گفتوگوی بینرشتهای برای گذر از بحران
زهرا کریمی*
کشورهای مختلف جهان دورههای بحرانی بسیاری را پشت سر گذاشتهاند که گاه بسیار پیچیدهتر و دشوارتر از مشکلاتی بوده که ایران با آن مواجه است؛ برای نمونه چین در دهه 1970، بعد از فاجعه اقتصادی برنامه «جهش بزرگ رو به جلو» و فاجعه سیاسی «انقلاب فرهنگی»، کشوری عمیقا بیثبات و بحرانزده بود یا سنگاپور و تایوان در دهه 1960 کشورهایی فقیر و عقبمانده بودند. برخی از کشورها با موفقیت دوران سخت را پشت سر گذاشتهاند و برخی دیگر مدتهای طولانی هزینههای سنگینی را متحمل شدهاند. بسیاری از کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا پس از بهار عربی نمونههای ناموفقی از کنترل بحران به دست میدهند. پژوهشهای علمی در عرصههای گوناگون علوم اقتصادی، سیاسی، جامعهشناسی، روانشناسی، مدیریت و... گنجینههای ارزشمندی هستند که تجارب کشورهای مختلف جهان را بررسی کرده و در تلاش برای یافتن قانونمندیهای حاکم بر روابط انسانیاند. ایران قطعا نیازمند آگاهی از تجارب ناموفق و موفقیتآمیز دیگر کشورها است تا در برخورد با دشواریها از آنها درس بگیرد. مرکز تجمع این اطلاعات در دانشگاهها، دانشکدهها و گروههای آموزشی و پژوهشی است، اما استادان در رشتههای مختلف عموما مانند جزیرههای از هم جدا افتادهای هستند که ارتباطی خلاق و علمی میانشان برقرار نیست و برای طرح مشکلات اجتماعی و یافتن راهکارهای مناسب برمبنای تجارب جهانی گرایش چندانی وجود ندارد. در حوزه حکمرانی نیز به ایجاد رابطه با دانشگاهها تمایل چندانی نشان داده نمیشود. قوانین و مقررات مربوط به ارتقای رتبه استادان نیز انگیزهای برای دنبالکردن مسائل واقعی کشور ایجاد نمیکند. نتیجه آنکه گاهبهگاه پیشنهادهایی از سوی استادان و کارشناسان دلسوز ارائه میشود که صرفا بخشهایی از مشکل را در نظر گرفتهاند و پیشنهادهای ارائهشده از سوی آنها در بسیاری موارد با واقعیتهای درهمتنیده اقتصادی- اجتماعی ناسازگار است؛ برای مثال گروهی از کارشناسان اقتصادی بر ضرورت کوپنیشدن کالاهای اساسی، یا دونرخیکردن و سهمیهبندیشدن بنزین تأکید دارند...
کشورهای مختلف جهان دورههای بحرانی بسیاری را پشت سر گذاشتهاند که گاه بسیار پیچیدهتر و دشوارتر از مشکلاتی بوده که ایران با آن مواجه است؛ برای نمونه چین در دهه 1970، بعد از فاجعه اقتصادی برنامه «جهش بزرگ رو به جلو» و فاجعه سیاسی «انقلاب فرهنگی»، کشوری عمیقا بیثبات و بحرانزده بود یا سنگاپور و تایوان در دهه 1960 کشورهایی فقیر و عقبمانده بودند. برخی از کشورها با موفقیت دوران سخت را پشت سر گذاشتهاند و برخی دیگر مدتهای طولانی هزینههای سنگینی را متحمل شدهاند. بسیاری از کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا پس از بهار عربی نمونههای ناموفقی از کنترل بحران به دست میدهند. پژوهشهای علمی در عرصههای گوناگون علوم اقتصادی، سیاسی، جامعهشناسی، روانشناسی، مدیریت و... گنجینههای ارزشمندی هستند که تجارب کشورهای مختلف جهان را بررسی کرده و در تلاش برای یافتن قانونمندیهای حاکم بر روابط انسانیاند. ایران قطعا نیازمند آگاهی از تجارب ناموفق و موفقیتآمیز دیگر کشورها است تا در برخورد با دشواریها از آنها درس بگیرد. مرکز تجمع این اطلاعات در دانشگاهها، دانشکدهها و گروههای آموزشی و پژوهشی است، اما استادان در رشتههای مختلف عموما مانند جزیرههای از هم جدا افتادهای هستند که ارتباطی خلاق و علمی میانشان برقرار نیست و برای طرح مشکلات اجتماعی و یافتن راهکارهای مناسب برمبنای تجارب جهانی گرایش چندانی وجود ندارد. در حوزه حکمرانی نیز به ایجاد رابطه با دانشگاهها تمایل چندانی نشان داده نمیشود. قوانین و مقررات مربوط به ارتقای رتبه استادان نیز انگیزهای برای دنبالکردن مسائل واقعی کشور ایجاد نمیکند. نتیجه آنکه گاهبهگاه پیشنهادهایی از سوی استادان و کارشناسان دلسوز ارائه میشود که صرفا بخشهایی از مشکل را در نظر گرفتهاند و پیشنهادهای ارائهشده از سوی آنها در بسیاری موارد با واقعیتهای درهمتنیده اقتصادی- اجتماعی ناسازگار است؛ برای مثال گروهی از کارشناسان اقتصادی بر ضرورت کوپنیشدن کالاهای اساسی، یا دونرخیکردن و سهمیهبندیشدن بنزین تأکید دارند...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.