|

دست‌های کوتاه سینمای ایران

گروه هنر: «هفتادودومین فستیوال کن» امسال هیچ فیلمی از سینمای ایران را در جدول برنامه‌های خود قرار نداده است! خیلی‌ها از حضور پررنگ سینمای ایران در دوره پیشین این جشنواره خشنود بودند، اما اگر مشاهده واقع‌بینانه‌ای به «دوره قبل جشنواره کن» داشته باشیم، «اصغر فرهادی» نماینده سینمای ایران نبود، بلکه با فیلم اسپانیایی «همه می‌دانند» در اين جشنواره حضور داشت، حتی نمایش غیرمنتظره فیلمی از «جعفر پناهی» که آثار او هیچ‌گاه در ایران روی پرده نرفته‌اند، نشان‌دهنده حضور پررنگ سینمای ایران در جشنواره کن نبود، بلکه نشان‌دهنده حضور فیلم‌ساز مستقلی بود که حتی در کشور خود نمی‌تواند به راحتی فیلم بسازد! هم فیلم اصغر فرهادی و هم فیلم «سه‌رخ»، آخرین ساخته «جعفر پناهی»، به غیر از ایران در اکثر کشورهای جهان روی پرده رفته‌اند! تنها دو فیلم کوتاه «تاریکی»، ساخته «سعید جعفریان» و «مثل بچه آدم»، ساخته «آرین وزیردفتری» در بخش «نخل فیلم کوتاه» و «سینه‌فونداسیون» نمایندگان رسمی سینمای ایران در «هفتادویکمین فستیوال کن» بودند که هر دو فیلم ذکرشده در ایران نمایش داده شدند! «علی عباسی» نام یک فیلم‌ساز ایرانی‌الاصل است که سال پیش در بخش «نوعی نگاه جشنواره کن» با فیلم «مرز» که در ژانر «سینمای وحشت» بود همگان را تحت‌تأثیر قرار داد و برنده جایزه اصلی این بخش برای سینمای سوئد شد! به نظر می‌رسد فیلم‌سازان ایرانی که خارج از کشور زندگی می‌کنند در سال‌های اخیر پرتلاش و موفق در جشنواره‌های سینمایی ظاهر شده‌اند که می‌توان از دو پدیده نوظهور دیگر به نام‌های «علیرضا خاتمی» و «بابک انوری» نام برد که گاه آثار آنها از سوی کشورهایی که در آن اقامت دارند به‌عنوان نمایندگان اسکار انتخاب شده‌اند! حتی فیلم‌سازان جاافتاده و شهیر ایرانی در سال‌های اخیر مشتاق تهیه فیلم‌هایشان در خارج از ایران هستند و به همین بهانه گاه زندگی در غربت را به زندگی در زادگاهشان ترجیح می‌دهند!
اما این پرسش به وجود می‌آید که چرا در این دوره جشنواره هیچ فیلمی از سینمای ایران پذیرفته نشد؟
با کمی تعمق می‌توان یکی از دلایل مهم افول سینمای ایران در سال‌های اخیر را شرایط بحرانی و اقتصادی جامعه دانست! فیلم‌های پرفروشی که در سال‌های اخیر روی پرده رفته‌اند نشان‌دهنده همین هراس و عدم بازگشت سرمایه برای فیلم‌های هنری است! بخش عمده‌ای از این فیلم‌های به ظاهر کمدی برای جذابیت بصری و رفع مشکلات ممیزی، خارج از ایران فیلم‌برداری شده‌اند و از رنگ‌ولعاب خوبی برای خنداندن مخاطب برخوردارند! اما هدف این فیلم‌ها پرکردن سینمای تجاری و خالی‌شدن جیب سینماگران هنری است و اغلب این آثار چیزی برای اندیشیدن و تربیت مخاطب با خود به همراه ندارند! درواقع شرایط نابسامان اقتصادی، سرمایه‌گذاران و حتی تهیه‌کنندگان سینمای هنری ایران را برای جذب مخاطب به سوی این کمدی‌های بی‌دروپیکر سوق داده و ثمره این تصمیمات نابخردانه موجب خانه‌نشین‌شدن خیل عظیمی از هنرمندان توانایی است که با این نوع سینما، همسو نیستند؛ درآمدزایی این سینما منجر به کم‌دیده‌شدن و فلج‌شدن سینمای اندیشه شده، زیرا دولت سوبسیدی برای حمایت از فیلم‌سازان هنری در نظر ندارد و اکران محدود فیلم‌های تجربی، توأم با بازگشت سرمایه برای تولیدکنندگان آنها نیست که همین مسائل نوک پیکان را به سوی فیلم‌هایی برده که به بهانه شادکردن مردم در حال تخریب سینمای هنری هستند و به همین خاطر تولید این آثار نسبت به قبل کمتر شده و همین بحران، مدیران جشنواره‌های بزرگی مانند کن، ونیز و لوکارنو را برای کشف پدیده‌های نوظهور سینمای ایران ترغیب نخواهد کرد و ماحصل آن غیبت سینمای تأثیرگذار ایران در یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای سینمایی روز جهان است! سینمای ایران که سال‌ها سردمدار جشنواره‌های بزرگ هنری مانند کن بوده و حتی«طعم شیرین این رطب» را با فیلم «طعم گیلاس»، ساخته مرحوم «عباس کیارستمی» چشیده، این روزها در حال ازدست‌دادن قابلیت‌های هنری پیشین خویش است؛ به نظر می‌رسد با برنامه‌ریزی‌های هدفمندی که منجر به تخریب سینمای اندیشه در ایران شده، دیگر دست‌های کوتاه سینمای ایران به نخل‌های قدکشیده کن نخواهد رسید! شاید این مصرع از غزلیات حافظ مصداق خوبی برای این روزهای سینمای ایران باشد: «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل»!
گروه هنر: «هفتادودومین فستیوال کن» امسال هیچ فیلمی از سینمای ایران را در جدول برنامه‌های خود قرار نداده است! خیلی‌ها از حضور پررنگ سینمای ایران در دوره پیشین این جشنواره خشنود بودند، اما اگر مشاهده واقع‌بینانه‌ای به «دوره قبل جشنواره کن» داشته باشیم، «اصغر فرهادی» نماینده سینمای ایران نبود، بلکه با فیلم اسپانیایی «همه می‌دانند» در اين جشنواره حضور داشت، حتی نمایش غیرمنتظره فیلمی از «جعفر پناهی» که آثار او هیچ‌گاه در ایران روی پرده نرفته‌اند، نشان‌دهنده حضور پررنگ سینمای ایران در جشنواره کن نبود، بلکه نشان‌دهنده حضور فیلم‌ساز مستقلی بود که حتی در کشور خود نمی‌تواند به راحتی فیلم بسازد! هم فیلم اصغر فرهادی و هم فیلم «سه‌رخ»، آخرین ساخته «جعفر پناهی»، به غیر از ایران در اکثر کشورهای جهان روی پرده رفته‌اند! تنها دو فیلم کوتاه «تاریکی»، ساخته «سعید جعفریان» و «مثل بچه آدم»، ساخته «آرین وزیردفتری» در بخش «نخل فیلم کوتاه» و «سینه‌فونداسیون» نمایندگان رسمی سینمای ایران در «هفتادویکمین فستیوال کن» بودند که هر دو فیلم ذکرشده در ایران نمایش داده شدند! «علی عباسی» نام یک فیلم‌ساز ایرانی‌الاصل است که سال پیش در بخش «نوعی نگاه جشنواره کن» با فیلم «مرز» که در ژانر «سینمای وحشت» بود همگان را تحت‌تأثیر قرار داد و برنده جایزه اصلی این بخش برای سینمای سوئد شد! به نظر می‌رسد فیلم‌سازان ایرانی که خارج از کشور زندگی می‌کنند در سال‌های اخیر پرتلاش و موفق در جشنواره‌های سینمایی ظاهر شده‌اند که می‌توان از دو پدیده نوظهور دیگر به نام‌های «علیرضا خاتمی» و «بابک انوری» نام برد که گاه آثار آنها از سوی کشورهایی که در آن اقامت دارند به‌عنوان نمایندگان اسکار انتخاب شده‌اند! حتی فیلم‌سازان جاافتاده و شهیر ایرانی در سال‌های اخیر مشتاق تهیه فیلم‌هایشان در خارج از ایران هستند و به همین بهانه گاه زندگی در غربت را به زندگی در زادگاهشان ترجیح می‌دهند!
اما این پرسش به وجود می‌آید که چرا در این دوره جشنواره هیچ فیلمی از سینمای ایران پذیرفته نشد؟
با کمی تعمق می‌توان یکی از دلایل مهم افول سینمای ایران در سال‌های اخیر را شرایط بحرانی و اقتصادی جامعه دانست! فیلم‌های پرفروشی که در سال‌های اخیر روی پرده رفته‌اند نشان‌دهنده همین هراس و عدم بازگشت سرمایه برای فیلم‌های هنری است! بخش عمده‌ای از این فیلم‌های به ظاهر کمدی برای جذابیت بصری و رفع مشکلات ممیزی، خارج از ایران فیلم‌برداری شده‌اند و از رنگ‌ولعاب خوبی برای خنداندن مخاطب برخوردارند! اما هدف این فیلم‌ها پرکردن سینمای تجاری و خالی‌شدن جیب سینماگران هنری است و اغلب این آثار چیزی برای اندیشیدن و تربیت مخاطب با خود به همراه ندارند! درواقع شرایط نابسامان اقتصادی، سرمایه‌گذاران و حتی تهیه‌کنندگان سینمای هنری ایران را برای جذب مخاطب به سوی این کمدی‌های بی‌دروپیکر سوق داده و ثمره این تصمیمات نابخردانه موجب خانه‌نشین‌شدن خیل عظیمی از هنرمندان توانایی است که با این نوع سینما، همسو نیستند؛ درآمدزایی این سینما منجر به کم‌دیده‌شدن و فلج‌شدن سینمای اندیشه شده، زیرا دولت سوبسیدی برای حمایت از فیلم‌سازان هنری در نظر ندارد و اکران محدود فیلم‌های تجربی، توأم با بازگشت سرمایه برای تولیدکنندگان آنها نیست که همین مسائل نوک پیکان را به سوی فیلم‌هایی برده که به بهانه شادکردن مردم در حال تخریب سینمای هنری هستند و به همین خاطر تولید این آثار نسبت به قبل کمتر شده و همین بحران، مدیران جشنواره‌های بزرگی مانند کن، ونیز و لوکارنو را برای کشف پدیده‌های نوظهور سینمای ایران ترغیب نخواهد کرد و ماحصل آن غیبت سینمای تأثیرگذار ایران در یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای سینمایی روز جهان است! سینمای ایران که سال‌ها سردمدار جشنواره‌های بزرگ هنری مانند کن بوده و حتی«طعم شیرین این رطب» را با فیلم «طعم گیلاس»، ساخته مرحوم «عباس کیارستمی» چشیده، این روزها در حال ازدست‌دادن قابلیت‌های هنری پیشین خویش است؛ به نظر می‌رسد با برنامه‌ریزی‌های هدفمندی که منجر به تخریب سینمای اندیشه در ایران شده، دیگر دست‌های کوتاه سینمای ایران به نخل‌های قدکشیده کن نخواهد رسید! شاید این مصرع از غزلیات حافظ مصداق خوبی برای این روزهای سینمای ایران باشد: «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل»!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.