بيتوجهي به اقليم، عامل کپرزايي
سيامک زند رضوي . استاديار جامعهشناسي دانشگاه باهنر کرمان
تقريبا از 10سال پيش زندگي کپرنشينان در جنوب استان کرمان موردتوجه رسانههاي کشور قرار گرفت و بلافاصله دو دولت قبلي به اين نتيجه رسيد که همه اين کپرها را نابود کنند. اين کار از يکسو توسط بنياد مسکن انقلاب اسلامی ايران و از سوی ديگر، توسط کميته امداد امامخميني (ره) صورت گرفت و اين دو نهاد وارد کار شدند و دو نوع الگوي مسکن را بهجاي کپرها ايجاد کردند و درضمن خود هزاران مشکل در بطن کار خود ايجاد کردند. البته الان اگر در مناطق جنوبي کرمان مراجعه کنيم، شاهد اين مساله هستيم که بسياري از خانههايي که اين دو نهاد ساختهاند در واقع شکل انباري و محل نگهداري دام به خود گرفته است و مردم دوباره به کپرهاي خود بازگشتهاند. علت ساده و جامعهشناختي آن اين است که تجربه کشور از زمان رضاشاه يعني از حوالي 1306 تا 1308 دوباره تکرار شده است. تجربه آن بود که در آن سالها، مانند چندسال پيش عدهاي از شهر ميروند و الگويهاي پيشساختهاي از خانهها را در آنجا ميسازند و مستقر ميکنند تا اهالي در اين واحدها مستقر شوند و در حقيقت کليت زندگي آنها را که درواقع معيشت و اقليم هست ناديده ميگيرند و الگوهايي به آنها تحميل ميکنند که
هيچ مطالعه محيطي در آن نشده است و آن را پياده ميکنند. از آنجا که ما يک دولت رانتي نفتي داريم اين خودش يک کسبوکار عمدهاي براي شرکتهاي دولتی و شبهدولتي و پيمانکارها فراهم ميکند. با اين همه اين سياستهاي غلط شامل حال مدارس هم ميشود و اين سوال مهم پيش ميآيد که چه کساني مطالعه محيط را انجام دادهاند که مدارسي که ساختهاند سازگار با محيط است يا خير. متاسفانه آموزشوپرورش مدلهاي ساخت مدارسش براي کل کشور يکي است و اين باعث ميشود که خانهها و مدارس پيشساخته که الگوهاي مطالعهنشده متناسب با اقليم دارند، غيرقابل استفاده شوند و براي اينکه معلمها بتوانند دانشآموزان را در شرايط بهتري آموزش دهند، ميآيند و از همان مدلهاي سنتي استفاده میکنند. بنابراين قبل از اينکه بگويم در اين مناطق کارهاي هزينهنشدهاي صورت گرفته است بايد گفت که نهادهاي دولتي با پولهاي نفتي هزينههايي را انجام دادهاند که محکوم به شکست شده است. آنچه هزينه نشده فکر مهندسهايي است که به اين مناطق اعزام شوند و درباره اقليم جنوب کرمان و مناطق کپرنشين مطالعه کنند و الگوهاي سازگار با محيط را برپا کنند و متاسفانه الان جاي اين مساله خالي
است. با اين حال راه برونرفت از وضعيت موجود آن است که مطالعهاي روي اقليم اين مناطق و سبک زندگي کپرنشينان صورت گيرد تا الگوهايي متناسب با زندگي کپرنشينان براي ساخت مسکن آنها در نظر گرفته شود. در غير اينصورت هرروز بايد شاهد کپرزايي در مناطق جنوبي استان کرمان باشيم و مدارس نيز از اين قاعده مستثنا نيستند، چراکه بارها اقداماتي براي کپرزدايي مدارس در اين منطقه صورت گرفته است و بهکلي محکوم به شکست شده است. به نظر ميرسد، آموزشوپرورش نيز در اين برهه برنامه زيرساختياي براي حل اين مساله ندارد و تا زماني که گامي براي مطالعه بر اقليم اين منطقه صورت نگرفته است، نميتوان شاهد کپرزدايي در اين منطقه بود.
تقريبا از 10سال پيش زندگي کپرنشينان در جنوب استان کرمان موردتوجه رسانههاي کشور قرار گرفت و بلافاصله دو دولت قبلي به اين نتيجه رسيد که همه اين کپرها را نابود کنند. اين کار از يکسو توسط بنياد مسکن انقلاب اسلامی ايران و از سوی ديگر، توسط کميته امداد امامخميني (ره) صورت گرفت و اين دو نهاد وارد کار شدند و دو نوع الگوي مسکن را بهجاي کپرها ايجاد کردند و درضمن خود هزاران مشکل در بطن کار خود ايجاد کردند. البته الان اگر در مناطق جنوبي کرمان مراجعه کنيم، شاهد اين مساله هستيم که بسياري از خانههايي که اين دو نهاد ساختهاند در واقع شکل انباري و محل نگهداري دام به خود گرفته است و مردم دوباره به کپرهاي خود بازگشتهاند. علت ساده و جامعهشناختي آن اين است که تجربه کشور از زمان رضاشاه يعني از حوالي 1306 تا 1308 دوباره تکرار شده است. تجربه آن بود که در آن سالها، مانند چندسال پيش عدهاي از شهر ميروند و الگويهاي پيشساختهاي از خانهها را در آنجا ميسازند و مستقر ميکنند تا اهالي در اين واحدها مستقر شوند و در حقيقت کليت زندگي آنها را که درواقع معيشت و اقليم هست ناديده ميگيرند و الگوهايي به آنها تحميل ميکنند که
هيچ مطالعه محيطي در آن نشده است و آن را پياده ميکنند. از آنجا که ما يک دولت رانتي نفتي داريم اين خودش يک کسبوکار عمدهاي براي شرکتهاي دولتی و شبهدولتي و پيمانکارها فراهم ميکند. با اين همه اين سياستهاي غلط شامل حال مدارس هم ميشود و اين سوال مهم پيش ميآيد که چه کساني مطالعه محيط را انجام دادهاند که مدارسي که ساختهاند سازگار با محيط است يا خير. متاسفانه آموزشوپرورش مدلهاي ساخت مدارسش براي کل کشور يکي است و اين باعث ميشود که خانهها و مدارس پيشساخته که الگوهاي مطالعهنشده متناسب با اقليم دارند، غيرقابل استفاده شوند و براي اينکه معلمها بتوانند دانشآموزان را در شرايط بهتري آموزش دهند، ميآيند و از همان مدلهاي سنتي استفاده میکنند. بنابراين قبل از اينکه بگويم در اين مناطق کارهاي هزينهنشدهاي صورت گرفته است بايد گفت که نهادهاي دولتي با پولهاي نفتي هزينههايي را انجام دادهاند که محکوم به شکست شده است. آنچه هزينه نشده فکر مهندسهايي است که به اين مناطق اعزام شوند و درباره اقليم جنوب کرمان و مناطق کپرنشين مطالعه کنند و الگوهاي سازگار با محيط را برپا کنند و متاسفانه الان جاي اين مساله خالي
است. با اين حال راه برونرفت از وضعيت موجود آن است که مطالعهاي روي اقليم اين مناطق و سبک زندگي کپرنشينان صورت گيرد تا الگوهايي متناسب با زندگي کپرنشينان براي ساخت مسکن آنها در نظر گرفته شود. در غير اينصورت هرروز بايد شاهد کپرزايي در مناطق جنوبي استان کرمان باشيم و مدارس نيز از اين قاعده مستثنا نيستند، چراکه بارها اقداماتي براي کپرزدايي مدارس در اين منطقه صورت گرفته است و بهکلي محکوم به شکست شده است. به نظر ميرسد، آموزشوپرورش نيز در اين برهه برنامه زيرساختياي براي حل اين مساله ندارد و تا زماني که گامي براي مطالعه بر اقليم اين منطقه صورت نگرفته است، نميتوان شاهد کپرزدايي در اين منطقه بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.