سفر به قریه «فریدون فروغی» 11 سال پس از مرگ خاموشش
میگم ای خدا چرا بختم سیاس؟
سعید برآبادی
حالا اینجا «قرقرک» است یا همان «قریه»؟ کسی نمیداند. در مسیر تهران به اشتهارد تنها میشود شانه بالاانداختن آدمها را دید، وقتی که با این سوال مواجه میشوند که آیا میدانند «فریدون فروغی» کجا خاک شده است؟ اگر آدرس را هم پرسیده باشید و کروکی را هم گرفته باشید، باز هم رسیدن به آن قریه سخت است؛ روستایی که سالها پیش فروغی آن را از ته حنجره داد زده بود تا جایی با همین کلمات ساخته شود: «قریه من فریاد ما شد، ایمان ما بنیاد ما شد.»
به سمت قریه میرویم، خیره به بیابانهای «اشتهارد» و صدای فروغی که از ضبط ماشین توی جاده میپیچد: «دلم از خیلی روزا با کسی نیست/ تو دلم فریاد و فریادرسی نیست.» آنجا در دل بیابان مردی خفته که زندگی در تنهایی او را شاعر «خانه عاقبت» خود کرد و ترانههایش تصویرساز کوچ ابدی او به «قریه»ای شد که حالا معلوم نیست کجای این نقشه جغرافیاست و چرا هیچ تابلویی ما را به سمت او نمیکشاند!
پس از عبور از روستای «آبیک»، نگاه روستاییان سنگین و سنگینتر میشود. انگار میدانند این غریبهها کی هستند و از کجا آمدهاند و برای چه تن دادهاند به این جاده خاکی. اوج این سنگینی اما چندقدمی جادهای است که مستقیم به سنگ قبر کوچک فریدون فروغی ختم میشود. جاده بسته است و کسی کنار جاده ایستاده و نمیگذارد ما به ملاقات «قوزک پای» تراژیک ترانه ایران برویم.
از او میخواهیم که اجازه دهد مسیر را ادامه دهیم و قول میدهیم که مزاحم اهالی روستا نباشیم، موافقت نمیکند. به او میگوییم که برای زیارت اهل قبور آمدهایم و نه ایجاد مشکل برای روستای شما. سر تکان میدهد و میگوید میداند برای چه آمدهایم اینجا و «آن طرف» را هم میشناسد و به همین خاطر اجازه عبور نمیدهد. میگوییم مگر چه مشکلی دارد؟ اما جوابی نمیدهد. میگوید هزاربار این حرف را تکرار کرده و دیگر حوصله تکرار مجدد آن را ندارد. آیا این همان سایه یک حادثه است که فروغی سالها پیش آن را در تعقیب خود میدید؟ کمی بعد که اصرار ما را میبیند، رام میشود، میگوید آنهایی که میآیند سر قبرش (اصرار دارد اسم فریدون را به زبان نیاورد) با ساز و دهل میآیند، تیپهای آنچنانی دارند، میآیند رقص و آواز راه بیندازند. بعد برای اینکه خودش را محق بداند، بلند میگوید: «روستاییان درخواست دادهاند این قبر به جای دیگری منتقل شود!»
یکی از بچهها از توی ماشین زمزمه میکند: «میگم ای خدا چرا بختم سیاس/ چرا بخت من سیاس، تو میدونی» و مرد، ابروهایش را گره میاندازد. بالاخره ماشین را پارک میکنیم و با پررویی به سمت آرامگاهش به راه میافتیم. چند میله دورتادور یک سنگ قبر کوچک و...؟ همین دیگر! مگر آنکه خوانده بود «چون آدمک زنجیر بر دست و پایم» چه میتوانست از مرگ خود بخواهد؟ او میخواست که چون ماهی دور از دریا، تنها نماند و چون آدمک، مخلوقی سرگردان نباشد و حالا در قریه خودش، طعم تنهایی را از شکستگی سنگ قبرش و ممنوعالملاقاتی حس میکرد، آنچنان که طعم خاک را! سنگ قبر شکسته، نشانهای از بدفهمی فروغی بود، سنگ آنچنان شکسته که معلوم است با کلنگ آن را خرد کردهاند و اوج این کینه کور در همان نقطه شکستگی سنگ است و این شاید سهم مردی است که روزگاری خوانده بود: «چه میشد که مرزی نبود/ برای نثار محبت/ و انسان کمال خدا بود، چرا نه؟»
خداحافظی ما درست مثل سلام ماست؛ آرام و با تعجب و در لحظه عبور از میان نگاههای سنگین روستاییان و متلکهای یکی در میان، تنهاوتنها زمزمه این بیتها که فروغی آن را تنهاوتنها یکبار اجرا کرد و همان یکبار برای جاودانه کردن او کافی بود: «چه میشد که نبض گل سرخ/ طپشهای هر قلب عاشق/ وعشق آخرین حرف ما بود چرا نه؟» اینجا قرقرک نیست، قریه هم نیست. اینجا هیچجا نیست.
به سمت قریه میرویم، خیره به بیابانهای «اشتهارد» و صدای فروغی که از ضبط ماشین توی جاده میپیچد: «دلم از خیلی روزا با کسی نیست/ تو دلم فریاد و فریادرسی نیست.» آنجا در دل بیابان مردی خفته که زندگی در تنهایی او را شاعر «خانه عاقبت» خود کرد و ترانههایش تصویرساز کوچ ابدی او به «قریه»ای شد که حالا معلوم نیست کجای این نقشه جغرافیاست و چرا هیچ تابلویی ما را به سمت او نمیکشاند!
پس از عبور از روستای «آبیک»، نگاه روستاییان سنگین و سنگینتر میشود. انگار میدانند این غریبهها کی هستند و از کجا آمدهاند و برای چه تن دادهاند به این جاده خاکی. اوج این سنگینی اما چندقدمی جادهای است که مستقیم به سنگ قبر کوچک فریدون فروغی ختم میشود. جاده بسته است و کسی کنار جاده ایستاده و نمیگذارد ما به ملاقات «قوزک پای» تراژیک ترانه ایران برویم.
از او میخواهیم که اجازه دهد مسیر را ادامه دهیم و قول میدهیم که مزاحم اهالی روستا نباشیم، موافقت نمیکند. به او میگوییم که برای زیارت اهل قبور آمدهایم و نه ایجاد مشکل برای روستای شما. سر تکان میدهد و میگوید میداند برای چه آمدهایم اینجا و «آن طرف» را هم میشناسد و به همین خاطر اجازه عبور نمیدهد. میگوییم مگر چه مشکلی دارد؟ اما جوابی نمیدهد. میگوید هزاربار این حرف را تکرار کرده و دیگر حوصله تکرار مجدد آن را ندارد. آیا این همان سایه یک حادثه است که فروغی سالها پیش آن را در تعقیب خود میدید؟ کمی بعد که اصرار ما را میبیند، رام میشود، میگوید آنهایی که میآیند سر قبرش (اصرار دارد اسم فریدون را به زبان نیاورد) با ساز و دهل میآیند، تیپهای آنچنانی دارند، میآیند رقص و آواز راه بیندازند. بعد برای اینکه خودش را محق بداند، بلند میگوید: «روستاییان درخواست دادهاند این قبر به جای دیگری منتقل شود!»
یکی از بچهها از توی ماشین زمزمه میکند: «میگم ای خدا چرا بختم سیاس/ چرا بخت من سیاس، تو میدونی» و مرد، ابروهایش را گره میاندازد. بالاخره ماشین را پارک میکنیم و با پررویی به سمت آرامگاهش به راه میافتیم. چند میله دورتادور یک سنگ قبر کوچک و...؟ همین دیگر! مگر آنکه خوانده بود «چون آدمک زنجیر بر دست و پایم» چه میتوانست از مرگ خود بخواهد؟ او میخواست که چون ماهی دور از دریا، تنها نماند و چون آدمک، مخلوقی سرگردان نباشد و حالا در قریه خودش، طعم تنهایی را از شکستگی سنگ قبرش و ممنوعالملاقاتی حس میکرد، آنچنان که طعم خاک را! سنگ قبر شکسته، نشانهای از بدفهمی فروغی بود، سنگ آنچنان شکسته که معلوم است با کلنگ آن را خرد کردهاند و اوج این کینه کور در همان نقطه شکستگی سنگ است و این شاید سهم مردی است که روزگاری خوانده بود: «چه میشد که مرزی نبود/ برای نثار محبت/ و انسان کمال خدا بود، چرا نه؟»
خداحافظی ما درست مثل سلام ماست؛ آرام و با تعجب و در لحظه عبور از میان نگاههای سنگین روستاییان و متلکهای یکی در میان، تنهاوتنها زمزمه این بیتها که فروغی آن را تنهاوتنها یکبار اجرا کرد و همان یکبار برای جاودانه کردن او کافی بود: «چه میشد که نبض گل سرخ/ طپشهای هر قلب عاشق/ وعشق آخرین حرف ما بود چرا نه؟» اینجا قرقرک نیست، قریه هم نیست. اینجا هیچجا نیست.
حالا اینجا «قرقرک» است یا همان «قریه»؟ کسی نمیداند. در مسیر تهران به اشتهارد تنها میشود شانه بالاانداختن آدمها را دید، وقتی که با این سوال مواجه میشوند که آیا میدانند «فریدون فروغی» کجا خاک شده است؟ اگر آدرس را هم پرسیده باشید و کروکی را هم گرفته باشید، باز هم رسیدن به آن قریه سخت است؛ روستایی که سالها پیش فروغی آن را از ته حنجره داد زده بود تا جایی با همین کلمات ساخته شود: «قریه من فریاد ما شد، ایمان ما بنیاد ما شد.»
به سمت قریه میرویم، خیره به بیابانهای «اشتهارد» و صدای فروغی که از ضبط ماشین توی جاده میپیچد: «دلم از خیلی روزا با کسی نیست/ تو دلم فریاد و فریادرسی نیست.» آنجا در دل بیابان مردی خفته که زندگی در تنهایی او را شاعر «خانه عاقبت» خود کرد و ترانههایش تصویرساز کوچ ابدی او به «قریه»ای شد که حالا معلوم نیست کجای این نقشه جغرافیاست و چرا هیچ تابلویی ما را به سمت او نمیکشاند!
پس از عبور از روستای «آبیک»، نگاه روستاییان سنگین و سنگینتر میشود. انگار میدانند این غریبهها کی هستند و از کجا آمدهاند و برای چه تن دادهاند به این جاده خاکی. اوج این سنگینی اما چندقدمی جادهای است که مستقیم به سنگ قبر کوچک فریدون فروغی ختم میشود. جاده بسته است و کسی کنار جاده ایستاده و نمیگذارد ما به ملاقات «قوزک پای» تراژیک ترانه ایران برویم.
از او میخواهیم که اجازه دهد مسیر را ادامه دهیم و قول میدهیم که مزاحم اهالی روستا نباشیم، موافقت نمیکند. به او میگوییم که برای زیارت اهل قبور آمدهایم و نه ایجاد مشکل برای روستای شما. سر تکان میدهد و میگوید میداند برای چه آمدهایم اینجا و «آن طرف» را هم میشناسد و به همین خاطر اجازه عبور نمیدهد. میگوییم مگر چه مشکلی دارد؟ اما جوابی نمیدهد. میگوید هزاربار این حرف را تکرار کرده و دیگر حوصله تکرار مجدد آن را ندارد. آیا این همان سایه یک حادثه است که فروغی سالها پیش آن را در تعقیب خود میدید؟ کمی بعد که اصرار ما را میبیند، رام میشود، میگوید آنهایی که میآیند سر قبرش (اصرار دارد اسم فریدون را به زبان نیاورد) با ساز و دهل میآیند، تیپهای آنچنانی دارند، میآیند رقص و آواز راه بیندازند. بعد برای اینکه خودش را محق بداند، بلند میگوید: «روستاییان درخواست دادهاند این قبر به جای دیگری منتقل شود!»
یکی از بچهها از توی ماشین زمزمه میکند: «میگم ای خدا چرا بختم سیاس/ چرا بخت من سیاس، تو میدونی» و مرد، ابروهایش را گره میاندازد. بالاخره ماشین را پارک میکنیم و با پررویی به سمت آرامگاهش به راه میافتیم. چند میله دورتادور یک سنگ قبر کوچک و...؟ همین دیگر! مگر آنکه خوانده بود «چون آدمک زنجیر بر دست و پایم» چه میتوانست از مرگ خود بخواهد؟ او میخواست که چون ماهی دور از دریا، تنها نماند و چون آدمک، مخلوقی سرگردان نباشد و حالا در قریه خودش، طعم تنهایی را از شکستگی سنگ قبرش و ممنوعالملاقاتی حس میکرد، آنچنان که طعم خاک را! سنگ قبر شکسته، نشانهای از بدفهمی فروغی بود، سنگ آنچنان شکسته که معلوم است با کلنگ آن را خرد کردهاند و اوج این کینه کور در همان نقطه شکستگی سنگ است و این شاید سهم مردی است که روزگاری خوانده بود: «چه میشد که مرزی نبود/ برای نثار محبت/ و انسان کمال خدا بود، چرا نه؟»
خداحافظی ما درست مثل سلام ماست؛ آرام و با تعجب و در لحظه عبور از میان نگاههای سنگین روستاییان و متلکهای یکی در میان، تنهاوتنها زمزمه این بیتها که فروغی آن را تنهاوتنها یکبار اجرا کرد و همان یکبار برای جاودانه کردن او کافی بود: «چه میشد که نبض گل سرخ/ طپشهای هر قلب عاشق/ وعشق آخرین حرف ما بود چرا نه؟» اینجا قرقرک نیست، قریه هم نیست. اینجا هیچجا نیست.
به سمت قریه میرویم، خیره به بیابانهای «اشتهارد» و صدای فروغی که از ضبط ماشین توی جاده میپیچد: «دلم از خیلی روزا با کسی نیست/ تو دلم فریاد و فریادرسی نیست.» آنجا در دل بیابان مردی خفته که زندگی در تنهایی او را شاعر «خانه عاقبت» خود کرد و ترانههایش تصویرساز کوچ ابدی او به «قریه»ای شد که حالا معلوم نیست کجای این نقشه جغرافیاست و چرا هیچ تابلویی ما را به سمت او نمیکشاند!
پس از عبور از روستای «آبیک»، نگاه روستاییان سنگین و سنگینتر میشود. انگار میدانند این غریبهها کی هستند و از کجا آمدهاند و برای چه تن دادهاند به این جاده خاکی. اوج این سنگینی اما چندقدمی جادهای است که مستقیم به سنگ قبر کوچک فریدون فروغی ختم میشود. جاده بسته است و کسی کنار جاده ایستاده و نمیگذارد ما به ملاقات «قوزک پای» تراژیک ترانه ایران برویم.
از او میخواهیم که اجازه دهد مسیر را ادامه دهیم و قول میدهیم که مزاحم اهالی روستا نباشیم، موافقت نمیکند. به او میگوییم که برای زیارت اهل قبور آمدهایم و نه ایجاد مشکل برای روستای شما. سر تکان میدهد و میگوید میداند برای چه آمدهایم اینجا و «آن طرف» را هم میشناسد و به همین خاطر اجازه عبور نمیدهد. میگوییم مگر چه مشکلی دارد؟ اما جوابی نمیدهد. میگوید هزاربار این حرف را تکرار کرده و دیگر حوصله تکرار مجدد آن را ندارد. آیا این همان سایه یک حادثه است که فروغی سالها پیش آن را در تعقیب خود میدید؟ کمی بعد که اصرار ما را میبیند، رام میشود، میگوید آنهایی که میآیند سر قبرش (اصرار دارد اسم فریدون را به زبان نیاورد) با ساز و دهل میآیند، تیپهای آنچنانی دارند، میآیند رقص و آواز راه بیندازند. بعد برای اینکه خودش را محق بداند، بلند میگوید: «روستاییان درخواست دادهاند این قبر به جای دیگری منتقل شود!»
یکی از بچهها از توی ماشین زمزمه میکند: «میگم ای خدا چرا بختم سیاس/ چرا بخت من سیاس، تو میدونی» و مرد، ابروهایش را گره میاندازد. بالاخره ماشین را پارک میکنیم و با پررویی به سمت آرامگاهش به راه میافتیم. چند میله دورتادور یک سنگ قبر کوچک و...؟ همین دیگر! مگر آنکه خوانده بود «چون آدمک زنجیر بر دست و پایم» چه میتوانست از مرگ خود بخواهد؟ او میخواست که چون ماهی دور از دریا، تنها نماند و چون آدمک، مخلوقی سرگردان نباشد و حالا در قریه خودش، طعم تنهایی را از شکستگی سنگ قبرش و ممنوعالملاقاتی حس میکرد، آنچنان که طعم خاک را! سنگ قبر شکسته، نشانهای از بدفهمی فروغی بود، سنگ آنچنان شکسته که معلوم است با کلنگ آن را خرد کردهاند و اوج این کینه کور در همان نقطه شکستگی سنگ است و این شاید سهم مردی است که روزگاری خوانده بود: «چه میشد که مرزی نبود/ برای نثار محبت/ و انسان کمال خدا بود، چرا نه؟»
خداحافظی ما درست مثل سلام ماست؛ آرام و با تعجب و در لحظه عبور از میان نگاههای سنگین روستاییان و متلکهای یکی در میان، تنهاوتنها زمزمه این بیتها که فروغی آن را تنهاوتنها یکبار اجرا کرد و همان یکبار برای جاودانه کردن او کافی بود: «چه میشد که نبض گل سرخ/ طپشهای هر قلب عاشق/ وعشق آخرین حرف ما بود چرا نه؟» اینجا قرقرک نیست، قریه هم نیست. اینجا هیچجا نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.