مقتدي صدر در بيانيهاي به اختلافات ايران و آمريکا واکنش نشان داد و از دولت عراق خواست
هيئتي به عربستان بفرستيد تا مشکلات ميان تهران و رياض را حل کند
حسین جلالی : مقتدي صدر، رهبر جريان صدر عراق، در بيانيه اعلام کرد: «آنچه براي من مهم است امنيت و سلامتي عراق و رفاه مردم کشور است بنابراين من از مسئله درگيري ميان ايران و اتحاد دوجانبه (ترامپ و نتانياهو) نگران هستم. اتحادي که به بهانه تروريسم با بدترين روشها ملتها را گرسنه نگه ميدارد». مقتدي صدر چهره سادهاي براي تحليل نيست. مواضع او در سالهايي که در سياست عراق ظهور و بروز داشته، تلرانس قابل توجهي داشته است. با اين وجود برخي ميگويند او در مسير بلوغ سياسي است. در بيانيه پيشگفته آمده است: «من نميخواهم ميان حمايت از همسايه عراق يعني ايران و حمايت از آن اتحاد دوگانه يکي را انتخاب کنم زيرا حمايت از اتحاد ترامپ و نتانياهو در دين و عقيده ما حرام است».
مقتدي صدر که در تلاش است از خود چهرهاي ملي بهنمايش بگذارد، در بخش ديگري از اين بيانيه آورده است: «نگراني من روز به روز بيشتر ميشود زيرا شاهد اين هستم که دخالت در امور عراق هر روز ريشهدارتر و عميقتر ميشود». به گزارش ايسنا به نقل از خبرگزاري الاخباريه، رهبر جريان صدر اعلام کرد: «من خواهان اين هستم که عراق کشوري مستقل و بزرگ و به دور از دخالتهاي ديگر کشورها باشد و همزمان ميخواهم که روابط خوبمان با همسايه خود يعني ايران را حفظ کنيم به گونهاي که خاک ما به پايگاهي براي تجاوز به ايران تبديل نشود و البته سياستهاي تهران نيز به کشور و ملت ما آسيب نرساند. جنگ صدام با آنها (ايران) و با کويت و ديگر اتفاقاتي که در عراق افتاد، باعث شد که کشور و ملتش از اين مسائل فاصله بگيرند زيرا ديگر تحمل جنگ را ندارند».
مقتدي صدر در انتخابات اخير پارلمان نتيجه قابلتوجهي به دست آورد و لابيهاي قدرتمندي در عراق دارد. او نيمنگاهي هم به سياست در منطقه دارد و در بخش ديگري از بيانيه خود از دولت عراق درخواست کرده تا هيئتي به عربستان بفرستد تا مشکلات ميان تهران و رياض را حل کند. او همچنين خواستار امضاي توافقنامه دوجانبه ميان ايران و عراق مبني بر احترام به حاکميت يکديگر يا امضاي توافقنامه سهجانبه ميان ايران، عراق و عربستان به منظور ايجاد صلح در منطقه شد. او همچنين سفارت آمريکا را تهديد به حمله کرد و گفت اگر عراق به درگيريهاي منطقهاي کشيده شود، بايد سفارت آمريکا در عراق بسته شود؛ «در غير اين صورت اين سفارتخانه هدفي براي نيروهاي مقاومت خواهد بود».
در ادامه براي بررسي شخصيت اين رهبر سياسي عراقي و جايابي او در نقشه سياسي این کشور سراغ حسن لاسجردي، کارشناس مسائل عراق رفتيم. عضويت او در شوراي سردبيري «خبرآنلاين» باعث شده که از اخبار و موضعگيريهاي روز نيز بهدور نباشد.
اگر بخواهيم مقتدي صدر را در سپهر سياسي عراق جايابي کنيم، او کجا ميايستد؟
در رابطه با جايگاه مقتدي صدر اولا، صدريها يک خانواده تاريخي و مؤثر در تحولات لااقل صد سال گذشته حوزههاي سياسي، فقهي و فضاي اجتماعي عراق بودند. مقتدي هم از اين فضا جدا نيست. نکته دوم، در 20 سال گذشته، خانواده صدر در مبارزه با صدام و بعدتر در دوره اشغال عراق، در مبارزه با نيروهاي آمريکايي مواضعي داشتند که از ديگر خانوادههاي معروف متمايز است. نکته سوم، تحولات يا تغييرات تفکر و بنيانهاي فکري در حوزههاي سياسي و تا حدودي فقهي در حوزه حکومت است. نکته چهارم درباره شخص مقتدي است؛ او بعد از سرنگوني صدام به دنبال اين بود که پرچم خاندان صدر را بالا نگه دارد. اين پرچمداري نه در حوزه فقاهت بلکه براي داشتن يک چهره مبرز و ميداندار تحولات در عراق بود. مقتدي به دنبال اين بود که از خود يک چهره نشاندار، مؤثر و شاخص، بروز و ظهور دهد؛ بنابراين مواضع مقتدي در جاهاي متفاوت، بعضي مواقع متناقض، بعضي مواقع همراه با برخي از قدرتهاي منطقهاي و گاهي اوقات منحصربهفرد نسبت به تحولات سياسي عراق با توجه به حضور شخصيتهاي مهمي مانند آقاي سيستاني است.
همانطوري که اشاره کرديد، خاندان صدر، شخصيتهاي بزرگي داشتند و رد پررنگي در تحولات معاصر از خود بهجاي گذاشتند. چه ميشود که مقتدي صدر در سنين جواني سربرميآورد و چهره اصلي اين خاندان ميشود؟
بعد از رفتن صدام، عراق دچار خلأ قدرت شد؛ لذا گروههاي معارض و گروههاي سياسي و چهرههايي که در مبارزات عليه صدام حضور داشتند، تلاش کردند ميدانداري کنند. خانواده صدر نقش مؤثري در مبارزات قبل از سرنگوني صدام داشتند، همانطور که در انقلاب 1920 و تحولات ديگر هم نقش مهمي داشتند. صدريها بعد از صدام تلاش کردند عليه نيروهاي آمريکايي هم مبارزه کنند.
در اين مورد منظورتان از صدريها خود متقدي صدر است؟
بله مقتدي صدر. بعد از صدام، بهطور مشخص صدريها در مقتدي صدر جمع شدند؛ همچنان که جيش مهدي را درست کردند، همچنان که مؤسسات اجتماعي داشتند و شهرک صدر را بهعنوان مرکز خود قرار دادند.
چرا مقتدي صدر پرچمدار شد، چهره ديگري در خاندان صدر نبود؟
محمد سعيد و صدر بزرگ از صحنه تحولات عراق خارج شده بودند لذا بعد از صدام آدم معروفي که هم علاقه به ظهور و بروز داشته باشد و هم ظرفيت اين را داشته باشد که همه حرف او را گوش دهند و هم يک آدم انقلابي با شعارهاي تندي که بتواند جذاب باشد، فقط مقتدي بود.
روايتي از مقتدي صدر است که او با سن کم و با روحيات پوپوليستي پا به ميدان سياست گذاشت اما آرام آرام دارد به سمت رهبر اصلاحگر حرکت ميکند. شما اين روايت را صادق ميدانيد؟
فکر ميکنم لااقل رفتارهاي يکي، دو سال آخر مقتدي نشان ميدهد اين دگرگوني تا حدودي اتفاق افتاده است. اولا در مواضع خود خيلي بيگدار به آب نميزند و بيمهابا اظهارنظر نميکند. بهعنوان شاخص رفتاري، ملاحظه افراد مختلف را در جايگاهها دارد و در انتخابات شعارهايي که انتخاب ميکند، شعارهاي معقولانهاي است. سفرهاي مختلفي به کشورهاي منطقه داشته و تلاش کرده است که بهقول خودش عراق را محور تحولات قرار دهد. اگر اين سير را در نظر بگيريم، بهنظر ميرسد مجموعه اظهارات، رفتارها و تحرکات سياسي مقتدي دارد به طرف بلوغي ميرود که قبلا از او سراغ نداشتيم.
در مناقشه ايران-عربستان او کجا ميايستد؟ آيا بهدنبال ميانجيگري است؟
از مجموعه اظهارات مقتدي صدر درباره ايران و عربستان و سفرهايي که داشته است (اعلامشده و نشده) با توجه به عنصر ميدانداري و اصطلاحا «توي بورسبودن» که عرض کردم، در مجموع علاقهمند است اين کار [ميانجيگري] را انجام دهد. اما اينکه دو طرف چقدر به اين پتانسيل علاقه داردن و از طرف ديگر محل اختلافات اين دو چقدر است که کسي چون مقتدي بتواند به اين ميدان ورود کند و تحولات را مدريت کند، بهنظر من غير از علاقه مقتدي صدر، حجم، عمق و تعدد مشکلات ايران و عربستان بهگونهاي است که او در اين زمينه موفق نميشود.
خودش به سمتي تمايل دارد؟ وجود او بيشتر به نفع ايران است يا عربستان؟
در مجموع اگر بخواهيم جايگاه خانواده صدر، جايگاه مقتدي و تحولاتي که انجام شده است و نگرشها و باورهاي او را نگاه کنيم، کفه به طرف ايران است. اما رفتارهاي اخير او نشان ميدهد که نميخواهد خيلي اعتقادهاي خود را بروز دهد و مثل قبل صريح و عريان اظهارنظر کند و خود را مسلمان دوآتشه نشان دهد.
او بيشتر از خود يک چهره ملي نشان ميدهد تا رهبر مذهبي، درست است؟
بله.
وضعيت او در انتخابات اخير پارلماني عراق چطور بود؟
در انتخابات اخير با ائتلافي با نام «سائرون» در انتخابات شرکت کرد و رأي قابل توجهي هم آورد و تقريبا در احزاب و فراکسيونهاي سياسي بيشترين رأي را آورد. عرض کردم، مجموعه فعاليتها، بدهبستان و رايزنيهايي که انجام داده است، سبب شد که او در انتخابات اخير پارلماني بيشترين رأي را بياورد. اين نشان ميدهد که مقتدي صدر در تحولات عراق همچنان يک عنصر قابل اتکا و سيال است.
حسین جلالی : مقتدي صدر، رهبر جريان صدر عراق، در بيانيه اعلام کرد: «آنچه براي من مهم است امنيت و سلامتي عراق و رفاه مردم کشور است بنابراين من از مسئله درگيري ميان ايران و اتحاد دوجانبه (ترامپ و نتانياهو) نگران هستم. اتحادي که به بهانه تروريسم با بدترين روشها ملتها را گرسنه نگه ميدارد». مقتدي صدر چهره سادهاي براي تحليل نيست. مواضع او در سالهايي که در سياست عراق ظهور و بروز داشته، تلرانس قابل توجهي داشته است. با اين وجود برخي ميگويند او در مسير بلوغ سياسي است. در بيانيه پيشگفته آمده است: «من نميخواهم ميان حمايت از همسايه عراق يعني ايران و حمايت از آن اتحاد دوگانه يکي را انتخاب کنم زيرا حمايت از اتحاد ترامپ و نتانياهو در دين و عقيده ما حرام است».
مقتدي صدر که در تلاش است از خود چهرهاي ملي بهنمايش بگذارد، در بخش ديگري از اين بيانيه آورده است: «نگراني من روز به روز بيشتر ميشود زيرا شاهد اين هستم که دخالت در امور عراق هر روز ريشهدارتر و عميقتر ميشود». به گزارش ايسنا به نقل از خبرگزاري الاخباريه، رهبر جريان صدر اعلام کرد: «من خواهان اين هستم که عراق کشوري مستقل و بزرگ و به دور از دخالتهاي ديگر کشورها باشد و همزمان ميخواهم که روابط خوبمان با همسايه خود يعني ايران را حفظ کنيم به گونهاي که خاک ما به پايگاهي براي تجاوز به ايران تبديل نشود و البته سياستهاي تهران نيز به کشور و ملت ما آسيب نرساند. جنگ صدام با آنها (ايران) و با کويت و ديگر اتفاقاتي که در عراق افتاد، باعث شد که کشور و ملتش از اين مسائل فاصله بگيرند زيرا ديگر تحمل جنگ را ندارند».
مقتدي صدر در انتخابات اخير پارلمان نتيجه قابلتوجهي به دست آورد و لابيهاي قدرتمندي در عراق دارد. او نيمنگاهي هم به سياست در منطقه دارد و در بخش ديگري از بيانيه خود از دولت عراق درخواست کرده تا هيئتي به عربستان بفرستد تا مشکلات ميان تهران و رياض را حل کند. او همچنين خواستار امضاي توافقنامه دوجانبه ميان ايران و عراق مبني بر احترام به حاکميت يکديگر يا امضاي توافقنامه سهجانبه ميان ايران، عراق و عربستان به منظور ايجاد صلح در منطقه شد. او همچنين سفارت آمريکا را تهديد به حمله کرد و گفت اگر عراق به درگيريهاي منطقهاي کشيده شود، بايد سفارت آمريکا در عراق بسته شود؛ «در غير اين صورت اين سفارتخانه هدفي براي نيروهاي مقاومت خواهد بود».
در ادامه براي بررسي شخصيت اين رهبر سياسي عراقي و جايابي او در نقشه سياسي این کشور سراغ حسن لاسجردي، کارشناس مسائل عراق رفتيم. عضويت او در شوراي سردبيري «خبرآنلاين» باعث شده که از اخبار و موضعگيريهاي روز نيز بهدور نباشد.
اگر بخواهيم مقتدي صدر را در سپهر سياسي عراق جايابي کنيم، او کجا ميايستد؟
در رابطه با جايگاه مقتدي صدر اولا، صدريها يک خانواده تاريخي و مؤثر در تحولات لااقل صد سال گذشته حوزههاي سياسي، فقهي و فضاي اجتماعي عراق بودند. مقتدي هم از اين فضا جدا نيست. نکته دوم، در 20 سال گذشته، خانواده صدر در مبارزه با صدام و بعدتر در دوره اشغال عراق، در مبارزه با نيروهاي آمريکايي مواضعي داشتند که از ديگر خانوادههاي معروف متمايز است. نکته سوم، تحولات يا تغييرات تفکر و بنيانهاي فکري در حوزههاي سياسي و تا حدودي فقهي در حوزه حکومت است. نکته چهارم درباره شخص مقتدي است؛ او بعد از سرنگوني صدام به دنبال اين بود که پرچم خاندان صدر را بالا نگه دارد. اين پرچمداري نه در حوزه فقاهت بلکه براي داشتن يک چهره مبرز و ميداندار تحولات در عراق بود. مقتدي به دنبال اين بود که از خود يک چهره نشاندار، مؤثر و شاخص، بروز و ظهور دهد؛ بنابراين مواضع مقتدي در جاهاي متفاوت، بعضي مواقع متناقض، بعضي مواقع همراه با برخي از قدرتهاي منطقهاي و گاهي اوقات منحصربهفرد نسبت به تحولات سياسي عراق با توجه به حضور شخصيتهاي مهمي مانند آقاي سيستاني است.
همانطوري که اشاره کرديد، خاندان صدر، شخصيتهاي بزرگي داشتند و رد پررنگي در تحولات معاصر از خود بهجاي گذاشتند. چه ميشود که مقتدي صدر در سنين جواني سربرميآورد و چهره اصلي اين خاندان ميشود؟
بعد از رفتن صدام، عراق دچار خلأ قدرت شد؛ لذا گروههاي معارض و گروههاي سياسي و چهرههايي که در مبارزات عليه صدام حضور داشتند، تلاش کردند ميدانداري کنند. خانواده صدر نقش مؤثري در مبارزات قبل از سرنگوني صدام داشتند، همانطور که در انقلاب 1920 و تحولات ديگر هم نقش مهمي داشتند. صدريها بعد از صدام تلاش کردند عليه نيروهاي آمريکايي هم مبارزه کنند.
در اين مورد منظورتان از صدريها خود متقدي صدر است؟
بله مقتدي صدر. بعد از صدام، بهطور مشخص صدريها در مقتدي صدر جمع شدند؛ همچنان که جيش مهدي را درست کردند، همچنان که مؤسسات اجتماعي داشتند و شهرک صدر را بهعنوان مرکز خود قرار دادند.
چرا مقتدي صدر پرچمدار شد، چهره ديگري در خاندان صدر نبود؟
محمد سعيد و صدر بزرگ از صحنه تحولات عراق خارج شده بودند لذا بعد از صدام آدم معروفي که هم علاقه به ظهور و بروز داشته باشد و هم ظرفيت اين را داشته باشد که همه حرف او را گوش دهند و هم يک آدم انقلابي با شعارهاي تندي که بتواند جذاب باشد، فقط مقتدي بود.
روايتي از مقتدي صدر است که او با سن کم و با روحيات پوپوليستي پا به ميدان سياست گذاشت اما آرام آرام دارد به سمت رهبر اصلاحگر حرکت ميکند. شما اين روايت را صادق ميدانيد؟
فکر ميکنم لااقل رفتارهاي يکي، دو سال آخر مقتدي نشان ميدهد اين دگرگوني تا حدودي اتفاق افتاده است. اولا در مواضع خود خيلي بيگدار به آب نميزند و بيمهابا اظهارنظر نميکند. بهعنوان شاخص رفتاري، ملاحظه افراد مختلف را در جايگاهها دارد و در انتخابات شعارهايي که انتخاب ميکند، شعارهاي معقولانهاي است. سفرهاي مختلفي به کشورهاي منطقه داشته و تلاش کرده است که بهقول خودش عراق را محور تحولات قرار دهد. اگر اين سير را در نظر بگيريم، بهنظر ميرسد مجموعه اظهارات، رفتارها و تحرکات سياسي مقتدي دارد به طرف بلوغي ميرود که قبلا از او سراغ نداشتيم.
در مناقشه ايران-عربستان او کجا ميايستد؟ آيا بهدنبال ميانجيگري است؟
از مجموعه اظهارات مقتدي صدر درباره ايران و عربستان و سفرهايي که داشته است (اعلامشده و نشده) با توجه به عنصر ميدانداري و اصطلاحا «توي بورسبودن» که عرض کردم، در مجموع علاقهمند است اين کار [ميانجيگري] را انجام دهد. اما اينکه دو طرف چقدر به اين پتانسيل علاقه داردن و از طرف ديگر محل اختلافات اين دو چقدر است که کسي چون مقتدي بتواند به اين ميدان ورود کند و تحولات را مدريت کند، بهنظر من غير از علاقه مقتدي صدر، حجم، عمق و تعدد مشکلات ايران و عربستان بهگونهاي است که او در اين زمينه موفق نميشود.
خودش به سمتي تمايل دارد؟ وجود او بيشتر به نفع ايران است يا عربستان؟
در مجموع اگر بخواهيم جايگاه خانواده صدر، جايگاه مقتدي و تحولاتي که انجام شده است و نگرشها و باورهاي او را نگاه کنيم، کفه به طرف ايران است. اما رفتارهاي اخير او نشان ميدهد که نميخواهد خيلي اعتقادهاي خود را بروز دهد و مثل قبل صريح و عريان اظهارنظر کند و خود را مسلمان دوآتشه نشان دهد.
او بيشتر از خود يک چهره ملي نشان ميدهد تا رهبر مذهبي، درست است؟
بله.
وضعيت او در انتخابات اخير پارلماني عراق چطور بود؟
در انتخابات اخير با ائتلافي با نام «سائرون» در انتخابات شرکت کرد و رأي قابل توجهي هم آورد و تقريبا در احزاب و فراکسيونهاي سياسي بيشترين رأي را آورد. عرض کردم، مجموعه فعاليتها، بدهبستان و رايزنيهايي که انجام داده است، سبب شد که او در انتخابات اخير پارلماني بيشترين رأي را بياورد. اين نشان ميدهد که مقتدي صدر در تحولات عراق همچنان يک عنصر قابل اتکا و سيال است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.