|

نگاهي به مواضع جديد اسدالله بادامچيان

مؤتلفه، حزبي در خدمت حکومت

«مؤتلفه بايد با چابکي از يک حزب جاري به يک حزب در خدمت حکومت تبديل شود و در خدمت مردم و ولي فقيه باشد». اين گفته اسدالله بادامچيان، دبيرکل جديد حزب مؤتلفه است که بعد از سلف خود يعني مرحوم محمدنبي حبيبي، به دبيرکلي اين حزب سنتي اصولگرا رسيده است. بادامچيان اين سخنان را در اجلاس دبيران استان‌هاي حزب مطرح کرده و با گراميداشت ياد مرحوم حبيبي گفته است: «آن مرحوم کار در مؤتلفه اسلامي را يک کار مقدس مي‌دانست و به کاري که انجام مي‌داد اعتقاد داشت. کسي همچون مرحوم حبيبي نمي‌خواست دبيرکل باشد تا پستي بگيرد بلکه مي‌خواست در خدمت دين و ولايت باشد».وي افزود: وقتي مرحوم محمدنبي حبيبي از دنيا رفت از داخل و خارج کشور تجليل‌هاي ارزنده و بزرگي از ايشان انجام شد.بادامچيان با اشاره به بيانيه گام دوم انقلاب گفته: مؤتلفه اسلامي افتخار دارد که در گام اول انقلاب اسلامي در تمام صحنه‌ها وظايف و اقدامات بزرگي انجام داده است. در گام دوم انقلاب هم بايد پيشرو و از همه جلوتر باشيم. مؤتلفه بايد با چابکي از يک حزب جاري به يک حزب در خدمت حکومت تبديل شود و در خدمت مردم و ولي فقيه باشد.
مؤتلفه و مشارکت
به نظر مي‌رسد که سخنان بادامچيان بايد مانيفست اين حزب قديمي براي آينده‌اي باشد که بادامچيان سکان آن را برعهده گرفته که آن عبارت است از تبديل‌شدن حزب به پايگاهي براي خدمت به حکومت. مفهوم جديدي که اصالتا با سازوکار احزاب سازگاري ندارد، هرچند مؤتلفه در زمان حيات خود بعد از انقلاب، عموما چنين نقشي را بر عهده داشته و هرجا صداي اعتراضي از آن بلند شده، معمولا اعتراض به رقباي خود در ديگر جريان‌هاي سياسي بوده که بر مسند قدرت بوده‌اند يا نبوده‌اند، به طور مشخص از دوم خرداد گرفته تا اصلاحات.
به عنوان نمونه، اسدالله بادامچيان سال 85 بعد از برپايي کنگره حزب مشارکت که منجر به تغيير دبيرکل آن از محمدرضا خاتمي به محسن ميردامادي شده بود، بيانيه‌اي را با لحن تندي عليه مشارکت صادر کرده و نسبت به سخنان رضا خاتمي واکنش نشان داده و مواردي را مطرح کرده بود که همچنان به مواضعي که به تازگي مطرح کرده، نزديک است. او در بيانيه اعلام کرده بود: «...مواضع و رفتار مؤتلفه اسلامي نيز در تفاهم و هماهنگي با احزاب و تشكل‌هايي كه در مواضع اصولگرايانه اشتراك دارند و تعامل با ساير احزاب و تشكل‌هاي درون حاكميت بر همگان آشكار است. مواضع بنده و امثال بنده معمولا براي بيان نظرات است و گاه پاسخ به اتهاماتي است كه بر حاكميت نظام كه برخاسته از اسلام، مردم و رهبري امام و ولي فقيه عادل است وارد مي‌آورند و توصيه‌ها هم براي اين بوده است كه حزب مشاركت در صحنه فعاليت سياسي سالم باقي بماند و به وضع فعلي دچار نشود و آينده وخيمي كه در صورت ادامه اين وضع در انتظارش است، پيش نيايد... بنابراين وقتي آقاي محمدرضا خاتمي واژه حاكميت را مطرح مي‌كند و عليه آن موضع‌گيري مي‌نمايد حاكميت نظام جمهوري اسلامي را زير سؤال برده است. طبعا مدافعان اين نظام... خود را وظيفه‌مند مي‌يابند كه از اين حاكميت نظام دفاع كنند و نمي‌توانند نسبت به آن بي‌تفاوت بمانند». مؤتلفه و مشارکت از همان سال‌ها و قبل‌تر معمولا به واسطه برخي رخدادها مقابل يکديگر قرار گرفتند و مواردي از اين دست، اين حزب قديمي را مي‌توانست همچنان در صدر اخبار زنده نشان دهد. نامه‌نگاري مؤتلفه و مشارکت، از سال 82 آغاز شد و پس از دريافت سه پاسخ از سوي جبهه مشاركت در بهار 83 به نوعي به حالت تعليق درآمد كه دليل آن عدم تمايل جبهه مشاركت براي تداوم اين مكاتبات اعلام شد. سال 85 هم اعلام شد که رضا خاتمي و حبيب‌الله عسگراولادي با هم ديدار خواهند کرد. خبري که سروصداي زيادي به پا کرد و البته از سوي اصولگرايان در همان مقطع با واکنش‌هاي منفي روبه‌رو شد. عسگراولادي چند ماه بعد از اعلام اين خبر گفته بود: «در روزهاي اخير برخي احزاب، افراد و نشريات كه بخشي از آنها از اصولگرايان نيز بوده‌اند، حزب مؤتلفه اسلامي را به سازش، عدم شفافيت در مواضع و... متهم كردند. درباره بهزاد نبوي بايد بگويم كه ايشان در رابطه با خانه احزاب پيشنهاد كردند با هم بنشينيم هم‌انديشي داشته باشيم و خانه احزاب را از اين اختلاف بيرون بياوريم كه استقبال كردم و جلساتي هم گذاشتيم كه ان‌شاءالله ادامه هم پيدا خواهد كرد... . زماني كه بنده مسئوليت دبير كلي حزب مؤتلفه را داشتم، هفت ‌نامه به دبير كل حزب مشاركت آقاي خاتمي نوشتم و آنها هم سه نامه را جواب گفتند. همان زمان نامه‌ها نقش بازدارنده داشت. با آنكه آنها اكثريت مجلس را داشتند و دولت هم در اختيارشان بود. ما بايد تفاهم كنيم. وقتي بنده شنيدم كه محمدرضا خاتمي از مؤتلفه براي ملاقات درخواست كرده، گفتم استقبال كنيد كه عدم پذيرش آن، كمك به حربه دشمن است».
بعد از عسگراولادي
اين نامه‌ها و اظهارنظرها البته نتوانست به نزديکي اين گروه‌هاي سياسي بينجامد، اما دست‌کم حزب مؤتلفه را در نقطه‌اي قرار داد که آن را از تندروي مد روز آن روز‌ها که جريان نواصولگرايي پرچم‌دار آن شده بود، جدا مي‌کرد. بعد از عسگراولادي با روي‌کار‌آمدن مرحوم حبيبي و آمدن اسدالله بادامچيان به‌واسطه نوع نگرش و اعتقادي که اين فعالان سياسي داشته و دارند، احتمالا مؤتلفه ممکن است در بعضي نقاط تغيير جهت بدهد.
حزبي که از ابتداي استقرار نظام جمهوري اسلامي، برخي چهره‌هاي آن از جمله افرادي بودند که در ابتداي سال‌هاي انقلاب توانستند برخي پست‌هاي کليدي را از آن خود کنند. جرياني که قبل از پيروزي انقلاب به فعاليت‌هاي مذهبي و فرهنگي روي آورده بود و عقبه ايدئولوژيکي آن هم به همين مباحث مذهبي مي‌رسيد و در اين زمينه هم از روحانيت و مرجعيت وام مي‌گرفت. آنها که فعاليت خود را از سال 41 شمسي آغاز کرده بودند و در برخي مواقع براي پيروزي انقلاب مثلا به همکاري با سازمان مجاهدين در تهيه اسلحه هم روي آوردند، اما بعد از پيروزي انقلاب با وجود کناررفتن جريان‌هاي چپ‌گرا، توانستند جايي در نظام نوپاي جمهوري اسلامي پيدا کنند، چه در دولت و چه در مجلس و تفکري که آنها به آن اعتقاد داشتند، يعني بحث حق مالکيت و اقتصاد بازار، بارها آنها را مقابل تفکر چپ‌گراي غالب آن روزگار قرار داد؛ بااين‌حال از آنجا که مؤتلفه در حيات سياسي آن روزگار در قالب ائتلاف‌ها و جريان‌هاي سياسي فعاليت مي‌کرد، عملا نقش مجزايي در عرصه سياست بر عهده نگرفته بود. بااين‌حال با ظهور جريان اصولگرايي جديد که کليد آن از انتخابات دور دوم شوراي شهر در تهران زده شده و به ظهور محمود احمدي‌نژاد ختم شد، عملا جريان سنتي اصولگرا و از جمله مؤتلفه را به گوشه‌اي راند. با اينکه حزب مؤتلفه در تمام اين سال‌ها سعي کرد کليشه‌هاي حزبي را رعايت کند و از جمله در سال‌هاي اخير به جوان‌گرايي هم روي آورد؛ اما اينها باعث نشد حزب بتواند به‌عنوان يک جريان اثرگذار سياسي در پهنه سياست ايران تلقي شود. آنها حتي در ميان خودشان هم به‌نوعی مطرود هستند، نگاهي به فعاليت‌هاي اين حزب در جريان انتخابات 96 رياست‌جمهوري و فعاليت جداگانه‌شان با نامزدي که نتوانست رأي درخور توجهي بياورد، بيان‌کننده اثرگذاري اين حزب است.
مؤتلفه پير است
امير عراقي فرزند مهدي عراقي از مؤسسان مؤتلفه در گفت‌وگويي که با روزنامه قانون داشته، درباره اين حزب و ساختار آن گفته است: «ساختار مؤتلفه پير است. تفکرات دهه 40 همچنان بر اين حزب حکم‌فرماست. در جريان‌ها، افراد هستند که آن را هدايت مي‌کنند و تحول مي‌دهند. تا زماني که مرحوم عسگراولادي حضور داشتند، تشکيلات مؤتلفه منسجم‌تر بود، ولي امروز شخصي براي ايجاد تحول وجود ندارد. نمونه آخر همين انتخابات بود.
چند روز پيش به يکي از دوستان مي‌گفتم که ميرسليم را به‌‌عنوان فردي علمي در انتخابات خراب کردند. اگر روزي امکان چهره‌‌شدن وي وجود داشت با اين عملکرد آنها، اين شانس از بين رفت. مؤتلفه کهنه شده ‌است و قصد تغيير و تحول ندارد. هميشه در مملکت ما فرد و شخص بوده که تحولات را به ‌وجود آورده ‌است؛ براي مثال امام (س) روند مبارزات را به سوی انقلاب پيش برد؛ ولي امروز مؤتلفه شخصي را ندارد که آن را انسجام ببخشد. افرادي هم که هستند، دل و جگر نوآوري را ندارند و با سيستم سنتي، کار تشکيلاتي مي‌کنند. مؤتلفه قديمي‌ترين تشکل در احزاب حال حاضر کشور و درعين‌حال عقب‌افتاده‌ترين تشکل نيز هست. بعد از ۵۰ سال هنوز نمي‌دانند که در فرايند انتخابات چگونه برخورد کنند».به نظر مي‌رسد اين مانیفست جديد بادامچيان براي حزبي که در سال‌هاي اخير هم در فرصت‌های انتخاباتي چند چهره سالخورده‌ خود را روانه کارزار انتخابات کرده و دست آخر هم با شکست عرصه را رها کرده، احتمالا مي‌تواند براي ادامه حياتش مفيد باشد.

«مؤتلفه بايد با چابکي از يک حزب جاري به يک حزب در خدمت حکومت تبديل شود و در خدمت مردم و ولي فقيه باشد». اين گفته اسدالله بادامچيان، دبيرکل جديد حزب مؤتلفه است که بعد از سلف خود يعني مرحوم محمدنبي حبيبي، به دبيرکلي اين حزب سنتي اصولگرا رسيده است. بادامچيان اين سخنان را در اجلاس دبيران استان‌هاي حزب مطرح کرده و با گراميداشت ياد مرحوم حبيبي گفته است: «آن مرحوم کار در مؤتلفه اسلامي را يک کار مقدس مي‌دانست و به کاري که انجام مي‌داد اعتقاد داشت. کسي همچون مرحوم حبيبي نمي‌خواست دبيرکل باشد تا پستي بگيرد بلکه مي‌خواست در خدمت دين و ولايت باشد».وي افزود: وقتي مرحوم محمدنبي حبيبي از دنيا رفت از داخل و خارج کشور تجليل‌هاي ارزنده و بزرگي از ايشان انجام شد.بادامچيان با اشاره به بيانيه گام دوم انقلاب گفته: مؤتلفه اسلامي افتخار دارد که در گام اول انقلاب اسلامي در تمام صحنه‌ها وظايف و اقدامات بزرگي انجام داده است. در گام دوم انقلاب هم بايد پيشرو و از همه جلوتر باشيم. مؤتلفه بايد با چابکي از يک حزب جاري به يک حزب در خدمت حکومت تبديل شود و در خدمت مردم و ولي فقيه باشد.
مؤتلفه و مشارکت
به نظر مي‌رسد که سخنان بادامچيان بايد مانيفست اين حزب قديمي براي آينده‌اي باشد که بادامچيان سکان آن را برعهده گرفته که آن عبارت است از تبديل‌شدن حزب به پايگاهي براي خدمت به حکومت. مفهوم جديدي که اصالتا با سازوکار احزاب سازگاري ندارد، هرچند مؤتلفه در زمان حيات خود بعد از انقلاب، عموما چنين نقشي را بر عهده داشته و هرجا صداي اعتراضي از آن بلند شده، معمولا اعتراض به رقباي خود در ديگر جريان‌هاي سياسي بوده که بر مسند قدرت بوده‌اند يا نبوده‌اند، به طور مشخص از دوم خرداد گرفته تا اصلاحات.
به عنوان نمونه، اسدالله بادامچيان سال 85 بعد از برپايي کنگره حزب مشارکت که منجر به تغيير دبيرکل آن از محمدرضا خاتمي به محسن ميردامادي شده بود، بيانيه‌اي را با لحن تندي عليه مشارکت صادر کرده و نسبت به سخنان رضا خاتمي واکنش نشان داده و مواردي را مطرح کرده بود که همچنان به مواضعي که به تازگي مطرح کرده، نزديک است. او در بيانيه اعلام کرده بود: «...مواضع و رفتار مؤتلفه اسلامي نيز در تفاهم و هماهنگي با احزاب و تشكل‌هايي كه در مواضع اصولگرايانه اشتراك دارند و تعامل با ساير احزاب و تشكل‌هاي درون حاكميت بر همگان آشكار است. مواضع بنده و امثال بنده معمولا براي بيان نظرات است و گاه پاسخ به اتهاماتي است كه بر حاكميت نظام كه برخاسته از اسلام، مردم و رهبري امام و ولي فقيه عادل است وارد مي‌آورند و توصيه‌ها هم براي اين بوده است كه حزب مشاركت در صحنه فعاليت سياسي سالم باقي بماند و به وضع فعلي دچار نشود و آينده وخيمي كه در صورت ادامه اين وضع در انتظارش است، پيش نيايد... بنابراين وقتي آقاي محمدرضا خاتمي واژه حاكميت را مطرح مي‌كند و عليه آن موضع‌گيري مي‌نمايد حاكميت نظام جمهوري اسلامي را زير سؤال برده است. طبعا مدافعان اين نظام... خود را وظيفه‌مند مي‌يابند كه از اين حاكميت نظام دفاع كنند و نمي‌توانند نسبت به آن بي‌تفاوت بمانند». مؤتلفه و مشارکت از همان سال‌ها و قبل‌تر معمولا به واسطه برخي رخدادها مقابل يکديگر قرار گرفتند و مواردي از اين دست، اين حزب قديمي را مي‌توانست همچنان در صدر اخبار زنده نشان دهد. نامه‌نگاري مؤتلفه و مشارکت، از سال 82 آغاز شد و پس از دريافت سه پاسخ از سوي جبهه مشاركت در بهار 83 به نوعي به حالت تعليق درآمد كه دليل آن عدم تمايل جبهه مشاركت براي تداوم اين مكاتبات اعلام شد. سال 85 هم اعلام شد که رضا خاتمي و حبيب‌الله عسگراولادي با هم ديدار خواهند کرد. خبري که سروصداي زيادي به پا کرد و البته از سوي اصولگرايان در همان مقطع با واکنش‌هاي منفي روبه‌رو شد. عسگراولادي چند ماه بعد از اعلام اين خبر گفته بود: «در روزهاي اخير برخي احزاب، افراد و نشريات كه بخشي از آنها از اصولگرايان نيز بوده‌اند، حزب مؤتلفه اسلامي را به سازش، عدم شفافيت در مواضع و... متهم كردند. درباره بهزاد نبوي بايد بگويم كه ايشان در رابطه با خانه احزاب پيشنهاد كردند با هم بنشينيم هم‌انديشي داشته باشيم و خانه احزاب را از اين اختلاف بيرون بياوريم كه استقبال كردم و جلساتي هم گذاشتيم كه ان‌شاءالله ادامه هم پيدا خواهد كرد... . زماني كه بنده مسئوليت دبير كلي حزب مؤتلفه را داشتم، هفت ‌نامه به دبير كل حزب مشاركت آقاي خاتمي نوشتم و آنها هم سه نامه را جواب گفتند. همان زمان نامه‌ها نقش بازدارنده داشت. با آنكه آنها اكثريت مجلس را داشتند و دولت هم در اختيارشان بود. ما بايد تفاهم كنيم. وقتي بنده شنيدم كه محمدرضا خاتمي از مؤتلفه براي ملاقات درخواست كرده، گفتم استقبال كنيد كه عدم پذيرش آن، كمك به حربه دشمن است».
بعد از عسگراولادي
اين نامه‌ها و اظهارنظرها البته نتوانست به نزديکي اين گروه‌هاي سياسي بينجامد، اما دست‌کم حزب مؤتلفه را در نقطه‌اي قرار داد که آن را از تندروي مد روز آن روز‌ها که جريان نواصولگرايي پرچم‌دار آن شده بود، جدا مي‌کرد. بعد از عسگراولادي با روي‌کار‌آمدن مرحوم حبيبي و آمدن اسدالله بادامچيان به‌واسطه نوع نگرش و اعتقادي که اين فعالان سياسي داشته و دارند، احتمالا مؤتلفه ممکن است در بعضي نقاط تغيير جهت بدهد.
حزبي که از ابتداي استقرار نظام جمهوري اسلامي، برخي چهره‌هاي آن از جمله افرادي بودند که در ابتداي سال‌هاي انقلاب توانستند برخي پست‌هاي کليدي را از آن خود کنند. جرياني که قبل از پيروزي انقلاب به فعاليت‌هاي مذهبي و فرهنگي روي آورده بود و عقبه ايدئولوژيکي آن هم به همين مباحث مذهبي مي‌رسيد و در اين زمينه هم از روحانيت و مرجعيت وام مي‌گرفت. آنها که فعاليت خود را از سال 41 شمسي آغاز کرده بودند و در برخي مواقع براي پيروزي انقلاب مثلا به همکاري با سازمان مجاهدين در تهيه اسلحه هم روي آوردند، اما بعد از پيروزي انقلاب با وجود کناررفتن جريان‌هاي چپ‌گرا، توانستند جايي در نظام نوپاي جمهوري اسلامي پيدا کنند، چه در دولت و چه در مجلس و تفکري که آنها به آن اعتقاد داشتند، يعني بحث حق مالکيت و اقتصاد بازار، بارها آنها را مقابل تفکر چپ‌گراي غالب آن روزگار قرار داد؛ بااين‌حال از آنجا که مؤتلفه در حيات سياسي آن روزگار در قالب ائتلاف‌ها و جريان‌هاي سياسي فعاليت مي‌کرد، عملا نقش مجزايي در عرصه سياست بر عهده نگرفته بود. بااين‌حال با ظهور جريان اصولگرايي جديد که کليد آن از انتخابات دور دوم شوراي شهر در تهران زده شده و به ظهور محمود احمدي‌نژاد ختم شد، عملا جريان سنتي اصولگرا و از جمله مؤتلفه را به گوشه‌اي راند. با اينکه حزب مؤتلفه در تمام اين سال‌ها سعي کرد کليشه‌هاي حزبي را رعايت کند و از جمله در سال‌هاي اخير به جوان‌گرايي هم روي آورد؛ اما اينها باعث نشد حزب بتواند به‌عنوان يک جريان اثرگذار سياسي در پهنه سياست ايران تلقي شود. آنها حتي در ميان خودشان هم به‌نوعی مطرود هستند، نگاهي به فعاليت‌هاي اين حزب در جريان انتخابات 96 رياست‌جمهوري و فعاليت جداگانه‌شان با نامزدي که نتوانست رأي درخور توجهي بياورد، بيان‌کننده اثرگذاري اين حزب است.
مؤتلفه پير است
امير عراقي فرزند مهدي عراقي از مؤسسان مؤتلفه در گفت‌وگويي که با روزنامه قانون داشته، درباره اين حزب و ساختار آن گفته است: «ساختار مؤتلفه پير است. تفکرات دهه 40 همچنان بر اين حزب حکم‌فرماست. در جريان‌ها، افراد هستند که آن را هدايت مي‌کنند و تحول مي‌دهند. تا زماني که مرحوم عسگراولادي حضور داشتند، تشکيلات مؤتلفه منسجم‌تر بود، ولي امروز شخصي براي ايجاد تحول وجود ندارد. نمونه آخر همين انتخابات بود.
چند روز پيش به يکي از دوستان مي‌گفتم که ميرسليم را به‌‌عنوان فردي علمي در انتخابات خراب کردند. اگر روزي امکان چهره‌‌شدن وي وجود داشت با اين عملکرد آنها، اين شانس از بين رفت. مؤتلفه کهنه شده ‌است و قصد تغيير و تحول ندارد. هميشه در مملکت ما فرد و شخص بوده که تحولات را به ‌وجود آورده ‌است؛ براي مثال امام (س) روند مبارزات را به سوی انقلاب پيش برد؛ ولي امروز مؤتلفه شخصي را ندارد که آن را انسجام ببخشد. افرادي هم که هستند، دل و جگر نوآوري را ندارند و با سيستم سنتي، کار تشکيلاتي مي‌کنند. مؤتلفه قديمي‌ترين تشکل در احزاب حال حاضر کشور و درعين‌حال عقب‌افتاده‌ترين تشکل نيز هست. بعد از ۵۰ سال هنوز نمي‌دانند که در فرايند انتخابات چگونه برخورد کنند».به نظر مي‌رسد اين مانیفست جديد بادامچيان براي حزبي که در سال‌هاي اخير هم در فرصت‌های انتخاباتي چند چهره سالخورده‌ خود را روانه کارزار انتخابات کرده و دست آخر هم با شکست عرصه را رها کرده، احتمالا مي‌تواند براي ادامه حياتش مفيد باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.