|

بستن تنگه هرمز در شرایط فعلی غیرضروری است

رضا نصری، حقوق‌دان و کارشناس مسائل سیاست خارجی درباره سیاست به صفر رساندن صادرات نفت ایران از سوی آمریکا و احتمال موفقیت آن به «ایسنا» گفته: «موفقیت آمریکا در به صفر رساندن فروش نفت ایران بستگی به متغیرهای متعددی دارد. تحقق این هدف بستگی به این دارد که بازار نفت، حتی با مداخله عربستان و امارات، چگونه به لغو معافیت‌ها پاسخ دهد، پاسخ ایران به این اقدام به چه کیفیت باشد، تأثیر روانی و واقعی این اقدام بر قیمت بنزین در آمریکا چگونه باشد، دولت‌های ذی‌نفع -به‌ویژه چین، هند و ترکیه- چه واکنشی به این اقدام نشان دهند و مناسبات دوجانبه ایران با این کشورها چه تأثیری بر واکنش‌های آنها داشته باشد، سازوکارها و کانال‌های ویژه مالی -مانند اینستکس- چگونه در این شرایط وارد عمل شوند و راه‌ها و کانال‌های «غیررسمی» چطور در مدیریت این وضعیت ایفای نقش کنند.» او ادامه داد: در‌هر‌حال، از چند ماه پیش که انجام این اقدام پیش‌بینی شده بود، همه مقدمات مقابله با آن از جانب دولت پایه‌ریزی شده و اکنون باید دید در عمل چطور به کار خواهد آمد. به‌طور‌کلی هم ایران تجربه دورزدن این قبیل موانع و تحریم‌ها را دارد و هم دولت آمریکا دارد با این قبیل اقدامات نسنجیده، نامتعارف و غیرضروری، کاسه صبر جامعه جهانی را لبریز می‌کند. در نتیجه، پیاده‌سازی این طرح آن‌طور که دستگاه تبلیغاتی آمریکا اعلام می‌کند، راحت و بی‌دردسر نخواهد بود. این حقوق‌دان بین‌المللی درباره بستن تنگه هرمز از سوی ایران هم گفت: «در شرایط فعلی، جریان تندرو در واشنگتن، برای تشدید اقدامات خود علیه ایران به‌شدت نیازمند ایجاد اجماع و ائتلاف در سطح بین‌المللی است. آنچه تاکنون مانع این اجماع‌سازی شده، خونسردی ایران و پایبندی آن به منشی متکی بر درایت سیاسی، دیپلماسی، دعوت به تعامل، حقوق بین‌الملل و اعتدال بوده است. در واقع هیچ دولت، حزب، جریان سیاسی یا شخصیتی در غرب نمی‌تواند افکار عمومی کشورش را مثلا قانع کند که اقدام نظامی علیه چنین کشوری ضروری است یا لازم است برای مهار چنین دولت قانونمندی (که سازمان‌های بین‌المللی از عملکرد درست آن گواه می‌دهند) به قول خودشان «پول و خون» هزینه کنند. به همین خاطر است که جریان تندرو در واشنگتن -همان‌طور که از آخرین توییت ترامپ پیداست- تمام نیروی خود را معطوف به این کرده که ایران را از مسیر درایت و طمأنینه خارج و تهران را به سمت خروج از برجام و برخی واکنش‌های تند و عصبی ترغیب کند. نصری ادامه داد: قراردادن سپاه در فهرست سازمان‌های تروریستی، لغو معافیت‌های نفتی، طرح لغو معافیت‌ها هسته‌ای (که همکاری دولت‌ها در فردو و اراک را میسر می‌کند) و اقدامات تحریک‌آمیز مشابه، همگی را می‌توان در همین راستا تحلیل کرد. در نتیجه، حالت ایدئال این است که ایران بتواند -با حفظ منش کنونی و بدون تشدید فضا- به‌تدریج در چارچوب توافقات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، در حد ممکن، تأثیر تحریم‌ها را کاهش دهد تا هم با همکاری سایر دولت‌ها پایه‌های یک «اقتصاد منهای دلار» را تحکیم کند، هم با گذر زمان به انقضای محدودیت‌های مندرج در برجام نزدیک‌تر شود و هم احیانا شرایط مناسب‌تری در آمریکا برای امتحان راه‌حل‌های سیاسی مهیا شود. این کارشناس مسائل سیاست خارجی افزود: در اینکه ایران قادر است تردد در تنگه هرمز را مختل کند، تردیدی نیست. حتی لازم است ایران همواره نشان دهد «همه گزینه‌هایش» روی میز است و در شرایط خطیر از هیچ اقدامی برای حفظ شیرازه کشور و پاسداری از منافع ملی دریغ نخواهد کرد؛ اما این اقدام در شرایط کنونی - در‌حالی‌که دولت‌های جهان در حال جست‌وجوی راه‌حل برای مهار تحریم‌های آمریکا هستند - اقدامی غیرضروری است. اگر این اقدام الان صورت بگیرد، احتمالا اولین واکنش جامعه جهانی تصویب یک قطع‌نامه فصل‌هفتمی در شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود که در آن -در یک ضرب‌الاجل- از ایران خواسته خواهد شد به این اقدام پایان دهد. به‌عبارت‌دیگر بسیاری از دولت‌هایی که امروز در کنار ایران ایستاده‌اند، در آن زمان در کنار آمریکا علیه ایران موضع خواهند گرفت و ناگزیر شرایط دلخواه تندروهای واشنگتن را ایجاد خواهند کرد. توسل به اقداماتی از قبیل بستن تنگه هرمز -که مستقیما مسئولیت‌پذیری دولت ایران را در پی دارد- فقط در شرایط اضطراری و استثنائی قابل ارزیابی است. نصری گفت: اما در کنار مباحث فنیِ حقوقی، تحریم‌های آمریکا در ایران به درستی «تروریسم اقتصادی» نیز خوانده شده است. ابتدایی‌ترین تعریف تروریسم عبارت است از «توسل غیرقانونی به خشونت و ارعاب علیه شهروندان غیرنظامی، به‌منظور وادارکردن یک دولت به همراهی با یک هدف سیاسی».

رضا نصری، حقوق‌دان و کارشناس مسائل سیاست خارجی درباره سیاست به صفر رساندن صادرات نفت ایران از سوی آمریکا و احتمال موفقیت آن به «ایسنا» گفته: «موفقیت آمریکا در به صفر رساندن فروش نفت ایران بستگی به متغیرهای متعددی دارد. تحقق این هدف بستگی به این دارد که بازار نفت، حتی با مداخله عربستان و امارات، چگونه به لغو معافیت‌ها پاسخ دهد، پاسخ ایران به این اقدام به چه کیفیت باشد، تأثیر روانی و واقعی این اقدام بر قیمت بنزین در آمریکا چگونه باشد، دولت‌های ذی‌نفع -به‌ویژه چین، هند و ترکیه- چه واکنشی به این اقدام نشان دهند و مناسبات دوجانبه ایران با این کشورها چه تأثیری بر واکنش‌های آنها داشته باشد، سازوکارها و کانال‌های ویژه مالی -مانند اینستکس- چگونه در این شرایط وارد عمل شوند و راه‌ها و کانال‌های «غیررسمی» چطور در مدیریت این وضعیت ایفای نقش کنند.» او ادامه داد: در‌هر‌حال، از چند ماه پیش که انجام این اقدام پیش‌بینی شده بود، همه مقدمات مقابله با آن از جانب دولت پایه‌ریزی شده و اکنون باید دید در عمل چطور به کار خواهد آمد. به‌طور‌کلی هم ایران تجربه دورزدن این قبیل موانع و تحریم‌ها را دارد و هم دولت آمریکا دارد با این قبیل اقدامات نسنجیده، نامتعارف و غیرضروری، کاسه صبر جامعه جهانی را لبریز می‌کند. در نتیجه، پیاده‌سازی این طرح آن‌طور که دستگاه تبلیغاتی آمریکا اعلام می‌کند، راحت و بی‌دردسر نخواهد بود. این حقوق‌دان بین‌المللی درباره بستن تنگه هرمز از سوی ایران هم گفت: «در شرایط فعلی، جریان تندرو در واشنگتن، برای تشدید اقدامات خود علیه ایران به‌شدت نیازمند ایجاد اجماع و ائتلاف در سطح بین‌المللی است. آنچه تاکنون مانع این اجماع‌سازی شده، خونسردی ایران و پایبندی آن به منشی متکی بر درایت سیاسی، دیپلماسی، دعوت به تعامل، حقوق بین‌الملل و اعتدال بوده است. در واقع هیچ دولت، حزب، جریان سیاسی یا شخصیتی در غرب نمی‌تواند افکار عمومی کشورش را مثلا قانع کند که اقدام نظامی علیه چنین کشوری ضروری است یا لازم است برای مهار چنین دولت قانونمندی (که سازمان‌های بین‌المللی از عملکرد درست آن گواه می‌دهند) به قول خودشان «پول و خون» هزینه کنند. به همین خاطر است که جریان تندرو در واشنگتن -همان‌طور که از آخرین توییت ترامپ پیداست- تمام نیروی خود را معطوف به این کرده که ایران را از مسیر درایت و طمأنینه خارج و تهران را به سمت خروج از برجام و برخی واکنش‌های تند و عصبی ترغیب کند. نصری ادامه داد: قراردادن سپاه در فهرست سازمان‌های تروریستی، لغو معافیت‌های نفتی، طرح لغو معافیت‌ها هسته‌ای (که همکاری دولت‌ها در فردو و اراک را میسر می‌کند) و اقدامات تحریک‌آمیز مشابه، همگی را می‌توان در همین راستا تحلیل کرد. در نتیجه، حالت ایدئال این است که ایران بتواند -با حفظ منش کنونی و بدون تشدید فضا- به‌تدریج در چارچوب توافقات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، در حد ممکن، تأثیر تحریم‌ها را کاهش دهد تا هم با همکاری سایر دولت‌ها پایه‌های یک «اقتصاد منهای دلار» را تحکیم کند، هم با گذر زمان به انقضای محدودیت‌های مندرج در برجام نزدیک‌تر شود و هم احیانا شرایط مناسب‌تری در آمریکا برای امتحان راه‌حل‌های سیاسی مهیا شود. این کارشناس مسائل سیاست خارجی افزود: در اینکه ایران قادر است تردد در تنگه هرمز را مختل کند، تردیدی نیست. حتی لازم است ایران همواره نشان دهد «همه گزینه‌هایش» روی میز است و در شرایط خطیر از هیچ اقدامی برای حفظ شیرازه کشور و پاسداری از منافع ملی دریغ نخواهد کرد؛ اما این اقدام در شرایط کنونی - در‌حالی‌که دولت‌های جهان در حال جست‌وجوی راه‌حل برای مهار تحریم‌های آمریکا هستند - اقدامی غیرضروری است. اگر این اقدام الان صورت بگیرد، احتمالا اولین واکنش جامعه جهانی تصویب یک قطع‌نامه فصل‌هفتمی در شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود که در آن -در یک ضرب‌الاجل- از ایران خواسته خواهد شد به این اقدام پایان دهد. به‌عبارت‌دیگر بسیاری از دولت‌هایی که امروز در کنار ایران ایستاده‌اند، در آن زمان در کنار آمریکا علیه ایران موضع خواهند گرفت و ناگزیر شرایط دلخواه تندروهای واشنگتن را ایجاد خواهند کرد. توسل به اقداماتی از قبیل بستن تنگه هرمز -که مستقیما مسئولیت‌پذیری دولت ایران را در پی دارد- فقط در شرایط اضطراری و استثنائی قابل ارزیابی است. نصری گفت: اما در کنار مباحث فنیِ حقوقی، تحریم‌های آمریکا در ایران به درستی «تروریسم اقتصادی» نیز خوانده شده است. ابتدایی‌ترین تعریف تروریسم عبارت است از «توسل غیرقانونی به خشونت و ارعاب علیه شهروندان غیرنظامی، به‌منظور وادارکردن یک دولت به همراهی با یک هدف سیاسی».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.