در دهه 60 زندگی نمیکنیم
مهدی ذاکریان. کارشناس روابط بینالملل
زینب اسماعیلی، حسین جلالی: اکنون گزینه تبادل زندانی با ایران روی میز دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا است؛ البته از شش ماه پیش این گزینه مطرح شده است. جواد ظریف در نیویورک، در یک سخنرانی از این پیشنهاد پرده برداشته است. درحالیکه تیم ترامپ مدعی علاقهمندی به مذاکره با ایران است، سخنی از این پیشنهاد تهران به میان نیاورده است. واشنگتن تعدادی زندانی در ایران دارد. به نوشته سیانان، مایکل وایت، نظامی سابق آمریکایی بازداشتشده در مشهد، زی یو وانگ، دانشجوی دانشگاه پرینستون، باقر و سیامک نمازی و نزار زکا، شهروند لبنانی آمریکاییتبار جزء آمریکاییهای زندانی در ایران هستند. اگرچه ایران نام زندانی خاصی را که در آمریکا در حبس باشد، مطرح نکرده است، فقط جواد ظریف به وضعیت نامناسب نگار قدسکنی، شهروند ایرانی که به اتهام دورزدن تحریمها در استرالیا زندانی است و قرار است به آمریکا منتقل شود، اشاره کرده است. از زمان طرح این پیشنهاد تاکنون، تحلیلها و نگاههای متفاوتی دراینباره مطرح شده است؛ برخی موافق و برخی مخالف. از برخی کارشناسان حوزه روابط بینالملل خواستیم که تحلیل و ارزیابیشان را از این پیشنهاد با «شرق» در میان بگذارند.
اعتقاد من این است که وزیر امور خارجه شخصی دانشمند و با مهارت بالای دیپلماتیک است که در نظام بینالملل حرفهای عمل کرده و میکند. منتها در این موضوع خاص نگاه من متفاوت است. بر این باور هستم که نگاه و دیدگاهی که ایشان درباره زندانیان مطرح کرد، ممکن است دیدگاهی باشد که در بخشهایی از نظام مورد توجه قرار گرفته و ایشان بهعنوان مجری سیاست خارجی، چنین چیزی را اعلام کرد. ورود به چنین موضوعی را من اساسا درست نمیدانم. ما در دهه 60 خورشیدی زندگی نمیکنیم.
مطالبات و ارزیابیهای جامعه جهانی برای گشایش فضای مذاکره از بهرهگیری از مسائل زندانیان عبور کرده است. معمولا در نظام بینالملل سعی میکنند به مسائل اسرا، زندانیان و گروگانها از منظری انسانی نگاه کنند. توجه به این سمت است که دولتها باید گشایشهایی را به وجود بیاورند تا افراد هرچه سریعتر از مجازاتهایی که برای آنها پیشبینی شده رهایی یابند. نوع نگاهی که در دنیا وجود دارد، نگاه تشویق و مجازات نیست، بلکه نگاه انسانی و حقوقبشری است. بنابراین اگر بخواهیم فضای گفتوگو بین ایران و سایر کشورها به وجود بیاوریم، بهرهگیری از این اهرم را خیلی مؤثر نمیبینم. نگاه و باور جامعه بینالملل مجازاتزدایی است؛ پایاندادن به مجازاتهای سنگین و کاهش حبس و مسائلی از این دست است. تلاش دولتها و همکاری دولتها برای آزادی است.
اگرچه آقای دکتر ظریف هم عنوان کردند که این پیشنهادی بود که از آن طرف مطرح شده و ایران هم صرفا آمادگی این کار را دارد. این پیشنهادی نبود که ایران مطرح کرده باشد و صرفا عنوان شد که ما حتی درباره این موضوع آماده همکاری هستیم، اما در داخل کشور برداشتهایی وجود داشت که این تبادل از طرف ما مطرح شده است. در برخی از رسانههای بیگانه نیز اینطور برداشت شده بود که ایران میخواهد از این موضوع استفاده کند. میخواهم بگویم که باید در این موضوع دقت و وسواس به خرج داد که ما نمیخواهیم از این موضوع بهعنوان یک اهرم برای بهوجودآوردن فضای مذاکره استفاده کنیم.
زینب اسماعیلی، حسین جلالی: اکنون گزینه تبادل زندانی با ایران روی میز دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا است؛ البته از شش ماه پیش این گزینه مطرح شده است. جواد ظریف در نیویورک، در یک سخنرانی از این پیشنهاد پرده برداشته است. درحالیکه تیم ترامپ مدعی علاقهمندی به مذاکره با ایران است، سخنی از این پیشنهاد تهران به میان نیاورده است. واشنگتن تعدادی زندانی در ایران دارد. به نوشته سیانان، مایکل وایت، نظامی سابق آمریکایی بازداشتشده در مشهد، زی یو وانگ، دانشجوی دانشگاه پرینستون، باقر و سیامک نمازی و نزار زکا، شهروند لبنانی آمریکاییتبار جزء آمریکاییهای زندانی در ایران هستند. اگرچه ایران نام زندانی خاصی را که در آمریکا در حبس باشد، مطرح نکرده است، فقط جواد ظریف به وضعیت نامناسب نگار قدسکنی، شهروند ایرانی که به اتهام دورزدن تحریمها در استرالیا زندانی است و قرار است به آمریکا منتقل شود، اشاره کرده است. از زمان طرح این پیشنهاد تاکنون، تحلیلها و نگاههای متفاوتی دراینباره مطرح شده است؛ برخی موافق و برخی مخالف. از برخی کارشناسان حوزه روابط بینالملل خواستیم که تحلیل و ارزیابیشان را از این پیشنهاد با «شرق» در میان بگذارند.
اعتقاد من این است که وزیر امور خارجه شخصی دانشمند و با مهارت بالای دیپلماتیک است که در نظام بینالملل حرفهای عمل کرده و میکند. منتها در این موضوع خاص نگاه من متفاوت است. بر این باور هستم که نگاه و دیدگاهی که ایشان درباره زندانیان مطرح کرد، ممکن است دیدگاهی باشد که در بخشهایی از نظام مورد توجه قرار گرفته و ایشان بهعنوان مجری سیاست خارجی، چنین چیزی را اعلام کرد. ورود به چنین موضوعی را من اساسا درست نمیدانم. ما در دهه 60 خورشیدی زندگی نمیکنیم.
مطالبات و ارزیابیهای جامعه جهانی برای گشایش فضای مذاکره از بهرهگیری از مسائل زندانیان عبور کرده است. معمولا در نظام بینالملل سعی میکنند به مسائل اسرا، زندانیان و گروگانها از منظری انسانی نگاه کنند. توجه به این سمت است که دولتها باید گشایشهایی را به وجود بیاورند تا افراد هرچه سریعتر از مجازاتهایی که برای آنها پیشبینی شده رهایی یابند. نوع نگاهی که در دنیا وجود دارد، نگاه تشویق و مجازات نیست، بلکه نگاه انسانی و حقوقبشری است. بنابراین اگر بخواهیم فضای گفتوگو بین ایران و سایر کشورها به وجود بیاوریم، بهرهگیری از این اهرم را خیلی مؤثر نمیبینم. نگاه و باور جامعه بینالملل مجازاتزدایی است؛ پایاندادن به مجازاتهای سنگین و کاهش حبس و مسائلی از این دست است. تلاش دولتها و همکاری دولتها برای آزادی است.
اگرچه آقای دکتر ظریف هم عنوان کردند که این پیشنهادی بود که از آن طرف مطرح شده و ایران هم صرفا آمادگی این کار را دارد. این پیشنهادی نبود که ایران مطرح کرده باشد و صرفا عنوان شد که ما حتی درباره این موضوع آماده همکاری هستیم، اما در داخل کشور برداشتهایی وجود داشت که این تبادل از طرف ما مطرح شده است. در برخی از رسانههای بیگانه نیز اینطور برداشت شده بود که ایران میخواهد از این موضوع استفاده کند. میخواهم بگویم که باید در این موضوع دقت و وسواس به خرج داد که ما نمیخواهیم از این موضوع بهعنوان یک اهرم برای بهوجودآوردن فضای مذاکره استفاده کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.