|

قدرداني خانواده صادق تبريزي از گالري‌داران و اهالي هنر

جاعلان به در بسته خوردند

«وقتي هنر گران مي‌شود، آثار جعلي هم زياد مي‌شود و هنگامي که قيمت آثار ناچيز باشد، کسي به فکر جعل نمي‌افتد». در اين گفته کارشناسان و خبرگان اقتصاد هنر حقيقتي نهفته است. هرقدر ارزش اثري هنري بيشتر باشد، احتمال جعل آن هم بيشتر است و هرچه راه‌هايي براي جلوگيري از آن پيدا شود، باز هم جعل به طور کامل از بين نمي‌رود. جعل آثار هنري، پيشينه‌اي دراز دارد و حتي به باور شماري از منتقدان و کارشناسان، سابقه اين پديده به بيش از دوهزار سال قبل بازمي‌گردد. يکي از هنرمنداني که در ايران آثارش توسط عده‌اي سودجو و متقلب کپي‌برداري شده، زنده‌ياد صادق تبريزي است؛ از پايه‌گذاران نقاشيخط در ايران و از پيشگامان مکتب «سقاخانه» که پاييز سال 96 در 79 سالگي در لندن درگذشت. اين روزها اما خبرهايي اميدوار‌کننده از به‌بن‌بست‌خوردن متقلبان و جاعلان آثار اين هنرمند به گوش مي‌رسد.
مهرداد فلاح، نقاش و خواهرزاده صادق تبريزي، به‌عنوان نماينده معرفي‌شده از طرف آن هنرمند براي زمان پس از فوتش، درباره آخرين وضعيت آثار اين هنرمند گفت: «هرچند در چند ماه اول پس از درگذشت صادق تبريزي عده‌اي از جاعلان آثار هنري اقدام به جعل و کپي آثار اين هنرمند فقيد کرده بودند، بااين‌حال خوشبختانه در ماه‌هاي گذشته در پي پيگيري قضائي اين مسئله و خصوصا همکاري گالري‌دارها با ما به ميزان زيادي از کپي و جعل آثار اين هنرمند کاسته شده است و مي‌توان گفت جاعلان دور آثار صادق تبريزي را خط کشيده‌اند».
فلاح در توضيح بيشتر وضعيت آثار اين هنرمند، يک‌سال‌واندي پس از درگذشت او اضافه کرد: «پس از درگذشت استاد تبريزي و بالارفتن قيمت آثار ايشان، عده‌اي سودجو اقدام به ساخت آثاري جعلي با امضاي اين هنرمند کردند. پرونده يکي از آنها در دادگاه از طريق شکايت من به‌عنوان نماينده معرفي‌شده از طرف آن هنرمند و تنها كسي كه از طرف صادق تبريزي صلاحيتش براي كارشناسي آثار تأييد شده، پيگيري شد و فرد خاطي به مجازات رسيد و معادل قيمت تابلو جريمه شد. خوشبختانه در ماه‌هاي گذشته اين پيگيري‌ها در کنار همکاري تنگاتنگ گالري‌داران محترم در نشان‌دادن و معرفي آثار تقلبي به ما نتيجه داد و به‌جرئت مي‌توانم بگويم به ميزان زيادي از جعل و کپي نقاشي‌هاي زنده‌ياد تبريزي کاسته شده است».
به گفته اين نقاش، کپي و جعل آثار هنري موضوعي است که در صورت تعامل و همکاري هنرمندان و گالري‌داران با يکديگر و اطمينان اين دو قشر به هم تا حد زيادي قابل پيشگيري است. به باور فلاح، برخورد با جاعلان آثار هنري دو نتيجه مهم را در پي دارد؛ از يک‌سو از پايمال‌شدن حق و حقوق مادي و معنوي هنرمند و خانواده او جلوگيري مي‌کند و از سوي ديگر زمينه‌اي مي‌شود براي حمايت از هنر و پاسداري از حقوق خريداران و مجموعه‌داران آثار هنري.
اين نقاش ضمن اعلام قدرداني خانواده زنده‌ياد تبريزي از گالري‌داران و مجموعه‌داران بابت همکاري در معرفي آثار تقلبي آن هنرمند، از اقدامات جديد اين خانواده در راه‌اندازي بنياد صادق تبريزي و انتشار آثار اين هنرمند خبر داد: «مهم‌ترين اتفاقي که قرار است در آينده نزديک رخ دهد، شکل‌گيري بنيادي به نام صادق تبريزي است که در پي ثبت آن هستيم. رونمايي از کتاب آثار صادق تبريزي نيز در پيش است. اين کتاب، که توسط منصور رحماني در دست تهيه است؛ تعدادي از آثار برگزيده هنرمند را در خود دارد که اين آثار توسط خود آقاي تبريزي انتخاب شده و اين مجموعه، کتاب کاملي است که همراه با آثار بزرگ هنرمند رونمايي خواهد شد. يک کتاب مرجع هم در دست جمع‌آوري است. با چند نفر از دوستان در حال گردآوري مطالب هستيم. درواقع اين کتاب يک‌جور تاريخ شفاهي است که از دوستان، بستگان و نزديکان هنرمند مطالبي جمع‌آوري شده و يک کتاب مرجع محسوب مي‌شود. همچنين گوشه‌اي از خاطرات آقاي تبريزي در اين کتاب خواهد آمد. ايشان از حدود 10 سال پيش به‌طور منظم شروع به نوشتن خاطراتش از دوران طفوليت تا سال‌هاي آخر عمر خود کرد». صادق تبريزي نخستين‌بار در سال 1338 نقاشيخط را روي يک پنل سراميکي کار کرد و به گواه برخي کارشناسان و منتقدان کار اين هنرمند روي اين پنل سراميکي، نخستين اثر نقاشيخط است که کلماتش به قصد خوانده‌شدن نوشته نشده است. تبريزي اوايل دهه ۱۳۴۰ نزد استاد علي‌اکبر کاوه خوشنويسي را فراگرفت و پس از آن هم‌زمان با رواج مکتب سقاخانه در ميان شماري از هنرمندان، به سبک نقاشيخط روي آورد. او در کنار پرويز تناولي، حسين زنده‌رودي، فرامرز پيلارام، مسعود عربشاهي و منصور قندريز از پيشگامان مکتب سقاخانه است؛ مکتبي که ريشه در مکتب‌هاي قديمي و ميراث فرهنگي ايران داشت و قرار بود پلي ميان سنت و دنياي نو بنا کند.
آخرين نمايشگاه خارجي اين هنرمند ايراني در سال 1391 هم‌زمان با «هفته هنري جهان اسلام» در گالري 8 لندن برپا شد که بازتاب‌هاي متفاوتي داشت. تبريزي طي ۵۰ سال لااقل ۳۰ نمايشگاه مهم انفرادي و گروهي برپا کرد. او اول‌بار در سال ۱۳۵۱ آثارش را زير نگاه غربي‌ها برد. از‌‌ همان زمان، هنر او تحسين هنرشناساني مانند امانوئل لوتن، ميشل تاپیه و ديگران را برانگيخت. روزنامه لوموند در شماره ۱۹ آوريل ۱۹۷۲، او را پيشگام نوعي نقاشي غنايي دانست که آثارش نيروي فريبنده قدرتمندي دارد.
تبريزي زندگي پرماجرا و پرفرازونشيبي داشته، شبيه خطوط سرکش، سحرآميز و کوبنده نقاشي‌هايش. نمايشگاه خط‌نگاره‌هايش در بورگز (۱۳۴۹) و گالري سيروس در پاريس (۵۰) که به اهتمام «ميشل تاپيه» هنر‌شناس بزرگ برپا شد، سرآغاز شکوفايي هنر او بود. نصرالله ‌افجه‌اي در گفت‌وگويي اعلام کرده است صادق تبريزي نخستين کسي است که هنر نقاشيخط را به‌ شکل امروزي و معاصرش ابداع کرد و براي جامعه به‌ نمايش گذاشت و در بروز و ظهور آن نقشي مهم ايفا کرد.

«وقتي هنر گران مي‌شود، آثار جعلي هم زياد مي‌شود و هنگامي که قيمت آثار ناچيز باشد، کسي به فکر جعل نمي‌افتد». در اين گفته کارشناسان و خبرگان اقتصاد هنر حقيقتي نهفته است. هرقدر ارزش اثري هنري بيشتر باشد، احتمال جعل آن هم بيشتر است و هرچه راه‌هايي براي جلوگيري از آن پيدا شود، باز هم جعل به طور کامل از بين نمي‌رود. جعل آثار هنري، پيشينه‌اي دراز دارد و حتي به باور شماري از منتقدان و کارشناسان، سابقه اين پديده به بيش از دوهزار سال قبل بازمي‌گردد. يکي از هنرمنداني که در ايران آثارش توسط عده‌اي سودجو و متقلب کپي‌برداري شده، زنده‌ياد صادق تبريزي است؛ از پايه‌گذاران نقاشيخط در ايران و از پيشگامان مکتب «سقاخانه» که پاييز سال 96 در 79 سالگي در لندن درگذشت. اين روزها اما خبرهايي اميدوار‌کننده از به‌بن‌بست‌خوردن متقلبان و جاعلان آثار اين هنرمند به گوش مي‌رسد.
مهرداد فلاح، نقاش و خواهرزاده صادق تبريزي، به‌عنوان نماينده معرفي‌شده از طرف آن هنرمند براي زمان پس از فوتش، درباره آخرين وضعيت آثار اين هنرمند گفت: «هرچند در چند ماه اول پس از درگذشت صادق تبريزي عده‌اي از جاعلان آثار هنري اقدام به جعل و کپي آثار اين هنرمند فقيد کرده بودند، بااين‌حال خوشبختانه در ماه‌هاي گذشته در پي پيگيري قضائي اين مسئله و خصوصا همکاري گالري‌دارها با ما به ميزان زيادي از کپي و جعل آثار اين هنرمند کاسته شده است و مي‌توان گفت جاعلان دور آثار صادق تبريزي را خط کشيده‌اند».
فلاح در توضيح بيشتر وضعيت آثار اين هنرمند، يک‌سال‌واندي پس از درگذشت او اضافه کرد: «پس از درگذشت استاد تبريزي و بالارفتن قيمت آثار ايشان، عده‌اي سودجو اقدام به ساخت آثاري جعلي با امضاي اين هنرمند کردند. پرونده يکي از آنها در دادگاه از طريق شکايت من به‌عنوان نماينده معرفي‌شده از طرف آن هنرمند و تنها كسي كه از طرف صادق تبريزي صلاحيتش براي كارشناسي آثار تأييد شده، پيگيري شد و فرد خاطي به مجازات رسيد و معادل قيمت تابلو جريمه شد. خوشبختانه در ماه‌هاي گذشته اين پيگيري‌ها در کنار همکاري تنگاتنگ گالري‌داران محترم در نشان‌دادن و معرفي آثار تقلبي به ما نتيجه داد و به‌جرئت مي‌توانم بگويم به ميزان زيادي از جعل و کپي نقاشي‌هاي زنده‌ياد تبريزي کاسته شده است».
به گفته اين نقاش، کپي و جعل آثار هنري موضوعي است که در صورت تعامل و همکاري هنرمندان و گالري‌داران با يکديگر و اطمينان اين دو قشر به هم تا حد زيادي قابل پيشگيري است. به باور فلاح، برخورد با جاعلان آثار هنري دو نتيجه مهم را در پي دارد؛ از يک‌سو از پايمال‌شدن حق و حقوق مادي و معنوي هنرمند و خانواده او جلوگيري مي‌کند و از سوي ديگر زمينه‌اي مي‌شود براي حمايت از هنر و پاسداري از حقوق خريداران و مجموعه‌داران آثار هنري.
اين نقاش ضمن اعلام قدرداني خانواده زنده‌ياد تبريزي از گالري‌داران و مجموعه‌داران بابت همکاري در معرفي آثار تقلبي آن هنرمند، از اقدامات جديد اين خانواده در راه‌اندازي بنياد صادق تبريزي و انتشار آثار اين هنرمند خبر داد: «مهم‌ترين اتفاقي که قرار است در آينده نزديک رخ دهد، شکل‌گيري بنيادي به نام صادق تبريزي است که در پي ثبت آن هستيم. رونمايي از کتاب آثار صادق تبريزي نيز در پيش است. اين کتاب، که توسط منصور رحماني در دست تهيه است؛ تعدادي از آثار برگزيده هنرمند را در خود دارد که اين آثار توسط خود آقاي تبريزي انتخاب شده و اين مجموعه، کتاب کاملي است که همراه با آثار بزرگ هنرمند رونمايي خواهد شد. يک کتاب مرجع هم در دست جمع‌آوري است. با چند نفر از دوستان در حال گردآوري مطالب هستيم. درواقع اين کتاب يک‌جور تاريخ شفاهي است که از دوستان، بستگان و نزديکان هنرمند مطالبي جمع‌آوري شده و يک کتاب مرجع محسوب مي‌شود. همچنين گوشه‌اي از خاطرات آقاي تبريزي در اين کتاب خواهد آمد. ايشان از حدود 10 سال پيش به‌طور منظم شروع به نوشتن خاطراتش از دوران طفوليت تا سال‌هاي آخر عمر خود کرد». صادق تبريزي نخستين‌بار در سال 1338 نقاشيخط را روي يک پنل سراميکي کار کرد و به گواه برخي کارشناسان و منتقدان کار اين هنرمند روي اين پنل سراميکي، نخستين اثر نقاشيخط است که کلماتش به قصد خوانده‌شدن نوشته نشده است. تبريزي اوايل دهه ۱۳۴۰ نزد استاد علي‌اکبر کاوه خوشنويسي را فراگرفت و پس از آن هم‌زمان با رواج مکتب سقاخانه در ميان شماري از هنرمندان، به سبک نقاشيخط روي آورد. او در کنار پرويز تناولي، حسين زنده‌رودي، فرامرز پيلارام، مسعود عربشاهي و منصور قندريز از پيشگامان مکتب سقاخانه است؛ مکتبي که ريشه در مکتب‌هاي قديمي و ميراث فرهنگي ايران داشت و قرار بود پلي ميان سنت و دنياي نو بنا کند.
آخرين نمايشگاه خارجي اين هنرمند ايراني در سال 1391 هم‌زمان با «هفته هنري جهان اسلام» در گالري 8 لندن برپا شد که بازتاب‌هاي متفاوتي داشت. تبريزي طي ۵۰ سال لااقل ۳۰ نمايشگاه مهم انفرادي و گروهي برپا کرد. او اول‌بار در سال ۱۳۵۱ آثارش را زير نگاه غربي‌ها برد. از‌‌ همان زمان، هنر او تحسين هنرشناساني مانند امانوئل لوتن، ميشل تاپیه و ديگران را برانگيخت. روزنامه لوموند در شماره ۱۹ آوريل ۱۹۷۲، او را پيشگام نوعي نقاشي غنايي دانست که آثارش نيروي فريبنده قدرتمندي دارد.
تبريزي زندگي پرماجرا و پرفرازونشيبي داشته، شبيه خطوط سرکش، سحرآميز و کوبنده نقاشي‌هايش. نمايشگاه خط‌نگاره‌هايش در بورگز (۱۳۴۹) و گالري سيروس در پاريس (۵۰) که به اهتمام «ميشل تاپيه» هنر‌شناس بزرگ برپا شد، سرآغاز شکوفايي هنر او بود. نصرالله ‌افجه‌اي در گفت‌وگويي اعلام کرده است صادق تبريزي نخستين کسي است که هنر نقاشيخط را به‌ شکل امروزي و معاصرش ابداع کرد و براي جامعه به‌ نمايش گذاشت و در بروز و ظهور آن نقشي مهم ايفا کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.