|

4تصوير يك شاگرد از استاد خود

«فروغی» مرده است!

هومن اژدری

تصویر اول: بعد از انقلاب مدتی را به اجبار در زاهدان گذراند. می‌گفت پیش از انقلاب در زندان اوین یاد گرفته که چطور با نخ و میخ و چیزهایی مثل این، قاب‌های تزیینی درست کند. در زاهدان با این کار زندگی می‌گذراند، در بی‌پولی کامل! با این همه همان موقع که به تازگی استادی من را پذیرفته بود، می‌گفت: «بعد از انقلاب خیلی‌ها رفتند اما ما ماندیم، چرا که برای این مردم خوانده بودیم.» اگر کسی به او می‌گفت که چرا نمی‌رود؟ - همچنان که من بارها به او گفته بودم- پاسخ می‌داد: «اون طرف دو تا چیز برای یه خواننده داره؛ پول و شهرت و من به پوچی جفتش رسیدم!» تقریبا یک دهه بعد از این حرف‌ها بود که فوت کرد بی‌آنکه حتی بتواند یک آلبوم موسیقی در سال‌های پس از انقلاب منتشر کند.
تصویر دوم: تقریبا سال 74 بود که با فریدون فروغی آشنا شدم و برای آموزش گیتار و آواز، مرا به شاگردی پذیرفت. خانه‌ای داشت در فاصله بین «تیرانداز» و «رشید»، یک خانه ویلایی بود با چند درخت بلند در حیاطش که بعدها خرابش کردند. کلاس‌های شاگردانش را در همین خانه برگزار می‌کرد. همه هم می‌آمدند، از قشرهای مختلف. یک‌بار رفتم در خانه را باز کردم و دیدم یک مامور پلیس ایستاده. در جا خشکم زد. جوان بودم و آن سال‌ها موزیک به شکل الان مرسوم نبود. با ترس و لرز به فروغی گفتم که مامور آمده در خانه. گفت مامور نیست، شاگرد کلاس آوازم است! همه طرفدارش بودند، در کیش هم که کنسرت برگزار کرد، شبی نبود که محل اجرا در هتل حتی یک صندلی خالی هم داشته باشد. قبل از کیش هیچ‌گونه اجازه‌ای برای خواندن پیدا نکرد. کنسرت‌های کیش هم شاید به خاطر روابط قوی مسوولان هتل «آنا» بود. آن زمان کیش، منطقه آزاد به شمار می‌آمد و مسوولان هتل آنا که از کمپانی‌های قوی راهسازی بودند احتمالا توانسته بودند مسوولان را راضی کنند که این کنسرت‌ها برگزار شود.
تصویر سوم: فریدون فروغی جزو استثناهای موسیقی ایران بود، موج نو سینمای ایران بسیار و بسیار به او بدهکار است، فرهنگ روشنفکری به او مدیون است و پاکی و صداقتش در روزگار لذت‌جویی پیش از انقلاب، این سوال را مطرح می‌کند که چرا او در سال‌های بعد از انقلاب، این مجال را پیدا نکرد که بخواند، کنسرت برگزار کند و آهنگ‌هایش را به گوش مردم برساند. من هم جواب روشنی برای این سوالات ندارم. از 74 نه به‌عنوان یک شاگرد صرف و معمولی، بلکه بیشترین ساعت‌های روز را با او گذراندم و می‌توانم بگویم هنرمندی چون او کمتر یافت می‌شود. اما نمی‌گذاشتند که بخواند.
تصویر آخر: آخرین ملاقات ما در کنسرت کیش بود، گفت «دارم می‌روم تهران.» خوشحال بود. فکر می‌کرد که مجوز آلبومش صادر شده و سر از پا نمی‌شناخت. کم‌کم ارتباط ما کم شد و من همین‌طور منتظر آلبومش بودم تا اینکه یک هفته قبل از فوتش با او تماس گرفتم که از وضعیت کاستش باخبر شوم. خودش گوشی را برداشت، صدایش به‌شدت گرفته بود و معلوم بود بسیار بسیار غمگین است. گفتم آقای فروغی؟ گفت «فروغی دیگه نیست، مرده است!» یک هفته بعد خبردار شدم که فریدون فروغی برای همیشه از بین ما رفته است. من هیچ‌وقت نفهمیدم که او تکنیک‌های آوازی را آکادمیک و علمی آموخته یا نه، هیچ‌وقت به روشنی معلوم نشد که چرا نه در آن سیستم و نه پس از انقلاب به او روی خوش نشان ندادند اما یک واقعیت روشن است و آن اینکه فروغی یکی از بهترین‌های پاپ فاخر ایران بود. 40سال موسیقی کار کرده بود و حالا نمی‌گذاشتند حرفه و عشقش را ادامه دهد، آدمی مثل فروغی که زندگی‌اش موسیقی بود، قرار بود به جای این کار چه کاری انجام دهد؟ به من می‌گفت که از گام مینور خسته شده و دیگر نمی‌خواهد آهنگ‌های گذشته‌اش را تکرار کند. می‌خواست از امید بخواند و در آهنگ‌هایش این شور امید احساس شود اما این فرصت را پیدا نکرد.
تصویر اول: بعد از انقلاب مدتی را به اجبار در زاهدان گذراند. می‌گفت پیش از انقلاب در زندان اوین یاد گرفته که چطور با نخ و میخ و چیزهایی مثل این، قاب‌های تزیینی درست کند. در زاهدان با این کار زندگی می‌گذراند، در بی‌پولی کامل! با این همه همان موقع که به تازگی استادی من را پذیرفته بود، می‌گفت: «بعد از انقلاب خیلی‌ها رفتند اما ما ماندیم، چرا که برای این مردم خوانده بودیم.» اگر کسی به او می‌گفت که چرا نمی‌رود؟ - همچنان که من بارها به او گفته بودم- پاسخ می‌داد: «اون طرف دو تا چیز برای یه خواننده داره؛ پول و شهرت و من به پوچی جفتش رسیدم!» تقریبا یک دهه بعد از این حرف‌ها بود که فوت کرد بی‌آنکه حتی بتواند یک آلبوم موسیقی در سال‌های پس از انقلاب منتشر کند.
تصویر دوم: تقریبا سال 74 بود که با فریدون فروغی آشنا شدم و برای آموزش گیتار و آواز، مرا به شاگردی پذیرفت. خانه‌ای داشت در فاصله بین «تیرانداز» و «رشید»، یک خانه ویلایی بود با چند درخت بلند در حیاطش که بعدها خرابش کردند. کلاس‌های شاگردانش را در همین خانه برگزار می‌کرد. همه هم می‌آمدند، از قشرهای مختلف. یک‌بار رفتم در خانه را باز کردم و دیدم یک مامور پلیس ایستاده. در جا خشکم زد. جوان بودم و آن سال‌ها موزیک به شکل الان مرسوم نبود. با ترس و لرز به فروغی گفتم که مامور آمده در خانه. گفت مامور نیست، شاگرد کلاس آوازم است! همه طرفدارش بودند، در کیش هم که کنسرت برگزار کرد، شبی نبود که محل اجرا در هتل حتی یک صندلی خالی هم داشته باشد. قبل از کیش هیچ‌گونه اجازه‌ای برای خواندن پیدا نکرد. کنسرت‌های کیش هم شاید به خاطر روابط قوی مسوولان هتل «آنا» بود. آن زمان کیش، منطقه آزاد به شمار می‌آمد و مسوولان هتل آنا که از کمپانی‌های قوی راهسازی بودند احتمالا توانسته بودند مسوولان را راضی کنند که این کنسرت‌ها برگزار شود.
تصویر سوم: فریدون فروغی جزو استثناهای موسیقی ایران بود، موج نو سینمای ایران بسیار و بسیار به او بدهکار است، فرهنگ روشنفکری به او مدیون است و پاکی و صداقتش در روزگار لذت‌جویی پیش از انقلاب، این سوال را مطرح می‌کند که چرا او در سال‌های بعد از انقلاب، این مجال را پیدا نکرد که بخواند، کنسرت برگزار کند و آهنگ‌هایش را به گوش مردم برساند. من هم جواب روشنی برای این سوالات ندارم. از 74 نه به‌عنوان یک شاگرد صرف و معمولی، بلکه بیشترین ساعت‌های روز را با او گذراندم و می‌توانم بگویم هنرمندی چون او کمتر یافت می‌شود. اما نمی‌گذاشتند که بخواند.
تصویر آخر: آخرین ملاقات ما در کنسرت کیش بود، گفت «دارم می‌روم تهران.» خوشحال بود. فکر می‌کرد که مجوز آلبومش صادر شده و سر از پا نمی‌شناخت. کم‌کم ارتباط ما کم شد و من همین‌طور منتظر آلبومش بودم تا اینکه یک هفته قبل از فوتش با او تماس گرفتم که از وضعیت کاستش باخبر شوم. خودش گوشی را برداشت، صدایش به‌شدت گرفته بود و معلوم بود بسیار بسیار غمگین است. گفتم آقای فروغی؟ گفت «فروغی دیگه نیست، مرده است!» یک هفته بعد خبردار شدم که فریدون فروغی برای همیشه از بین ما رفته است. من هیچ‌وقت نفهمیدم که او تکنیک‌های آوازی را آکادمیک و علمی آموخته یا نه، هیچ‌وقت به روشنی معلوم نشد که چرا نه در آن سیستم و نه پس از انقلاب به او روی خوش نشان ندادند اما یک واقعیت روشن است و آن اینکه فروغی یکی از بهترین‌های پاپ فاخر ایران بود. 40سال موسیقی کار کرده بود و حالا نمی‌گذاشتند حرفه و عشقش را ادامه دهد، آدمی مثل فروغی که زندگی‌اش موسیقی بود، قرار بود به جای این کار چه کاری انجام دهد؟ به من می‌گفت که از گام مینور خسته شده و دیگر نمی‌خواهد آهنگ‌های گذشته‌اش را تکرار کند. می‌خواست از امید بخواند و در آهنگ‌هایش این شور امید احساس شود اما این فرصت را پیدا نکرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.