان مبارزه ميکردند، برخی داعيهداران کجا بودند؟».
مفهوم رجال سياسي
لطفالله ميثمي نیز در اين جلسه گفت: «درباره مفهوم رجال سياسي در پيشنويس قانون اساسي محدوديتي براي حضور زنان وجود نداشت. امام گفتند با حضور زنان مشکلي ندارم، ولي برخي علما گويا مشکل داشتند. مرحوم بهشتي تدبيري انديشيدند و کلمه رجال را گذاشتند به معني افرادي که در سياست فعال هستند؛ اعم از زن و مرد. من براي دموکراسي چهار رکن قائل هستم؛ دموکراسي هم دادني است، هم گرفتني، هم قابل پيگيري و دنبالکردني. خانم طالقاني در زمينه پيگيري بينظير است. ايشان کارهاي حزب را راهاندازي کردند، بدون آنکه در مسئوليتهاي ديگري که داشتند، کوتاهي اتفاق بيفتد».
تقدم محيط بر توارث
در پايان اين مراسم، اعظم طالقاني گفت: «آيه ۱۵۵ سوره بقره، بحث ابتلائات است که باعث ميشود استعدادهاي دروني انسان شکوفا شود؛ بنابراین بايد از اين ابتلائات استقبال کرد». طالقاني از تاريخسازان و پژوهشگران تاريخ تشکر کرد و گفت: من شايسته اين نبودم. جاي من بايد خيلي افراد ديگری ميآمدند، مثل خانم شهيد رجايي، خانم دکتر يزدي، خانم سحابي که بار انقلاب روي دوش آنها بود و هيچ ادعايي ندارند و دارند کار ميکنند و کار کردند. خانم گرجي بر گردن من حق دارند و به من چيزهاي زيادي آموختند. گروه تاريخسازان به من گفتند تو مسئوليت داري و نسل بعد از انقلاب چه زمانی قرار است تاريخ را از زبان انقلابيون بشنود؟ اين جمله من را تکان داد. ميخواهم بگويم هميشه اين سؤال وجود داشت که آيا توارث مهم است يا محيط؟ من شخصا به اين جواب رسيدم که محيط مقدم است. من از طفوليت بيشتر با مادربزرگم بودم. ايشان و مادرم حق بزرگي بر من دارند. مادربزرگم من را ميبرد پيش خانم مالک که درس قرآن ميداد. کلام ايشان بسيار بانفوذ بود و همه درسهاي ايشان، آويزه گوش من شد. از ۹سالگي به بعد، پدرم به من تعليم ميداد. تشويقها و محبتهاي او خيلي بر من اثر داشت.
ايشان استاد من بود و مسئله اصلي ايشان، مسئله توحيد بود. او با خرافات مبارزه و تأکيد ميکرد با حساسيتهاي مردم درنيفتیم و آرامآرام آموزش دهيم. کتابهايي که خواندم، ازجمله کتاب نان و شراب، بر من اثر زيادي داشتند. بعد از پنج ماه که در زندان بودم، پدر هم آمدند و ايشان کتاب روش رئاليسم علامه را براي من آوردند و در وقت ملاقات سؤالهايم را از ايشان ميپرسيدم. ديگران روي من اثر گذاشتند. ما ميتوانيم بر هم اثرگذار باشيم. در 17سالگي پدرم گفت بايد وارد اجتماع شوي. من در مدرسه درس ميدادم. از همان دوران کار من شروع شد. در نهايت مدرسه تأسيس کرديم، ولي با ساواک درگير شديم. فضاي جامعه و خانواده بهتدريج ما را حرکت داد. محيط است که ميتواند انسان را پرورش دهد و ببرد به سويي که به قول پدر آخرش رضوان منالله است».
مراسم نکوداشت اعظم طالقاني در کتابخانه ملي برگزار شد. در اين مراسم اشرف بروجردي، لطفالله ميثمي، معصومه ابتکار، شهيندخت مولاوردي، فاطمه راکعي، طاهره طالقاني و محمدمهدي جعفري سخنراني کردند. اشرف بروجردي در اين مراسم گفت: «همه ما ميدانيم اعظم طالقاني چه نقشي را در پيشبرد اهداف جامعه زنان ايفا کرد و همه ميدانيم مجاهدتها و زحمات خانم طالقاني و رويکرد ايشان در تعريف جامعه و جايگاهي آرماني براي جامعه اسلامي در جهت آن بوده که تصويري از جامعه اسلامي ارائه دهند که بتواند براي معرفت بشريت و تحقق آرمانهاي اسلام، تلاش عملياتي داشته باشند. همه ما مرهون تلاشهاي ايشان هستيم و اميدواريم بتوانيم قدرشناس زحمات ايشان باشيم. بهلحاظ سطح وسيع اقدامات ايشان براي پيشبرد اهداف انقلاب، لازم است بهعنوان کساني که از اين زحمات بهرهمند هستيم، گامي برداريم و اين چهرهها را به نسل امروز و آينده بشناسانيم. تا وقتي نسل آينده از ما ميپرسند اقدامات شما چقدر ميتواند در ارتقای نقش زنان در جامعه تأثير داشته باشد، جوابي داشته باشيم. نسل امروز هنوز متقاعد نشده که ما براي چه تلاش کرديم و چه چيزي ميخواستيم به دست آوريم؟».
اهميت توانمندي زنان در نگاه اعظم طالقاني
شهيندخت مولاوردي، دبير کل حزب حقوق بشر نيز در اين مراسم گفت: «درباره نکوداشت اعظم طالقاني و بيان وجوهي از شخصيت ايشان، تمرکزم بر يک نکته کليدي است که شخصيت ايشان را باور کرده است. حيات سياسي ايشان قبل از انقلاب شروع ميشود، يعني رسانهاي که خانوادهها کمتر چنين شأني براي زنان قائل بودند. ايشان وقتي مدير مدرسه بودند فعاليت سياسي خود را آغاز کردند و بهصورت چندوجهي فعال بودند. يکي از اين وجهها مشارکت ايشان در خير جمعي و امور خيريه بود و بعد نماينده مجلس شدند. در سال ۷۱ جامعه زنان اسلامي را بهصورت رسمي تأسيس کردند. اهميت اين موضوع را با توجه به شرايط همان زمان سنجيد. بعد هم نشريه پيام هاجر را منتشر کردند که متأسفانه مورد بيمهري قرار گرفت و الان پيام ابراهيم منتشر ميشود». وي افزود: «توانمندي اقتصادي و سياسي زنان چالشهاي جدي براي طالقاني بود. ما لحظهاي را نميبينيم که ايشان از انواع فعاليتهاي اقتصادي، سياسي، فرهنگي و مدني دست کشيده باشند. ايشان مراحل فرايند توانمندسازي را بهدرستي طي کردند؛ در اين فرايند زنان از نيازها و خواستههاي خودشان آگاه ميشوند و جرئت اقدام پيدا ميکنند و توانمند ميشوند.
طالقانی شخصیتی مستقل داردو تلاش کرد زیر سایه پدر نباشد».
سختكوشي فراوان اعظم طالقاني
دکتر ملکزاده از طرف دکتر راکعي، دبير کل جمعيت زنان مسلمان نو انديش، متني را قرائت کرد. در اين متن آمده است: «اعظم مورد عنايت ويژه سيدمحمود طالقاني بوده است. زندگي مشترک او هم در سايه همدلي و همراهي همسر، زمينه فعاليتهاي اجتماعي و سياسي را براي او فراهم کرد. اعظم، اعظم است، اگرچه دختر سيدمحمود طالقاني است. شخصيت ايشان چند ويژگي دارد از جمله آنها تلاش و کنشآفريني در سطح فردي، اجتماعي، سياسي و مديريتي، اصرار و استمرار، سرسختي در پيگيري اهداف و حرکت مستمر در راهي است که آگاهانه انتخاب شده و شجاعت ستودني که بيان مواضع و اعلام نقطهنظرهاست».
مشخصنبودن جايگاه زنان در ساختار سياسي
زهرا شجاعي، مشاور رئيسجمهوري در دوران اصلاحات و دبير کل مجمع زنان اصلاحطلب، در اين مراسم گفت: «با توجه به سخنان جامع سخنرانان قبلي، بهويژه صحبتهاي خانم مولاوردي، از يک زاويه ديگر ميخواهم به شخصيت خانم طالقاني اشاره کنم. تاريخ مجموعهاي از حوادث است بهاضافه اشخاص و نهادها و اين در يک بستر مدني شکل ميگيرد و راه خودش را ادامه ميدهد. ما در بررسي اجمالي 40 سال مشارکت زنان در جامعه، به اين نتيجه ميرسيم که تشکيل نهادهاي مدني و فعاليت زنان در اين نهادها و رشد اين نهادها در نقطه عطفش قرار دارد». وي افزود: «عليرغم کمبودها و چالشهايي که وجود دارد، همچنان در حوزه زنان يک ضعف در حوزه نظريهپردازي داريم، يعني با 40 سال بحث و گفتوگو نتوانستيم به يک نظريه نسبي در رابطه با جايگاه زنان در جمهوري اسلامي برسيم».
اثربخشي فعاليتهاي طالقاني در امور زنان و خانواده
دکتر معصومه ابتکار، معاون رئيسجمهوري در امور زنان و خانواده گفت: «فعاليتهاي خانم طالقاني مورد توجه ما در امور زنان و خانواده بوده است. يکي از کارهاي ما، معرفي زنان، بهويژه کساني که نهادهاي اجتماعي را پايهگذاري کردند، بود. ما مسئوليت خودمان ميدانيم که خدمات و دستاوردهاي امثال خانم طالقاني را به نسل جوان امروز معرفي کنيم. خانم طالقاني حتما از پدر خود درسهاي زيادي گرفتهاند. در سالهاي سخت اول انقلاب، جايگاه و نقش آيتالله طالقاني و نگاه ايشان به قرآن، بهيادماندني است. خانم طالقاني هم نگاه عميق و لطيفي به قرآن دارند؛ نگاهي کاربردي که به زندگي امروز برميگردد و راهکار دارد و ميگويد سبک زندگي ما چگونه بايد باشد. من اولينبار ایشان را در سومين اجلاس جهاني زن در نايروبي در سال ۱۹۸۴ ديدم. ايشان بهعنوان اولين گروه NGO بعد از انقلاب، در آن اجلاس حاضر بود و صداي زن ايراني شد و خيلي مؤثر، نشستهايي را برگزار کرد.
سابقه مبارزه طولاني اعظم طالقاني
پروانه سلحشوري در ادامه اين مراسم اظهار كرد: «من خانم طالقاني را به اندازه مادرم دوست دارم. امروز درباره همه ويژگيهاي ايشان بحث شد؛ پيگيري، سماجت، فعاليت سياسي و...، ولي نقش برجسته ايشان، مادربودن است. ايشان مادري نمونه هستند. گفتهاند زنان نميتوانند فعاليت سياسي داشته باشند و بهتر است در حيطه خانواده فعال باشند؛ ما ميگوييم بگذاريد مانند الگويمان، خانم طالقاني، مادري نمونه و فعال مدني باشيم. امروز سينه مالامال درد است،؛ چراکه اين جلسه امروز بايد در سالن اجلاس برگزار ميشد، بايد از صداوسيما پخش مستقيم ميشد، زماني که ايشان مبارزه ميکردند، برخی داعيهداران کجا بودند؟».
مفهوم رجال سياسي
لطفالله ميثمي نیز در اين جلسه گفت: «درباره مفهوم رجال سياسي در پيشنويس قانون اساسي محدوديتي براي حضور زنان وجود نداشت. امام گفتند با حضور زنان مشکلي ندارم، ولي برخي علما گويا مشکل داشتند. مرحوم بهشتي تدبيري انديشيدند و کلمه رجال را گذاشتند به معني افرادي که در سياست فعال هستند؛ اعم از زن و مرد. من براي دموکراسي چهار رکن قائل هستم؛ دموکراسي هم دادني است، هم گرفتني، هم قابل پيگيري و دنبالکردني. خانم طالقاني در زمينه پيگيري بينظير است. ايشان کارهاي حزب را راهاندازي کردند، بدون آنکه در مسئوليتهاي ديگري که داشتند، کوتاهي اتفاق بيفتد».
تقدم محيط بر توارث
در پايان اين مراسم، اعظم طالقاني گفت: «آيه ۱۵۵ سوره بقره، بحث ابتلائات است که باعث ميشود استعدادهاي دروني انسان شکوفا شود؛ بنابراین بايد از اين ابتلائات استقبال کرد». طالقاني از تاريخسازان و پژوهشگران تاريخ تشکر کرد و گفت: من شايسته اين نبودم. جاي من بايد خيلي افراد ديگری ميآمدند، مثل خانم شهيد رجايي، خانم دکتر يزدي، خانم سحابي که بار انقلاب روي دوش آنها بود و هيچ ادعايي ندارند و دارند کار ميکنند و کار کردند. خانم گرجي بر گردن من حق دارند و به من چيزهاي زيادي آموختند. گروه تاريخسازان به من گفتند تو مسئوليت داري و نسل بعد از انقلاب چه زمانی قرار است تاريخ را از زبان انقلابيون بشنود؟ اين جمله من را تکان داد. ميخواهم بگويم هميشه اين سؤال وجود داشت که آيا توارث مهم است يا محيط؟ من شخصا به اين جواب رسيدم که محيط مقدم است. من از طفوليت بيشتر با مادربزرگم بودم. ايشان و مادرم حق بزرگي بر من دارند. مادربزرگم من را ميبرد پيش خانم مالک که درس قرآن ميداد. کلام ايشان بسيار بانفوذ بود و همه درسهاي ايشان، آويزه گوش من شد. از ۹سالگي به بعد، پدرم به من تعليم ميداد. تشويقها و محبتهاي او خيلي بر من اثر داشت.
ايشان استاد من بود و مسئله اصلي ايشان، مسئله توحيد بود. او با خرافات مبارزه و تأکيد ميکرد با حساسيتهاي مردم درنيفتیم و آرامآرام آموزش دهيم. کتابهايي که خواندم، ازجمله کتاب نان و شراب، بر من اثر زيادي داشتند. بعد از پنج ماه که در زندان بودم، پدر هم آمدند و ايشان کتاب روش رئاليسم علامه را براي من آوردند و در وقت ملاقات سؤالهايم را از ايشان ميپرسيدم. ديگران روي من اثر گذاشتند. ما ميتوانيم بر هم اثرگذار باشيم. در 17سالگي پدرم گفت بايد وارد اجتماع شوي. من در مدرسه درس ميدادم. از همان دوران کار من شروع شد. در نهايت مدرسه تأسيس کرديم، ولي با ساواک درگير شديم. فضاي جامعه و خانواده بهتدريج ما را حرکت داد. محيط است که ميتواند انسان را پرورش دهد و ببرد به سويي که به قول پدر آخرش رضوان منالله است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.