محمدجواد ظريف در گفتوگو با سيبياس:
هنوز ميز مذاکره وجود دارد
دانهاي که جواد ظريف در نيويورک پاشيد، حالاحالاها براي سياستمداران دو کشور و رسانهها ميتواند موضوعی قابل بحث باشد. جواد ظريف در يکي از سخنرانيهايش در نيويورک گفته که ايران آماده تبادل زندانيان ايراني- آمريکايي است. او از نامه مسئول مربوطه طرف آمريکايي در شش ماه پيش هم خبر داده و گفته آنها تنها تقاضا کردهاند که زندانيانشان آزاد شوند. جواد ظريف که گفته اختيار اين کار را دارد و قبلا هم چنين مذاکرهاي کرده، در روز پاياني سفرش به نيويورک هم مورد سؤال رسانهها بود تا در مورد کموکيف پيشنهادش بيشتر توضيح دهد. درحاليکه پخش تبليغ مصاحبهاش با شبکه هوادار ترامپ؛ فاکسنيوز، براي افکار عمومي هنوز سؤالبرانگيز بوده، او در روز آخر سفرش با شبکه سيبياس هم مصاحبه کرده و به سؤالات زيادي در مورد پيشنهاد تبادل زنداني با آمريکا پاسخ داده است. جواد ظريف به صراحت گفته که «ما به آمريکا پيشنهاد مذاکره نداديم، بلکه به پيشنهاد آنها پاسخ داديم». او اضافه کرده که «ما منتظر پاسخ از سوي آنها هستيم». بخشهاي مهمي از مصاحبه ظريف با «مارگارت برنان»، خبرنگار سيبياس، به روايت ايسنا را در ادامه بخوانيد.
آقاي ظريف شما بهطور علني پيشنهاد تبادل زندانيان با آمريکا را مطرح کرديد. آيا چنين امکاني وجود دارد؟
ما پيش از اين نيز اين کار را کردهايم. ما امکان آزادشدن ايرانيهايي را که در زندانهاي آمريکا بهسر ميبرند يا آنهايي که تحت بازجويي هستند داريم. ما آنها را از اين قيدوشرط رها کرديم و سپس شهروندان ايراني- آمريکايي را که در ايران در زندان بودند آزاد کرديم. ميتوانيم بار ديگر اين کار را انجام دهيم. ما تلاش کرديم تا در اين کار مشارکت داشته باشيم. دولت جديد ابتدا از خود تمايل نشان داد. ما در ماه سپتامبر نشان داديم که آمادگي داريم و اکنون نيز آمادهايم.
شما در ماه سپتامبر به دولت ترامپ براي آغاز مذاکره اعلام آمادگي کرديد؟
ما به پيشنهادي که آنها براي تعامل ارائه داده بودند، پاسخ داديم و منتظر جواب هستيم.
شما خواهان آزادي چه کساني هستيد؟
تعدادي ايراني در زندانهاي آمريکا به اتهام نقض تحريمها حبس شدهاند. در سراسر دنيا ايرانياني هستند که در زندان بهسر ميبرند.
بنابراين، آيا شما فهرستي به آمريکا ارائه کردهايد؟
آنها خود ميدانند.
خودشان ميدانند؟
بله، ميدانند. اين، چيز جديدي نيست. اين ادامه همان تبادل قبلي است.
چرا که نه. شما براي نشاندادن جديت خود ميتوانيد پنج نفر از آمريکاييهاي زنداني در ايران را آزاد کنيد؟
ما نيازي به نشاندادن جديت خود نداريم، زيرا ما جديت خود را با اجراي توافق هستهاي ثابت کردهايم. اين آمريکاست که بايد جديت خود را به اثبات برساند.
شما اين دو را به هم ارتباط ميدهيد؟
نه، ما اين دو را به يکديگر مربوط نميکنيم، تجربه اين است. ما نشان دادهايم که وقتي حرفي ميزنيم به آن پايبند هستيم. آمريکا نشان داده است که وقتي صحبتي ميکند، سپس بررسي خواهد کرد که آيا ميخواهد پاي حرف خود بايستد يا نه.
شخصي مانند باقر نمازي که در دهه ۸۰ عمر خود است، چطور؟
او در زندان نيست.
او همچنان بايد خود را به زندان اوين معرفي کند و براي درمان خارج از کشور محدوديت دارد. چرا او اجازه خروج از کشور براي درمان را نمييابد؟
همانطور که ميدانيد، من مسئول سياست خارجي هستم. من مسئول دخالت در تصميمات دادگاهها نيستم. من تنها زماني ميتوانم مداخله کنم که بحث تبادل یا پيشنهاد تبادل مطرح باشد. من نميتوانم بهعنوان وزير خارجه مداخله کنم. من بهطور شخصي ميتوانم بر اساس امور بشردوستانه مداخله کنم، اين کار را نيز انجام ميدهم، اما بهعنوان يک وزير خارجه هيچجايي در دادگاههاي ايران ندارم، مگر اينکه موضوع تبادل زندانيان ايراني مطرح باشد که از نظر ما، بهغلط در آمريکا يا نقاط ديگر زنداني هستند. ما زناني داريم که وقتي زنداني شدند باردار بودند و در حبس فرزند خود را به دنيا آوردند. آنها حتي براي زايمان اجازه خروج از زندان نيافتند. ما افرادي با بيماريهاي قلبي داريم.
با توجه به وضعيت سلامت باقر نمازي اگر در ايران در زندان فوت کند، به تمام بخشهاي سياست آسيب وارد نميکند؟
اين تصميمي نيست که من بتوانم اتخاذ کنم.
در حيطه قدرت شما نيست که او را آزاد کنيد؟
همينطور است. من چنين جايگاهي ندارم. من زماني که بحث تبادل مطرح است اين جايگاه را دارم. به همين دليل مسئوليت من است که پيشنهاد آن را مطرح کنم.
بنابراين، شما پيشنهاد تبادل پنج آمريکايي را در برابر پنج ايراني ميدهيد؟
خير، منظور من اين است که اين وظيفه ماست. منظور من بشر است. ما آنها را شمارش نميکنيم.
ممکن است برخي افراد شکاک بگويند که اين بازي با افکار عمومي است.
نه، بازي با افکار عمومي نيست. قبلا اين کار را انجام داديم. آيا دفعه قبل هم بازي با افکار عمومي بود؟
(دفعه قبل) همزمان با توافق هستهاي، مذاکرات هستهاي بود.
نه، نه. اين کار هيچ ارتباطي با توافق هستهاي نداشت. ما توانستيم آن را انجام دهيم زيرا (براي مذاکره) در کنار يکديگر مينشستيم. ما يکسري کارها را انجام داديم که اين، يکي از آنها بود اما تنها به اين دليل اتفاق افتاد که مايل به گفتوگو درباره آن بوديم.
اکنون شما پيشنهاد مذاکره درباره اين مسئله با چه کسي را ميدهيد؛ وزير امور خارجه آمريکا؟
نه، آمريکا يک مسئول براي اين کار دارد. ما نيز يک مسئول براي اين کار داريم. اگر سطح نباشند، ما فردي را تعيين ميکنيم که در سطح نماينده آمريکايي باشد.
نامهاي که شما از سفير اوبرين، کسي که با مسائل مربوط به گروگانها سروکار دارد دريافت کرديد...
ما دريافت نکرديم.
اجازه ميدهيد که او با معاونتان گفتوگو کند؟
نه، ما اجازه نميدهيم کسي که مسئول امور گروگانهاست، در اين باره مذاکره کند زيرا آنها گروگان نيستند، آنها زنداني هستند.
بنابراين، شما مايليد با چه کسي درباره اين مسئله رايزني کنيد؟
ما خواهان آن هستيم با کسي مذاکره کنيم که ميخواهد به ايران و توافق بر سر اين موضوع احترام بگذارد. ما عليه سفير اوبرين نيستيم اما ما با يک مذاکرهکننده به عنوان مسئول امور گروگانها وارد رايزني نميشويم مگر اينکه از ما بخواهند يک مذاکرهکننده درباره گروگانها براي خود تعيين کنيم تا درباره گروگانهاي ايراني در زندانهاي آمريکا گفتوگو کند. آمريکا نميتواند خود را در موضع اخلاقي متفاوتي قرار دهد. کساني که هيچ جرمي مرتکب نشدهاند و در آلمان، اتريش و... زنداني هستند.
اين همان چيزي است که وکلاي باقر و سيامک نمازي و شيء يوئه وانگ مبني بر اين ميگويند که آنها جرمي مرتکب نشدهاند. آمريکاييهاي زنداني در ايران چه کساني هستند؟
بله، وکلاي تمام کساني که در آمريکا يا نقاط ديگر دنيا زنداني هستند، ميگويند که موکلهايشان جرمي مرتکب نشدهاند و بيگناه هستند. مواردي وجود دارد که ما باور داريم زندانيانمان به اتهامات ساختگي در حبس هستند، تحت فشارهاي آمريکا. آمريکا معتقد است که آنها در ايران به اتهامات واهي زنداني شدهاند. بنابراين، اجازه دهيد درباره آن بحث نکنيم زيرا وظيفه من نيست. من به اندازه کافي روي شانههايم مسئوليت دارم تا از جنگ جلوگيري کنم، تا با تلاشهاي آمريکا براي جلوگيري از تعامل ايران با آنچه حق قانونيمان است، مقابله کنم. پس من اين کار را به عنوان وزير امور خارجه انجام ميدهم تا افرادي را بدون تعيين جرم تبادل کنيم.
شما گفتيد بخشي از مسئوليتتان جلوگيري از جنگ است. تنشها بهويژه در ماههاي اخير ميان دولت ترامپ و دولت ايران افزايش يافته است. آيا شما ميگوييد ما در مسير جنگ قرار داریم؟
ما خواهان درگيري و تقابل نيستيم اما ما هفت هزار سال را با فرارکردن سپري نکردهايم. ما مقاومت ميکنيم اما به دنبال جنگ نيستيم. باورمان اين است که رئيسجمهور ترامپ خواهان جنگ نيست اما کساني وجود دارند که براي جنگ فشار ميآورند. من فکر نميکنم اين اتفاق بيفتد.
شما فکر نميکنيد که مناقشه نظامي روي دهد؟
از نظر من اين اتفاق نميافتد. من معتقدم که مردم تدبير بيشتري دارند که اجازه درگيري نظامي بدهند اما فکر ميکنم که دولت ترامپ کارهايي ميکند که حوادثي روي دهد. اما بايد ملاحظات گستردهاي باشد تا افرادي که براي اين حوادث (جنگ) برنامهريزي ميکنند، نتوانند راه خود را بيابند.
از چه حوادثي صحبت ميکنيد؟
من از افرادي صحبت ميکنم که براي درگيري برنامهريزي ميکنند. کساني که منافعشان در اين است. من آنها را «تيم بي» ميخوانم.
منظور شما از «تيم بي» چيست؟
من کساني را تيم بي مينامم که همواره براي ايجاد تنش تلاش کردهاند، افرادي که وجودشان وابسته به تنش است. بولتون، بيبي (بنيامين نتانياهو)،
بن زايد و چهارمي بن سلمان. نتانياهو خودش گفت که آمريکا را تحت فشار قرار داده تا نام سپاه را در فهرست سازمانهاي تروريستي قرار دهد. وي گفت که آمريکا براي خروج از برجام تحت فشار قرار دارد. بولتون نيز گفته که براي مواجهشدن با ايران به رياستجمهوري ترامپ نياز داريم. بن زايد و بن سلمان نيز کساني هستند که به ترامپ تضمين دادهاند نفت ايران را جايگزين خواهند کرد. اين افراد خواهان مناقشه هستند و من بر اين باورم که لازم است انسانهاي باتدبير، عاقل و بالغ از وقوع درگيري جلوگيري کنند.
منظور شما از افراد بالغ چه کساني است؟ زماني که يک سال پيش با هم صحبت کرديم گفتيد که رئيسجمهورتان از ديدار با ترامپ در نيويورک سر باز زده است. آيا اکنون پشيمان هستيد؟
نه نيستيم.
لازم است که اين دو با هم ملاقات کنند؟
ما پشيمان نيستيم زيرا ما بر اساس احترام متقابل ديدار ميکنيم. ما نميتوانيم با کسي ملاقات داشته باشيم که احترام نميگذارد، کسي که تعهدات بينالمللي کشور خود را زير پا گذاشته است، کسي که از توافقات بينالمللي خارج شده است. بنابراين، به من بگوييد براي چه چيزي ديدار ميکنيد؟ شما براي عکسگرفتن ديدار نميکنيد. شما ملاقات ميکنيد تا با يک نتيجه برسيد. ما سندي داريم که عکس نيست، توافقي ۱۵۰صفحهاي که بهدقت مذاکره شده است، نه يک توافق دوجانبه ميان ايران و آمريکا؛ توافقي چندجانبه که در شوراي امنيت سازمان ملل به تصويب رسيد، جايي که آمريکا يکي از اعضاي دائم آن است. بنابراين اگر آمريکا به آن احترام نميگذارد، پس به چه احترام ميگذارد؟
پس هيچ دليلي براي ديدار رئيسجمهور ترامپ و رئيسجمهور روحاني وجود ندارد؟
دليلي وجود ندارد مگر اينکه آمريکا نشان دهد يک شريک قابل اعتماد است اما تاکنون که اينطور نبوده است و نه فقط براي ايران؛ آمريکا از يونسکو نيز خارج شد. از نفتا خارج شد. از توافق شراکت فراآتلانتيک خارج شد. از شوراي حقوق بشر بيرون آمد. بنابراين اين مربوط به يک توافق رئيسجمهوري نيست، بلکه از معاهدات (بينالمللي) و سازمانها خارج شده است.
وقتي شاهد ديدارهاي دوجانبه ميان کيم جونگ اون، رهبر کرهشمالي و رئيسجمهور ترامپ هستيد و ميبينيد که پيونگيانگ اکنون داراي برنامه موشکي بالستيک و برنامه هستهاي است و از اين فرصت براي گفتوگوي رودررو و احتمال يک توافق ديپلماتيک استفاده ميکند، آيا شما با خود نميگویيد که لازم است بهطور مستقيم با رئيسجمهور ترامپ وارد مذاکره شويد؟
ما بهطور مستقيم با آمريکا مذاکره کرديم. چه رئيسجمهور آمريکا ترامپ باشد، چه اوباما، اين انتخاب ما نيست، اين انتخاب مردم آمريکا است. ما سابقه طولانيترين گفتوگو با مردي را داريم که تا آنجايي که من ميدانم، وزير امور خارجه آمريکا بود که مجلس سنا به او رأي داد و رئيسجمهور منتخب (آمريکا) وي را منتصب کرده بود. اما اين دولت تصميم گرفت تا توافقي را که آنها به دست آورده بودند، کنار بگذارد.
درباره جان کري صحبت ميکنيد؟
بله، من از وزير خارجه کري حرف ميزنم.
آيا شما هنوز با او در تماس هستيد؟ رئيسجمهور ترامپ ميگويد که او توصيههاي بدي به شما ميکند.
من از هيچ بيگانهاي توصيهاي نميپذيرم.
اما شما هنوز با او صحبت ميکنيد؟
رئيسجمهور ترامپ ميبايست به تاريخ ايران نگاه کند. ما هفت هزار سال را بر اساس توصيه خارجيها سپري نکردهايم.
اما وقتي رئيسجمهور ترامپ حرفي ميزند، همانند توييتش مبني بر اينکه شما توصيههاي بدي از وزير امور خارجه پيشين دريافت ميکنيد، به نظر ميآيد ايده بسياري از نامزدهاي دموکرات را پيشنهاد ميکند که اگر رئيسجمهور شوند، به توافق هستهاي بازميگردند.
ما استراتژي خود را بر اساس انتظارات و پيشبيني اينکه در آمريکا دو سال بعد يا چهار سال بعد چه اتفاقي ميافتد، بنا نميکنيم.
آيا ممکن است که آمريکا روزي مجددا به اين توافق بپيوندد؟
هنوز ميز مذاکره وجود دارد. ما ميز مذاکره را ترک نکرديم. آمريکا کسي بود که از ميز مذاکره کنار رفت. ديگر طرفهاي برجام هنوز به توافق پايبندند. آمريکا به افراد بسياری آسيب زد.
آيا شما با ديگر دموکراتها گفتوگو ميکنيد؟
من مشخصا با کسي گفتوگو نميکنم. من با کسي حرف ميزنم که بخواهد با من وارد مذاکره شود. ما با اصحاب رسانه صحبت ميکنيم. ما با اعضاي انديشکدهها گفتوگو ميکنيم.
با اعضاي دولت پيشين آمريکا چطور؟ آيا با فردي از دولت فعلي رايزني ميکنيد؟ هيچ ارتباطي ميان آمريکا و ايران وجود ندارد؟
خیر، تا آنجايي که من ميدانم، نه و ميدانيد که من تقريبا از تمام چيزهايي که بين ايران و آمريکا رخ ميدهد، مطلعم.
آيا ايران به برجام که شما به حصول آن کمک کرديد، پايبند ميماند؟
ما تاکنون به اين توافق متعهد بودهايم. تمامي
۱۴ گزارش آژانس بينالمللي انرژي اتمي اين مسئله را تأييد ميکند. اما ما گزينههايي داريم و مردم ما تعيينکننده نهايي هستند.
اما شما يکي از معماران اين توافق بوديد و به تمام زواياي آن مسلط هستيد. در پاييز ۲۰۲۰ محدوديت تسليحاتي سازمان ملل پايان مييابد که به ايران اجازه ميدهد سلاحهاي غيرکشتار جمعي خريداري کند. آن زمان چه اتفاقي خواهد افتاد؟ درست در آستانه انتخابات آمريکا.
اين بخشي از توافق است که درباره اين تاريخها بر سر آن مذاکره شده است.
آيا ايران ميخواهد به خريد (تسليحات) بپردازد؟
ما درباره اين تاريخها مذاکره کرديم، چيزي که مدتها موضوع مذاکرات بود. اين، بدان معني نيست که ما در پاييز ۲۰۲۰، همچون عربستان ميرويم و تسليحات به ارزش ۶۷ ميليارد دلار خريداري ميکنيم. ما چنين پولي نداريم. ما سال گذشته ۱۶ ميليارد براي دفاع خود هزينه کرديم. عربستان تنها ۶۷ ميليارد دلار سلاح خريداري کرد و امارات با تنها يک ميليون نفر جمعیت، ۲۲ ميليارد هزينه کرده است.
اما با پايان محدوديت تسليحاتي سازمان ملل ميتوانيد اين کار را انجام دهيد.
بله ميتوانيم اما اين کار را نخواهيم کرد.
فکر نميکنيد دولت ترامپ همانطور که برخي ارزيابي کردهاند، تلاش دارد اين توافق را پيش از مهياشدن چنين شرايطي نابود کند؟
بله، تلاش ميکند. اما اين موضوع مهمي نيست زيرا همانطور که ميدانيد ما تجربه هشت سال جنگ را داريم. آن زمان هيچ کس به ما سلاحي نفروخت. به همين دليل است که ما موشکهايمان را توسعه داديم. اکنون اعتراض ميکنند که چرا ايران موشک دارد. ما موشک داريم چون شما هيچ ابزار ديگري براي دفاع از خود در اختيار ما نگذاشتيد. ما ميتوانستيم جت جنگنده بخريم اما زماني که هدف حمله قرار گرفتيم کسي آن را به ما نفروخت. بنابراين ظرفيت خود را توسعه داديم و خدا را شکر چندان به سلاحهاي خارجي وابسته نيستيم.
ایرنا: وزیر امور خارجه از برنامه خود برای سفر به کرهشمالی خبر داد. محمدجواد ظریف در پاسخ به این سؤال که کیم جونگ اون، رهبر کرهشمالی، تاکنون با شیجینپینگ، رئیسجمهوری چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، دیدار کرده است، آیا برنامهای برای دیدار با دکتر روحانی، رئیسجمهوری اسلامی ایران هم دارد؟ گفت: در جریان برنامه رئیسجمهوری نیستیم اما در برنامههای کاری من این سفر وجود دارد و بهزودی تاریخ آن را تعیین میکنیم.
سفر به 2 کشور همسایه و روسیه
او در پاسخ به این سؤال که شنیده شده است در آینده سفری به روسیه خواهید داشت هم گفت: در 10 روز آینده در قالب همکاریهای دوجانبه به روسیه خواهم رفت و قبل از آن به دو کشور همسایه سفر میکنم. همانگونه که گفتیم همسایگانمان همواره اولویتهای ما هستند. او درباره واکنش جرمی هانت، وزیر خارجه انگلیس، به پیشنهاد تبادل زندانی گفت: او بیدلیل خود را وارد موضوعی کرد که ربطی به او نداشت. ظریف در پاسخ به این سؤال که آیا انتخاب فاکسنیوز برای ارسال پیام خاصی بود، گفت: برای پیام ویژهای نبود، مدتها پیش، از طرف فاکس درخواست مصاحبه با رئیسجمهوری و یکبار هم برای مصاحبه با من در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد داده شده بود که به دلیل هماهنگنشدن از قبل، انجام نشده بود. او افزود: فاکسنیوز رسانهای است که بخشی از مردم آمریکا، بهویژه مردم سنتی، ایالتهای میانی و کسانی که با این دولت ارتباط نزدیکی دارند، با آن مأنوس هستند و از این رسانه استفاده میکنند. ظریف ادامه داد: در شرایط کنونی گروهی کشور آمریکا را درراستای منافع اسرائیل جهت میدهند؛ جهتی که با منافع آمریکا هم احتمالا تناقض جدی دارد و خود ترامپ هم در مبارزات انتخاباتی به صراحت آن را گفته بود. ظریف اضافه کرد: جمهوری اسلامی با اتکا به مردم توانسته است از فشارها عبور کند... از اینرو، لازم است که پیام به صورت واضح به گروههای مختلف فکری وسیاسی آمریکا منتقل شود که انتخابی که انجام میدهند یا طراحیهایی که ازسوی اسرائیل انجام میشود، چه نتیجهای خواهد داشت.
دانهاي که جواد ظريف در نيويورک پاشيد، حالاحالاها براي سياستمداران دو کشور و رسانهها ميتواند موضوعی قابل بحث باشد. جواد ظريف در يکي از سخنرانيهايش در نيويورک گفته که ايران آماده تبادل زندانيان ايراني- آمريکايي است. او از نامه مسئول مربوطه طرف آمريکايي در شش ماه پيش هم خبر داده و گفته آنها تنها تقاضا کردهاند که زندانيانشان آزاد شوند. جواد ظريف که گفته اختيار اين کار را دارد و قبلا هم چنين مذاکرهاي کرده، در روز پاياني سفرش به نيويورک هم مورد سؤال رسانهها بود تا در مورد کموکيف پيشنهادش بيشتر توضيح دهد. درحاليکه پخش تبليغ مصاحبهاش با شبکه هوادار ترامپ؛ فاکسنيوز، براي افکار عمومي هنوز سؤالبرانگيز بوده، او در روز آخر سفرش با شبکه سيبياس هم مصاحبه کرده و به سؤالات زيادي در مورد پيشنهاد تبادل زنداني با آمريکا پاسخ داده است. جواد ظريف به صراحت گفته که «ما به آمريکا پيشنهاد مذاکره نداديم، بلکه به پيشنهاد آنها پاسخ داديم». او اضافه کرده که «ما منتظر پاسخ از سوي آنها هستيم». بخشهاي مهمي از مصاحبه ظريف با «مارگارت برنان»، خبرنگار سيبياس، به روايت ايسنا را در ادامه بخوانيد.
آقاي ظريف شما بهطور علني پيشنهاد تبادل زندانيان با آمريکا را مطرح کرديد. آيا چنين امکاني وجود دارد؟
ما پيش از اين نيز اين کار را کردهايم. ما امکان آزادشدن ايرانيهايي را که در زندانهاي آمريکا بهسر ميبرند يا آنهايي که تحت بازجويي هستند داريم. ما آنها را از اين قيدوشرط رها کرديم و سپس شهروندان ايراني- آمريکايي را که در ايران در زندان بودند آزاد کرديم. ميتوانيم بار ديگر اين کار را انجام دهيم. ما تلاش کرديم تا در اين کار مشارکت داشته باشيم. دولت جديد ابتدا از خود تمايل نشان داد. ما در ماه سپتامبر نشان داديم که آمادگي داريم و اکنون نيز آمادهايم.
شما در ماه سپتامبر به دولت ترامپ براي آغاز مذاکره اعلام آمادگي کرديد؟
ما به پيشنهادي که آنها براي تعامل ارائه داده بودند، پاسخ داديم و منتظر جواب هستيم.
شما خواهان آزادي چه کساني هستيد؟
تعدادي ايراني در زندانهاي آمريکا به اتهام نقض تحريمها حبس شدهاند. در سراسر دنيا ايرانياني هستند که در زندان بهسر ميبرند.
بنابراين، آيا شما فهرستي به آمريکا ارائه کردهايد؟
آنها خود ميدانند.
خودشان ميدانند؟
بله، ميدانند. اين، چيز جديدي نيست. اين ادامه همان تبادل قبلي است.
چرا که نه. شما براي نشاندادن جديت خود ميتوانيد پنج نفر از آمريکاييهاي زنداني در ايران را آزاد کنيد؟
ما نيازي به نشاندادن جديت خود نداريم، زيرا ما جديت خود را با اجراي توافق هستهاي ثابت کردهايم. اين آمريکاست که بايد جديت خود را به اثبات برساند.
شما اين دو را به هم ارتباط ميدهيد؟
نه، ما اين دو را به يکديگر مربوط نميکنيم، تجربه اين است. ما نشان دادهايم که وقتي حرفي ميزنيم به آن پايبند هستيم. آمريکا نشان داده است که وقتي صحبتي ميکند، سپس بررسي خواهد کرد که آيا ميخواهد پاي حرف خود بايستد يا نه.
شخصي مانند باقر نمازي که در دهه ۸۰ عمر خود است، چطور؟
او در زندان نيست.
او همچنان بايد خود را به زندان اوين معرفي کند و براي درمان خارج از کشور محدوديت دارد. چرا او اجازه خروج از کشور براي درمان را نمييابد؟
همانطور که ميدانيد، من مسئول سياست خارجي هستم. من مسئول دخالت در تصميمات دادگاهها نيستم. من تنها زماني ميتوانم مداخله کنم که بحث تبادل یا پيشنهاد تبادل مطرح باشد. من نميتوانم بهعنوان وزير خارجه مداخله کنم. من بهطور شخصي ميتوانم بر اساس امور بشردوستانه مداخله کنم، اين کار را نيز انجام ميدهم، اما بهعنوان يک وزير خارجه هيچجايي در دادگاههاي ايران ندارم، مگر اينکه موضوع تبادل زندانيان ايراني مطرح باشد که از نظر ما، بهغلط در آمريکا يا نقاط ديگر زنداني هستند. ما زناني داريم که وقتي زنداني شدند باردار بودند و در حبس فرزند خود را به دنيا آوردند. آنها حتي براي زايمان اجازه خروج از زندان نيافتند. ما افرادي با بيماريهاي قلبي داريم.
با توجه به وضعيت سلامت باقر نمازي اگر در ايران در زندان فوت کند، به تمام بخشهاي سياست آسيب وارد نميکند؟
اين تصميمي نيست که من بتوانم اتخاذ کنم.
در حيطه قدرت شما نيست که او را آزاد کنيد؟
همينطور است. من چنين جايگاهي ندارم. من زماني که بحث تبادل مطرح است اين جايگاه را دارم. به همين دليل مسئوليت من است که پيشنهاد آن را مطرح کنم.
بنابراين، شما پيشنهاد تبادل پنج آمريکايي را در برابر پنج ايراني ميدهيد؟
خير، منظور من اين است که اين وظيفه ماست. منظور من بشر است. ما آنها را شمارش نميکنيم.
ممکن است برخي افراد شکاک بگويند که اين بازي با افکار عمومي است.
نه، بازي با افکار عمومي نيست. قبلا اين کار را انجام داديم. آيا دفعه قبل هم بازي با افکار عمومي بود؟
(دفعه قبل) همزمان با توافق هستهاي، مذاکرات هستهاي بود.
نه، نه. اين کار هيچ ارتباطي با توافق هستهاي نداشت. ما توانستيم آن را انجام دهيم زيرا (براي مذاکره) در کنار يکديگر مينشستيم. ما يکسري کارها را انجام داديم که اين، يکي از آنها بود اما تنها به اين دليل اتفاق افتاد که مايل به گفتوگو درباره آن بوديم.
اکنون شما پيشنهاد مذاکره درباره اين مسئله با چه کسي را ميدهيد؛ وزير امور خارجه آمريکا؟
نه، آمريکا يک مسئول براي اين کار دارد. ما نيز يک مسئول براي اين کار داريم. اگر سطح نباشند، ما فردي را تعيين ميکنيم که در سطح نماينده آمريکايي باشد.
نامهاي که شما از سفير اوبرين، کسي که با مسائل مربوط به گروگانها سروکار دارد دريافت کرديد...
ما دريافت نکرديم.
اجازه ميدهيد که او با معاونتان گفتوگو کند؟
نه، ما اجازه نميدهيم کسي که مسئول امور گروگانهاست، در اين باره مذاکره کند زيرا آنها گروگان نيستند، آنها زنداني هستند.
بنابراين، شما مايليد با چه کسي درباره اين مسئله رايزني کنيد؟
ما خواهان آن هستيم با کسي مذاکره کنيم که ميخواهد به ايران و توافق بر سر اين موضوع احترام بگذارد. ما عليه سفير اوبرين نيستيم اما ما با يک مذاکرهکننده به عنوان مسئول امور گروگانها وارد رايزني نميشويم مگر اينکه از ما بخواهند يک مذاکرهکننده درباره گروگانها براي خود تعيين کنيم تا درباره گروگانهاي ايراني در زندانهاي آمريکا گفتوگو کند. آمريکا نميتواند خود را در موضع اخلاقي متفاوتي قرار دهد. کساني که هيچ جرمي مرتکب نشدهاند و در آلمان، اتريش و... زنداني هستند.
اين همان چيزي است که وکلاي باقر و سيامک نمازي و شيء يوئه وانگ مبني بر اين ميگويند که آنها جرمي مرتکب نشدهاند. آمريکاييهاي زنداني در ايران چه کساني هستند؟
بله، وکلاي تمام کساني که در آمريکا يا نقاط ديگر دنيا زنداني هستند، ميگويند که موکلهايشان جرمي مرتکب نشدهاند و بيگناه هستند. مواردي وجود دارد که ما باور داريم زندانيانمان به اتهامات ساختگي در حبس هستند، تحت فشارهاي آمريکا. آمريکا معتقد است که آنها در ايران به اتهامات واهي زنداني شدهاند. بنابراين، اجازه دهيد درباره آن بحث نکنيم زيرا وظيفه من نيست. من به اندازه کافي روي شانههايم مسئوليت دارم تا از جنگ جلوگيري کنم، تا با تلاشهاي آمريکا براي جلوگيري از تعامل ايران با آنچه حق قانونيمان است، مقابله کنم. پس من اين کار را به عنوان وزير امور خارجه انجام ميدهم تا افرادي را بدون تعيين جرم تبادل کنيم.
شما گفتيد بخشي از مسئوليتتان جلوگيري از جنگ است. تنشها بهويژه در ماههاي اخير ميان دولت ترامپ و دولت ايران افزايش يافته است. آيا شما ميگوييد ما در مسير جنگ قرار داریم؟
ما خواهان درگيري و تقابل نيستيم اما ما هفت هزار سال را با فرارکردن سپري نکردهايم. ما مقاومت ميکنيم اما به دنبال جنگ نيستيم. باورمان اين است که رئيسجمهور ترامپ خواهان جنگ نيست اما کساني وجود دارند که براي جنگ فشار ميآورند. من فکر نميکنم اين اتفاق بيفتد.
شما فکر نميکنيد که مناقشه نظامي روي دهد؟
از نظر من اين اتفاق نميافتد. من معتقدم که مردم تدبير بيشتري دارند که اجازه درگيري نظامي بدهند اما فکر ميکنم که دولت ترامپ کارهايي ميکند که حوادثي روي دهد. اما بايد ملاحظات گستردهاي باشد تا افرادي که براي اين حوادث (جنگ) برنامهريزي ميکنند، نتوانند راه خود را بيابند.
از چه حوادثي صحبت ميکنيد؟
من از افرادي صحبت ميکنم که براي درگيري برنامهريزي ميکنند. کساني که منافعشان در اين است. من آنها را «تيم بي» ميخوانم.
منظور شما از «تيم بي» چيست؟
من کساني را تيم بي مينامم که همواره براي ايجاد تنش تلاش کردهاند، افرادي که وجودشان وابسته به تنش است. بولتون، بيبي (بنيامين نتانياهو)،
بن زايد و چهارمي بن سلمان. نتانياهو خودش گفت که آمريکا را تحت فشار قرار داده تا نام سپاه را در فهرست سازمانهاي تروريستي قرار دهد. وي گفت که آمريکا براي خروج از برجام تحت فشار قرار دارد. بولتون نيز گفته که براي مواجهشدن با ايران به رياستجمهوري ترامپ نياز داريم. بن زايد و بن سلمان نيز کساني هستند که به ترامپ تضمين دادهاند نفت ايران را جايگزين خواهند کرد. اين افراد خواهان مناقشه هستند و من بر اين باورم که لازم است انسانهاي باتدبير، عاقل و بالغ از وقوع درگيري جلوگيري کنند.
منظور شما از افراد بالغ چه کساني است؟ زماني که يک سال پيش با هم صحبت کرديم گفتيد که رئيسجمهورتان از ديدار با ترامپ در نيويورک سر باز زده است. آيا اکنون پشيمان هستيد؟
نه نيستيم.
لازم است که اين دو با هم ملاقات کنند؟
ما پشيمان نيستيم زيرا ما بر اساس احترام متقابل ديدار ميکنيم. ما نميتوانيم با کسي ملاقات داشته باشيم که احترام نميگذارد، کسي که تعهدات بينالمللي کشور خود را زير پا گذاشته است، کسي که از توافقات بينالمللي خارج شده است. بنابراين، به من بگوييد براي چه چيزي ديدار ميکنيد؟ شما براي عکسگرفتن ديدار نميکنيد. شما ملاقات ميکنيد تا با يک نتيجه برسيد. ما سندي داريم که عکس نيست، توافقي ۱۵۰صفحهاي که بهدقت مذاکره شده است، نه يک توافق دوجانبه ميان ايران و آمريکا؛ توافقي چندجانبه که در شوراي امنيت سازمان ملل به تصويب رسيد، جايي که آمريکا يکي از اعضاي دائم آن است. بنابراين اگر آمريکا به آن احترام نميگذارد، پس به چه احترام ميگذارد؟
پس هيچ دليلي براي ديدار رئيسجمهور ترامپ و رئيسجمهور روحاني وجود ندارد؟
دليلي وجود ندارد مگر اينکه آمريکا نشان دهد يک شريک قابل اعتماد است اما تاکنون که اينطور نبوده است و نه فقط براي ايران؛ آمريکا از يونسکو نيز خارج شد. از نفتا خارج شد. از توافق شراکت فراآتلانتيک خارج شد. از شوراي حقوق بشر بيرون آمد. بنابراين اين مربوط به يک توافق رئيسجمهوري نيست، بلکه از معاهدات (بينالمللي) و سازمانها خارج شده است.
وقتي شاهد ديدارهاي دوجانبه ميان کيم جونگ اون، رهبر کرهشمالي و رئيسجمهور ترامپ هستيد و ميبينيد که پيونگيانگ اکنون داراي برنامه موشکي بالستيک و برنامه هستهاي است و از اين فرصت براي گفتوگوي رودررو و احتمال يک توافق ديپلماتيک استفاده ميکند، آيا شما با خود نميگویيد که لازم است بهطور مستقيم با رئيسجمهور ترامپ وارد مذاکره شويد؟
ما بهطور مستقيم با آمريکا مذاکره کرديم. چه رئيسجمهور آمريکا ترامپ باشد، چه اوباما، اين انتخاب ما نيست، اين انتخاب مردم آمريکا است. ما سابقه طولانيترين گفتوگو با مردي را داريم که تا آنجايي که من ميدانم، وزير امور خارجه آمريکا بود که مجلس سنا به او رأي داد و رئيسجمهور منتخب (آمريکا) وي را منتصب کرده بود. اما اين دولت تصميم گرفت تا توافقي را که آنها به دست آورده بودند، کنار بگذارد.
درباره جان کري صحبت ميکنيد؟
بله، من از وزير خارجه کري حرف ميزنم.
آيا شما هنوز با او در تماس هستيد؟ رئيسجمهور ترامپ ميگويد که او توصيههاي بدي به شما ميکند.
من از هيچ بيگانهاي توصيهاي نميپذيرم.
اما شما هنوز با او صحبت ميکنيد؟
رئيسجمهور ترامپ ميبايست به تاريخ ايران نگاه کند. ما هفت هزار سال را بر اساس توصيه خارجيها سپري نکردهايم.
اما وقتي رئيسجمهور ترامپ حرفي ميزند، همانند توييتش مبني بر اينکه شما توصيههاي بدي از وزير امور خارجه پيشين دريافت ميکنيد، به نظر ميآيد ايده بسياري از نامزدهاي دموکرات را پيشنهاد ميکند که اگر رئيسجمهور شوند، به توافق هستهاي بازميگردند.
ما استراتژي خود را بر اساس انتظارات و پيشبيني اينکه در آمريکا دو سال بعد يا چهار سال بعد چه اتفاقي ميافتد، بنا نميکنيم.
آيا ممکن است که آمريکا روزي مجددا به اين توافق بپيوندد؟
هنوز ميز مذاکره وجود دارد. ما ميز مذاکره را ترک نکرديم. آمريکا کسي بود که از ميز مذاکره کنار رفت. ديگر طرفهاي برجام هنوز به توافق پايبندند. آمريکا به افراد بسياری آسيب زد.
آيا شما با ديگر دموکراتها گفتوگو ميکنيد؟
من مشخصا با کسي گفتوگو نميکنم. من با کسي حرف ميزنم که بخواهد با من وارد مذاکره شود. ما با اصحاب رسانه صحبت ميکنيم. ما با اعضاي انديشکدهها گفتوگو ميکنيم.
با اعضاي دولت پيشين آمريکا چطور؟ آيا با فردي از دولت فعلي رايزني ميکنيد؟ هيچ ارتباطي ميان آمريکا و ايران وجود ندارد؟
خیر، تا آنجايي که من ميدانم، نه و ميدانيد که من تقريبا از تمام چيزهايي که بين ايران و آمريکا رخ ميدهد، مطلعم.
آيا ايران به برجام که شما به حصول آن کمک کرديد، پايبند ميماند؟
ما تاکنون به اين توافق متعهد بودهايم. تمامي
۱۴ گزارش آژانس بينالمللي انرژي اتمي اين مسئله را تأييد ميکند. اما ما گزينههايي داريم و مردم ما تعيينکننده نهايي هستند.
اما شما يکي از معماران اين توافق بوديد و به تمام زواياي آن مسلط هستيد. در پاييز ۲۰۲۰ محدوديت تسليحاتي سازمان ملل پايان مييابد که به ايران اجازه ميدهد سلاحهاي غيرکشتار جمعي خريداري کند. آن زمان چه اتفاقي خواهد افتاد؟ درست در آستانه انتخابات آمريکا.
اين بخشي از توافق است که درباره اين تاريخها بر سر آن مذاکره شده است.
آيا ايران ميخواهد به خريد (تسليحات) بپردازد؟
ما درباره اين تاريخها مذاکره کرديم، چيزي که مدتها موضوع مذاکرات بود. اين، بدان معني نيست که ما در پاييز ۲۰۲۰، همچون عربستان ميرويم و تسليحات به ارزش ۶۷ ميليارد دلار خريداري ميکنيم. ما چنين پولي نداريم. ما سال گذشته ۱۶ ميليارد براي دفاع خود هزينه کرديم. عربستان تنها ۶۷ ميليارد دلار سلاح خريداري کرد و امارات با تنها يک ميليون نفر جمعیت، ۲۲ ميليارد هزينه کرده است.
اما با پايان محدوديت تسليحاتي سازمان ملل ميتوانيد اين کار را انجام دهيد.
بله ميتوانيم اما اين کار را نخواهيم کرد.
فکر نميکنيد دولت ترامپ همانطور که برخي ارزيابي کردهاند، تلاش دارد اين توافق را پيش از مهياشدن چنين شرايطي نابود کند؟
بله، تلاش ميکند. اما اين موضوع مهمي نيست زيرا همانطور که ميدانيد ما تجربه هشت سال جنگ را داريم. آن زمان هيچ کس به ما سلاحي نفروخت. به همين دليل است که ما موشکهايمان را توسعه داديم. اکنون اعتراض ميکنند که چرا ايران موشک دارد. ما موشک داريم چون شما هيچ ابزار ديگري براي دفاع از خود در اختيار ما نگذاشتيد. ما ميتوانستيم جت جنگنده بخريم اما زماني که هدف حمله قرار گرفتيم کسي آن را به ما نفروخت. بنابراين ظرفيت خود را توسعه داديم و خدا را شکر چندان به سلاحهاي خارجي وابسته نيستيم.
ایرنا: وزیر امور خارجه از برنامه خود برای سفر به کرهشمالی خبر داد. محمدجواد ظریف در پاسخ به این سؤال که کیم جونگ اون، رهبر کرهشمالی، تاکنون با شیجینپینگ، رئیسجمهوری چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، دیدار کرده است، آیا برنامهای برای دیدار با دکتر روحانی، رئیسجمهوری اسلامی ایران هم دارد؟ گفت: در جریان برنامه رئیسجمهوری نیستیم اما در برنامههای کاری من این سفر وجود دارد و بهزودی تاریخ آن را تعیین میکنیم.
سفر به 2 کشور همسایه و روسیه
او در پاسخ به این سؤال که شنیده شده است در آینده سفری به روسیه خواهید داشت هم گفت: در 10 روز آینده در قالب همکاریهای دوجانبه به روسیه خواهم رفت و قبل از آن به دو کشور همسایه سفر میکنم. همانگونه که گفتیم همسایگانمان همواره اولویتهای ما هستند. او درباره واکنش جرمی هانت، وزیر خارجه انگلیس، به پیشنهاد تبادل زندانی گفت: او بیدلیل خود را وارد موضوعی کرد که ربطی به او نداشت. ظریف در پاسخ به این سؤال که آیا انتخاب فاکسنیوز برای ارسال پیام خاصی بود، گفت: برای پیام ویژهای نبود، مدتها پیش، از طرف فاکس درخواست مصاحبه با رئیسجمهوری و یکبار هم برای مصاحبه با من در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد داده شده بود که به دلیل هماهنگنشدن از قبل، انجام نشده بود. او افزود: فاکسنیوز رسانهای است که بخشی از مردم آمریکا، بهویژه مردم سنتی، ایالتهای میانی و کسانی که با این دولت ارتباط نزدیکی دارند، با آن مأنوس هستند و از این رسانه استفاده میکنند. ظریف ادامه داد: در شرایط کنونی گروهی کشور آمریکا را درراستای منافع اسرائیل جهت میدهند؛ جهتی که با منافع آمریکا هم احتمالا تناقض جدی دارد و خود ترامپ هم در مبارزات انتخاباتی به صراحت آن را گفته بود. ظریف اضافه کرد: جمهوری اسلامی با اتکا به مردم توانسته است از فشارها عبور کند... از اینرو، لازم است که پیام به صورت واضح به گروههای مختلف فکری وسیاسی آمریکا منتقل شود که انتخابی که انجام میدهند یا طراحیهایی که ازسوی اسرائیل انجام میشود، چه نتیجهای خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.