|

ملال پاریس و گل‌های بدیِ بودلر

شعر و وضع بشر

شرق: از نخستین چاپ‌های ترجمه فارسی «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» شارل بودلر به ترجمه محمدعلی اسلامی‌ندوشن سال‌ها می‌گذشت تا اینکه سرانجام نشر فرهنگ جاوید در سال 1395 این کتاب را دوباره منتشر کرد. پیش از این انتشار دوباره این کتاب، آخرین چاپ آن که سومین چاپش بود در سال 1371 منتشر شده بود. «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» چندی پیش در نشر فرهنگ جاوید تجدید چاپ شد. این کتاب شامل شعرهای منثور بودلر و همچنین گزیده‌ای از اثر معروف او یعنی مجموعه شعر «گل‌های بدی» است.
بودلر شاعر پاریس قرن نوزدهم است. پاریس قرن نوزدهم با تمام جلوه‌های ضد و نقیض آن در شعر بودلر نه فقط به صورتی بازنمایانه که با تبدیل به تصاویری نمادین و رازآلود حضور دارد. پس بی‌دلیل نیست که مارشال برمن در بحث از تجربه مدرنیته بودلر را یکی از چهره‌های نمادین این تجربه گرفته و فصلی از کتاب «تجربه مدرنیته» را به او و یکی از آثارش اختصاص داده است. جهان شعری بودلر سرشار از تاریکی‌ها و سایه‌روشن‌ها و در عین حال رنگ‌های متنوعی است که برانگیزاننده توأمان جذبه و هراس‌اند و بودلر این جذبه و هراس را به‌خوبی درونی کرده و در قالب شعر بروز داده است.
کتاب «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» شامل دو بخش است؛ بخش اول، «ملال پاریس»، شامل شعرهای منثور بودلر است و بخش دوم برگزیده‌ای است از اشعار کتاب مشهور «گل‌های بدی». ترجمه فارسی این کتاب علاوه بر یادداشت‌هایی از محمدعلی اسلامی‌ندوشن بر چاپ‌های مختلف آن با مقدمه‌ای مفصل از او همراه است؛ مقدمه‌ای که از چند بخش با عنوان‌هایی مجزا تشکیل شده و در هر بخش به جنبه‌ای از بودلر و آثار او پرداخته شده است. در بخشی از این مقدمه با عنوان «شعر و وضع بشر» درباره شعر بودلر آمده است: «بودلر را نه می‌توان شاعر بدبین خواند و نه خوشبین. او نومیدی و امید را در یک انبان می‌نهد و به کل می‌اندیشد. به‌رغم روشنی سیاهی که بر آثارش افکنده شده، موضوع بشریت از جانب آفتاب‌گیر و بارورش مورد تأمل و بحث اوست. به نظر وی، شعر میوه ساعات زیبای زندگی است، یعنی ساعاتی که انسان خود را خوشبخت می‌بیند، فکر می‌کند زندگی می‌کند.»
در همین بخش از مقدمه کتاب به رابطه بودلر و سیاست اشاره شده و در این باره آمده است: «بودلر پس از انقلاب 1848 فرانسه به شور و شوق آمد، در فعالیت‌های سیاسی شرکت جست و با چند روزنامه به همکاری پرداخت، ولی گویا کودتای 1852 او را دلسرد کرد و باعث شد که از سیاست کناره گیرد. حقیقت این است که وی نمی‌توانست با سیاست‌گری سازگار باشد، چه آن را نوعی همرنگ جماعت‌شدن می‌پنداشت و او همواره از همرنگ جماعت‌شدن بیزار بود.»
بودلر در شعرهای منثور «ملال پاریس» خواننده را از دالان‌های تودرتوی دوزخِ شهری مملو از اشباح عبور می‌دهد. این اشباحِ شهری گاهی در هیأت دلقک‌هایی مغموم و سرخورده ظاهر می‌شوند با طرح ثابت خنده بر صورت و دلی آکنده از شکست و سرخوردگی اما همچنان چشم‌انتظار که از جذبه شهر نصیبی برند، همچون دلقکِ دیوانه قطعه‌ای به نام «دیوانه و ونوس» که پای مجسمه ونوس چندک زده و از مجسمه بی‌اعتنا محبت گدایی می‌کند.
اما راوی «ملال پاریس» صرفا ناظر وحشت و جذبه نیست، بلکه خود نیز سخت از آن متأثر است و چنان‌که گفته شد این وحشت و جذبه را به‌خوبی درونی کرده است. کتاب «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» با حکاکی پل لومانی و طرح‌هایی از خود بودلر همراه است.
آنچه می‌خوانید سطرهایی است از شعری به نام «نغمه پاییزی» از این کتاب که از قسمت دوم کتاب یعنی برگزیده اشعار «گل‌های بدی»: انتخاب شده است: «به زودی در تیرگی سرد فرو خواهیم رفت،/ خداحافظ ای تلألؤ تابستان‌های ما که بس کوتاه بودید!/ از هم‌اکنون طنین شوم چوب را می‌شنوم/ که بر سنگفرش حیاط‌ها فرو می‌افتد./ زمستان در کار رسیدن است و از پای تا سر در وجود من درون می‌شود:/ خشم و نفرت و لرزه و وحشت و کار شاق و اجباری،/ و چون خورشید در دوزخِ قطبی خویش،/ دل من دیگر جز جسمِ سرخ و یخ‌زده‌ای بیش نخواهد بود./ لرزلرزان به افتادن هر کُنده گوش می‌دهم،/ برافراختن دار را صدایی از آن شوم‌تر نیست./ روان من چون برجی است که در می‌غلطد/ بر اثر ضربه‌های کُلنگی خستگی‌ناپذیر و گران./ به لای‌لای این ضربه یکنواخت چنینم می‌نماید، که در جایی تابوتی را به شتاب میخ می‌کنند./ برای که؟ - دیروز تابستان بود، اکنون پاییز است!/ این صدای مرموز گویی آهنگ عزیمتی است...».

شرق: از نخستین چاپ‌های ترجمه فارسی «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» شارل بودلر به ترجمه محمدعلی اسلامی‌ندوشن سال‌ها می‌گذشت تا اینکه سرانجام نشر فرهنگ جاوید در سال 1395 این کتاب را دوباره منتشر کرد. پیش از این انتشار دوباره این کتاب، آخرین چاپ آن که سومین چاپش بود در سال 1371 منتشر شده بود. «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» چندی پیش در نشر فرهنگ جاوید تجدید چاپ شد. این کتاب شامل شعرهای منثور بودلر و همچنین گزیده‌ای از اثر معروف او یعنی مجموعه شعر «گل‌های بدی» است.
بودلر شاعر پاریس قرن نوزدهم است. پاریس قرن نوزدهم با تمام جلوه‌های ضد و نقیض آن در شعر بودلر نه فقط به صورتی بازنمایانه که با تبدیل به تصاویری نمادین و رازآلود حضور دارد. پس بی‌دلیل نیست که مارشال برمن در بحث از تجربه مدرنیته بودلر را یکی از چهره‌های نمادین این تجربه گرفته و فصلی از کتاب «تجربه مدرنیته» را به او و یکی از آثارش اختصاص داده است. جهان شعری بودلر سرشار از تاریکی‌ها و سایه‌روشن‌ها و در عین حال رنگ‌های متنوعی است که برانگیزاننده توأمان جذبه و هراس‌اند و بودلر این جذبه و هراس را به‌خوبی درونی کرده و در قالب شعر بروز داده است.
کتاب «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» شامل دو بخش است؛ بخش اول، «ملال پاریس»، شامل شعرهای منثور بودلر است و بخش دوم برگزیده‌ای است از اشعار کتاب مشهور «گل‌های بدی». ترجمه فارسی این کتاب علاوه بر یادداشت‌هایی از محمدعلی اسلامی‌ندوشن بر چاپ‌های مختلف آن با مقدمه‌ای مفصل از او همراه است؛ مقدمه‌ای که از چند بخش با عنوان‌هایی مجزا تشکیل شده و در هر بخش به جنبه‌ای از بودلر و آثار او پرداخته شده است. در بخشی از این مقدمه با عنوان «شعر و وضع بشر» درباره شعر بودلر آمده است: «بودلر را نه می‌توان شاعر بدبین خواند و نه خوشبین. او نومیدی و امید را در یک انبان می‌نهد و به کل می‌اندیشد. به‌رغم روشنی سیاهی که بر آثارش افکنده شده، موضوع بشریت از جانب آفتاب‌گیر و بارورش مورد تأمل و بحث اوست. به نظر وی، شعر میوه ساعات زیبای زندگی است، یعنی ساعاتی که انسان خود را خوشبخت می‌بیند، فکر می‌کند زندگی می‌کند.»
در همین بخش از مقدمه کتاب به رابطه بودلر و سیاست اشاره شده و در این باره آمده است: «بودلر پس از انقلاب 1848 فرانسه به شور و شوق آمد، در فعالیت‌های سیاسی شرکت جست و با چند روزنامه به همکاری پرداخت، ولی گویا کودتای 1852 او را دلسرد کرد و باعث شد که از سیاست کناره گیرد. حقیقت این است که وی نمی‌توانست با سیاست‌گری سازگار باشد، چه آن را نوعی همرنگ جماعت‌شدن می‌پنداشت و او همواره از همرنگ جماعت‌شدن بیزار بود.»
بودلر در شعرهای منثور «ملال پاریس» خواننده را از دالان‌های تودرتوی دوزخِ شهری مملو از اشباح عبور می‌دهد. این اشباحِ شهری گاهی در هیأت دلقک‌هایی مغموم و سرخورده ظاهر می‌شوند با طرح ثابت خنده بر صورت و دلی آکنده از شکست و سرخوردگی اما همچنان چشم‌انتظار که از جذبه شهر نصیبی برند، همچون دلقکِ دیوانه قطعه‌ای به نام «دیوانه و ونوس» که پای مجسمه ونوس چندک زده و از مجسمه بی‌اعتنا محبت گدایی می‌کند.
اما راوی «ملال پاریس» صرفا ناظر وحشت و جذبه نیست، بلکه خود نیز سخت از آن متأثر است و چنان‌که گفته شد این وحشت و جذبه را به‌خوبی درونی کرده است. کتاب «ملال پاریس و برگزیده‌ای از گُل‌های بدی» با حکاکی پل لومانی و طرح‌هایی از خود بودلر همراه است.
آنچه می‌خوانید سطرهایی است از شعری به نام «نغمه پاییزی» از این کتاب که از قسمت دوم کتاب یعنی برگزیده اشعار «گل‌های بدی»: انتخاب شده است: «به زودی در تیرگی سرد فرو خواهیم رفت،/ خداحافظ ای تلألؤ تابستان‌های ما که بس کوتاه بودید!/ از هم‌اکنون طنین شوم چوب را می‌شنوم/ که بر سنگفرش حیاط‌ها فرو می‌افتد./ زمستان در کار رسیدن است و از پای تا سر در وجود من درون می‌شود:/ خشم و نفرت و لرزه و وحشت و کار شاق و اجباری،/ و چون خورشید در دوزخِ قطبی خویش،/ دل من دیگر جز جسمِ سرخ و یخ‌زده‌ای بیش نخواهد بود./ لرزلرزان به افتادن هر کُنده گوش می‌دهم،/ برافراختن دار را صدایی از آن شوم‌تر نیست./ روان من چون برجی است که در می‌غلطد/ بر اثر ضربه‌های کُلنگی خستگی‌ناپذیر و گران./ به لای‌لای این ضربه یکنواخت چنینم می‌نماید، که در جایی تابوتی را به شتاب میخ می‌کنند./ برای که؟ - دیروز تابستان بود، اکنون پاییز است!/ این صدای مرموز گویی آهنگ عزیمتی است...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.