پيام ارسال شد؛ گيرندهها فارغ از پارازيت بايد بشنوند
اردشير زارعيقنواتي: با برگزاري انتخابات پارلمان اروپا و اعلام نتايج که تا حدودي پيشبينيپذیر بود، از هماکنون گمانهزنيها درباره آينده اروپا و فلسفه وجودي اتحاديه اروپايي و سازوکارهاي تصميمگيري در اين حوزه ژئوپلیتيک آغاز شده است. اما موضوع بسيار پيچيدهتر از برداشتی انتزاعي در اينباره است چراکه همزمان، اين نتايج در سطح ملي و در سطح اروپا پيامهاي متناقض خود را دارد. اما در يک موضوع نبايد ترديد کرد و آن اينکه پيام اصلي اين انتخابات صحهگذاشتن بر شکست سياستهاي جاري در سطح اروپاي امروز بود.
از طرف ديگر، چه در حوزه ملي و چه در عرصه اروپايي، اين انتخابات با افول احزاب راست و چپ ميانه نشان داد بيشتر رأيدهندگان به تغييرات اساسي تمایل دارند و روند فعلي براي آنان قابل قبول نيست. همچنين با ارزيابي و رصد روند نتايج انتخابات اين نکته حائز اهميت هم خود را به رخ ميکشد که بسياري از رأيدهندگان سنتي احزاب در عرصه ملي براي تنبيه رويکرد حزبي در داخل با رأي «سلبي» خود به گزينههايي که هرگز در انتخابات ملي به آن رأي نميدهند، پيام خود را به اين رهبران ارسال کردند.
اين نتايج نشان ميدهد ائتلاف بين محور «حزب مردم اروپا» و «حزب سوسياليستهاي اروپا» که در پارلمان قبلي اکثريت را در دست داشته و سياست واحد «نئوليبرالي» را دنبال ميکردهاند، در اين دوره اکثريت خود را از دست داده و بايد با ديگر احزاب حامي وحدت اروپايي وارد معامله شوند. راست افراطي طبق پيشبيني، اين بار قدرتمندتر از قبل در پارلمان اروپايي حضور خواهد داشت و به همين دليل صداي بلندتر و تأثيرگذارتري را بايد از طرف آنان شنيد. از طرف ديگر، اين انتخابات پيامی روشن هم براي «چپ راديکال» داشت که پراکندگي، تشتت و درکنکردن معضلات امروز اروپا و همچنين نبود اتحاد عمل برنامهريزيشده براي همسويي و همکاري درازمدت در چارچوب برنامهای مدون، همچنان آنان را در حاشيه قرار داده است.
در اين انتخابات و ائتلافهاي موجود هيچ سياست واحدي وجود ندارد و در درون آنان نيز بهزودي اختلافات سر باز ميزند و بيشتر معطوف به روابطی مقطعي بوده است. چنانچه در ائتلاف حزب مردم اروپا حزب «فيد» مجارستان به رهبري «ويکتور اوربان» هم وجود دارد که در اين کشور حزب پيروز اين انتخابات بوده است و در واقع در بسياري زمينهها با پوپوليستهاي راست افراطي همسویی دارد. يا اينکه در ائتلاف حزب سوسياليستهاي اروپا هماکنون مثلا حزب بازسازيشده سوسياليست اسپانيا با رهبري «پدرو سانچز» هم وجود دارد که بهشدت منتقد سياستهاي اروپايي بوده و به رأيدهندگان اسپانيايي وعده داده است با تجديدنظر در سياستها و سازوکارهاي اتحاديه و تصميمگيريهاي پارلمان اروپا براي تغيير اقدام ميكند. اين مسئله به نوعي نمايندگان اين حزب در پارلمان را همسو با چپ راديکال و ائتلاف سبزها قرار ميدهد. به همين دليل بسياري از ائتلافها به ضرورت حفظ اکثريت و موقعيت آلترناتيوي شکل گرفتهاند ولي در ماهيت خود وضعيت ژلاتيني خواهند داشت. اين دوره پارلمان از همان آغاز به دليل همين وضعيت ژلاتيني ائتلافها و پراکندگي نيروها که موقعيت انحصاري احزاب سنتي را شکسته است،
موجب چالشهاي فراواني خواهد شد که حداقل تغييراتي را در پي خواهد داشت. اما آنچه اهميت دارد، ماهيت اين تغييرات است چراکه تصميمات پارلمان اروپايي و بهویژه ماهيت امروز اتحاديه اروپايي، ديگر پاسخگوي نياز شهروندان اروپا و بهخصوص طبقات کارگري و متوسط جامعه نخواهد بود. رفرمهاي شکلي و تغييرات سطحي هيچ مشکلي از گره کار فروبسته امروز اروپا حل نميکند و تنها دارو براي درمان اين درد «تغييرات ساختاري» است.
نتايج اين انتخابات در بريتانيا تصوير واقعي اين موقعيت پارادوکسیکال در عرصه داخلي است و در آينده نيز در صورت انتخابات زودرس پارلماني، طبقات رأيدهنده عموما به احزاب سنتي خود رأي خواهند داد؛ البته در صورتي که رهبران اين احزاب حداقل پيام اين انتخابات را گرفته باشند.
چنانچه حزب تازهتأسيس «برگزيت» به رهبري نايجل فاراژ که فقط چند هفته از شکلگيري آن ميگذرد، اکثريت آراي خود را از رأيدهندگان ناراضي حزب «محافظهکار» به دست آورد. اتفاقا تنها رهبري که بلافاصله اين پيام را گرفت «جرمي کوربين»، رهبر حزب کارگر بود که بخشی از حاميانش به طرف حزب برگزيت رفتند و يک بخش هم جذب حزب «ليبرال» به عنوان حامي قاطع ماندن در اتحاديه اروپايي شدند.
كوربين با پذيرش برگزاري يک همهپرسي ديگر در واقع تلاش دارد از همين برزخ تصميمگيري خلاص شود. اما اگر نتواند يک برنامه متفاوت از ديگر احزاب موافق و مخالف برگزيت ارائه کند، آراي بخشي از رأيدهندگان خود را که در دو سوي اين معادله قرار دارند در آينده از دست ميدهد. بدون هيچ ترديدي با توجه به ترکيب آرا در پارلمان آينده اروپا همچنان حاميان اروپاي واحد بهراحتي، در صورت توافق و ائتلاف و البته با اعمال تغييرات و تجديدنظر در سياستهاي جاري، رهبري پارلمان را در دست خواهند داشت.به همين دليل، اين انتخابات فقط در شرايط کنوني صداي بلند «زنگ خطري» بوده است که بايد به گوش احزاب سياسي برسد و گرنه هنوز هم نيروهاي مرکزگرا و حامي ساختار اروپا قادر به ادامه راه غلط و مخرب کنوني خود خواهند بود. به همين دليل، شعار و خواست «اروپاي ديگر ممکن است» ماهيت و ذات پيام اين انتخابات براي احزاب و رهبران سياسي اروپايي به شمار ميرود. ناديدهگرفتن پيام اين انتخابات هر چند در رهبري پارلمان اروپا تغيير چنداني ايجاد نميکند اما اولين تأثير خود را بر انتخابات داخلي خواهد گذاشت و به همين دليل، لازم است احزاب سياسي از هماکنون خود را بازسازي کرده
و دغدغه رأيدهندگان اروپايي براي تغيير ساختار شکستخورده کنوني را بفهمند.
اردشير زارعيقنواتي: با برگزاري انتخابات پارلمان اروپا و اعلام نتايج که تا حدودي پيشبينيپذیر بود، از هماکنون گمانهزنيها درباره آينده اروپا و فلسفه وجودي اتحاديه اروپايي و سازوکارهاي تصميمگيري در اين حوزه ژئوپلیتيک آغاز شده است. اما موضوع بسيار پيچيدهتر از برداشتی انتزاعي در اينباره است چراکه همزمان، اين نتايج در سطح ملي و در سطح اروپا پيامهاي متناقض خود را دارد. اما در يک موضوع نبايد ترديد کرد و آن اينکه پيام اصلي اين انتخابات صحهگذاشتن بر شکست سياستهاي جاري در سطح اروپاي امروز بود.
از طرف ديگر، چه در حوزه ملي و چه در عرصه اروپايي، اين انتخابات با افول احزاب راست و چپ ميانه نشان داد بيشتر رأيدهندگان به تغييرات اساسي تمایل دارند و روند فعلي براي آنان قابل قبول نيست. همچنين با ارزيابي و رصد روند نتايج انتخابات اين نکته حائز اهميت هم خود را به رخ ميکشد که بسياري از رأيدهندگان سنتي احزاب در عرصه ملي براي تنبيه رويکرد حزبي در داخل با رأي «سلبي» خود به گزينههايي که هرگز در انتخابات ملي به آن رأي نميدهند، پيام خود را به اين رهبران ارسال کردند.
اين نتايج نشان ميدهد ائتلاف بين محور «حزب مردم اروپا» و «حزب سوسياليستهاي اروپا» که در پارلمان قبلي اکثريت را در دست داشته و سياست واحد «نئوليبرالي» را دنبال ميکردهاند، در اين دوره اکثريت خود را از دست داده و بايد با ديگر احزاب حامي وحدت اروپايي وارد معامله شوند. راست افراطي طبق پيشبيني، اين بار قدرتمندتر از قبل در پارلمان اروپايي حضور خواهد داشت و به همين دليل صداي بلندتر و تأثيرگذارتري را بايد از طرف آنان شنيد. از طرف ديگر، اين انتخابات پيامی روشن هم براي «چپ راديکال» داشت که پراکندگي، تشتت و درکنکردن معضلات امروز اروپا و همچنين نبود اتحاد عمل برنامهريزيشده براي همسويي و همکاري درازمدت در چارچوب برنامهای مدون، همچنان آنان را در حاشيه قرار داده است.
در اين انتخابات و ائتلافهاي موجود هيچ سياست واحدي وجود ندارد و در درون آنان نيز بهزودي اختلافات سر باز ميزند و بيشتر معطوف به روابطی مقطعي بوده است. چنانچه در ائتلاف حزب مردم اروپا حزب «فيد» مجارستان به رهبري «ويکتور اوربان» هم وجود دارد که در اين کشور حزب پيروز اين انتخابات بوده است و در واقع در بسياري زمينهها با پوپوليستهاي راست افراطي همسویی دارد. يا اينکه در ائتلاف حزب سوسياليستهاي اروپا هماکنون مثلا حزب بازسازيشده سوسياليست اسپانيا با رهبري «پدرو سانچز» هم وجود دارد که بهشدت منتقد سياستهاي اروپايي بوده و به رأيدهندگان اسپانيايي وعده داده است با تجديدنظر در سياستها و سازوکارهاي اتحاديه و تصميمگيريهاي پارلمان اروپا براي تغيير اقدام ميكند. اين مسئله به نوعي نمايندگان اين حزب در پارلمان را همسو با چپ راديکال و ائتلاف سبزها قرار ميدهد. به همين دليل بسياري از ائتلافها به ضرورت حفظ اکثريت و موقعيت آلترناتيوي شکل گرفتهاند ولي در ماهيت خود وضعيت ژلاتيني خواهند داشت. اين دوره پارلمان از همان آغاز به دليل همين وضعيت ژلاتيني ائتلافها و پراکندگي نيروها که موقعيت انحصاري احزاب سنتي را شکسته است،
موجب چالشهاي فراواني خواهد شد که حداقل تغييراتي را در پي خواهد داشت. اما آنچه اهميت دارد، ماهيت اين تغييرات است چراکه تصميمات پارلمان اروپايي و بهویژه ماهيت امروز اتحاديه اروپايي، ديگر پاسخگوي نياز شهروندان اروپا و بهخصوص طبقات کارگري و متوسط جامعه نخواهد بود. رفرمهاي شکلي و تغييرات سطحي هيچ مشکلي از گره کار فروبسته امروز اروپا حل نميکند و تنها دارو براي درمان اين درد «تغييرات ساختاري» است.
نتايج اين انتخابات در بريتانيا تصوير واقعي اين موقعيت پارادوکسیکال در عرصه داخلي است و در آينده نيز در صورت انتخابات زودرس پارلماني، طبقات رأيدهنده عموما به احزاب سنتي خود رأي خواهند داد؛ البته در صورتي که رهبران اين احزاب حداقل پيام اين انتخابات را گرفته باشند.
چنانچه حزب تازهتأسيس «برگزيت» به رهبري نايجل فاراژ که فقط چند هفته از شکلگيري آن ميگذرد، اکثريت آراي خود را از رأيدهندگان ناراضي حزب «محافظهکار» به دست آورد. اتفاقا تنها رهبري که بلافاصله اين پيام را گرفت «جرمي کوربين»، رهبر حزب کارگر بود که بخشی از حاميانش به طرف حزب برگزيت رفتند و يک بخش هم جذب حزب «ليبرال» به عنوان حامي قاطع ماندن در اتحاديه اروپايي شدند.
كوربين با پذيرش برگزاري يک همهپرسي ديگر در واقع تلاش دارد از همين برزخ تصميمگيري خلاص شود. اما اگر نتواند يک برنامه متفاوت از ديگر احزاب موافق و مخالف برگزيت ارائه کند، آراي بخشي از رأيدهندگان خود را که در دو سوي اين معادله قرار دارند در آينده از دست ميدهد. بدون هيچ ترديدي با توجه به ترکيب آرا در پارلمان آينده اروپا همچنان حاميان اروپاي واحد بهراحتي، در صورت توافق و ائتلاف و البته با اعمال تغييرات و تجديدنظر در سياستهاي جاري، رهبري پارلمان را در دست خواهند داشت.به همين دليل، اين انتخابات فقط در شرايط کنوني صداي بلند «زنگ خطري» بوده است که بايد به گوش احزاب سياسي برسد و گرنه هنوز هم نيروهاي مرکزگرا و حامي ساختار اروپا قادر به ادامه راه غلط و مخرب کنوني خود خواهند بود. به همين دليل، شعار و خواست «اروپاي ديگر ممکن است» ماهيت و ذات پيام اين انتخابات براي احزاب و رهبران سياسي اروپايي به شمار ميرود. ناديدهگرفتن پيام اين انتخابات هر چند در رهبري پارلمان اروپا تغيير چنداني ايجاد نميکند اما اولين تأثير خود را بر انتخابات داخلي خواهد گذاشت و به همين دليل، لازم است احزاب سياسي از هماکنون خود را بازسازي کرده
و دغدغه رأيدهندگان اروپايي براي تغيير ساختار شکستخورده کنوني را بفهمند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.