|

خصوصيات الگوساز اعظم طالقاني

مرضيه آذرافزا- فعال سياسي

اولین‌بار، نام اعظم طالقانی را در اوایل دهه ۵۰ در پچ‌پچه دانشجویان در مسجد دانشگاه تهران شنیدم که از بازداشت دختر آیت‌الله طالقانی توسط ساواک خبر می‌دادند؛ اما، نخستین ملاقات من با ایشان در اواخر دهه ۶۰ بود در دفترش؛ یعنی دفتر جامعه زنان انقلاب اسلامی که به گپ‌وگفتی دوست‌داشتنی‌ گذشت و موقع خداحافظی ایشان، کتاب مبانی اقتصاد اسلامی شهید مطهری را که آن زمان هنوز توقیف بود، به من هدیه داد. دیدارها گه‌گاه ادامه داشت تا دوم خرداد ۷۶ که در بهار مطبوعات، نشریه «پیام هاجر» جامعه زنان هم از انزوا درآمد و من به دعوت ایشان در تحریریه و در کنار دوستان دیگری مشغول به همکاری شدم تا آن هنگامه که خزان مطبوعات، گریبان‌گیر شد. البته طی این سال‌ها ارتباطات ما همیشه در سایه‌سار محبت ایشان برقرار بوده است. حالا، برای من مایه خرسندی است که در فرصت ایجادشده برای بزرگداشت اعظم طالقانی، به پاره‌ای از خصوصیات خوب و الگوساز ایشان اشاره کنم.

یکم- تکثرگرایی، صفت برجسته اعظم طالقانی است. به لحاظ شناسنامه سیاسی و فکری، خانم طالقانی درمجموع از جریان موسوم به ملی ـ مذهبی است. به یاد دارم وقتی که برای حضور در تحریریه پیام هاجر دعوت به همکاری شدم، به ایشان گفتم با همه احترامی که برای چهره‌های خدوم ملی ـ مذهبی قائلم، باید بگویم که من خود را به جریان موسوم به اصلاح‌طلب یا دوم خرداد متعلق می‌دانم؛ در پاسخ گفت اتفاقا چون دوم‌خردادی هستی اصرار دارم که در پیام هاجر قلم بزنی. نگاه تعاملی و آمادگی او برای نشست‌وبرخاست با گرایش‌های مختلف موجود در جامعه، اعم از اصولگرا، اصلاح‌طلب، سکولار و لائیک در عین پایبندی نسبت به باورهای خود، از او الگویی مدنی ساخته است ... با شبکه ارتباطی گسترده‌ای از چهره‌ها و افراد گوناگون فکری و سیاسی؛ الگویی که جامعه متکثر امروز ایران برای رواداری و قوام‌یافتن جامعه مدنی، به‌شدت به آن نیازمند است. دوم- اعظم طالقانی همیشه سخت‌کوشانه در میدان بوده است، با یک چشم نگران از کاستی‌ها و چشمی امیدوار به ظرفیت‌ها و داشته‌ها. این دل‌نگرانی و امیدواری او را در مسیر ایجابی خستگی‌ناپذیری قرار داده که یک جامعه در حال گذار ناگزیر از پیمودن آن است تا بالاخره افقی را که می‌طلبد، به روشنی در پیش‌رو ببیند.

سوم- اعظم طالقانی به تمام معنا زن است، درگیر با همه اموری که زنان به طور معمول با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند؛ اما حضورش در میان مردان سیاسی چنان فراجنسیت است که برابری جنسیتی را به ناب‌ترین، عملی‌ترین و روان‌ترین تعریف خود، در ذهن جا می‌اندازد.
چهارم- اعظم طالقانی مردمی است، قالب «آقازادگی» ندارد، با وجود اینکه پدرش آقایی کم‌نظیر بود. با او راحت می‌شود حرف زد و گفت‌وشنود کرد، حتی او را مورد نقد قرار داد، گرچه اساسا نقدکردن بلدی می‌خواهد! همین اندازه هم در انباشتگی تکبر و نخوتی و «نجیب‌زادگی»ای که شاهدیم، سرمایه بزرگی است. خداوند این زن باعزت و رجل سیاسی را به سلامت و عزت نگاه دارد. درود خدا بر پدر بزرگوار او که هنوز داغ نبودنش بر دلمان مانده است.

اولین‌بار، نام اعظم طالقانی را در اوایل دهه ۵۰ در پچ‌پچه دانشجویان در مسجد دانشگاه تهران شنیدم که از بازداشت دختر آیت‌الله طالقانی توسط ساواک خبر می‌دادند؛ اما، نخستین ملاقات من با ایشان در اواخر دهه ۶۰ بود در دفترش؛ یعنی دفتر جامعه زنان انقلاب اسلامی که به گپ‌وگفتی دوست‌داشتنی‌ گذشت و موقع خداحافظی ایشان، کتاب مبانی اقتصاد اسلامی شهید مطهری را که آن زمان هنوز توقیف بود، به من هدیه داد. دیدارها گه‌گاه ادامه داشت تا دوم خرداد ۷۶ که در بهار مطبوعات، نشریه «پیام هاجر» جامعه زنان هم از انزوا درآمد و من به دعوت ایشان در تحریریه و در کنار دوستان دیگری مشغول به همکاری شدم تا آن هنگامه که خزان مطبوعات، گریبان‌گیر شد. البته طی این سال‌ها ارتباطات ما همیشه در سایه‌سار محبت ایشان برقرار بوده است. حالا، برای من مایه خرسندی است که در فرصت ایجادشده برای بزرگداشت اعظم طالقانی، به پاره‌ای از خصوصیات خوب و الگوساز ایشان اشاره کنم.

یکم- تکثرگرایی، صفت برجسته اعظم طالقانی است. به لحاظ شناسنامه سیاسی و فکری، خانم طالقانی درمجموع از جریان موسوم به ملی ـ مذهبی است. به یاد دارم وقتی که برای حضور در تحریریه پیام هاجر دعوت به همکاری شدم، به ایشان گفتم با همه احترامی که برای چهره‌های خدوم ملی ـ مذهبی قائلم، باید بگویم که من خود را به جریان موسوم به اصلاح‌طلب یا دوم خرداد متعلق می‌دانم؛ در پاسخ گفت اتفاقا چون دوم‌خردادی هستی اصرار دارم که در پیام هاجر قلم بزنی. نگاه تعاملی و آمادگی او برای نشست‌وبرخاست با گرایش‌های مختلف موجود در جامعه، اعم از اصولگرا، اصلاح‌طلب، سکولار و لائیک در عین پایبندی نسبت به باورهای خود، از او الگویی مدنی ساخته است ... با شبکه ارتباطی گسترده‌ای از چهره‌ها و افراد گوناگون فکری و سیاسی؛ الگویی که جامعه متکثر امروز ایران برای رواداری و قوام‌یافتن جامعه مدنی، به‌شدت به آن نیازمند است. دوم- اعظم طالقانی همیشه سخت‌کوشانه در میدان بوده است، با یک چشم نگران از کاستی‌ها و چشمی امیدوار به ظرفیت‌ها و داشته‌ها. این دل‌نگرانی و امیدواری او را در مسیر ایجابی خستگی‌ناپذیری قرار داده که یک جامعه در حال گذار ناگزیر از پیمودن آن است تا بالاخره افقی را که می‌طلبد، به روشنی در پیش‌رو ببیند.

سوم- اعظم طالقانی به تمام معنا زن است، درگیر با همه اموری که زنان به طور معمول با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند؛ اما حضورش در میان مردان سیاسی چنان فراجنسیت است که برابری جنسیتی را به ناب‌ترین، عملی‌ترین و روان‌ترین تعریف خود، در ذهن جا می‌اندازد.
چهارم- اعظم طالقانی مردمی است، قالب «آقازادگی» ندارد، با وجود اینکه پدرش آقایی کم‌نظیر بود. با او راحت می‌شود حرف زد و گفت‌وشنود کرد، حتی او را مورد نقد قرار داد، گرچه اساسا نقدکردن بلدی می‌خواهد! همین اندازه هم در انباشتگی تکبر و نخوتی و «نجیب‌زادگی»ای که شاهدیم، سرمایه بزرگی است. خداوند این زن باعزت و رجل سیاسی را به سلامت و عزت نگاه دارد. درود خدا بر پدر بزرگوار او که هنوز داغ نبودنش بر دلمان مانده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.