|

سردرگم در بی‌تدبیری سازمان جنگل‌ها

رحيم ملك‌نيا.عضو هيئت‌علمي دانشگاه لرستان

توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال از مرحله ایده تا تصویب به‌صورت قانون، با بحث‌ها و چالش‌های متعددی در جامعه جنگلبانی کشور همراه بود. بی‌توجهی سازمان جنگل‌ها به بحث‌ها و هشدارها در زمان تصویب و تداوم چالش‌ها پس از تصویب، باعث ترسیم دورنمای نه‌چندان روشن برای جنگل‌های شمال کشور شده است. امروز با وجود تصویب توقف بهره‌برداری، بسیاری از این چالش‌ها نه‌تنها رفع نشده که در حال تبدیل به معضلات پیچیده‌ای هستند. نگاهی به روند چندساله تصویب توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال، بیانگر فرصت‌سوزی و سردرگمی سازمان جنگل‌ها در تهیه طرح جایگزین و در نتیجه آن فقدان یک طرح برای مدیریت جنگل است. با وجود تأکید مکرر مدیران سازمان جنگل‌ها بر این مسئله که تنفس به معنای رها‌کردن جنگل نیست، اما امروز شاهد آن هستیم که نه‌تنها جنگل که جنگلبان‌ها نیز رها شده و مانند جنگل در حال قربانی‌شدن در بی‌برنامگی و ضعف مدیریت سازمان هستند. وضعیت حفاظت و مسائل مربوط به نیروهای حفاظتی جنگل‌های شمال، در کنار موارد مهمی مانند نحوه مدیریت جنگل و روشن‌نبودن اهداف سازمان در دوران تنفس، از نکات مبهم و سؤال‌برانگیز بوده که در گذشته و حال پاسخ مناسبی به آن داده نشده است. وضعیت نیروهای حفاظتی که در شرکت‌های مختلف در طرح‌های جنگل‌داری مشغول به کار بودند، مانند کلاف سردرگمی است که برنامه‌های اعلامی و سخنان مدیران سازمان جنگل‌ها نه‌تنها امیدی به گره‌گشایی از آن را نوید نمی‌دهد بلکه خود باعث کورشدن گره‌های این کلاف شده است. نامشخص‌بودن راهبرد سازمان برای دوران تنفس سبب شده است که نیازهای حفاظتی و در نتیجه تعداد نیروی موردنیاز برای این امر مشخص نباشد. سردرگمی و بی‌برنامگی سازمان در این زمینه در چند ماه گذشته این نیروها را با معضلات متعدد ازجمله دریافت‌نکردن حقوق، ابهام در تمدید قراردادها، نگرانی درباره آینده و سوابق شغلی خود مواجه کرده است. در این میان عدم قاطعیت سازمان جنگل‌ها برای حل یکباره این معضل منجر به تداوم کشمکش با شرکت‌ها، نیروهای حفاظتی و افراد ذی‌نفوذ محلی شده است؛ اگرچه عدم دریافت حقوق و نامشخص‌بودن وضعیت شغلی این افراد بخش مهمی از این ماجرا است و می‌تواند تبعات اجتماعی در پی داشته باشد؛ اما آنچه نباید مورد غفلت قرار گیرد، اهمیت شرایط ایجادشده از نظر حفاظت جنگل است. درحالی‌که ساختار طرح‌های جنگل‌داری سابق از بین رفته است، تا زمان حاضر طرح جایگزین به‌صورت رسمی ارائه نشده و با شرایط فعلی به نظر می‌رسد که شروع مدیریت با طرح‌های جدید در سال جاری نیز میسر نیست. در این دوران گذار مدیریت، نیاز مبرمی به حفاظت از جنگل وجود دارد که شرایط نامشخص پرسنل حفاظتی این مسئله را تبدیل به یک چالش مهم کرده است و شرایط ایجاد‌شده بدون تردید عواقبی برای جنگل خواهد داشت. نیروهای حفاظتی اگرچه در سال‌های خدمت خود با جان و دل از جنگل محافظت کرده‌اند اما مشکلات معیشتی ایجاد‌شده می‌تواند باعث سوق‌دادن برخی از این افراد به‌سوی قاچاق چوب یا فعالیت‌های مخربی مانند دامداری مجدد در جنگل شود. از سوی دیگر با نزدیک‌شدن به فصل بحرانی آتش‌سوزی، نیاز به حضور این نیروها بیش از گذشته است. با توجه به شرایط و بارندگی‌های سال جاری و رشد پوشش علفی در کف جنگل، تابستان پیش‌رو از این نظر دارای شرایط حساس و بحرانی خواهد بود. تعلل سازمان در تعیین‌تکلیف وضعیت آنان نشان می‌دهد این مسئله به‌خوبی از طرف مجموعه مدیران سازمان درک نشده است. سازمان جنگل‌ها اگر خواهان تعدیل پرسنل حفاظتی یا اعمال روشی جدید برای مدیریت این وظیفه خود است، باید به‌صورت شفاف و قاطع دلایل خود را بیان و این مسئله را در کوتاه‌ترین زمان ممکن حل کند تا در‌این‌میان جنگلی که در حال قربانی‌شدن به دلیل نبود طرح مدیریت است، بیش از این قربانی سوءمدیریت در مسائل پرسنلی نشود.

توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال از مرحله ایده تا تصویب به‌صورت قانون، با بحث‌ها و چالش‌های متعددی در جامعه جنگلبانی کشور همراه بود. بی‌توجهی سازمان جنگل‌ها به بحث‌ها و هشدارها در زمان تصویب و تداوم چالش‌ها پس از تصویب، باعث ترسیم دورنمای نه‌چندان روشن برای جنگل‌های شمال کشور شده است. امروز با وجود تصویب توقف بهره‌برداری، بسیاری از این چالش‌ها نه‌تنها رفع نشده که در حال تبدیل به معضلات پیچیده‌ای هستند. نگاهی به روند چندساله تصویب توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال، بیانگر فرصت‌سوزی و سردرگمی سازمان جنگل‌ها در تهیه طرح جایگزین و در نتیجه آن فقدان یک طرح برای مدیریت جنگل است. با وجود تأکید مکرر مدیران سازمان جنگل‌ها بر این مسئله که تنفس به معنای رها‌کردن جنگل نیست، اما امروز شاهد آن هستیم که نه‌تنها جنگل که جنگلبان‌ها نیز رها شده و مانند جنگل در حال قربانی‌شدن در بی‌برنامگی و ضعف مدیریت سازمان هستند. وضعیت حفاظت و مسائل مربوط به نیروهای حفاظتی جنگل‌های شمال، در کنار موارد مهمی مانند نحوه مدیریت جنگل و روشن‌نبودن اهداف سازمان در دوران تنفس، از نکات مبهم و سؤال‌برانگیز بوده که در گذشته و حال پاسخ مناسبی به آن داده نشده است. وضعیت نیروهای حفاظتی که در شرکت‌های مختلف در طرح‌های جنگل‌داری مشغول به کار بودند، مانند کلاف سردرگمی است که برنامه‌های اعلامی و سخنان مدیران سازمان جنگل‌ها نه‌تنها امیدی به گره‌گشایی از آن را نوید نمی‌دهد بلکه خود باعث کورشدن گره‌های این کلاف شده است. نامشخص‌بودن راهبرد سازمان برای دوران تنفس سبب شده است که نیازهای حفاظتی و در نتیجه تعداد نیروی موردنیاز برای این امر مشخص نباشد. سردرگمی و بی‌برنامگی سازمان در این زمینه در چند ماه گذشته این نیروها را با معضلات متعدد ازجمله دریافت‌نکردن حقوق، ابهام در تمدید قراردادها، نگرانی درباره آینده و سوابق شغلی خود مواجه کرده است. در این میان عدم قاطعیت سازمان جنگل‌ها برای حل یکباره این معضل منجر به تداوم کشمکش با شرکت‌ها، نیروهای حفاظتی و افراد ذی‌نفوذ محلی شده است؛ اگرچه عدم دریافت حقوق و نامشخص‌بودن وضعیت شغلی این افراد بخش مهمی از این ماجرا است و می‌تواند تبعات اجتماعی در پی داشته باشد؛ اما آنچه نباید مورد غفلت قرار گیرد، اهمیت شرایط ایجادشده از نظر حفاظت جنگل است. درحالی‌که ساختار طرح‌های جنگل‌داری سابق از بین رفته است، تا زمان حاضر طرح جایگزین به‌صورت رسمی ارائه نشده و با شرایط فعلی به نظر می‌رسد که شروع مدیریت با طرح‌های جدید در سال جاری نیز میسر نیست. در این دوران گذار مدیریت، نیاز مبرمی به حفاظت از جنگل وجود دارد که شرایط نامشخص پرسنل حفاظتی این مسئله را تبدیل به یک چالش مهم کرده است و شرایط ایجاد‌شده بدون تردید عواقبی برای جنگل خواهد داشت. نیروهای حفاظتی اگرچه در سال‌های خدمت خود با جان و دل از جنگل محافظت کرده‌اند اما مشکلات معیشتی ایجاد‌شده می‌تواند باعث سوق‌دادن برخی از این افراد به‌سوی قاچاق چوب یا فعالیت‌های مخربی مانند دامداری مجدد در جنگل شود. از سوی دیگر با نزدیک‌شدن به فصل بحرانی آتش‌سوزی، نیاز به حضور این نیروها بیش از گذشته است. با توجه به شرایط و بارندگی‌های سال جاری و رشد پوشش علفی در کف جنگل، تابستان پیش‌رو از این نظر دارای شرایط حساس و بحرانی خواهد بود. تعلل سازمان در تعیین‌تکلیف وضعیت آنان نشان می‌دهد این مسئله به‌خوبی از طرف مجموعه مدیران سازمان درک نشده است. سازمان جنگل‌ها اگر خواهان تعدیل پرسنل حفاظتی یا اعمال روشی جدید برای مدیریت این وظیفه خود است، باید به‌صورت شفاف و قاطع دلایل خود را بیان و این مسئله را در کوتاه‌ترین زمان ممکن حل کند تا در‌این‌میان جنگلی که در حال قربانی‌شدن به دلیل نبود طرح مدیریت است، بیش از این قربانی سوءمدیریت در مسائل پرسنلی نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.