تنش ميان آمريكا و ايران، اختلاف ميان بولتون و پمپئو را نمايانتر كرد
اختلاف در «محور وفاداران»
اولين دوره رياستجمهوري دونالد ترامپ به پايان نرسيده اما ظاهرا بايد در انتظار دومين سري تغييرات در مهمترين سمتهاي مرتبط با سياست خارجي دولت او باشيم. شايد اگر اينبار «محور بالغان» در کنار ترامپ حضور داشتند، رئيسجمهور آمريكا نيازي نميديد تا دوباره به فکر تغيير مشاور امنيت ملي يا وزير خارجه خود يا هر دو باشد. حدود يک سال قبل جان بولتون و مايک پمپئو به جای هربرت مک مستر و رکس تيلرسون بهعنوان مشاور امنيت ملي کاخ سفيد و وزير خارجه وارد دولت ترامپ شدند. بولتون و پمپئو نسبت به اسلاف خود در برابر ترامپ، حداقل مقابل دوربينها مطيعتر و انعطافپذيرتر بودند و همان ابتدا لقب «محور وفاداران» به آنها داده شد؛ اما اکنون ترامپ بيش از آنکه به وفاداران نياز داشته باشد، ميخواهد افرادي در کنارش باشند تا با سياستها و تصميمهاي او همراهي کنند و تنش در داخل دولت را به حداقل برسانند.
رئيسجمهور آمريكا در حالي ميخواهد سياستها و رويکردهاي متفاوتي را در قبال کرهشمالي، ايران، سوريه و نيز تجارت با چين در پيش بگيرد که در گام اول بايد در ارتباط با اين اقدامات با بولتون، مشاور امنيت ملي خود و نيز مايك پمپئو وزير خارجهاش بجنگد. نکته کليدي براي درک تنشي که ميان ترامپ و اين دو مهره کليدي دولتش ايجاد شده، در رابطه بولتون و پمپئو است. اغلب ناظران ميگويند جان بولتون و مايک پمپئو دو نيمه سيبي هستند که با اعمال فشار بر ترامپ، ديدگاه افراطي مورد نظر خود در سياست خارجي را به او القا ميکنند. حتي برخي با اشاره به حضور بولتون و پمپئو عنوان «کابينه جنگ» را براي کابينه ترامپ برگزيدهاند؛ اما اگر نگاهي دقيقتر به تحولات اخير در حوزه سياست خارجي آمريكا بيندازيم، درمييابيم که اين دو چهره بيش از آنکه همفکر باشند، رقيب هم هستند.
وفاداري پمپئو
در هفتههاي اخير با بالاگرفتن تنش ميان ايالات متحده و ايران، اختلاف نظر ميان بولتون و پمپئو، نمايانتر از هر زمان ديگری شده است. مقامهاي نزديک به کاخ سفيد ميگويند مايک پمپئو و برايان هوک، نماينده ويژه آمريكا در امور ايران بارها تأکيد کردهاند که هدف واشنگتن براي افزايش فشار بر ايران، متقاعدکردن تهران براي مذاکره مجدد است؛ اما جان بولتون به چيزي کمتر از درگيري نظامي و تغيير حکومت ايران راضي نميشود. بولتون اعتقاد دارد ايران در برابر حمله نظامي ايالات متحده حتي اگر مختصر باشد، نميتواند مقاومت کند و به پيروزي برسد؛ اما اگر دو کشور دوباره مذاکره کنند، ايران خواستههاي خود را ميتواند به طرف مقابل تحميل کند. مغايرت خواسته بولتون با تصميم ترامپ فقط درباره ايران نمايان نشد. در ماههاي گذشته و پس از آنکه ترامپ تصميم به خروج فوري نظاميان آمريكايي از سوريه گرفت، بولتون مخالف سرسخت چنين تصميمي بود و در نهايت هم موفق شد تا حدي بر تصميم رئيسجمهور آمريكا تأثير بگذارد و مانع خروج فوري نظاميان آمريكايي از سوريه شود.در حدود 14 ماهي که از حضور پمپئوي 55ساله در وزارت خارجه آمريكا ميگذرد، اين سناتور سابق کانزاس نشان
داده وفاداري و همراهي بيشتري در مقايسه با بولتون با ترامپ دارد؛ اما بولتون 70ساله نزديک به دو دهه در ردههاي بالاي سياسي آمريكا حضور داشته که درخورتوجهترين آن به دولت بوش پسر بازميگردد که بهعنوان نماينده دائم آمريكا در سازمان ملل فعاليت ميکرد و يکي از حاميان حمله نظامي آمريكا به عراق بود.
در روزهاي اخير و پس از آنکه گزارشهايي در رسانهها مبني بر بروز اختلاف در تيم سياست خارجي آمريكا بر سر رويکرد واشنگتن در قبال تهران منتشر شد، ترامپ بلافاصله براي جلوگيري از ايجاد تنش بيشتر در دولت خود با تکذيب اين گزارشها اعلام کرد که تمام توصيهها و مشورتها درباره ايران را ميشنود و در نهايت تصميم اصلي را میگیرد. بااينحال رويکرد افراطي بولتون در قبال ايران بهروشني با ابراز تمايل ترامپ و پمپئو براي مذاکره با رهبران اين کشور در تضاد است.
تکروي بولتون
موضوع تحريم نفتي ايران هم ديگر موردي بود که وزارت خارجه ايالات متحده و مشاور امنيت ملي کاخ سفيد بر سر آن اختلافنظر اساسي داشتند. برايان هوک که منصوب مايک پمپئو در وزارت خارجه آمريكاست، بهروشني گفته بود واشنگتن قصد دارد معافيت هشت کشور از تحريم نفتي ايران را تمديد کند؛ اما نفوذ بالاي بولتون در کاخ سفيد و بازي منفعلانه هوک باعث شد ترامپ خواسته بولتون را که لغو معافيت نفتي اين کشورها بود، تأييد کند.
تجربه بيشتر بولتون در ردههاي مختلف دولتي در مقايسه با پمپئو باعث شده نفوذ مشاور امنيت ملي تندروي ترامپ بيش از وزير خارجهاش باشد. يکي از مقامهاي وزارت خارجه آمريكا به پوليتيکو ميگويد: «جان بولتون برخلاف هربرت مک مستر، مشاور امنيت ملي سابق کاخ سفيد، فردي نيست که اعتقاد چنداني به همکاري و تعامل داشته باشد. او علاقهمند است تصميمهاي خود را بهصورت انفرادي و بدون مشاوره با ديگران بگیرد. بولتون تجربهاش را برگ برنده خود ميداند؛ اما پمپئو تمام تصميمها را با هماهنگي کاخ سفيد ميگيرد». به گفته اين مقام وزارت خارجه آمريكا که نامي از او برده نشده، «پمپئو بارها نزد ترامپ نسبت به توييتهاي جنجالي بولتون اعتراض کرده است. به اعتقاد وزير خارجه آمريكا، نميتوان سياست خارجي آمريكا را در توييتر تعيين کرد. اين اقدام علاوه بر جنجالآفريني ميتواند منافع واشنگتن را هم به خطر بيندازد».علاوه بر جنجالآفرينيهاي گاه و بيگاه در توييتر، يکی ديگر از تفاوتهاي بولتون با اسلافش را ميتوان در سفرهاي او مشاهده کرد. معمولا مشاوران امنيت ملي کاخ سفيد بهندرت به کشورهاي خارجي سفر ميکنند؛ اما بولتون براي اعمال فشار بر رقبا و دشمنان
ايالات متحده و مستحکمترکردن پيوندهاي ائتلاف با متحدان بارها به اسرائيل، ترکيه، روسيه و آمريكاي لاتين سفر کرده است.
مارک دوبوويتز يکي از چهرههاي سياسي نزديک به ترامپ که رابطه نزديکي هم با او و پمپئو دارد و درحالحاضر مديريت مؤسسه دفاع از دموکراسيها را بر عهده دارد، برخلاف اغلب رسانهها و کارشناسان اعتقاد دارد که اختلافنظر قابل توجهي ميان بولتون و پمپئو وجود ندارد و هرچه هست به تفاوت تاکتيکهاي آنها برميگردد. رويکردهاي متفاوتي که بولتون و پمپئو درباره ايران دارند، موضوع جدیدی نيست و در 40 سال گذشته از همه اين تاکتيکها استفاده شده است. بولتون و پمپئو هر دو معتقدند بايد فشارها بر ايران افزايش يابد؛ اما هرکدام روشها و تاکتيکهاي مورد نظر خود را براي آن اعمال فشار در نظر ميگيرند. ترديدي نيست که پمپئو و بولتون در سياستهاي واشنگتن در قبال ايران کاملا همراستا و هماهنگ هستند.
اولين دوره رياستجمهوري دونالد ترامپ به پايان نرسيده اما ظاهرا بايد در انتظار دومين سري تغييرات در مهمترين سمتهاي مرتبط با سياست خارجي دولت او باشيم. شايد اگر اينبار «محور بالغان» در کنار ترامپ حضور داشتند، رئيسجمهور آمريكا نيازي نميديد تا دوباره به فکر تغيير مشاور امنيت ملي يا وزير خارجه خود يا هر دو باشد. حدود يک سال قبل جان بولتون و مايک پمپئو به جای هربرت مک مستر و رکس تيلرسون بهعنوان مشاور امنيت ملي کاخ سفيد و وزير خارجه وارد دولت ترامپ شدند. بولتون و پمپئو نسبت به اسلاف خود در برابر ترامپ، حداقل مقابل دوربينها مطيعتر و انعطافپذيرتر بودند و همان ابتدا لقب «محور وفاداران» به آنها داده شد؛ اما اکنون ترامپ بيش از آنکه به وفاداران نياز داشته باشد، ميخواهد افرادي در کنارش باشند تا با سياستها و تصميمهاي او همراهي کنند و تنش در داخل دولت را به حداقل برسانند.
رئيسجمهور آمريكا در حالي ميخواهد سياستها و رويکردهاي متفاوتي را در قبال کرهشمالي، ايران، سوريه و نيز تجارت با چين در پيش بگيرد که در گام اول بايد در ارتباط با اين اقدامات با بولتون، مشاور امنيت ملي خود و نيز مايك پمپئو وزير خارجهاش بجنگد. نکته کليدي براي درک تنشي که ميان ترامپ و اين دو مهره کليدي دولتش ايجاد شده، در رابطه بولتون و پمپئو است. اغلب ناظران ميگويند جان بولتون و مايک پمپئو دو نيمه سيبي هستند که با اعمال فشار بر ترامپ، ديدگاه افراطي مورد نظر خود در سياست خارجي را به او القا ميکنند. حتي برخي با اشاره به حضور بولتون و پمپئو عنوان «کابينه جنگ» را براي کابينه ترامپ برگزيدهاند؛ اما اگر نگاهي دقيقتر به تحولات اخير در حوزه سياست خارجي آمريكا بيندازيم، درمييابيم که اين دو چهره بيش از آنکه همفکر باشند، رقيب هم هستند.
وفاداري پمپئو
در هفتههاي اخير با بالاگرفتن تنش ميان ايالات متحده و ايران، اختلاف نظر ميان بولتون و پمپئو، نمايانتر از هر زمان ديگری شده است. مقامهاي نزديک به کاخ سفيد ميگويند مايک پمپئو و برايان هوک، نماينده ويژه آمريكا در امور ايران بارها تأکيد کردهاند که هدف واشنگتن براي افزايش فشار بر ايران، متقاعدکردن تهران براي مذاکره مجدد است؛ اما جان بولتون به چيزي کمتر از درگيري نظامي و تغيير حکومت ايران راضي نميشود. بولتون اعتقاد دارد ايران در برابر حمله نظامي ايالات متحده حتي اگر مختصر باشد، نميتواند مقاومت کند و به پيروزي برسد؛ اما اگر دو کشور دوباره مذاکره کنند، ايران خواستههاي خود را ميتواند به طرف مقابل تحميل کند. مغايرت خواسته بولتون با تصميم ترامپ فقط درباره ايران نمايان نشد. در ماههاي گذشته و پس از آنکه ترامپ تصميم به خروج فوري نظاميان آمريكايي از سوريه گرفت، بولتون مخالف سرسخت چنين تصميمي بود و در نهايت هم موفق شد تا حدي بر تصميم رئيسجمهور آمريكا تأثير بگذارد و مانع خروج فوري نظاميان آمريكايي از سوريه شود.در حدود 14 ماهي که از حضور پمپئوي 55ساله در وزارت خارجه آمريكا ميگذرد، اين سناتور سابق کانزاس نشان
داده وفاداري و همراهي بيشتري در مقايسه با بولتون با ترامپ دارد؛ اما بولتون 70ساله نزديک به دو دهه در ردههاي بالاي سياسي آمريكا حضور داشته که درخورتوجهترين آن به دولت بوش پسر بازميگردد که بهعنوان نماينده دائم آمريكا در سازمان ملل فعاليت ميکرد و يکي از حاميان حمله نظامي آمريكا به عراق بود.
در روزهاي اخير و پس از آنکه گزارشهايي در رسانهها مبني بر بروز اختلاف در تيم سياست خارجي آمريكا بر سر رويکرد واشنگتن در قبال تهران منتشر شد، ترامپ بلافاصله براي جلوگيري از ايجاد تنش بيشتر در دولت خود با تکذيب اين گزارشها اعلام کرد که تمام توصيهها و مشورتها درباره ايران را ميشنود و در نهايت تصميم اصلي را میگیرد. بااينحال رويکرد افراطي بولتون در قبال ايران بهروشني با ابراز تمايل ترامپ و پمپئو براي مذاکره با رهبران اين کشور در تضاد است.
تکروي بولتون
موضوع تحريم نفتي ايران هم ديگر موردي بود که وزارت خارجه ايالات متحده و مشاور امنيت ملي کاخ سفيد بر سر آن اختلافنظر اساسي داشتند. برايان هوک که منصوب مايک پمپئو در وزارت خارجه آمريكاست، بهروشني گفته بود واشنگتن قصد دارد معافيت هشت کشور از تحريم نفتي ايران را تمديد کند؛ اما نفوذ بالاي بولتون در کاخ سفيد و بازي منفعلانه هوک باعث شد ترامپ خواسته بولتون را که لغو معافيت نفتي اين کشورها بود، تأييد کند.
تجربه بيشتر بولتون در ردههاي مختلف دولتي در مقايسه با پمپئو باعث شده نفوذ مشاور امنيت ملي تندروي ترامپ بيش از وزير خارجهاش باشد. يکي از مقامهاي وزارت خارجه آمريكا به پوليتيکو ميگويد: «جان بولتون برخلاف هربرت مک مستر، مشاور امنيت ملي سابق کاخ سفيد، فردي نيست که اعتقاد چنداني به همکاري و تعامل داشته باشد. او علاقهمند است تصميمهاي خود را بهصورت انفرادي و بدون مشاوره با ديگران بگیرد. بولتون تجربهاش را برگ برنده خود ميداند؛ اما پمپئو تمام تصميمها را با هماهنگي کاخ سفيد ميگيرد». به گفته اين مقام وزارت خارجه آمريكا که نامي از او برده نشده، «پمپئو بارها نزد ترامپ نسبت به توييتهاي جنجالي بولتون اعتراض کرده است. به اعتقاد وزير خارجه آمريكا، نميتوان سياست خارجي آمريكا را در توييتر تعيين کرد. اين اقدام علاوه بر جنجالآفريني ميتواند منافع واشنگتن را هم به خطر بيندازد».علاوه بر جنجالآفرينيهاي گاه و بيگاه در توييتر، يکی ديگر از تفاوتهاي بولتون با اسلافش را ميتوان در سفرهاي او مشاهده کرد. معمولا مشاوران امنيت ملي کاخ سفيد بهندرت به کشورهاي خارجي سفر ميکنند؛ اما بولتون براي اعمال فشار بر رقبا و دشمنان
ايالات متحده و مستحکمترکردن پيوندهاي ائتلاف با متحدان بارها به اسرائيل، ترکيه، روسيه و آمريكاي لاتين سفر کرده است.
مارک دوبوويتز يکي از چهرههاي سياسي نزديک به ترامپ که رابطه نزديکي هم با او و پمپئو دارد و درحالحاضر مديريت مؤسسه دفاع از دموکراسيها را بر عهده دارد، برخلاف اغلب رسانهها و کارشناسان اعتقاد دارد که اختلافنظر قابل توجهي ميان بولتون و پمپئو وجود ندارد و هرچه هست به تفاوت تاکتيکهاي آنها برميگردد. رويکردهاي متفاوتي که بولتون و پمپئو درباره ايران دارند، موضوع جدیدی نيست و در 40 سال گذشته از همه اين تاکتيکها استفاده شده است. بولتون و پمپئو هر دو معتقدند بايد فشارها بر ايران افزايش يابد؛ اما هرکدام روشها و تاکتيکهاي مورد نظر خود را براي آن اعمال فشار در نظر ميگيرند. ترديدي نيست که پمپئو و بولتون در سياستهاي واشنگتن در قبال ايران کاملا همراستا و هماهنگ هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.