|

زندگي شتابنده

حسام محمدي

با جربان سريع و پرشتاب زندگي چه بايد کرد و اساسا چگونه مي‌توان قدري از سرعت تن‌فرساي اين شکل از سبک زندگي فروکاست؟ چه چيزي سبب شده تا ما دائما گمان کنيم که از چيزي يا کسي عقب افتاده‌ايم و هرچه سريع‌تر بايد به ميزان سرعت حرکت خود بيفزاييم تا اين عقب‌افتادگي را به هر نحوي جبران کنيم؟ اين توهم به جاماندگي و ولع شتاب‌گرايي از کجا مي‌آيد و اين صيرورت بلاوقفه و ديوانه‌وار چگونه افسار زندگي انسان جديد را اين‌گونه تحت کنترل خود گرفته است؟
در چند دهه گذشته به خوبي آموخته‌ايم که به ازاي هر يک ساعت بايد دقيقا چندين‌ساعت زندگي کرده و با شتاب فراوان لحظات را يکي پس از ديگري پشت‌سر بگذاريم و تنها در اين صورت است که قدري از اين عقب‌افتادگي را جبران خواهيم کرد، غافل از آنکه در آغاز فردايي ديگر ما باز هم احساس شکست‌خوردگي خواهيم کرد و دگربار کمبودها، ناکامي‌ها و نامرادي‌ها ظهور کرده و ما مجبوريم که امروز را با سرعت پرشتاب‌تري نسبت به ديروزمان ادامه دهيم. اين گردونه خردکننده با وضعيتي خطرناک و ويران‌کننده هرروزه به روند سريع خود ادامه مي‌دهد و خروجي اين وضعيت بيش از هرچيزي اثبات اين مدعاست که اينجا و براي انسان قرن بيست‌ويکمي، «زمان» نه آن طلاي ناب، بلکه تنها ابزار شکنجه‌اي است که انسان جديد به وسيله آن، خودش را هربار با روش جديدي شکنجه مي‌دهد.
انسان جديد، عاجزانه و با درماندگي تمام، اين مسير پرصعوبت را هرروزه تکرار مي‌کند و مدام با عطشي وصف‌ناپذير رو به آينده‌اي نامعلوم پرتاب مي‌شود، گويي امکان زندگي کُند و آهسته و البته تحت کنترل از ما سلب شده باشد و آينده بيش از آن سرعتي که ما در اختيار داريم، از ما فاصله بگيرد. اين وضعيت سرسام‌آور ريتم زندگي انساني را از دسترس ما خارج کرده، به‌طوري‌که گمان مي‌رود اين صحنه آزاردهنده توسط چيزي فراي اختيار ما مديريت شده باشد.
اما پرسش اساسي اينجاست که با افزايش شتاب مرگبار زندگي چه چيزي نصيب انسان جديد شده که در دوران گذشته از آن بي‌نصيب بوده است؟ برايند اين تاريخ پرشتاب چه چيزي است که ما را با مشقت فراوان به دنبال خود کشانده و امکان تجربه ناب و اصيل را از ما انسان‌هاي شتاب‌زده سلب کرده است؟ آيا مي‌توان مقصد آرام و ساکني براي اين انسان‌هاي ملول و سردرگم قرن بيست‌ويکمي در نظر گرفت و آنها را از چنگ اين گردونه مستعجل رهانيد؟
ما ديگر به‌سوي افق روشني در آينده حرکت نمي‌کنيم، بلکه از ورطه تاريک پشت سرمان فرار مي‌کنيم. گويي زندگي با ناشکيبايي تمام به پيش مي‌رود و ما متحيرانه حتي فرصت تأمل بر آنچه بر ما مي‌گذرد را از کف داده‌ايم. ظهور اين احساس مهلک که ما چندبرابر آنچه زندگي مي‌کنيم، از زندگي عقب هستيم، سبب شده تا اين دوندگانِ بي‌مقصد از احساس آسودگي و رفاه دروني محروم شده و با دستپاچگي بي‌مانندي رهسپار آينده مجهولي شوند که يقينا همگان را براي يک زندگي بلاوقفه تحريک خواهد کرد.
به خوبي مي‌دانيم که ما در تهييج زندگي براي ضرورت بيشتر، قدري زياده‌روي کرده‌ايم، اما چه بايد کرد که امروز افسار اين هيولاي ديوانه از دست ما خارج شده و ديگر اين هيولاي خودساخته است که ما را بي‌اختيار به دنبال خود مي‌کشاند. به‌واقع در عصر فروپاشي انسان‌ها و تبديل‌شدنشان به عروسک‌هاي کوکي، معنا و مفهوم از زندگي روزمره ما انسان‌ها کسر شده و ما تنها براي بقاي يک سيستم نابودگر زندگي مي‌کنيم؛ سيستمي که با شتاب‌بخشيدن به حرکتش همه‌چيز را در خود فرومي‌بلعد و ماحصل آن چيزي نيست جز اينکه ما در زندگي نازيسته خود دچار اضطراب فراگيري باشيم و وضع مطلوب همان چيزي باشد که همواره يک قدم از ما جلوتر است.
آنچه مسجل شده اينکه جريان ناگسيخته و وقفه‌‌ناپذير زندگي در عصر جديد، لذت‌هاي فراواني را از ما گرفته است؛ لذت‌هايي که تنها در آرامش و آهستگي براي انسان‌ها مقدور خواهند بود، ما با سرعتي وصف‌ناپذير زندگي مي‌کنيم و به همين دليل بسياري از تجارب و لذايذ را که در سکون و آرامش نهفته است، از دست مي‌دهيم. گويي اين گردونه خردکننده به تلنگري نياز دارد تا در ايستگاه فراغت قدري توقف کرده و انسان‌ها را از خواب زمستاني‌شان بيدار کند.

با جربان سريع و پرشتاب زندگي چه بايد کرد و اساسا چگونه مي‌توان قدري از سرعت تن‌فرساي اين شکل از سبک زندگي فروکاست؟ چه چيزي سبب شده تا ما دائما گمان کنيم که از چيزي يا کسي عقب افتاده‌ايم و هرچه سريع‌تر بايد به ميزان سرعت حرکت خود بيفزاييم تا اين عقب‌افتادگي را به هر نحوي جبران کنيم؟ اين توهم به جاماندگي و ولع شتاب‌گرايي از کجا مي‌آيد و اين صيرورت بلاوقفه و ديوانه‌وار چگونه افسار زندگي انسان جديد را اين‌گونه تحت کنترل خود گرفته است؟
در چند دهه گذشته به خوبي آموخته‌ايم که به ازاي هر يک ساعت بايد دقيقا چندين‌ساعت زندگي کرده و با شتاب فراوان لحظات را يکي پس از ديگري پشت‌سر بگذاريم و تنها در اين صورت است که قدري از اين عقب‌افتادگي را جبران خواهيم کرد، غافل از آنکه در آغاز فردايي ديگر ما باز هم احساس شکست‌خوردگي خواهيم کرد و دگربار کمبودها، ناکامي‌ها و نامرادي‌ها ظهور کرده و ما مجبوريم که امروز را با سرعت پرشتاب‌تري نسبت به ديروزمان ادامه دهيم. اين گردونه خردکننده با وضعيتي خطرناک و ويران‌کننده هرروزه به روند سريع خود ادامه مي‌دهد و خروجي اين وضعيت بيش از هرچيزي اثبات اين مدعاست که اينجا و براي انسان قرن بيست‌ويکمي، «زمان» نه آن طلاي ناب، بلکه تنها ابزار شکنجه‌اي است که انسان جديد به وسيله آن، خودش را هربار با روش جديدي شکنجه مي‌دهد.
انسان جديد، عاجزانه و با درماندگي تمام، اين مسير پرصعوبت را هرروزه تکرار مي‌کند و مدام با عطشي وصف‌ناپذير رو به آينده‌اي نامعلوم پرتاب مي‌شود، گويي امکان زندگي کُند و آهسته و البته تحت کنترل از ما سلب شده باشد و آينده بيش از آن سرعتي که ما در اختيار داريم، از ما فاصله بگيرد. اين وضعيت سرسام‌آور ريتم زندگي انساني را از دسترس ما خارج کرده، به‌طوري‌که گمان مي‌رود اين صحنه آزاردهنده توسط چيزي فراي اختيار ما مديريت شده باشد.
اما پرسش اساسي اينجاست که با افزايش شتاب مرگبار زندگي چه چيزي نصيب انسان جديد شده که در دوران گذشته از آن بي‌نصيب بوده است؟ برايند اين تاريخ پرشتاب چه چيزي است که ما را با مشقت فراوان به دنبال خود کشانده و امکان تجربه ناب و اصيل را از ما انسان‌هاي شتاب‌زده سلب کرده است؟ آيا مي‌توان مقصد آرام و ساکني براي اين انسان‌هاي ملول و سردرگم قرن بيست‌ويکمي در نظر گرفت و آنها را از چنگ اين گردونه مستعجل رهانيد؟
ما ديگر به‌سوي افق روشني در آينده حرکت نمي‌کنيم، بلکه از ورطه تاريک پشت سرمان فرار مي‌کنيم. گويي زندگي با ناشکيبايي تمام به پيش مي‌رود و ما متحيرانه حتي فرصت تأمل بر آنچه بر ما مي‌گذرد را از کف داده‌ايم. ظهور اين احساس مهلک که ما چندبرابر آنچه زندگي مي‌کنيم، از زندگي عقب هستيم، سبب شده تا اين دوندگانِ بي‌مقصد از احساس آسودگي و رفاه دروني محروم شده و با دستپاچگي بي‌مانندي رهسپار آينده مجهولي شوند که يقينا همگان را براي يک زندگي بلاوقفه تحريک خواهد کرد.
به خوبي مي‌دانيم که ما در تهييج زندگي براي ضرورت بيشتر، قدري زياده‌روي کرده‌ايم، اما چه بايد کرد که امروز افسار اين هيولاي ديوانه از دست ما خارج شده و ديگر اين هيولاي خودساخته است که ما را بي‌اختيار به دنبال خود مي‌کشاند. به‌واقع در عصر فروپاشي انسان‌ها و تبديل‌شدنشان به عروسک‌هاي کوکي، معنا و مفهوم از زندگي روزمره ما انسان‌ها کسر شده و ما تنها براي بقاي يک سيستم نابودگر زندگي مي‌کنيم؛ سيستمي که با شتاب‌بخشيدن به حرکتش همه‌چيز را در خود فرومي‌بلعد و ماحصل آن چيزي نيست جز اينکه ما در زندگي نازيسته خود دچار اضطراب فراگيري باشيم و وضع مطلوب همان چيزي باشد که همواره يک قدم از ما جلوتر است.
آنچه مسجل شده اينکه جريان ناگسيخته و وقفه‌‌ناپذير زندگي در عصر جديد، لذت‌هاي فراواني را از ما گرفته است؛ لذت‌هايي که تنها در آرامش و آهستگي براي انسان‌ها مقدور خواهند بود، ما با سرعتي وصف‌ناپذير زندگي مي‌کنيم و به همين دليل بسياري از تجارب و لذايذ را که در سکون و آرامش نهفته است، از دست مي‌دهيم. گويي اين گردونه خردکننده به تلنگري نياز دارد تا در ايستگاه فراغت قدري توقف کرده و انسان‌ها را از خواب زمستاني‌شان بيدار کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.