کارتهاي بازي چين و آمريکا در «جنگ تجاري»
اردشير زارعيقنواتي: روابط چين و ايالات متحده آمريکا با ديپلماسي توييتري «دونالد ترامپ»، رئيسجمهوري آمريکا، درباره اجرائيشدن افزايش تعرفهها بر 200 ميليارد دلار از کالاي چيني در بحبوحه دور دهم مذاکرات تجاري دو طرف، وارد مرحله جديدي شده است.اين جنگ تجاري با اقدام يکجانبه واشنگتن درحاليکه قبل از آن مقامات آمريکايي در هيئت مذاکرهکننده در پکن حضور داشتند؛ ازجمله «استيون منوچين»، وزير خزانهداري و «رابرت لايتيزر»، نماينده تجاري آمريکا، نشاندهنده سياست اعمال فشار باجگيرانه در عرصه بينالمللي و روابط دوجانبه پکن-واشنگتن است که با عرف ديپلماتيک و قواعد تجارت سازگار نيست.در توييت ترامپ آمده است كه از روز جمعه، دهم مي، آمريکا افزايش تعرفهها از 10 درصد به 15 تا 25 درصد، بر 200 ميليارد دلار کالاي چيني را اجرائي و در صورت عقبنشينينکردن پکن بهزودي بر 320 ميليارد دلار ديگر از کالاي چيني نيز تعرفه 25 درصدي وضع ميکند.
تأکيد دونالد ترامپ بر اين موضوع که «عدول چين درباره پايبندي به محورهاي توافق تجاري و سرقت مالکيت فکري و معنوي» موجب اتخاذ اين تصميم شده است، آنهم در شرايطي که مذاکرات دو طرف در حال انجام است، تابع تاکتيک هميشگي او مبني بر اعمال فشار همزمان با مذاکره انجام شده است.
اما برخورد طرف چيني با اين تصميم هرچند که هنوز به صورت رسمي اعلام نشده و تنها خبرگزاريها از قول منابع چيني ازجمله کارشناسان نشريه «چاينا ديلي» نقل کردهاند، اين است كه «هر دو طرف بايد دست به مصالحه بزنند يا حلوفصل مسائلي که درحالحاضر راهحلي براي آنها پيدا نشده است، به تعويق بيفتند؛ چون اگر توافقي به دست نيايد، اقتصاد جهان با شوک بزرگي روبهرو خواهد شد».
شوک جديد ترامپ به عرصه اقتصاد جهاني و روابط دوجانبه با چين با توجه به قدرت عظيم اقتصادي و سيستم متمرکز تصميمگيري با آرامش و حوصله چينيها به نظر ميرسد که فضاي مذاکرات و احتمال تفاهم و توافق نهايي را در هالهاي از ابهام فرو برده است. بههميندليل در صورت تجديدنظرنکردن دولت آمريکا در تصميم توييتري ترامپ، جهان با يک چالش بزرگ در عرصه اقتصاد جهاني، مراودات بازرگاني و حتي ژئوپلیتيک بينالمللي روبهرو خواهد شد.
بدونترديد چين، ونزوئلا نیست که دونالد ترامپ و تيم راستگرايان افراطي او بتوانند با شانتاژ و اعمال فشار، گلوي آن را تا مرز خفگي فشار دهند و طرف چيني نيز همانگونه که قبلا هم اعلام کرده است، مقابلهبهمثل ميکند.
اين زورآزمايي نه يک تصميم فيالبداهه و احساسي بلکه يک استراتژي کلان برای بازدارندگي از افول هژموني آمريکا در مقابل رشد شتابناک چين خواهد بود که طبق پيشبيني عموم کارشناسان و صاحبنظران اقتصادي و سياسي تا سال 2030 ميلادي، چين جايگاه اقتصاد اول جهان را از آمريکا خواهد گرفت.
سياست تدافعي و باحوصله چيني هم نه براساس ضعف و تسليمطلبي بلکه در چارچوب راهبرد پکن براي تشديدنکردن تنش و امکان جلب نظر ديگر قدرتهاي جهاني ازجمله اتحاديه اروپايي که آنان نيز زير فشار سياستهاي ناسيوناليسم اقتصادي آمريکا امروز در حال ازدستدادن منافع خود هستند، خواهد بود. بدون هيچ ترديدي رهبران پکن به اين سياست تهاجمي و اعمال فشار آمريکا تمکين نخواهند کرد و تنها در چارچوب بازي برد-برد و به تعبيري «دادن امتياز» در مقابل «ستاندن» امتياز حاضر به پذيرش هرگونه معامله و امضاي توافقنامه هستند. مقامات دولت ترامپ در زماني فاز اجرائي جنگ تجاري عليه چين را شروع کردهاند که در چند جبهه مهم و استراتژيک ديگر ازجمله بحران ونزوئلا و پرونده ايران هم بهشدت خود را درگير کردهاند و اين ميتواند توان و پتانسيل واشنگتن را به هدر داده و مجموعه ژئوپلیتيک نارضايتي از آمريکا را به هم نزديک کند.
هماکنون با اين تصميم ترامپ که کاملا متناقض با اظهارات رسمي مقامات مذاکرهکننده دولت او با هيئت چيني در پکن است، گمانهزنيهاي زيادي حول چرايي و آينده روابط پکن-واشنگتن رقم خورده است.
در شرايطي که «استيون منوچين» پس از اين مذاکرات، در حساب توييتري خود نوشته بود «او و لايتيزر ديدار سازندهاي با «ليو هه»، عضو دفتر سياسي کميته مرکزي حزب کمونيست، معاون نخستوزير و مسئول چيني مذاکرات دوجانبه داشتهاند»، اين سؤال پيش ميآيد که چرا در فاصله زماني کمتر از يک روز بعد، ترامپ چنين تصميمي را که بهنوعي بيانکننده شکست مذاکرات است، ميگيرد.
از يک طرف همانگونه که قبلا توضيح داده شد، اين تصميم در راستاي همان سياست اعمال فشار و مکانيسم «چماق و هويج» بوده است و از طرف ديگر نشاندهنده يک شکاف و اختلافنظر در درون کابينه ترامپ است. البته شکاف و چنددستگي در دولت ترامپ چيز تازهاي نيست و همين هفته اخير در حوزه تحولات ونزوئلا سير رخدادها نشان داد که رئيسجمهوري آمريكا با تيم امنيت ملي خود نيز در اتخاذ يک استراتژي منسجم دچار اختلاف شده است.
احتمال اينکه مقامات چيني تا قبل از روز جمعه که زمان اجرائيشدن افزايش تعرفههاي اعمالشده از سوی ترامپ است، پالسهاي آشتيجويانه صادر کنند، وجود دارد و قابل پيشبيني خواهد بود؛ اما اين پالسها در چارچوب همان روند مذاکرات جاري خواهد بود. بههميندليل احتمال اينکه جنگ تجاري بين پکن و واشنگتن وارد مرحله اجرائي شود، بسيار زياد خواهد بود و در اين شرايط بسياري از پارامترها در حوزه اقتصاد بينالمللي و ژئوپلیتيک جهاني دچار تغييرات معناداري خواهند شد.
درست است که حجم تجارت 535 ميليارد دلاري چين با آمريکا رقم بسيار بزرگي است؛ اما اهرمهاي فشار در دست پکن هم کم نخواهد بود؛ ازجمله اينکه در صورت ورود به جنگ تجاري و نبود دورنماي مصالحه بدون ترديد چين با گسترش تجارت خود با ايران ازجمله براي افزايش خريد نفت ارزانتر اين کشور در شرايط تحريمها، هم اينکه سياست خاورميانهاي واشنگتن را با چالش جدي روبهرو ميکند و هم اينکه منافع کلان ميلياردي از قبل تخفيفهاي نفتي ايران را کسب ميکند. از طرف ديگر بخش بزرگي از تجارت چين با آمريکا مربوط به شرکتهاي چندمليتي زير کليد آمريکا ازجمله اپل و ماشينسازيهاي ديترويت و بهویژه خريد دانههاي روغني سويا از مزرعهداران سفيدپوست است که در صورت تشديد جنگ تجاري بهشدت متضرر خواهند شد. همچنين در خزانهداري چين بيش از هزارو 300 ميليارد دلار اوراق قرضه دولتي آمريکا و حجم زيادي دلار وجود دارد که در صورت ورود بخشي از آن به بازار ميتواند دلار را در موقعيت ضعيفي قرار دهد. بايد منتظر ماند و ديد سرانجام اين جنگ تجاري به کجا خواهد انجاميد که در صورت تشديد آن با توجه به استراتژي درازمدت چين ميتواند جهان آينده را دستخوش تغييرات زيادي
کند.
اردشير زارعيقنواتي: روابط چين و ايالات متحده آمريکا با ديپلماسي توييتري «دونالد ترامپ»، رئيسجمهوري آمريکا، درباره اجرائيشدن افزايش تعرفهها بر 200 ميليارد دلار از کالاي چيني در بحبوحه دور دهم مذاکرات تجاري دو طرف، وارد مرحله جديدي شده است.اين جنگ تجاري با اقدام يکجانبه واشنگتن درحاليکه قبل از آن مقامات آمريکايي در هيئت مذاکرهکننده در پکن حضور داشتند؛ ازجمله «استيون منوچين»، وزير خزانهداري و «رابرت لايتيزر»، نماينده تجاري آمريکا، نشاندهنده سياست اعمال فشار باجگيرانه در عرصه بينالمللي و روابط دوجانبه پکن-واشنگتن است که با عرف ديپلماتيک و قواعد تجارت سازگار نيست.در توييت ترامپ آمده است كه از روز جمعه، دهم مي، آمريکا افزايش تعرفهها از 10 درصد به 15 تا 25 درصد، بر 200 ميليارد دلار کالاي چيني را اجرائي و در صورت عقبنشينينکردن پکن بهزودي بر 320 ميليارد دلار ديگر از کالاي چيني نيز تعرفه 25 درصدي وضع ميکند.
تأکيد دونالد ترامپ بر اين موضوع که «عدول چين درباره پايبندي به محورهاي توافق تجاري و سرقت مالکيت فکري و معنوي» موجب اتخاذ اين تصميم شده است، آنهم در شرايطي که مذاکرات دو طرف در حال انجام است، تابع تاکتيک هميشگي او مبني بر اعمال فشار همزمان با مذاکره انجام شده است.
اما برخورد طرف چيني با اين تصميم هرچند که هنوز به صورت رسمي اعلام نشده و تنها خبرگزاريها از قول منابع چيني ازجمله کارشناسان نشريه «چاينا ديلي» نقل کردهاند، اين است كه «هر دو طرف بايد دست به مصالحه بزنند يا حلوفصل مسائلي که درحالحاضر راهحلي براي آنها پيدا نشده است، به تعويق بيفتند؛ چون اگر توافقي به دست نيايد، اقتصاد جهان با شوک بزرگي روبهرو خواهد شد».
شوک جديد ترامپ به عرصه اقتصاد جهاني و روابط دوجانبه با چين با توجه به قدرت عظيم اقتصادي و سيستم متمرکز تصميمگيري با آرامش و حوصله چينيها به نظر ميرسد که فضاي مذاکرات و احتمال تفاهم و توافق نهايي را در هالهاي از ابهام فرو برده است. بههميندليل در صورت تجديدنظرنکردن دولت آمريکا در تصميم توييتري ترامپ، جهان با يک چالش بزرگ در عرصه اقتصاد جهاني، مراودات بازرگاني و حتي ژئوپلیتيک بينالمللي روبهرو خواهد شد.
بدونترديد چين، ونزوئلا نیست که دونالد ترامپ و تيم راستگرايان افراطي او بتوانند با شانتاژ و اعمال فشار، گلوي آن را تا مرز خفگي فشار دهند و طرف چيني نيز همانگونه که قبلا هم اعلام کرده است، مقابلهبهمثل ميکند.
اين زورآزمايي نه يک تصميم فيالبداهه و احساسي بلکه يک استراتژي کلان برای بازدارندگي از افول هژموني آمريکا در مقابل رشد شتابناک چين خواهد بود که طبق پيشبيني عموم کارشناسان و صاحبنظران اقتصادي و سياسي تا سال 2030 ميلادي، چين جايگاه اقتصاد اول جهان را از آمريکا خواهد گرفت.
سياست تدافعي و باحوصله چيني هم نه براساس ضعف و تسليمطلبي بلکه در چارچوب راهبرد پکن براي تشديدنکردن تنش و امکان جلب نظر ديگر قدرتهاي جهاني ازجمله اتحاديه اروپايي که آنان نيز زير فشار سياستهاي ناسيوناليسم اقتصادي آمريکا امروز در حال ازدستدادن منافع خود هستند، خواهد بود. بدون هيچ ترديدي رهبران پکن به اين سياست تهاجمي و اعمال فشار آمريکا تمکين نخواهند کرد و تنها در چارچوب بازي برد-برد و به تعبيري «دادن امتياز» در مقابل «ستاندن» امتياز حاضر به پذيرش هرگونه معامله و امضاي توافقنامه هستند. مقامات دولت ترامپ در زماني فاز اجرائي جنگ تجاري عليه چين را شروع کردهاند که در چند جبهه مهم و استراتژيک ديگر ازجمله بحران ونزوئلا و پرونده ايران هم بهشدت خود را درگير کردهاند و اين ميتواند توان و پتانسيل واشنگتن را به هدر داده و مجموعه ژئوپلیتيک نارضايتي از آمريکا را به هم نزديک کند.
هماکنون با اين تصميم ترامپ که کاملا متناقض با اظهارات رسمي مقامات مذاکرهکننده دولت او با هيئت چيني در پکن است، گمانهزنيهاي زيادي حول چرايي و آينده روابط پکن-واشنگتن رقم خورده است.
در شرايطي که «استيون منوچين» پس از اين مذاکرات، در حساب توييتري خود نوشته بود «او و لايتيزر ديدار سازندهاي با «ليو هه»، عضو دفتر سياسي کميته مرکزي حزب کمونيست، معاون نخستوزير و مسئول چيني مذاکرات دوجانبه داشتهاند»، اين سؤال پيش ميآيد که چرا در فاصله زماني کمتر از يک روز بعد، ترامپ چنين تصميمي را که بهنوعي بيانکننده شکست مذاکرات است، ميگيرد.
از يک طرف همانگونه که قبلا توضيح داده شد، اين تصميم در راستاي همان سياست اعمال فشار و مکانيسم «چماق و هويج» بوده است و از طرف ديگر نشاندهنده يک شکاف و اختلافنظر در درون کابينه ترامپ است. البته شکاف و چنددستگي در دولت ترامپ چيز تازهاي نيست و همين هفته اخير در حوزه تحولات ونزوئلا سير رخدادها نشان داد که رئيسجمهوري آمريكا با تيم امنيت ملي خود نيز در اتخاذ يک استراتژي منسجم دچار اختلاف شده است.
احتمال اينکه مقامات چيني تا قبل از روز جمعه که زمان اجرائيشدن افزايش تعرفههاي اعمالشده از سوی ترامپ است، پالسهاي آشتيجويانه صادر کنند، وجود دارد و قابل پيشبيني خواهد بود؛ اما اين پالسها در چارچوب همان روند مذاکرات جاري خواهد بود. بههميندليل احتمال اينکه جنگ تجاري بين پکن و واشنگتن وارد مرحله اجرائي شود، بسيار زياد خواهد بود و در اين شرايط بسياري از پارامترها در حوزه اقتصاد بينالمللي و ژئوپلیتيک جهاني دچار تغييرات معناداري خواهند شد.
درست است که حجم تجارت 535 ميليارد دلاري چين با آمريکا رقم بسيار بزرگي است؛ اما اهرمهاي فشار در دست پکن هم کم نخواهد بود؛ ازجمله اينکه در صورت ورود به جنگ تجاري و نبود دورنماي مصالحه بدون ترديد چين با گسترش تجارت خود با ايران ازجمله براي افزايش خريد نفت ارزانتر اين کشور در شرايط تحريمها، هم اينکه سياست خاورميانهاي واشنگتن را با چالش جدي روبهرو ميکند و هم اينکه منافع کلان ميلياردي از قبل تخفيفهاي نفتي ايران را کسب ميکند. از طرف ديگر بخش بزرگي از تجارت چين با آمريکا مربوط به شرکتهاي چندمليتي زير کليد آمريکا ازجمله اپل و ماشينسازيهاي ديترويت و بهویژه خريد دانههاي روغني سويا از مزرعهداران سفيدپوست است که در صورت تشديد جنگ تجاري بهشدت متضرر خواهند شد. همچنين در خزانهداري چين بيش از هزارو 300 ميليارد دلار اوراق قرضه دولتي آمريکا و حجم زيادي دلار وجود دارد که در صورت ورود بخشي از آن به بازار ميتواند دلار را در موقعيت ضعيفي قرار دهد. بايد منتظر ماند و ديد سرانجام اين جنگ تجاري به کجا خواهد انجاميد که در صورت تشديد آن با توجه به استراتژي درازمدت چين ميتواند جهان آينده را دستخوش تغييرات زيادي
کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.