به یُمن نوروز
مرتضی مردیها
سالی که در روزهای پایانی آن هستیم، به دلایلی که همه میدانند، تنگنای بیشتری بر معیشت مردم تحمیل کرد. ضربالمثلی محلی میگوید چه باران بیاید و چه برف، فشار و نصیب کلوخ است؛ که اشارهای است به آسیبپذیری بیشتر بینوایان و آنان که از سازوبرگ زندگی بهرهای کمتر دارند در هنگامه مشکلات و مصائب. باوجوداین آنچه پیش آمد، فقط لایههای پاییندست را در چنبره خود نفشرد. نهفقط به این سبب که بخش مهمی از لایههای میانی و بالا هم چون رونق کسب و کارشان افت کرد، از آنچه پیش آمد، ملول شدند؛ بلکه چون فارغ از تنگی معیشت و افول کاروبار، این وضعیت زرد یا قرمز، با افزودن ملالتهای ملی و مبهمترکردن افق آرزوهای فرهنگی و تمدنی، کام همه، ازجمله کامکاران را تلخ کرد. حال با همه این اوصاف باید چه کرد؟ اینکه زانوی غم در بغل گیریم و خونابه حسرت خوریم؟ اگر چنین کنیم، بازی را به زمانه باختهایم. این خطای رایجی است که گمان بریم برای نشاندادن اینکه مخالف بدیها هستیم، باید از صبح تا شام هوشیارانه در رصد باشیم و انگشت در خللها بگذاریم و دژم باشیم و عرض اعتراض کنیم و درِ شادی را ببندیم؛ مبادا دچار عذاب وجدان شویم. سهم آدمی از نشاط محدود
است و سهم ما در این زمانه محدودتر. اقتضای این آن نیست که تهمانده این سفره را هم درهم پیچیم و همه را یکجا به حریف وانهیم. ازقضا چون زمانه بر مراد نیست و کامکاری انبوه نصیب نمیکند، بهتر است بر خردهشادیها بیش مواظبت کنیم.
به باور من نوروز را برای همین تدبیر کردهاند تا در میانه ساعتهای دروس سخت تاریخ، اعلام زنگ تفریح کنیم. حتی اگر انگیزهها و اسباب طرب چنان که باید مهیا نیست، باری، کامشادی را تمرین و تظاهر کنیم. شادی جز احساس شادی و اظهار آن نیست. از هیچیک از این دو شرم نکنیم. بهویژه از دومی که اظهار شادمانی ایجاد شادمانی بیشتر است. برخی بر این طعنه میزنند که برای ماهی مملکت در کما رفت! اگر اخبار این است که هست، لابد یک ماه تعطیل یعنی اندکی خلاف کمتر. از چه میهراسیم؟ وانگهی، ما برای کار به این دنیا نیامدهایم. برای بهجت و سرور اینجاییم؛ تولید، توزیع و مصرف آن. کار و سیاست و مبارزه و اخلاق همه برای این وجه ابزاری دارد. مقصد را نمیتوان در پای ابزار فروکشت. به یمن نوروز رخت خود را نو کنیم؛ با تبسم آشتی کنیم و او را به مجلس منحنیهای درهمرفته قیافههای اخمو و قلبهای غمگین میهمان کنیم. اگر زیان دیدیم، باکی نیست. از فردای فروردین دوباره اخم و غم و اخبار و انتقاد و اعتراض را از نو در آغوش میفشاریم و به رسالت خود بازمیگردیم. اصلا گمان بریم این فرجهای است تا با توانی تمامتر دوباره به برشمردن علیالدوام سختیها و سیاهیها
و فریاد دادخواهی و محاکمه بازآییم. تا آن زمان که چند روزی بیش نیست، روزه شادی و بیخیالی را بشکنیم و جشن نوروز را مانند عید فطر افطار کنیم. واگویه هزارباره خرابیهایی که همه میدانیم و بازگفتش چیزی را از آن نمیکاهد، نقل محافل عید نکنیم. اگر سرگرمی است، بدیل بهتری هست و اگر تلقین حس مبارزه و مسئولیت است، کمی کافی است. به جای اینها فراغت کنیم و شادمانی. کاستی البته فراوان است؛ ولی ما هم گاهی در میزان آن اغراق میکنیم. همین مقدار از اسباب طرب هم که گاه با وجود همت بزرگان، برای بیشترینه مردم هست، هرچند به قدر کافی نیست؛ اما به اندازه لازم هست. به گمان من، مادامی که صدای گلوله نیست و نانی بر سفره هست، بهانه برای شادی هست. بیایید با وجود برخی نابخردیها، با همین نواله مختصری که بر سفرههای بسیط ما هست، بساط کنیم و شعله فروخفته در خاکستر را دوباره به رقص آوریم. به بهانه نوروز با امید و آرزو آشتی کنیم و از قناعتپیشگی طربناک حصاری در برابر کسریها بسازیم. در اینکه ما شایسته بیش از اینیم، شکی نیست؛ اینکه بسا حقها و سهمها که از مردم دریغ شده است؛ اما باری، نوشدن نوروزی، با وجود همه اینها نشان رندی و زیرکی
است. همچنین از سهم شادی خود، هرقدر هم کم، حصهای در دامن دیگران بگذاریم. بهسازی و برخورداری را به طور کامل به احقاق سیاسی حقوق واننهیم. ممکن است دیر دست دهد. تا آن زمان، کمی از مشکل را با توزیع مهربانی و لذت جبران کنیم. به یُمن نوروز.
سالی که در روزهای پایانی آن هستیم، به دلایلی که همه میدانند، تنگنای بیشتری بر معیشت مردم تحمیل کرد. ضربالمثلی محلی میگوید چه باران بیاید و چه برف، فشار و نصیب کلوخ است؛ که اشارهای است به آسیبپذیری بیشتر بینوایان و آنان که از سازوبرگ زندگی بهرهای کمتر دارند در هنگامه مشکلات و مصائب. باوجوداین آنچه پیش آمد، فقط لایههای پاییندست را در چنبره خود نفشرد. نهفقط به این سبب که بخش مهمی از لایههای میانی و بالا هم چون رونق کسب و کارشان افت کرد، از آنچه پیش آمد، ملول شدند؛ بلکه چون فارغ از تنگی معیشت و افول کاروبار، این وضعیت زرد یا قرمز، با افزودن ملالتهای ملی و مبهمترکردن افق آرزوهای فرهنگی و تمدنی، کام همه، ازجمله کامکاران را تلخ کرد. حال با همه این اوصاف باید چه کرد؟ اینکه زانوی غم در بغل گیریم و خونابه حسرت خوریم؟ اگر چنین کنیم، بازی را به زمانه باختهایم. این خطای رایجی است که گمان بریم برای نشاندادن اینکه مخالف بدیها هستیم، باید از صبح تا شام هوشیارانه در رصد باشیم و انگشت در خللها بگذاریم و دژم باشیم و عرض اعتراض کنیم و درِ شادی را ببندیم؛ مبادا دچار عذاب وجدان شویم. سهم آدمی از نشاط محدود
است و سهم ما در این زمانه محدودتر. اقتضای این آن نیست که تهمانده این سفره را هم درهم پیچیم و همه را یکجا به حریف وانهیم. ازقضا چون زمانه بر مراد نیست و کامکاری انبوه نصیب نمیکند، بهتر است بر خردهشادیها بیش مواظبت کنیم.
به باور من نوروز را برای همین تدبیر کردهاند تا در میانه ساعتهای دروس سخت تاریخ، اعلام زنگ تفریح کنیم. حتی اگر انگیزهها و اسباب طرب چنان که باید مهیا نیست، باری، کامشادی را تمرین و تظاهر کنیم. شادی جز احساس شادی و اظهار آن نیست. از هیچیک از این دو شرم نکنیم. بهویژه از دومی که اظهار شادمانی ایجاد شادمانی بیشتر است. برخی بر این طعنه میزنند که برای ماهی مملکت در کما رفت! اگر اخبار این است که هست، لابد یک ماه تعطیل یعنی اندکی خلاف کمتر. از چه میهراسیم؟ وانگهی، ما برای کار به این دنیا نیامدهایم. برای بهجت و سرور اینجاییم؛ تولید، توزیع و مصرف آن. کار و سیاست و مبارزه و اخلاق همه برای این وجه ابزاری دارد. مقصد را نمیتوان در پای ابزار فروکشت. به یمن نوروز رخت خود را نو کنیم؛ با تبسم آشتی کنیم و او را به مجلس منحنیهای درهمرفته قیافههای اخمو و قلبهای غمگین میهمان کنیم. اگر زیان دیدیم، باکی نیست. از فردای فروردین دوباره اخم و غم و اخبار و انتقاد و اعتراض را از نو در آغوش میفشاریم و به رسالت خود بازمیگردیم. اصلا گمان بریم این فرجهای است تا با توانی تمامتر دوباره به برشمردن علیالدوام سختیها و سیاهیها
و فریاد دادخواهی و محاکمه بازآییم. تا آن زمان که چند روزی بیش نیست، روزه شادی و بیخیالی را بشکنیم و جشن نوروز را مانند عید فطر افطار کنیم. واگویه هزارباره خرابیهایی که همه میدانیم و بازگفتش چیزی را از آن نمیکاهد، نقل محافل عید نکنیم. اگر سرگرمی است، بدیل بهتری هست و اگر تلقین حس مبارزه و مسئولیت است، کمی کافی است. به جای اینها فراغت کنیم و شادمانی. کاستی البته فراوان است؛ ولی ما هم گاهی در میزان آن اغراق میکنیم. همین مقدار از اسباب طرب هم که گاه با وجود همت بزرگان، برای بیشترینه مردم هست، هرچند به قدر کافی نیست؛ اما به اندازه لازم هست. به گمان من، مادامی که صدای گلوله نیست و نانی بر سفره هست، بهانه برای شادی هست. بیایید با وجود برخی نابخردیها، با همین نواله مختصری که بر سفرههای بسیط ما هست، بساط کنیم و شعله فروخفته در خاکستر را دوباره به رقص آوریم. به بهانه نوروز با امید و آرزو آشتی کنیم و از قناعتپیشگی طربناک حصاری در برابر کسریها بسازیم. در اینکه ما شایسته بیش از اینیم، شکی نیست؛ اینکه بسا حقها و سهمها که از مردم دریغ شده است؛ اما باری، نوشدن نوروزی، با وجود همه اینها نشان رندی و زیرکی
است. همچنین از سهم شادی خود، هرقدر هم کم، حصهای در دامن دیگران بگذاریم. بهسازی و برخورداری را به طور کامل به احقاق سیاسی حقوق واننهیم. ممکن است دیر دست دهد. تا آن زمان، کمی از مشکل را با توزیع مهربانی و لذت جبران کنیم. به یُمن نوروز.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.