|

مقاله‌اي از ماریو بارگاس یوسا درباره بيانيه تازه انجمن قلم نیویورک

نیمه حقیقت‌ها

ترجمه: منوچهر یزدانی

به‌عنوان رئیس پیشین انجمن بین‌المللی قلم (1977 تا 1980) و ریاست افتخاری سازمان بین‌المللی نویسندگان که در قرن گذشته در انگلستان بنیانش گذاشته شد، برای تحقق آزادی بیان و حق انتقاد، مبارزات بسیاری در جهان داشته‌ام، اعلام می‌کنم که از متن مقاله «روند نگران‌کننده آزادی بیانِ کاتالونیایِ در آتش»1 که به‌تازگی انجمن قلم نیویورک در بیانیه کوتاه خود انتشار داده، شرمسار و متأسفم.
مقاله آکنده از اراجیفی تنفرآور است و به ‌شکلی اغراق‌آمیز حرکت استقلال‌طلبان کاتالونیا در اسپانیا را توصیف کرده و کشوری را به تصویر کشیده که در آن آزادی افکار محدود و آزادی‌های دموکراتیک لگدمال شده و مانع رأی‌دادن شهروندان است، قضات شب‌زنده‌دار نیز به بهانه‌ بیان کنایه‌آمیز خارج از تحمل که در تمام جوامع جهان آزاد است، سد راه هنرمندان و طنزپردازان می‌شوند.
نویسندگان این مقاله آلیسا اِلینگ و توماس مِلیا2 که در مرکز نیویورک آن را انتشار داده‌اند، یادآوری می‌کنند که انجمن قلم ایالات متحده «در برابر استقلال کاتالونیا موضع‌گیری نمی‌کند»، تا بعد با فریب‌دادن همه، انجمن قلم کاتالان را (که من در دوران مدیریتم آن را احیا کردم) بدون هیچ‌گونه گواهی به‌عنوان ارگان مبارز حرکت استقلال‌طلبانه معرفی کنند. بدتر از آن با پنهان‌‌کردن حقایق اساسی تا جایی پیش می‌روند که سازمانی پرآوازه و معتبر با سوابق دموکراتیک را به دنیایی پر از اکاذیب، افترا و تبلیغات سیاسی بکشانند.
وقتی می‌گویند نیروهای امنیتی صندوق‌های رأی را ضبط و رأی‌دهندگان را «با وحشیگری» پراکنده و نظرخواهی اکتبر 2017 را متوقف کردند، بسیار اغراق می‌کنند. درحالی‌که فقط دو مجروح به بیمارستان مراجعه کردند، معلوم نیست تعداد 893 مجروح از کجا آمده؟! بدتر مواردی است که مخفی می‌کنند: نمی‌گویند که این نظرخواهی براساس قانون اساسی و قوانین جاری اسپانیا کاملا غیرقانونی و به معنای یک کودتا بود. دولت اسپانیا محق و ناگزیر از اجرای قوانین و منع هرگونه اعمال زور است، همان‌طورکه اگر در ایالات متحده، تگزاس یا کالیفرنیا بخواهند از طریق نظرخواهی محلی وحدت کشور را بگسلند و اعلام استقلال کنند، دولت حق ممانعت خواهد داشت. بنا بر قانون اساسی فعلی اسپانیا (که با اکثریت مطلق آرای کاتالان‌ها به تصویب رسیده) هیچ ایالت یا ناحیه‌ای نمی‌تواند با برگزاری نظرخواهی محلی، مستقل شود. منطقی است که همه‌ اسپانیا در رأی‌گیری شرکت کنند، به‌خصوص برای منطقه‌ای که پنج قرن سابقه دارد.
در مقاله آمده است که «محدودیت بیان آزاد و صلح‌آمیز برای کاتالان‌ها، غیرقابل‌قبول است» و مانع رأی‌‌دادن آنها در چنین مواقعی می‌شود. گویی از زمان تصویب قانون اساسی فعلی (1978)، کاتالان‌ها به‌‌طور اخص و همه‌ اسپانیایی‌ها به‌طور اعم، در ده‌ها انتخابات محلی، ملی و اروپایی شرکت نکرده‌اند که نویسندگان مقاله باز هم با ازقلم‌انداختن آزاردهنده‌ «آن نظرخواهی جرم بود»، از اسپانیا به‌عنوان جامعه‌ای که در آن دولتی اقتدارگرا ابتدایی‌ترین حقوق دموکراتیک را از مردم خود دریغ کرده،
یاد می‌کنند.
بر مبنای این نوشته، محاکمه‌ خواننده‌ موزیک و طنزپردازانی که دادگاهی شده‌اند (و اغلب مانند آن کسی هستند که بینی خود را با پرچم اسپانیا پاک کرد) «نشانه روند نگران‌کننده» محروم‌کردن اسپانیایی‌ها از آزادی بیان و انتقاد است. آن دادگاه‌ها به ابتکار ارگان‌های جامعه مدنی یا دادستان‌ها و قضات (که در اینجا مانند ایالات متحده کاملا مستقل‌اند) برگزار شد. برای کسی مثل من که در اسپانیا زندگی می‌کند، این برداشت‌های مضحک و مشابه آن، ارتباط کمی با واقعیت اسپانیا، از آزادترین کشورهای جهان، دارد که اجازه می‌دهد انتقاد و تظاهرات تا حد افراطی و شرم‌آوری در داخل آن جریان داشته باشد. در اینجا علیه پادشاه و نظام سلطنتی جزوه‌ها پخش می‌شود و به رهبران سیاسی که به‌طور معمول زیر نگاه دقیق رقبا و رسانه‌های مستقل قرار دارند، توهین‌های شرم‌آور می‌کنند. در اینجا رسانه‌ها قادر به رخنه و تهاجم به زندگی خصوصی هستند تا حدی که می‌توان گفت در اسپانیا زندگی خصوصی وجود ندارد. در حوزه سیاسی انتقادهای مستدل اغلب با اهانت‌های ناصواب
اشتباه می‌شوند.
استقلال‌طلبان کاتالونیا در اسپانیا بیشترین آزادی را برای بیان نظرات و اعتقادات خود دارند. روزنامه‌ها، رادیوها و شبکه‌های تلویزیونی به پخش و دفاع از نظرهای آنها می‌پردازند؛ اما آنچه را نمی‌توانند انجام دهند، زیرپاگذاشتن قوانین و کودتاکردن است؛ همان که در 11 اکتبر 2017 سعی در انجامش داشتند. برای پیشگیری از ارتکاب جرم و احتمال فرار (مانند بعضی از هم‌دستانشان که به ناحیه‌ زیر سلطه‌ ناسیونالیست‌های افراطی تجزیه‌طلب فلامنکوی بلژیک پناهنده شدند) بعضی سیاست‌مداران کاتالان دستگیر شدند.
زمانی که ریاست انجمن بین‌المللی قلم را بر عهده داشتم، کارهای مشترک بسیاری با مرکز نیویورک در دورانی که مورخ و مقاله‌‌نویس آمریکایی، فرانسس فیتز جرالد عهده‌دار مدیریت آن بود، داشتیم. دوره، دوره‌ حاکمیت دیکتاتوری در سراسر آمریکای لاتین بود. یک رشته فعالیت‌های اعتراضی نسبت به جنایات نظامیان آرژانتین، اروگوئه، شیلی، برزیل و... و در بقیه‌ جهان ضد سانسور و نبود آزادی بیان انجام شد. به‌عنوان یک نویسنده‌ آمریکای لاتینی با سوءاستفاده رژیم‌های اقتدارگرای چپ یا راست آشنا هستم و از بسیاری جهات قربانی سانسور بوده‌ام؛ مثلا اینجا در دوران فرانکو، وقتی اولین کتاب داستانی‌ام منتشر شد، مجبور شدم دست‌نوشته را به اداره‌ سانسور، خانه‌ای مخفی و بدون هیچ نشانی تحویل دهم. آنجا نوشته را شخص ناشناسی می‌گرفت و نویسنده پس از چند روز برای دریافت آن مراجعه می‌کرد. مأمور سانسور جمله‌ها یا واژه‌ها (گاهی اوقات بخش‌هایی) را که می‌بایست حذف یا تغییر داده شوند، با مداد قرمز علامت‌گذاری می‌کرد.
خوشبختانه از آن اسپانیا نشانه‌‌هایی بسیار اندک به جا مانده است. تجربه‌ تحول در این کشور، به یمن گذار و به سبب عمق و صلح‌آمیزبودن خود، جهان را شگفت‌زده کرد. با سقوط دیکتاتوری فرانکو به پشتیبانی خوان کارلوس (پادشاه) و توافق تمام نیروهای سیاسی، از محافظه‌کاران تا کمونیست‌ها، برای همیشه به جنگ داخلی پایان داده شد. همگان توافق کردند در آزادی و با نظامی دموکراتیک زیر لوای قانون اساسی که اسپانیا در تمام طول تاریخ خود نظیر آن را نداشت، همزیستی داشته باشند.
انجمن قلم نیویورک به‌جای واگویی جعلیات و اکاذیب استقلال‌طلبان کاتالان، بهتر است نگران جنایت‌هایی باشد که مقابل چشمانشان در برخی از کشورهای آمریکای لاتین بر نویسندگان و روزنامه‌نگاران اعمال می‌شود؛ کشورهایی که در آنها نه‌تنها روزنامه‌ها، رادیوها، ایستگاه‌های تلویزیونی را می‌بندند، بلکه مخالفان را زندانی و شکنجه می‌کنند
و به قتل می‌رسانند.
1. A Troubling Trend
2. Alyssa Edling , Thomas Melia

به‌عنوان رئیس پیشین انجمن بین‌المللی قلم (1977 تا 1980) و ریاست افتخاری سازمان بین‌المللی نویسندگان که در قرن گذشته در انگلستان بنیانش گذاشته شد، برای تحقق آزادی بیان و حق انتقاد، مبارزات بسیاری در جهان داشته‌ام، اعلام می‌کنم که از متن مقاله «روند نگران‌کننده آزادی بیانِ کاتالونیایِ در آتش»1 که به‌تازگی انجمن قلم نیویورک در بیانیه کوتاه خود انتشار داده، شرمسار و متأسفم.
مقاله آکنده از اراجیفی تنفرآور است و به ‌شکلی اغراق‌آمیز حرکت استقلال‌طلبان کاتالونیا در اسپانیا را توصیف کرده و کشوری را به تصویر کشیده که در آن آزادی افکار محدود و آزادی‌های دموکراتیک لگدمال شده و مانع رأی‌دادن شهروندان است، قضات شب‌زنده‌دار نیز به بهانه‌ بیان کنایه‌آمیز خارج از تحمل که در تمام جوامع جهان آزاد است، سد راه هنرمندان و طنزپردازان می‌شوند.
نویسندگان این مقاله آلیسا اِلینگ و توماس مِلیا2 که در مرکز نیویورک آن را انتشار داده‌اند، یادآوری می‌کنند که انجمن قلم ایالات متحده «در برابر استقلال کاتالونیا موضع‌گیری نمی‌کند»، تا بعد با فریب‌دادن همه، انجمن قلم کاتالان را (که من در دوران مدیریتم آن را احیا کردم) بدون هیچ‌گونه گواهی به‌عنوان ارگان مبارز حرکت استقلال‌طلبانه معرفی کنند. بدتر از آن با پنهان‌‌کردن حقایق اساسی تا جایی پیش می‌روند که سازمانی پرآوازه و معتبر با سوابق دموکراتیک را به دنیایی پر از اکاذیب، افترا و تبلیغات سیاسی بکشانند.
وقتی می‌گویند نیروهای امنیتی صندوق‌های رأی را ضبط و رأی‌دهندگان را «با وحشیگری» پراکنده و نظرخواهی اکتبر 2017 را متوقف کردند، بسیار اغراق می‌کنند. درحالی‌که فقط دو مجروح به بیمارستان مراجعه کردند، معلوم نیست تعداد 893 مجروح از کجا آمده؟! بدتر مواردی است که مخفی می‌کنند: نمی‌گویند که این نظرخواهی براساس قانون اساسی و قوانین جاری اسپانیا کاملا غیرقانونی و به معنای یک کودتا بود. دولت اسپانیا محق و ناگزیر از اجرای قوانین و منع هرگونه اعمال زور است، همان‌طورکه اگر در ایالات متحده، تگزاس یا کالیفرنیا بخواهند از طریق نظرخواهی محلی وحدت کشور را بگسلند و اعلام استقلال کنند، دولت حق ممانعت خواهد داشت. بنا بر قانون اساسی فعلی اسپانیا (که با اکثریت مطلق آرای کاتالان‌ها به تصویب رسیده) هیچ ایالت یا ناحیه‌ای نمی‌تواند با برگزاری نظرخواهی محلی، مستقل شود. منطقی است که همه‌ اسپانیا در رأی‌گیری شرکت کنند، به‌خصوص برای منطقه‌ای که پنج قرن سابقه دارد.
در مقاله آمده است که «محدودیت بیان آزاد و صلح‌آمیز برای کاتالان‌ها، غیرقابل‌قبول است» و مانع رأی‌‌دادن آنها در چنین مواقعی می‌شود. گویی از زمان تصویب قانون اساسی فعلی (1978)، کاتالان‌ها به‌‌طور اخص و همه‌ اسپانیایی‌ها به‌طور اعم، در ده‌ها انتخابات محلی، ملی و اروپایی شرکت نکرده‌اند که نویسندگان مقاله باز هم با ازقلم‌انداختن آزاردهنده‌ «آن نظرخواهی جرم بود»، از اسپانیا به‌عنوان جامعه‌ای که در آن دولتی اقتدارگرا ابتدایی‌ترین حقوق دموکراتیک را از مردم خود دریغ کرده،
یاد می‌کنند.
بر مبنای این نوشته، محاکمه‌ خواننده‌ موزیک و طنزپردازانی که دادگاهی شده‌اند (و اغلب مانند آن کسی هستند که بینی خود را با پرچم اسپانیا پاک کرد) «نشانه روند نگران‌کننده» محروم‌کردن اسپانیایی‌ها از آزادی بیان و انتقاد است. آن دادگاه‌ها به ابتکار ارگان‌های جامعه مدنی یا دادستان‌ها و قضات (که در اینجا مانند ایالات متحده کاملا مستقل‌اند) برگزار شد. برای کسی مثل من که در اسپانیا زندگی می‌کند، این برداشت‌های مضحک و مشابه آن، ارتباط کمی با واقعیت اسپانیا، از آزادترین کشورهای جهان، دارد که اجازه می‌دهد انتقاد و تظاهرات تا حد افراطی و شرم‌آوری در داخل آن جریان داشته باشد. در اینجا علیه پادشاه و نظام سلطنتی جزوه‌ها پخش می‌شود و به رهبران سیاسی که به‌طور معمول زیر نگاه دقیق رقبا و رسانه‌های مستقل قرار دارند، توهین‌های شرم‌آور می‌کنند. در اینجا رسانه‌ها قادر به رخنه و تهاجم به زندگی خصوصی هستند تا حدی که می‌توان گفت در اسپانیا زندگی خصوصی وجود ندارد. در حوزه سیاسی انتقادهای مستدل اغلب با اهانت‌های ناصواب
اشتباه می‌شوند.
استقلال‌طلبان کاتالونیا در اسپانیا بیشترین آزادی را برای بیان نظرات و اعتقادات خود دارند. روزنامه‌ها، رادیوها و شبکه‌های تلویزیونی به پخش و دفاع از نظرهای آنها می‌پردازند؛ اما آنچه را نمی‌توانند انجام دهند، زیرپاگذاشتن قوانین و کودتاکردن است؛ همان که در 11 اکتبر 2017 سعی در انجامش داشتند. برای پیشگیری از ارتکاب جرم و احتمال فرار (مانند بعضی از هم‌دستانشان که به ناحیه‌ زیر سلطه‌ ناسیونالیست‌های افراطی تجزیه‌طلب فلامنکوی بلژیک پناهنده شدند) بعضی سیاست‌مداران کاتالان دستگیر شدند.
زمانی که ریاست انجمن بین‌المللی قلم را بر عهده داشتم، کارهای مشترک بسیاری با مرکز نیویورک در دورانی که مورخ و مقاله‌‌نویس آمریکایی، فرانسس فیتز جرالد عهده‌دار مدیریت آن بود، داشتیم. دوره، دوره‌ حاکمیت دیکتاتوری در سراسر آمریکای لاتین بود. یک رشته فعالیت‌های اعتراضی نسبت به جنایات نظامیان آرژانتین، اروگوئه، شیلی، برزیل و... و در بقیه‌ جهان ضد سانسور و نبود آزادی بیان انجام شد. به‌عنوان یک نویسنده‌ آمریکای لاتینی با سوءاستفاده رژیم‌های اقتدارگرای چپ یا راست آشنا هستم و از بسیاری جهات قربانی سانسور بوده‌ام؛ مثلا اینجا در دوران فرانکو، وقتی اولین کتاب داستانی‌ام منتشر شد، مجبور شدم دست‌نوشته را به اداره‌ سانسور، خانه‌ای مخفی و بدون هیچ نشانی تحویل دهم. آنجا نوشته را شخص ناشناسی می‌گرفت و نویسنده پس از چند روز برای دریافت آن مراجعه می‌کرد. مأمور سانسور جمله‌ها یا واژه‌ها (گاهی اوقات بخش‌هایی) را که می‌بایست حذف یا تغییر داده شوند، با مداد قرمز علامت‌گذاری می‌کرد.
خوشبختانه از آن اسپانیا نشانه‌‌هایی بسیار اندک به جا مانده است. تجربه‌ تحول در این کشور، به یمن گذار و به سبب عمق و صلح‌آمیزبودن خود، جهان را شگفت‌زده کرد. با سقوط دیکتاتوری فرانکو به پشتیبانی خوان کارلوس (پادشاه) و توافق تمام نیروهای سیاسی، از محافظه‌کاران تا کمونیست‌ها، برای همیشه به جنگ داخلی پایان داده شد. همگان توافق کردند در آزادی و با نظامی دموکراتیک زیر لوای قانون اساسی که اسپانیا در تمام طول تاریخ خود نظیر آن را نداشت، همزیستی داشته باشند.
انجمن قلم نیویورک به‌جای واگویی جعلیات و اکاذیب استقلال‌طلبان کاتالان، بهتر است نگران جنایت‌هایی باشد که مقابل چشمانشان در برخی از کشورهای آمریکای لاتین بر نویسندگان و روزنامه‌نگاران اعمال می‌شود؛ کشورهایی که در آنها نه‌تنها روزنامه‌ها، رادیوها، ایستگاه‌های تلویزیونی را می‌بندند، بلکه مخالفان را زندانی و شکنجه می‌کنند
و به قتل می‌رسانند.
1. A Troubling Trend
2. Alyssa Edling , Thomas Melia

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.