درباره «روزها و رویاها»
نوشته پیام یزدانجو از سرخوشی تا بخشایش
شرق: «این راست نیست که آیندهی یک ماجرای عاشقانه را نمیشود پیشبینی کرد. هر عشقی یک شکست و یک پیروزی است، شکست اندیشه از اشتیاق و پیروزی امید بر آگاهی. اما چه حدی از اندیشه، چه حدی از اشتیاق؟ چه اندازه امید و چه اندازه آگاهی؟ آرش به این همه فکر کرده بود و با این همه، عصر پنجشنبه، در خیابان خلوتی حوالی میدان ونک، در انتظار ساعت هفت بود. زودتر رسیده بود. سهبار از ابتدای خیابان تا پلاک 56 قدم زده بود. به ساختمان بلند خاکستری و پنجرههای پرشمار آپارتمانها خیره شده بود، و چنددقیقهی دیگر در میزد. دوباره به پنجرهها نگاه کرد و برای بار آخر از پیادهروی پردرخت گذشت و روبهروی در ایستاد. در نیمهباز بود. زنگ شمارهی 24 را زد و آهسته وارد راهرو شد. روزهای آخر خرداد بود و نور نارنجیِ تندی از انتهای راهرو راه را روشن میکرد. نگاهی به دستهگل آبی و زردش انداخت، و از پلکانِ کنار آسانسور بالا رفت. از آنطرف، دختربچهای باعجله از پله پایین میآمد. به آرش سلام کرد و بدون اینکه بایستد، به راه خودش رفت. شمارهی 24 ابتدای راهروی طبقهی دوم بود. درِ آپارتمان باز بود و صدای حرف زدنِ زنی میآمد. بیتا بود. تلفنبهدست،
لبخند سادهای زد و دستهگل را گرفت».
تازهترین رمان پیام یزدانجو با عنوان «روزها و رویاها» که در نشر چشمه منتشر شده است با این سطرها آغاز میشود. با ملاقات آرش و بیتا که شخصیتهای اصلی رمان هستند و ظاهرا پیش از این ملاقات یکدیگر را بیآنکه از نزدیک دیده باشند میشناختهاند. داستان، شرح آشنایی آنها و دلبستگیشان به یکدیگر است و راهی که این دو با هم طی میکنند و فرجام این راه و تردیدها و پرسشها و دلمشغولیهای هرکدام از این دو شخصیت. رمان در خلال روایت داستان بیتا و آرش لحظاتی را ترسیم میکند که از مجموعه متغیری از عواطف و احساسات شکل گرفتهاند و از تأملات شخصیتها درباره این لحظات و همچنین تأمل در مسائل دیگر نظیر شهر و تحولات اجتماعی و فرهنگی و شیوه زیست آدمها و ظواهری که تغییر کردهاند و نیز تأملاتی درباره چیستی برخی مفاهیم نظیر زیبایی که بخشی از رمان درباره چیستیِ آن است و رابطه آن با مفاهیمی دیگر نظیر احساس، اخلاق، فرهنگ، زمان، لذت و ... که موضوع بحثهای آرش و بیتاست. همچنین جاهایی از داستان از خلال اشاره به بحثهای جمعی تصویری از زمانهای که وقایع داستان در آن اتفاق افتاده به دست داده میشود و به اینها باید افزود ارجاعاتی به آثار
مختلف ادبی و هنری و تأملاتی درباره برخی از این آثار را، مثل جایی از رمان که اشارهای میشود به «مجموعه رمان»های بالزاک و زولا و ژول ورن و مضمون سفر در تاریخ ادبیات و تاریخ تمدن: «از ایدههای مسحورکننده در ادبیات فرانسه در قرن نوزدهم نوشتنِ مجموعه رمانها بود. مشهورتر از همه، اونوره دو بالزاک این ایده را در کمدی انسانیاش تجسم بخشید، با حدود نود اثر کوتاه و بلند، مثل معشوقهی خیالی، باباگوریو، اوژنی گرانده، آرزوهای بربادرفته، و بیش از چهل نوشتهی ناتمام. نمونهی دیگر روگون ماکار، مجموعه رمان بیستجلدی امیل زولا بود، با رمانهای متنوعی مثل شور زندگی، ژرمینال، و نانا. در رمانهای بالزاک و زولا مکان روایت اغلب پاریس، پایتخت فرانسه، بود: پایتخت قرن نوزدهم. در همان دوره، نویسندهی دیگری در عصر طلایی ادبیات فرانسه، عصر ناتورالیسم و رئالیسم، ظهور کرد که به سبکی سوای بالزاک و زولا مینوشت: ژول ورن، با پنجاهوچهار رمان پرماجرا، مجموعه رمانی به اسم سفرهای شگفتانگیز. عنوان مجموعه بنمایهی نوشتههای ورن را نشان میداد: سفر، به جای دیگری که جادویی است، به آینده، به سوی سرنوشت. تاریخ ادبیات و تاریخ تمدن ترکیبِ تلاشهای
واقعی و خیالی برای سفر به دیگرسو است: سفرهای سرنوشتساز». و جایی دیگر از رمان که در آن به جنبش «ضدفرهنگ» دههی شصت میلادی پرداخته شده و به «نسل بیت» که آغازگران این جنبش بودهاند و همچنین به هیپیها، جشنواره موسیقی مونتری، اعتراضات دانشجویی 1968 و جشنواره وودستاک که هر یک دورهای از این جنبش و اوج و فرود آن را ترسیم میکنند.
«روزها و رویاها» که پنجمین اثر داستانی پیام یزدانجو است، از پنج فصل تشکیل شده؛ سرخوشی، زیبایی، جاودانگی، سفر و بخشایش عنوانهای فصلهای این رماناند. در بخشی از توضیح پشت جلد این رمان درباره داستان آن آمده است: «آرش، خوانندهی جوانی که سودای سفر کردن و آرزوی نویسنده شدن دارد، دلبستهی بیتا میشود که او هم هنرمند و پر از سودا و آرزو است. رابطهی پرشور آرش و بیتا با کشف رازهای آزارنده و با ورود شخصیتهای دیگر دگرگون میشود، و راهها و انتخابهای متفاوتی پیش روی آنها میگذارد».
شرق: «این راست نیست که آیندهی یک ماجرای عاشقانه را نمیشود پیشبینی کرد. هر عشقی یک شکست و یک پیروزی است، شکست اندیشه از اشتیاق و پیروزی امید بر آگاهی. اما چه حدی از اندیشه، چه حدی از اشتیاق؟ چه اندازه امید و چه اندازه آگاهی؟ آرش به این همه فکر کرده بود و با این همه، عصر پنجشنبه، در خیابان خلوتی حوالی میدان ونک، در انتظار ساعت هفت بود. زودتر رسیده بود. سهبار از ابتدای خیابان تا پلاک 56 قدم زده بود. به ساختمان بلند خاکستری و پنجرههای پرشمار آپارتمانها خیره شده بود، و چنددقیقهی دیگر در میزد. دوباره به پنجرهها نگاه کرد و برای بار آخر از پیادهروی پردرخت گذشت و روبهروی در ایستاد. در نیمهباز بود. زنگ شمارهی 24 را زد و آهسته وارد راهرو شد. روزهای آخر خرداد بود و نور نارنجیِ تندی از انتهای راهرو راه را روشن میکرد. نگاهی به دستهگل آبی و زردش انداخت، و از پلکانِ کنار آسانسور بالا رفت. از آنطرف، دختربچهای باعجله از پله پایین میآمد. به آرش سلام کرد و بدون اینکه بایستد، به راه خودش رفت. شمارهی 24 ابتدای راهروی طبقهی دوم بود. درِ آپارتمان باز بود و صدای حرف زدنِ زنی میآمد. بیتا بود. تلفنبهدست،
لبخند سادهای زد و دستهگل را گرفت».
تازهترین رمان پیام یزدانجو با عنوان «روزها و رویاها» که در نشر چشمه منتشر شده است با این سطرها آغاز میشود. با ملاقات آرش و بیتا که شخصیتهای اصلی رمان هستند و ظاهرا پیش از این ملاقات یکدیگر را بیآنکه از نزدیک دیده باشند میشناختهاند. داستان، شرح آشنایی آنها و دلبستگیشان به یکدیگر است و راهی که این دو با هم طی میکنند و فرجام این راه و تردیدها و پرسشها و دلمشغولیهای هرکدام از این دو شخصیت. رمان در خلال روایت داستان بیتا و آرش لحظاتی را ترسیم میکند که از مجموعه متغیری از عواطف و احساسات شکل گرفتهاند و از تأملات شخصیتها درباره این لحظات و همچنین تأمل در مسائل دیگر نظیر شهر و تحولات اجتماعی و فرهنگی و شیوه زیست آدمها و ظواهری که تغییر کردهاند و نیز تأملاتی درباره چیستی برخی مفاهیم نظیر زیبایی که بخشی از رمان درباره چیستیِ آن است و رابطه آن با مفاهیمی دیگر نظیر احساس، اخلاق، فرهنگ، زمان، لذت و ... که موضوع بحثهای آرش و بیتاست. همچنین جاهایی از داستان از خلال اشاره به بحثهای جمعی تصویری از زمانهای که وقایع داستان در آن اتفاق افتاده به دست داده میشود و به اینها باید افزود ارجاعاتی به آثار
مختلف ادبی و هنری و تأملاتی درباره برخی از این آثار را، مثل جایی از رمان که اشارهای میشود به «مجموعه رمان»های بالزاک و زولا و ژول ورن و مضمون سفر در تاریخ ادبیات و تاریخ تمدن: «از ایدههای مسحورکننده در ادبیات فرانسه در قرن نوزدهم نوشتنِ مجموعه رمانها بود. مشهورتر از همه، اونوره دو بالزاک این ایده را در کمدی انسانیاش تجسم بخشید، با حدود نود اثر کوتاه و بلند، مثل معشوقهی خیالی، باباگوریو، اوژنی گرانده، آرزوهای بربادرفته، و بیش از چهل نوشتهی ناتمام. نمونهی دیگر روگون ماکار، مجموعه رمان بیستجلدی امیل زولا بود، با رمانهای متنوعی مثل شور زندگی، ژرمینال، و نانا. در رمانهای بالزاک و زولا مکان روایت اغلب پاریس، پایتخت فرانسه، بود: پایتخت قرن نوزدهم. در همان دوره، نویسندهی دیگری در عصر طلایی ادبیات فرانسه، عصر ناتورالیسم و رئالیسم، ظهور کرد که به سبکی سوای بالزاک و زولا مینوشت: ژول ورن، با پنجاهوچهار رمان پرماجرا، مجموعه رمانی به اسم سفرهای شگفتانگیز. عنوان مجموعه بنمایهی نوشتههای ورن را نشان میداد: سفر، به جای دیگری که جادویی است، به آینده، به سوی سرنوشت. تاریخ ادبیات و تاریخ تمدن ترکیبِ تلاشهای
واقعی و خیالی برای سفر به دیگرسو است: سفرهای سرنوشتساز». و جایی دیگر از رمان که در آن به جنبش «ضدفرهنگ» دههی شصت میلادی پرداخته شده و به «نسل بیت» که آغازگران این جنبش بودهاند و همچنین به هیپیها، جشنواره موسیقی مونتری، اعتراضات دانشجویی 1968 و جشنواره وودستاک که هر یک دورهای از این جنبش و اوج و فرود آن را ترسیم میکنند.
«روزها و رویاها» که پنجمین اثر داستانی پیام یزدانجو است، از پنج فصل تشکیل شده؛ سرخوشی، زیبایی، جاودانگی، سفر و بخشایش عنوانهای فصلهای این رماناند. در بخشی از توضیح پشت جلد این رمان درباره داستان آن آمده است: «آرش، خوانندهی جوانی که سودای سفر کردن و آرزوی نویسنده شدن دارد، دلبستهی بیتا میشود که او هم هنرمند و پر از سودا و آرزو است. رابطهی پرشور آرش و بیتا با کشف رازهای آزارنده و با ورود شخصیتهای دیگر دگرگون میشود، و راهها و انتخابهای متفاوتی پیش روی آنها میگذارد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.