تاريخ، ادبيات و انديشه در «فرهنگ بان»
لذت ادبیات
«فرهنگ بان» عنوان فصلنامهاي فرهنگي و هنري است كه شماره نخست آن به تازگي منتشر شد. «فرهنگ بان» مجلهاي عمومي است كه ميكوشد با رويكردي پژوهشي به معرفي و نقد كتاب در زمينههاي مختلف فرهنگي و هنري بپردازد و در اين ميان بر رويكرد پژوهشي تاكيد دارد. در ابتداي شماره اول اين مجله، مرتضي هاشميپور كه مديرمسئول و سردبير «فرهنگ بان» است، متني كوتاه نوشته و در آن هم به هدف انتشار مجله اشاره كرده و هم توضيحي درباره رويكرد آن آورده است. او با انتقاد از رويكرد نشريههاي عمومي نوشته است: «با نگاهي به تعداد پرشمار نشريههاي عمومي نخستين نكته نظرگير، دور شدن اين مجلهها از مطالب تحقيقي و علمي و روي آوردن به يادداشتنويسي است. گويي نويسندگان اين يادداشتها هنگام مطالعه نهچندان جدي يك كتاب هر آنچه دريافت ميكنند، فورا روي كاغذ ميآورند يا در دنياي مجازي منتشر ميكنند. پيشتر بودند شخصيتهاي معتبر علمي كه يادداشت مينوشتند و هر يك از آن يادداشتها درخور توجه و پراطلاع بود و گاه مجال فراخي پيش روي خواننده ميگشود. بر خوانندگان پوشيده نيست كه امروز آن محققان صاحبنظر يادداشتنويس در ميان ما نيستند. يادداشتنويسي در فضاي مجازي و سپس منتقل ساختن آن به مجلهها به گمانم قدر ندانستن خواننده و دستكم گرفتن پژوهش است. طرفه آنكه اخيرا جايي خواندم كه يكي از اين يادداشتنويسان اعلام كرد كه اگر ناشري پيدا شود، حاضر است يادداشتهاي تلگرامياش را كتاب كند!» هاشميپور «كمرنگشدن نشريات عمومي و پژوهشي» را انگيزه اصلي شكلگيري فصلنامه «فرهنگ بان» دانسته است. بر اين اساس، يكي از اولويتهاي مهم اين مجله توجه به تاريخ و فرهنگ جهان و مشخصا ايران است و از سوي ديگر توجه به زبان فارسي و مسائل مرتبط با آن از ديگر موضوعات محوري اين مجله است. در شماره اول اين فصلنامه، هم آثاري از نويسندگان و پژوهشگران باسابقه و مطرح ديده ميشود و هم آثاري از نويسندگان جوانتر. تاريخ، انديشه، زبان فارسي، ادبيات، داستان، معرفي و نقد كتاب، رويداد و يادنامه بخشهاي مختلف شماره نخست «فرهنگ بان» است و در اين بخشها مطالب متنوعي از نويسندگان مختلف منتشر شده است. در بخش تاريخ اين مطالب منتشر شده است: «ايران در تاريخ تمدن» از ويل دورانت با ترجمه كاظم فيروزمند، «سرشت ايلياتي استبداد و زراندوزي حكومت در عصر فتحعليشاه قاجار» نوشته احمد كاظميموسوي، «فروغي و جابهجايي قدرت در شهريور 1320» از كاوه بيات و «خاطرههاي مطبوعاتي محمدعلي فروغي» نوشته سيد فريد قاسمي. در بخش انديشه مجله، يك ترجمه و يك مقاله ديده ميشود: «تحليلي از آثار هانري كربن» نوشته مصطفي ملكيان و «برتراند راسل» از ويلهم ويشدل با ترجمه محمد مبشري. در بخش زبان فارسی سه مقاله ديده ميشود: «زبان روزنامهنويسي» از داريوش آشوري، «مينوي، ويراستار خاموش» نوشته محمد دهقاني و «نامههاي محمد قزويني به علياكبر دهخدا» از سيدمحمدحسين حكيم. «نيما يوشيج و ابوالقاسم جنتيعطايي» از كاميار عابدي و «لذت ادبيات» از ادموند ويلسون با ترجمه مسعود فرهمندفر عناوين مطالب بخش ادبيات است و در بخش داستان نيز «گورستان پرتقالهاي تلخِ» يوزف وينكلر با ترجمه علياصغر حداد منتشر شده است. در سه بخش معرفي و نقد كتاب، رويداد و يادنامه نيز اين مطالب منتشر شده: «رمانهاي گمشده در لابهلاي صفحات مطبوعات» حسن ميرعابديني، «شعر اجتماعي ايران» سايه اقتصادينيا، «درباره فرهنگ مردم» رضا اميني، «بورژوا در ميانه تاريخ و ادبيات» عبدالرسول شاكري، «بزرگ علوي و پيشه دربهدري» حميده نوروزيان، «شازدهكوچولو در دنياي بزرگترها» آناهيد خزير، «چتر ژاپني» حبيب بابائي، «در جستجوي معناي مرگ» عباس سليميآنگيل، «ناشر اصالتمند» حسين پاينده، «زندگي در ادبيات؛ ياد فليپ راث» مسعود فرهمندفر، «ياد ژيلبر لازار» عسكر بهرامي، «پژوهشگر و نهادساز؛ ياد احسان يارشاطر» صبا لطيفپور، «نادرهمردي از ايران زمين؛ ياد محمد دبيرسياقي» بهروز صفرزاده، «گرگ تنها؛ ياد ناصر ايراني» محمد شريفي، «صدرنشين قلههاي سترگ عكاسي و اخلاق؛ ياد هادي شفائيه» محمد ستاري و «پركار و بيتوقع؛ ياد غلامحسين صدريافشار» مرتضي هاشميپور. پرداختن به وجوه مختلف فرهنگ، تاريخ و ادبيات ايران از موضوعات محوري اين مجله است و البته به فرهنگ و هنر جهان هم توجه شده است. يكي از مطالب خواندني شماره اول اين مجله «زبان روزنامهنويسي» از داريوش آشوري است كه در بخشي از آن ميخوانيم: «روزنامهنگاري در قالب رسانه چاپي رابطه تازهاي با زبان نوشتاري پديد ميآورد. زبان خبري، چنانكه گفتيم، ميبايد زبان روز باشد و خبرها را هرچه زودتر و آسانفهمتر برساند. ازاينرو ميبايد با زبان رسمي اديبانه و منشيانه و آبوتاب و پيچيدگيهاي آن فاصله بگيرد و زبان نوشتار را به زبان گفتار هرچه نزديكتر كند. از سوي ديگر با گسترشيافتن دامنه گزارش خبر به همه جنبههاي زندگاني سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، علمي و فني، تا همهگونه سرگرمي و ورزش و بازي، ژورناليسم نقش زباني ديگري هم پيدا ميكند و آن آشناكردن همگان است، دستكم تا حدودي، با گستره بسيار پهناور زباني دنياي مدرن در همه اين زمينهها. در يك روزنامه تراز بالا، در قالب خبرها و مقالهها، نهتنها در قلمرو مسائل سياسي و اقتصادي و فرهنگي كه با آخرين دستاوردهاي علم ژنتيك، فيزيك اتمي، شيمي مولكولي، پیشرفتهاي بهداشت و پزشكي و هوانوردي و دريانوردي و تكنولوژي نظامي و غيرنظامي، و هر زمينه ديگري كه كنجكاوي انسان مدرن با آن سروكار دارد روبهرو ميشويم. ژورناليسم در آشناكردن همگان با آخرين دستاوردهاي علوم طبيعي و تكنولوژيك و نيز علوم انساني، و در نتيجه، آشنايي پايهاي با زبان و اصطلاحات آنها پيشاهنگ دانشگاههاست. ازاينرو، ژورناليسم در سطح بالا نقش آموزشي بزرگي در جامعههاي پيشرفته مدرن دارد و مديران و سردبيرانشان شان والا و نفوذ بسيار در فضاي سياسي و اجتماعي دارند و گاه عاملان دگرگونيهاي بزرگاند».
«فرهنگ بان» عنوان فصلنامهاي فرهنگي و هنري است كه شماره نخست آن به تازگي منتشر شد. «فرهنگ بان» مجلهاي عمومي است كه ميكوشد با رويكردي پژوهشي به معرفي و نقد كتاب در زمينههاي مختلف فرهنگي و هنري بپردازد و در اين ميان بر رويكرد پژوهشي تاكيد دارد. در ابتداي شماره اول اين مجله، مرتضي هاشميپور كه مديرمسئول و سردبير «فرهنگ بان» است، متني كوتاه نوشته و در آن هم به هدف انتشار مجله اشاره كرده و هم توضيحي درباره رويكرد آن آورده است. او با انتقاد از رويكرد نشريههاي عمومي نوشته است: «با نگاهي به تعداد پرشمار نشريههاي عمومي نخستين نكته نظرگير، دور شدن اين مجلهها از مطالب تحقيقي و علمي و روي آوردن به يادداشتنويسي است. گويي نويسندگان اين يادداشتها هنگام مطالعه نهچندان جدي يك كتاب هر آنچه دريافت ميكنند، فورا روي كاغذ ميآورند يا در دنياي مجازي منتشر ميكنند. پيشتر بودند شخصيتهاي معتبر علمي كه يادداشت مينوشتند و هر يك از آن يادداشتها درخور توجه و پراطلاع بود و گاه مجال فراخي پيش روي خواننده ميگشود. بر خوانندگان پوشيده نيست كه امروز آن محققان صاحبنظر يادداشتنويس در ميان ما نيستند. يادداشتنويسي در فضاي مجازي و سپس منتقل ساختن آن به مجلهها به گمانم قدر ندانستن خواننده و دستكم گرفتن پژوهش است. طرفه آنكه اخيرا جايي خواندم كه يكي از اين يادداشتنويسان اعلام كرد كه اگر ناشري پيدا شود، حاضر است يادداشتهاي تلگرامياش را كتاب كند!» هاشميپور «كمرنگشدن نشريات عمومي و پژوهشي» را انگيزه اصلي شكلگيري فصلنامه «فرهنگ بان» دانسته است. بر اين اساس، يكي از اولويتهاي مهم اين مجله توجه به تاريخ و فرهنگ جهان و مشخصا ايران است و از سوي ديگر توجه به زبان فارسي و مسائل مرتبط با آن از ديگر موضوعات محوري اين مجله است. در شماره اول اين فصلنامه، هم آثاري از نويسندگان و پژوهشگران باسابقه و مطرح ديده ميشود و هم آثاري از نويسندگان جوانتر. تاريخ، انديشه، زبان فارسي، ادبيات، داستان، معرفي و نقد كتاب، رويداد و يادنامه بخشهاي مختلف شماره نخست «فرهنگ بان» است و در اين بخشها مطالب متنوعي از نويسندگان مختلف منتشر شده است. در بخش تاريخ اين مطالب منتشر شده است: «ايران در تاريخ تمدن» از ويل دورانت با ترجمه كاظم فيروزمند، «سرشت ايلياتي استبداد و زراندوزي حكومت در عصر فتحعليشاه قاجار» نوشته احمد كاظميموسوي، «فروغي و جابهجايي قدرت در شهريور 1320» از كاوه بيات و «خاطرههاي مطبوعاتي محمدعلي فروغي» نوشته سيد فريد قاسمي. در بخش انديشه مجله، يك ترجمه و يك مقاله ديده ميشود: «تحليلي از آثار هانري كربن» نوشته مصطفي ملكيان و «برتراند راسل» از ويلهم ويشدل با ترجمه محمد مبشري. در بخش زبان فارسی سه مقاله ديده ميشود: «زبان روزنامهنويسي» از داريوش آشوري، «مينوي، ويراستار خاموش» نوشته محمد دهقاني و «نامههاي محمد قزويني به علياكبر دهخدا» از سيدمحمدحسين حكيم. «نيما يوشيج و ابوالقاسم جنتيعطايي» از كاميار عابدي و «لذت ادبيات» از ادموند ويلسون با ترجمه مسعود فرهمندفر عناوين مطالب بخش ادبيات است و در بخش داستان نيز «گورستان پرتقالهاي تلخِ» يوزف وينكلر با ترجمه علياصغر حداد منتشر شده است. در سه بخش معرفي و نقد كتاب، رويداد و يادنامه نيز اين مطالب منتشر شده: «رمانهاي گمشده در لابهلاي صفحات مطبوعات» حسن ميرعابديني، «شعر اجتماعي ايران» سايه اقتصادينيا، «درباره فرهنگ مردم» رضا اميني، «بورژوا در ميانه تاريخ و ادبيات» عبدالرسول شاكري، «بزرگ علوي و پيشه دربهدري» حميده نوروزيان، «شازدهكوچولو در دنياي بزرگترها» آناهيد خزير، «چتر ژاپني» حبيب بابائي، «در جستجوي معناي مرگ» عباس سليميآنگيل، «ناشر اصالتمند» حسين پاينده، «زندگي در ادبيات؛ ياد فليپ راث» مسعود فرهمندفر، «ياد ژيلبر لازار» عسكر بهرامي، «پژوهشگر و نهادساز؛ ياد احسان يارشاطر» صبا لطيفپور، «نادرهمردي از ايران زمين؛ ياد محمد دبيرسياقي» بهروز صفرزاده، «گرگ تنها؛ ياد ناصر ايراني» محمد شريفي، «صدرنشين قلههاي سترگ عكاسي و اخلاق؛ ياد هادي شفائيه» محمد ستاري و «پركار و بيتوقع؛ ياد غلامحسين صدريافشار» مرتضي هاشميپور. پرداختن به وجوه مختلف فرهنگ، تاريخ و ادبيات ايران از موضوعات محوري اين مجله است و البته به فرهنگ و هنر جهان هم توجه شده است. يكي از مطالب خواندني شماره اول اين مجله «زبان روزنامهنويسي» از داريوش آشوري است كه در بخشي از آن ميخوانيم: «روزنامهنگاري در قالب رسانه چاپي رابطه تازهاي با زبان نوشتاري پديد ميآورد. زبان خبري، چنانكه گفتيم، ميبايد زبان روز باشد و خبرها را هرچه زودتر و آسانفهمتر برساند. ازاينرو ميبايد با زبان رسمي اديبانه و منشيانه و آبوتاب و پيچيدگيهاي آن فاصله بگيرد و زبان نوشتار را به زبان گفتار هرچه نزديكتر كند. از سوي ديگر با گسترشيافتن دامنه گزارش خبر به همه جنبههاي زندگاني سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، علمي و فني، تا همهگونه سرگرمي و ورزش و بازي، ژورناليسم نقش زباني ديگري هم پيدا ميكند و آن آشناكردن همگان است، دستكم تا حدودي، با گستره بسيار پهناور زباني دنياي مدرن در همه اين زمينهها. در يك روزنامه تراز بالا، در قالب خبرها و مقالهها، نهتنها در قلمرو مسائل سياسي و اقتصادي و فرهنگي كه با آخرين دستاوردهاي علم ژنتيك، فيزيك اتمي، شيمي مولكولي، پیشرفتهاي بهداشت و پزشكي و هوانوردي و دريانوردي و تكنولوژي نظامي و غيرنظامي، و هر زمينه ديگري كه كنجكاوي انسان مدرن با آن سروكار دارد روبهرو ميشويم. ژورناليسم در آشناكردن همگان با آخرين دستاوردهاي علوم طبيعي و تكنولوژيك و نيز علوم انساني، و در نتيجه، آشنايي پايهاي با زبان و اصطلاحات آنها پيشاهنگ دانشگاههاست. ازاينرو، ژورناليسم در سطح بالا نقش آموزشي بزرگي در جامعههاي پيشرفته مدرن دارد و مديران و سردبيرانشان شان والا و نفوذ بسيار در فضاي سياسي و اجتماعي دارند و گاه عاملان دگرگونيهاي بزرگاند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.