|

عدم تعرض، پیشنهادی هوشمندانه

حسن هادی-کارشناس روابط بین‌الملل

بسیار سنجیده و هوشمندانه بود. سفر به عراق، فرصت مناسبی برای طرح این پیشنهاد بود؛ مدت‌ها است، از سخنان دکتر روحانی و دکتر ظریف این‌گونه برداشت می‌شود که سیاست اصلی دولت، رفع تنش در منطقه است؛ سیاستی که هم در نگارش و هم در شیوه اجرا بسیار به سبک مرحوم آیت‌الله هاشمی نزدیک است. حالا راحت‌تر می‌توان گفت سفر عراقچی به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس که از عمان شروع شد، چندان بی‌ارتباط با این جهت‌گیری نبوده است. اجرای این سیاست هوشمندانه و خردمندانه با انتخاب حجت‌الاسلام نوری‌شاهرودی به عنوان سفیر در سلطنت عمان، چهره‌ای معتدل، سازگار و صلح‌طلب از دو سال پیش کلید خورد. سابقه نوری‌شاهرودی در دوران سفارتش در عربستان مؤید این مطلب است. اگر بر تاریخ روابط ایران و عربستان مروری داشته باشیم، درخواهیم یافت که شکوفاترین عصر این رابطه در زمان ریاست‌جمهوری مرحوم آیت‌الله هاشمی و سفارت آقای نوری در آن کشور بوده است. اکنون که آمریکا در حال ایجاد دیواری انتزاعی، شبیه به دیوار واقعی مرز مکزیک در منطقه خلیج‌فارس است و در حال تشدید ایران‌هراسی در میان آنهاست، بدون شک این پیشنهاد بسیار به‌موقع و نتیجه‌بخش خواهد بود. پس از آخرین اجلاس سران شورای همکاری خلیج‌فارس که با شکست مواجه شد، تحلیلگران بنام کشورهای عربی همه به‌اتفاق از به‌بن‌بست‌رسیدن سیاست‌های عربستان و امارات، به‌ویژه در قبال یمن و از‌دست‌دادن اقتدار و مشروعیت کشورهای عربی در میان مردم خود و در جامعه بین‌المللی سخن به میان آوردند. همه کشورهای عربی وابسته به آمریکا، به‌روشنی درخشندگی خورشید در روز و جلوه ماه در شب می‌دانند که حتی با خرید تمام سلاح‌های موجود در کارخانه‌های تسلیحاتی آمریکا نیز امنیت واقعی نصیب آنها نخواهد شد و فقط به ترس آنها افزوده می‌شود. آنها اکنون دریافته‌اند فقط در سایه یک اتحاد منطقی و منطقه‌ای می‌توانند به این امنیت و آرامش دست پیدا کنند؛ بنابراین به نظر می‌رسد به‌زودی واکنش‌های مثبتی از سوی دولت‌های عربی متخاصم با ایران به پیشنهاد جدید دکتر ظریف نشان داده خواهد شد. صلابت و مقاومت و زیرکی ایران، چه در هدایت و رهبری امور داخلی و چه در اجرای سیاست خارجی، چهره‌ای قدرتمند و متمایز از این کشور به جامعه جهانی جلوه‌گر کرده است و همه همسایگان ایران نیز این موضوع را دریافته‌اند که ایران چون فولادی آبدیده، با پتانسیل‌های بسیار ارزشمندی که دارد می‌تواند تکیه‌گاه محکم و همسایه بی‌کلَکی در بزنگاه‌های سخت برای همه دوستانش باشد و گواه این ادعا، دوستی پایدار ایران با عمان در نیم‌قرن گذشته است. همین دریافت را ترامپ از ایران دارد. او و مشاورانش همه گزینه‌های روی میزشان را خرج کردند و اکنون دست‌به‌دامان کشورهای مختلف برای میانجیگری با ایران شده‌‌اند. آخرین درخواست از نخست‌وزیر ژاپن بود که ترامپ، بی‌پروا از او خواست به‌‌دلیل رابطه خوبش با ایران، این وساطت را بپذیرد. با این روند و عقد قراداد عدم تعرض با کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس، آمریکا در این منطقه خلع سلاح خواهد شد. اسرائیل در سیاست ایجاد جنگ ایران و اعراب ناکام خواهد ماند. بورس‌های بزرگ همچون وال‌استریت و نزدک در نیویورک سقوط خواهند کرد. سلاح های انبار‌شده دیگر مشتری نخواهند داشت. درست در همین شرایط است که ترامپ برای حفظ موقعیت خود و فرار از سرزنش دموکرات‌ها، چاره‌ای جز بازگشت به برجام نخواهد داشت. ایران با ادامه این سیاست‌های مقتدرانه، قطعا و یقینا، بدون هیچ تردیدی پیروز این میدان است. دیپلماسی پویای ظریف دقیقا یعنی، همین، بازی با حریف در زمین خودش و با روش خودش. دست باز ظریف که از اعتماد رهبری و حاکمیت به او تفویض شده است، از او شخصی با اعتماد‌به‌نفس ساخته است. چنانچه این روند هوشمندانه با وحدت در تصمیم‌گیری توأم باشد، توفیقات در حوزه سیاست خارجی را به اوج خود خواهد رساند و کمتر از یک‌سال دیگر، مردم ایران شاهد رفع تمامی موانع و مشکلات اقتصادی و سیاسی خواهند بود.

بسیار سنجیده و هوشمندانه بود. سفر به عراق، فرصت مناسبی برای طرح این پیشنهاد بود؛ مدت‌ها است، از سخنان دکتر روحانی و دکتر ظریف این‌گونه برداشت می‌شود که سیاست اصلی دولت، رفع تنش در منطقه است؛ سیاستی که هم در نگارش و هم در شیوه اجرا بسیار به سبک مرحوم آیت‌الله هاشمی نزدیک است. حالا راحت‌تر می‌توان گفت سفر عراقچی به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس که از عمان شروع شد، چندان بی‌ارتباط با این جهت‌گیری نبوده است. اجرای این سیاست هوشمندانه و خردمندانه با انتخاب حجت‌الاسلام نوری‌شاهرودی به عنوان سفیر در سلطنت عمان، چهره‌ای معتدل، سازگار و صلح‌طلب از دو سال پیش کلید خورد. سابقه نوری‌شاهرودی در دوران سفارتش در عربستان مؤید این مطلب است. اگر بر تاریخ روابط ایران و عربستان مروری داشته باشیم، درخواهیم یافت که شکوفاترین عصر این رابطه در زمان ریاست‌جمهوری مرحوم آیت‌الله هاشمی و سفارت آقای نوری در آن کشور بوده است. اکنون که آمریکا در حال ایجاد دیواری انتزاعی، شبیه به دیوار واقعی مرز مکزیک در منطقه خلیج‌فارس است و در حال تشدید ایران‌هراسی در میان آنهاست، بدون شک این پیشنهاد بسیار به‌موقع و نتیجه‌بخش خواهد بود. پس از آخرین اجلاس سران شورای همکاری خلیج‌فارس که با شکست مواجه شد، تحلیلگران بنام کشورهای عربی همه به‌اتفاق از به‌بن‌بست‌رسیدن سیاست‌های عربستان و امارات، به‌ویژه در قبال یمن و از‌دست‌دادن اقتدار و مشروعیت کشورهای عربی در میان مردم خود و در جامعه بین‌المللی سخن به میان آوردند. همه کشورهای عربی وابسته به آمریکا، به‌روشنی درخشندگی خورشید در روز و جلوه ماه در شب می‌دانند که حتی با خرید تمام سلاح‌های موجود در کارخانه‌های تسلیحاتی آمریکا نیز امنیت واقعی نصیب آنها نخواهد شد و فقط به ترس آنها افزوده می‌شود. آنها اکنون دریافته‌اند فقط در سایه یک اتحاد منطقی و منطقه‌ای می‌توانند به این امنیت و آرامش دست پیدا کنند؛ بنابراین به نظر می‌رسد به‌زودی واکنش‌های مثبتی از سوی دولت‌های عربی متخاصم با ایران به پیشنهاد جدید دکتر ظریف نشان داده خواهد شد. صلابت و مقاومت و زیرکی ایران، چه در هدایت و رهبری امور داخلی و چه در اجرای سیاست خارجی، چهره‌ای قدرتمند و متمایز از این کشور به جامعه جهانی جلوه‌گر کرده است و همه همسایگان ایران نیز این موضوع را دریافته‌اند که ایران چون فولادی آبدیده، با پتانسیل‌های بسیار ارزشمندی که دارد می‌تواند تکیه‌گاه محکم و همسایه بی‌کلَکی در بزنگاه‌های سخت برای همه دوستانش باشد و گواه این ادعا، دوستی پایدار ایران با عمان در نیم‌قرن گذشته است. همین دریافت را ترامپ از ایران دارد. او و مشاورانش همه گزینه‌های روی میزشان را خرج کردند و اکنون دست‌به‌دامان کشورهای مختلف برای میانجیگری با ایران شده‌‌اند. آخرین درخواست از نخست‌وزیر ژاپن بود که ترامپ، بی‌پروا از او خواست به‌‌دلیل رابطه خوبش با ایران، این وساطت را بپذیرد. با این روند و عقد قراداد عدم تعرض با کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس، آمریکا در این منطقه خلع سلاح خواهد شد. اسرائیل در سیاست ایجاد جنگ ایران و اعراب ناکام خواهد ماند. بورس‌های بزرگ همچون وال‌استریت و نزدک در نیویورک سقوط خواهند کرد. سلاح های انبار‌شده دیگر مشتری نخواهند داشت. درست در همین شرایط است که ترامپ برای حفظ موقعیت خود و فرار از سرزنش دموکرات‌ها، چاره‌ای جز بازگشت به برجام نخواهد داشت. ایران با ادامه این سیاست‌های مقتدرانه، قطعا و یقینا، بدون هیچ تردیدی پیروز این میدان است. دیپلماسی پویای ظریف دقیقا یعنی، همین، بازی با حریف در زمین خودش و با روش خودش. دست باز ظریف که از اعتماد رهبری و حاکمیت به او تفویض شده است، از او شخصی با اعتماد‌به‌نفس ساخته است. چنانچه این روند هوشمندانه با وحدت در تصمیم‌گیری توأم باشد، توفیقات در حوزه سیاست خارجی را به اوج خود خواهد رساند و کمتر از یک‌سال دیگر، مردم ایران شاهد رفع تمامی موانع و مشکلات اقتصادی و سیاسی خواهند بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.