|

گفتگو، ذات تمدن اسلامی

اشرف بروجردی. رئیس سازمان ‌اسناد و کتابخانه ملی

به دلم رجوع کردم تا دلنوشته ای را برایت بنگارم، به یاد آمد که خوب است از زبان حافظ بشنوم که چنین برایم سرود: یاد باد آن که نهانت نظری با ما بود رقم مهر تو بر چهره ما پیدا بود/یاد باد آن که چو چشمت به عتابم می‌کشت/معجز عیسویت در لب شکرخا بود/یاد باد آن که صبوحی زده در مجلس انس/جز من و یار نبودیم و خدا با ما بود/یاد باد آن که رخت شمع طرب می‌افروخت/ وین دل سوخته پروانه ناپروا بود/ یاد باد آن که در آن بزمگه خلق و ادب/آن که او خنده مستانه زدی صهبا بود/ یاد باد آن که چو یاقوت قدح خنده زدی/ در میان من و لعل تو حکایت‌ها بود/ یاد باد آن که نگارم چو کمر بربستی/در رکابش مه نو پیک جهان پیما بود/یاد باد آن که خرابات نشین بودم و مست/وآنچه در مسجدم امروز کم است آنجا بود/یاد باد آن که به اصلاح شما می‌شد راست/نظم هر گوهر ناسفته که حافظ را بود. اما این همه آن چیزی نبود که می خواستم با تو بگویم. جملات نغزت یک به یک از ذهنم گذشت: نیتها کردار آدمی را می‌آرایند و کردارها سرشت انسانی را بر می‌آورند.العلم‌سلطان/ اتصال به ریشه، انطباق با نیاز/تمدن اسلامی ذات گفتگومندی دارد/تنوع فرهنگی اسلام را در ایران تمدن ساز کرده/ دریافتم که همه این جملات نغز و این باورها ریشه در کلام وحی دارد و الهام از باور تو است به کلام وحی و اینکه ما ملت ایران هویتمان را از ایرانی بودن و مسلمان بودنمان به دست آورده ایم، فرهنگی که ماندگاری ما را تضمین می‌کند، و اصالتمان را معنی می‌بخشد به شرط آنکه کلام حق را بر زبان جاری کنیم و جز از عشق و مهربانی، صدق و نیکی نگوییم تا سخنانمان اثربخش بشود و آرامش و طمانینه بر جامعه حکمفرما شود همانطور که خالقمان وعده داده است: أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاء تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا. «آیا ندیده ای که خدا چگونه مثل زد سخن پاک چون درختی پاک است که ریشه اش در زمین استوار و شاخه هایش در آسمان است به فرمان خدا هر زمان میوه خود را می دهد» و آن میوه امروز فضای روشنگری و روشن بینی جامعه را ثمر داده است، چرا که ریشه ثابت است و آثار برکات کلام طیب است که مردم را صیانت می کند و آگاهی می بخشد و جامعه آگاه و دانا ماندگار است و بر جهان حکم می راند، آنگونه که تو می سرودی (العلم ‌السطان)گواه این اصل ابن سیناها، خوارزمی ها، مولوی‌ها، ابن حیان ها، و ... است که ایران امروز در میان اصحاب دانش با این چهره ها شناخته می شوند.و همه دغدغه تو تفهیم این نکته بود که تمدن اسلامی ذات گفتگویی دارد. همان اصل فراموشی شده ای که فقدانش می‌تواند جامعه ای را به تخاصم برساند و توسعه اش کمال انسانی را به همراه داشته باشد و تو نگران از اینکه مبادا گفتگو جای خود را به ستیزه گری بدهد و مردمان این سرزمین را از فرهنگ اصیل خود دور بدارد.رفتار و گفتارت گویای همآوایی و همدلی با همه کسانی بود که باورهای متجانس و نامتجانس با تو داشتند چرا که نیک می‌دانستی ساخت فرهنگ و تمدن این سرزمین بربال گفتگو نشسته است و چون نیت خداگونه ات بر یافتن کمال نوع بشر بود آثار کلامت به بار نشست و حاصل آن فخر شاگردان بسیاری است که اخلاق و ایمان را از دکتر آئینه وند
فرا گرفته اند و تا هر زمان که باشیم با همین صفت تو را می‌ستاییم. چون تو خود گفته ای که «نیتها کردار آدمی را می آرایند و کردارها سرشت انسانی را بر می آورند» و چون نیت خدایی بود کلامت ماندگار شد که «ماکان لله ینمو» و اینک در چهارمین سال نبودنت بازگویم که اگرچه در دیدگانمان تجسمی نداری اما اندیشه مان را با اندیشه‌ات عجین می کنیم تا پاداش دوستی ها، مهربانیها، صبوری‌ها و استواریهایت را پاسخی بگوییم. مهرت ز دل برون نمی‌رود ای رمز خوبی.

به دلم رجوع کردم تا دلنوشته ای را برایت بنگارم، به یاد آمد که خوب است از زبان حافظ بشنوم که چنین برایم سرود: یاد باد آن که نهانت نظری با ما بود رقم مهر تو بر چهره ما پیدا بود/یاد باد آن که چو چشمت به عتابم می‌کشت/معجز عیسویت در لب شکرخا بود/یاد باد آن که صبوحی زده در مجلس انس/جز من و یار نبودیم و خدا با ما بود/یاد باد آن که رخت شمع طرب می‌افروخت/ وین دل سوخته پروانه ناپروا بود/ یاد باد آن که در آن بزمگه خلق و ادب/آن که او خنده مستانه زدی صهبا بود/ یاد باد آن که چو یاقوت قدح خنده زدی/ در میان من و لعل تو حکایت‌ها بود/ یاد باد آن که نگارم چو کمر بربستی/در رکابش مه نو پیک جهان پیما بود/یاد باد آن که خرابات نشین بودم و مست/وآنچه در مسجدم امروز کم است آنجا بود/یاد باد آن که به اصلاح شما می‌شد راست/نظم هر گوهر ناسفته که حافظ را بود. اما این همه آن چیزی نبود که می خواستم با تو بگویم. جملات نغزت یک به یک از ذهنم گذشت: نیتها کردار آدمی را می‌آرایند و کردارها سرشت انسانی را بر می‌آورند.العلم‌سلطان/ اتصال به ریشه، انطباق با نیاز/تمدن اسلامی ذات گفتگومندی دارد/تنوع فرهنگی اسلام را در ایران تمدن ساز کرده/ دریافتم که همه این جملات نغز و این باورها ریشه در کلام وحی دارد و الهام از باور تو است به کلام وحی و اینکه ما ملت ایران هویتمان را از ایرانی بودن و مسلمان بودنمان به دست آورده ایم، فرهنگی که ماندگاری ما را تضمین می‌کند، و اصالتمان را معنی می‌بخشد به شرط آنکه کلام حق را بر زبان جاری کنیم و جز از عشق و مهربانی، صدق و نیکی نگوییم تا سخنانمان اثربخش بشود و آرامش و طمانینه بر جامعه حکمفرما شود همانطور که خالقمان وعده داده است: أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاء تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا. «آیا ندیده ای که خدا چگونه مثل زد سخن پاک چون درختی پاک است که ریشه اش در زمین استوار و شاخه هایش در آسمان است به فرمان خدا هر زمان میوه خود را می دهد» و آن میوه امروز فضای روشنگری و روشن بینی جامعه را ثمر داده است، چرا که ریشه ثابت است و آثار برکات کلام طیب است که مردم را صیانت می کند و آگاهی می بخشد و جامعه آگاه و دانا ماندگار است و بر جهان حکم می راند، آنگونه که تو می سرودی (العلم ‌السطان)گواه این اصل ابن سیناها، خوارزمی ها، مولوی‌ها، ابن حیان ها، و ... است که ایران امروز در میان اصحاب دانش با این چهره ها شناخته می شوند.و همه دغدغه تو تفهیم این نکته بود که تمدن اسلامی ذات گفتگویی دارد. همان اصل فراموشی شده ای که فقدانش می‌تواند جامعه ای را به تخاصم برساند و توسعه اش کمال انسانی را به همراه داشته باشد و تو نگران از اینکه مبادا گفتگو جای خود را به ستیزه گری بدهد و مردمان این سرزمین را از فرهنگ اصیل خود دور بدارد.رفتار و گفتارت گویای همآوایی و همدلی با همه کسانی بود که باورهای متجانس و نامتجانس با تو داشتند چرا که نیک می‌دانستی ساخت فرهنگ و تمدن این سرزمین بربال گفتگو نشسته است و چون نیت خداگونه ات بر یافتن کمال نوع بشر بود آثار کلامت به بار نشست و حاصل آن فخر شاگردان بسیاری است که اخلاق و ایمان را از دکتر آئینه وند
فرا گرفته اند و تا هر زمان که باشیم با همین صفت تو را می‌ستاییم. چون تو خود گفته ای که «نیتها کردار آدمی را می آرایند و کردارها سرشت انسانی را بر می آورند» و چون نیت خدایی بود کلامت ماندگار شد که «ماکان لله ینمو» و اینک در چهارمین سال نبودنت بازگویم که اگرچه در دیدگانمان تجسمی نداری اما اندیشه مان را با اندیشه‌ات عجین می کنیم تا پاداش دوستی ها، مهربانیها، صبوری‌ها و استواریهایت را پاسخی بگوییم. مهرت ز دل برون نمی‌رود ای رمز خوبی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.