|

در گفت‌وگو با سفير اسلووني مطرح شد

نخستین مراوده مالی با اینستکس 2 ماه دیگر

شرق: اسلووني كشوري در جنوب اروپاي مركزي، دنبال توسعه تجارت خود با ايران است؛ اما مهم‌ترين مانع بر سر راه توسعه اين روابط، مبادلات مالي بين دو كشور است. كشورهاي اروپايي بعد از خروج يك‌جانبه آمريكا از برجام، تلاش كردند با تعريف‌كردن يك كانال مالي به نام اينستكس، زمينه مبادلات تجاري را در زمينه غذا و دارو بين ايران و اتحاديه اروپا فراهم كنند. كشور اسلووني هم كه چندي است تعاملات تجاري خود با ايران را توسعه داده، قصد دارد از اين كانال مالي براي تعاملات خود استفاده كند. كريستينا رادي، سفير اسلووني در ايران، در گفت‌وگو با «شرق» احتمال مي‌دهد تا دو ماه ديگر اين كانال مالي كار خود را آغاز كند. او كه در كشور زنبوردارها زندگي مي‌كند، معتقد است زنبورداري راهي براي توسعه تعاملات با ايران را پيش‌روي دو كشور قرار مي‌دهد. به اعتقاد سفير اسلووني، آموزش زنبورداري به زنان افغانستان سبب خواهد شد نرخ مهاجرت مردم اين كشور به ايران كاهش يافته و حتي مهاجرت معكوس رخ دهد و هزينه‌هاي ما براي نگهداري مهاجران كشور همسايه از طريق توسعه زنبورداري كاهش يابد. مشروح گفت‌وگو با كريستينا رادي، سفير اسلووني در ايران، در ادامه مي‌آيد.
‌آيا اسلووني براي تعاملات مالي و انتقال پول با ايران از كانال اينستكس استفاده خواهد كرد؟ به‌جز دارو و مواد غذايي براي ساير تعاملات تجاري امكان استفاده از كانال مالي اتحاديه اروپا وجود دارد؟

فعلا اينستكس اصلا فعال نيست. احتمالا تا دو ماه ديگر آغاز به كار خواهد كرد. اولين معاملات مالي كه صورت مي‌گيرد، در زمينه دارو و كالاهاي اساسي براي ايران و به صورت بالعكس براي ديگر كشورهاست؛ اما هنوز اين كانال مالي كار نمي‌كند.
‌در ديدار مقامات ايران و اسلووني قرار بود شعب بانكي‌ای از سوی شركت‌هاي اسلووني در ايران ايجاد شود، اين برنامه امكان عملياتي‌شدن دارد؟
همه ما آرزو داريم روزی اين اتفاق بیفتد.
‌اين اتفاق رخ خواهد داد؟
هيچ‌كس نمي‌داند.
‌حجم مبادلات تجاري بين ايران و اسلووني بعد از تحريم‌هاي جديد آمريكا كاهش پيدا كرده است. اين امكان وجود دارد كه ما به حجم مبادلات سابق بازگرديم؟ كاهش حجم مبادلات، ناشي از سياست‌هاي تنبيهي آمريكاست؟
من به اين قضيه مثبت نگاه مي‌كنم و مبادلات تجاري ما در حال رشد است؛ درست است كه بر اثر تحريم‌ها به‌سختي افتاده است، ولي شركاي تجاري ما دارند راه‌هاي معامله را پيدا مي‌كنند. آمار نشان مي‌دهد كه معاملات تجاري در سطحی بالاست. برای مثال سال گذشته معاملات تجاری بالای 20 درصد بود. 20 مي‌ روز جهاني زنبور بود و من به خاطر همين دوست دارم روي اين موضوع تمركز كرده و درباره اهميت زنبور صحبت كنيم.
‌چرا اسلووني تلاش كرد 20 مي ‌را به‌عنوان روز جهاني زنبور در تقويم سازمان ملل ثبت كند. چرا به اين موضوع تا اين حد اهميت داده و در راستاي آن تلاش مي‌كند؟
به خاطر اينكه ما یک ملت زنبوردار هستيم. از هر هزار نفر، چهار نفر زنبوردار هستند، به این دلیل و اینکه بقای زنبورها در خطر است، کشور اسلوونی این چالش را پذیرفت. زنبور و ساير گرده‌افشانان در تنوع زيستي، حفظ محيط زيست جهاني و امنيت غذايي اهميت بسياری دارند. هر چهار قاشق غذا در دنيا، یک قاشق بر اثر كار زنبورها و ساير گرده‌افشان‌هاست. زنبور نباشد، غذا نيست. اين يك مشكل جهاني است و فقط مشكل اسلووني نيست؛ اما ما حامي زنبورها هستيم.
‌کشور اسلوونی در زمینه انرژی و مدیریت آب چه پروژه‌هایی دارد؟
ما به‌طور جدي در اين زمينه با دو كشور اروپايي كار مي‌كنيم؛ اتريش و آلمان جزء شركاي ما هستند. اين برنامه ابتكار عملي از طرف سه شركت بزرگ در اين كشورها بود. ما رهبري اين كار را بر عهده داريم و پروژه‌ها را ارائه مي‌دهيم. پروژه‌هاي ما مربوط به محيط زيست و آب است و مي‌دانيم كه تحت تأثير تحريم‌ها قرار گرفته است؛ اما سعي مي‌كنيم اين پروژه‌ها را خيلي زود انجام دهيم. من اين مسئله را خيلي مثبت مي‌بينم. قبلا هم از سال 2009 تا 2013 ايران بوده‌ام. تمام بالا و پايين‌ها را مي‌شناسم، ولي بازهم مثبت به اين قضيه نگاه مي‌كنم و تمام تلاش خود را خواهم كرد.
‌حجم توليد عسل در اسلووني چقدر است؟
ما فقط دو ميليون نفر جمعيت داريم. اینکه چه میزان عسل تولید می‌کنیم، مهم نیست بلکه کیفیت آن اهمیت دارد؛ اما این تولید برای نیازهای ما کافی نیست و مجبوریم از سایر کشورها عسل وارد کنیم. ولي اسلووني در دانش زنبورداري بسيار قوي است. بسيار مراقب هستيم كه از حشره‌كش‌ها استفاده نكنيم. ايران رتبه سوم در زمينه توليد عسل را دارد و شريك خوبي براي اسلووني است. كاري كه ما مي‌خواهيم با ايران انجام دهيم، همكاري در بهبود روش‌هاي زنبورداري و ارتقاي كيفيت و تکنولوژی در زمینه زنبورداري است. اسلووني يك آكادمي زنبورداري بين‌المللي تأسيس كرد كه به زنبورداران سراسر دنيا اين امكان را مي‌دهد تا در اين مركز دور هم جمع شوند و تجربيات خود را در اختيار هم قرار دهند. اميدوارم كه از ايران هم بتوانيم زنبورداران را براي شركت در دوره‌هاي خود جذب كنيم.
‌اشاره كرديد كه دوست داريد زنبورداران ايران را براي دوره‌هاي آموزشي كشور اسلووني جذب كنيد. نحوه همكاري براي مشاركت زنبورداران در اين دوره‌هاي آموزشي چگونه است؟
همكاري در زمينه زنبورداري شروع خوبي براي همكاري در ساير زمينه‌هاست. اگر در زمينه زنبورداري بخواهيم با هم همكاري كنيم، براي تجارت بين دو كشور خيلي خوب است. اما زمينه‌هاي همكاري ما فقط مربوط به زنبور نيست. هرچند اسلووني به دليل زنبور كارنوليا شهرت دارد اما صادرات عسل مي‌تواند يك بخش از روابط تجاري ايران و اسلوواني باشد. تجار كار خود را مي‌كنند. شركت در دوره‌هاي آموزشي ما بستگی به دانش كسي دارد كه مي‌خواهد در اين دوره‌ها شركت كند و نحوه همكاري قابل بررسي است. براي كساني كه در دوره‌هاي آموزشي اسلووني شركت مي‌كنند، يك‌سري سخنراني‌ها و بازديدها طراحي شده است. آنها مي‌توانند از دانش زنبورداران و استادان در زمينه زنبورداري استفاده كنند. جنبه ديگر همكاري، مي‌تواند در زمينه‌هاي علمي باشد كه مربوط به موقعيت تجاري است.
‌مشكلي كه زنبورداران در ايران دارند، بيماري فروپاشي كندوهاي زنبورعسل است. مدت‌هاست در اين زمينه مطالعاتي انجام می‌شود اما به نتيجه نرسيده است. اسلووني مي‌تواند در این زمینه به ايران كمك كند؟
ما هفته پيش اعلام كرديم انجمن زنبورداران و دولت اسلووني به فكر اين است كه چگونه مي‌تواند به شكل جامع به زنبورداران ايراني كمك كند. در راستاي خسارات حاصل از سیل‌هایی که امسال در سراسر ایران آمد و به دلیل اینکه ده‌ها هزار کندوی عسل ایرانی آسیب دیدند، اسلوونی می‌خواهد ملكه زنبورعسل و خانواده‌های زنبورعسل را به مناطقي كه بيشترين آسيب را بر اثر سیل‌ها ديده‌اند، اهدا کند. شركاي ما در ايران سعي مي‌كنند ببينند چه مداركي براي واردكردن این زنبورها به ايران لازم است. من اين پيشنهاد را يك هفته پيش داده بودم. در وزارت جهاد كشاورزي نيز اين مسئله را دوباره مطرح كردم و آنها از پيشنهاد من استقبال كردند.
‌خاورميانه و شمال آفريقا با مسئله ريزگردها روبه‌رو است. اين پديده روي تداوم و بقاي نسل زنبورعسل در اين منطقه تأثير مي‌گذارد. آيا مطالعه‌اي در‌اين‌باره در اسلووني انجام شده است و راهكاري براي مقابله با شرايط بداقليمي كه گردوغبار ناشي از آن است، وجود دارد؟
ما در اين زمينه بررسي‌هاي زيادي در دست انجام داريم. دانش خوبي در زمينه بهداشت داريم كه آن را در اختيار ايران مي‌گذاريم. ماه آينده دو متخصص در زمینه سلامت زنبورعسل برای سخنرانی در زمينه سلامت زنبور و امراضي كه ممكن است به زنبور حمله كند، به تهران خواهند آمد. سال دیگر دکتر پیتر کوزموس، رئیس فدراسیون بین‌المللی انجمن زنبورداران، آپیموندیا، به مناسبت کنگره بین‌المللی و ملی زنبورداری در کرج، روزهای 22 و 23 ژانویه (2 و 3 بهمن) به ایران سفر خواهند کرد.
‌در زمينه اصلاح نژاد زنبورعسل، اسلووني چه كمكي مي‌تواند به ايران بكند؟ نژادهاي موجود در اسلووني جزء نژادهاي تجاري دنياست؟
اين يك كار مشترك است. اين‌گونه نيست كه ما فقط دانش خود را در اختيار ايران بگذاريم. كاري است كه بايد محققان ايران و اسلووني با هم انجام دهند؛ چون ايران هم در زمينه عسل پيشينه طولاني داشته و هم خيلي قوي است. ما به زنبورعسل كارنولياي خود افتخار مي‌كنيم اما اين يك كار مشترك است كه بايد با هم انجام دهيم. در وزارت جهاد كشاورزي استادي از دانشگاه تهران بود كه من به سخنان او گوش دادم و سخنان او خيلي خوب بود. بازهم مي‌گويم كارنوليا بهترين زنبور است زيرا سخت‌كوش و آرام است. مؤثر و قوي است و بيماري به راحتي سراغ آن نمي‌آيد زيرا مقاوم است. در شرايط متفاوت جوي و شرايط سخت دوام مي‌آورد. يك پروژه موفق در بنگلادش براي كمك به آنها در زمينه زنبورداري اجرا كرديم. هدف امسال اسلووني توانمندسازي زنان در زمينه زنبورداري است. ما در اين زمینه كوشش زيادی مي‌كنيم زيرا فكر مي‌كنيم زنان مي‌توانند زنبورداران خوبي باشند ولي در خانه هستند. فكر مي‌كنيم آنها هم مي‌توانند موفق باشند. ما يك برنامه داريم كه يك‌سري كارگاه آموزشي در زمينه زنبورداري در سفارت اسلووني با شركاي خود از سازمان ملل برگزار كنيم تا به دختران پناهنده افغان ياد بدهيم كه بتوانند از خودشان مراقبت كنند. اين روش ممكن است به ايران كمك كند كه باري را كه سال‌هاست به دليل نگه‌داشتن پناهندگان افغان به آنها وارد شده كاهش دهند. اگر بتوانيم به مردم افغانستان كمك كنيم زنبورداري ياد گرفته و به كشور خود بازگردند، به ايران كمك شده است.
‌دنياي بدون زنبورعسل را چگونه توصيف مي‌كنيد؟
بدون زنبورعسل، جهاني نخواهد بود.

شرق: اسلووني كشوري در جنوب اروپاي مركزي، دنبال توسعه تجارت خود با ايران است؛ اما مهم‌ترين مانع بر سر راه توسعه اين روابط، مبادلات مالي بين دو كشور است. كشورهاي اروپايي بعد از خروج يك‌جانبه آمريكا از برجام، تلاش كردند با تعريف‌كردن يك كانال مالي به نام اينستكس، زمينه مبادلات تجاري را در زمينه غذا و دارو بين ايران و اتحاديه اروپا فراهم كنند. كشور اسلووني هم كه چندي است تعاملات تجاري خود با ايران را توسعه داده، قصد دارد از اين كانال مالي براي تعاملات خود استفاده كند. كريستينا رادي، سفير اسلووني در ايران، در گفت‌وگو با «شرق» احتمال مي‌دهد تا دو ماه ديگر اين كانال مالي كار خود را آغاز كند. او كه در كشور زنبوردارها زندگي مي‌كند، معتقد است زنبورداري راهي براي توسعه تعاملات با ايران را پيش‌روي دو كشور قرار مي‌دهد. به اعتقاد سفير اسلووني، آموزش زنبورداري به زنان افغانستان سبب خواهد شد نرخ مهاجرت مردم اين كشور به ايران كاهش يافته و حتي مهاجرت معكوس رخ دهد و هزينه‌هاي ما براي نگهداري مهاجران كشور همسايه از طريق توسعه زنبورداري كاهش يابد. مشروح گفت‌وگو با كريستينا رادي، سفير اسلووني در ايران، در ادامه مي‌آيد.
‌آيا اسلووني براي تعاملات مالي و انتقال پول با ايران از كانال اينستكس استفاده خواهد كرد؟ به‌جز دارو و مواد غذايي براي ساير تعاملات تجاري امكان استفاده از كانال مالي اتحاديه اروپا وجود دارد؟

فعلا اينستكس اصلا فعال نيست. احتمالا تا دو ماه ديگر آغاز به كار خواهد كرد. اولين معاملات مالي كه صورت مي‌گيرد، در زمينه دارو و كالاهاي اساسي براي ايران و به صورت بالعكس براي ديگر كشورهاست؛ اما هنوز اين كانال مالي كار نمي‌كند.
‌در ديدار مقامات ايران و اسلووني قرار بود شعب بانكي‌ای از سوی شركت‌هاي اسلووني در ايران ايجاد شود، اين برنامه امكان عملياتي‌شدن دارد؟
همه ما آرزو داريم روزی اين اتفاق بیفتد.
‌اين اتفاق رخ خواهد داد؟
هيچ‌كس نمي‌داند.
‌حجم مبادلات تجاري بين ايران و اسلووني بعد از تحريم‌هاي جديد آمريكا كاهش پيدا كرده است. اين امكان وجود دارد كه ما به حجم مبادلات سابق بازگرديم؟ كاهش حجم مبادلات، ناشي از سياست‌هاي تنبيهي آمريكاست؟
من به اين قضيه مثبت نگاه مي‌كنم و مبادلات تجاري ما در حال رشد است؛ درست است كه بر اثر تحريم‌ها به‌سختي افتاده است، ولي شركاي تجاري ما دارند راه‌هاي معامله را پيدا مي‌كنند. آمار نشان مي‌دهد كه معاملات تجاري در سطحی بالاست. برای مثال سال گذشته معاملات تجاری بالای 20 درصد بود. 20 مي‌ روز جهاني زنبور بود و من به خاطر همين دوست دارم روي اين موضوع تمركز كرده و درباره اهميت زنبور صحبت كنيم.
‌چرا اسلووني تلاش كرد 20 مي ‌را به‌عنوان روز جهاني زنبور در تقويم سازمان ملل ثبت كند. چرا به اين موضوع تا اين حد اهميت داده و در راستاي آن تلاش مي‌كند؟
به خاطر اينكه ما یک ملت زنبوردار هستيم. از هر هزار نفر، چهار نفر زنبوردار هستند، به این دلیل و اینکه بقای زنبورها در خطر است، کشور اسلوونی این چالش را پذیرفت. زنبور و ساير گرده‌افشانان در تنوع زيستي، حفظ محيط زيست جهاني و امنيت غذايي اهميت بسياری دارند. هر چهار قاشق غذا در دنيا، یک قاشق بر اثر كار زنبورها و ساير گرده‌افشان‌هاست. زنبور نباشد، غذا نيست. اين يك مشكل جهاني است و فقط مشكل اسلووني نيست؛ اما ما حامي زنبورها هستيم.
‌کشور اسلوونی در زمینه انرژی و مدیریت آب چه پروژه‌هایی دارد؟
ما به‌طور جدي در اين زمينه با دو كشور اروپايي كار مي‌كنيم؛ اتريش و آلمان جزء شركاي ما هستند. اين برنامه ابتكار عملي از طرف سه شركت بزرگ در اين كشورها بود. ما رهبري اين كار را بر عهده داريم و پروژه‌ها را ارائه مي‌دهيم. پروژه‌هاي ما مربوط به محيط زيست و آب است و مي‌دانيم كه تحت تأثير تحريم‌ها قرار گرفته است؛ اما سعي مي‌كنيم اين پروژه‌ها را خيلي زود انجام دهيم. من اين مسئله را خيلي مثبت مي‌بينم. قبلا هم از سال 2009 تا 2013 ايران بوده‌ام. تمام بالا و پايين‌ها را مي‌شناسم، ولي بازهم مثبت به اين قضيه نگاه مي‌كنم و تمام تلاش خود را خواهم كرد.
‌حجم توليد عسل در اسلووني چقدر است؟
ما فقط دو ميليون نفر جمعيت داريم. اینکه چه میزان عسل تولید می‌کنیم، مهم نیست بلکه کیفیت آن اهمیت دارد؛ اما این تولید برای نیازهای ما کافی نیست و مجبوریم از سایر کشورها عسل وارد کنیم. ولي اسلووني در دانش زنبورداري بسيار قوي است. بسيار مراقب هستيم كه از حشره‌كش‌ها استفاده نكنيم. ايران رتبه سوم در زمينه توليد عسل را دارد و شريك خوبي براي اسلووني است. كاري كه ما مي‌خواهيم با ايران انجام دهيم، همكاري در بهبود روش‌هاي زنبورداري و ارتقاي كيفيت و تکنولوژی در زمینه زنبورداري است. اسلووني يك آكادمي زنبورداري بين‌المللي تأسيس كرد كه به زنبورداران سراسر دنيا اين امكان را مي‌دهد تا در اين مركز دور هم جمع شوند و تجربيات خود را در اختيار هم قرار دهند. اميدوارم كه از ايران هم بتوانيم زنبورداران را براي شركت در دوره‌هاي خود جذب كنيم.
‌اشاره كرديد كه دوست داريد زنبورداران ايران را براي دوره‌هاي آموزشي كشور اسلووني جذب كنيد. نحوه همكاري براي مشاركت زنبورداران در اين دوره‌هاي آموزشي چگونه است؟
همكاري در زمينه زنبورداري شروع خوبي براي همكاري در ساير زمينه‌هاست. اگر در زمينه زنبورداري بخواهيم با هم همكاري كنيم، براي تجارت بين دو كشور خيلي خوب است. اما زمينه‌هاي همكاري ما فقط مربوط به زنبور نيست. هرچند اسلووني به دليل زنبور كارنوليا شهرت دارد اما صادرات عسل مي‌تواند يك بخش از روابط تجاري ايران و اسلوواني باشد. تجار كار خود را مي‌كنند. شركت در دوره‌هاي آموزشي ما بستگی به دانش كسي دارد كه مي‌خواهد در اين دوره‌ها شركت كند و نحوه همكاري قابل بررسي است. براي كساني كه در دوره‌هاي آموزشي اسلووني شركت مي‌كنند، يك‌سري سخنراني‌ها و بازديدها طراحي شده است. آنها مي‌توانند از دانش زنبورداران و استادان در زمينه زنبورداري استفاده كنند. جنبه ديگر همكاري، مي‌تواند در زمينه‌هاي علمي باشد كه مربوط به موقعيت تجاري است.
‌مشكلي كه زنبورداران در ايران دارند، بيماري فروپاشي كندوهاي زنبورعسل است. مدت‌هاست در اين زمينه مطالعاتي انجام می‌شود اما به نتيجه نرسيده است. اسلووني مي‌تواند در این زمینه به ايران كمك كند؟
ما هفته پيش اعلام كرديم انجمن زنبورداران و دولت اسلووني به فكر اين است كه چگونه مي‌تواند به شكل جامع به زنبورداران ايراني كمك كند. در راستاي خسارات حاصل از سیل‌هایی که امسال در سراسر ایران آمد و به دلیل اینکه ده‌ها هزار کندوی عسل ایرانی آسیب دیدند، اسلوونی می‌خواهد ملكه زنبورعسل و خانواده‌های زنبورعسل را به مناطقي كه بيشترين آسيب را بر اثر سیل‌ها ديده‌اند، اهدا کند. شركاي ما در ايران سعي مي‌كنند ببينند چه مداركي براي واردكردن این زنبورها به ايران لازم است. من اين پيشنهاد را يك هفته پيش داده بودم. در وزارت جهاد كشاورزي نيز اين مسئله را دوباره مطرح كردم و آنها از پيشنهاد من استقبال كردند.
‌خاورميانه و شمال آفريقا با مسئله ريزگردها روبه‌رو است. اين پديده روي تداوم و بقاي نسل زنبورعسل در اين منطقه تأثير مي‌گذارد. آيا مطالعه‌اي در‌اين‌باره در اسلووني انجام شده است و راهكاري براي مقابله با شرايط بداقليمي كه گردوغبار ناشي از آن است، وجود دارد؟
ما در اين زمينه بررسي‌هاي زيادي در دست انجام داريم. دانش خوبي در زمينه بهداشت داريم كه آن را در اختيار ايران مي‌گذاريم. ماه آينده دو متخصص در زمینه سلامت زنبورعسل برای سخنرانی در زمينه سلامت زنبور و امراضي كه ممكن است به زنبور حمله كند، به تهران خواهند آمد. سال دیگر دکتر پیتر کوزموس، رئیس فدراسیون بین‌المللی انجمن زنبورداران، آپیموندیا، به مناسبت کنگره بین‌المللی و ملی زنبورداری در کرج، روزهای 22 و 23 ژانویه (2 و 3 بهمن) به ایران سفر خواهند کرد.
‌در زمينه اصلاح نژاد زنبورعسل، اسلووني چه كمكي مي‌تواند به ايران بكند؟ نژادهاي موجود در اسلووني جزء نژادهاي تجاري دنياست؟
اين يك كار مشترك است. اين‌گونه نيست كه ما فقط دانش خود را در اختيار ايران بگذاريم. كاري است كه بايد محققان ايران و اسلووني با هم انجام دهند؛ چون ايران هم در زمينه عسل پيشينه طولاني داشته و هم خيلي قوي است. ما به زنبورعسل كارنولياي خود افتخار مي‌كنيم اما اين يك كار مشترك است كه بايد با هم انجام دهيم. در وزارت جهاد كشاورزي استادي از دانشگاه تهران بود كه من به سخنان او گوش دادم و سخنان او خيلي خوب بود. بازهم مي‌گويم كارنوليا بهترين زنبور است زيرا سخت‌كوش و آرام است. مؤثر و قوي است و بيماري به راحتي سراغ آن نمي‌آيد زيرا مقاوم است. در شرايط متفاوت جوي و شرايط سخت دوام مي‌آورد. يك پروژه موفق در بنگلادش براي كمك به آنها در زمينه زنبورداري اجرا كرديم. هدف امسال اسلووني توانمندسازي زنان در زمينه زنبورداري است. ما در اين زمینه كوشش زيادی مي‌كنيم زيرا فكر مي‌كنيم زنان مي‌توانند زنبورداران خوبي باشند ولي در خانه هستند. فكر مي‌كنيم آنها هم مي‌توانند موفق باشند. ما يك برنامه داريم كه يك‌سري كارگاه آموزشي در زمينه زنبورداري در سفارت اسلووني با شركاي خود از سازمان ملل برگزار كنيم تا به دختران پناهنده افغان ياد بدهيم كه بتوانند از خودشان مراقبت كنند. اين روش ممكن است به ايران كمك كند كه باري را كه سال‌هاست به دليل نگه‌داشتن پناهندگان افغان به آنها وارد شده كاهش دهند. اگر بتوانيم به مردم افغانستان كمك كنيم زنبورداري ياد گرفته و به كشور خود بازگردند، به ايران كمك شده است.
‌دنياي بدون زنبورعسل را چگونه توصيف مي‌كنيد؟
بدون زنبورعسل، جهاني نخواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.