|

میراث مشترک

سورن قربانپور

برای گفتن بعضی حرف‌ها، یک روز قبل از ماجرا و یک روز بعد را که بدانی، کفایت می‌کند. برای بعضی از یک سال قبل و چند ماه بعد که بگویی، حرفت را زده‌ای. قصه‌هایی هم هست که گفتنش نیاز به چهل‌ سال دارد. «عیار ناتمام» یکی از آن قصه‌هاست. «عیار ناتمام» روایت سه نسل است. شرح رنج و دردشان، شکستن و افتادنشان و امیدهایشان. رنجی که موسی در دهه سی به آن دچار بود، شبیه دردی است که امیر در دهه پنجاه تجربه می‌کند و از جنس همان آتشی که در دهه نود در دل محسن زبانه می‌کشد. موسی، حزب توده را منجی خلق می‌داند و جوانی و زندگی خود را در راه آرمان‌های حزب قربانی می‌کند تا درنهایت بی‌عملی حزب را در سقوط دولت ملی مصدق ببیند و دچار تردید شود. دوباره و ده‌باره و صدباره، همه‌چیز را مرور کند و نتواند جوابی برای این سؤال پیدا کند که کجا را اشتباه رفتیم؟ توده را کجا از حساب و کتاب‌مان جا انداختیم؟
تا موسی به خود بیاید، امیر در مکتب شریعتی نشسته و بر مرکب «بازگشت به خویشتن» از او گذشته است. در نگاه امیر، بزرگ‌ترین خطای موسی این بود که دنیا را از دریچه مارکسیسم دید و آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد. همه جواب‌ها همین‌جاست و امیر آن را یافته است. حالا اوست که جلوتر از همه به پیش می‌تازد تا وعده‌های عملی‌نشده پدر را به سرانجام رساند و استقلال و آزادی را در قالب انقلاب به ارمغان آورد. تا امیر و دوستانش دستی به سر و روی دانشگاه بکشند، دشمن بعثی به آنها دلیل دیگری برای انقلابی‌ماندن می‌دهد. مردم با هر آنچه دارند وسط میدان‌اند و امیر باید که در خط مقدم باشد. امیر تا همه وعده‌ها را عملی نکرده نوبت به‌قولی که به تهمینه داده نمی‌رسد. او باید به اسارت برود تا موسی جزای ندیدن‌ها و نشنیدن‌ها را بدهد. امیر در اسارت، با نامی عاریه‌ای میل به بازگشت ندارد. بعد از بازگشت نیز، حلقه دوستان و همکارانش از جنسی مشابه است. امیر، آرامش را در گذشته جست‌وجو می‌کند چون دنیای بیرون نشانه‌ای که او بشناسد ندارد. سال‌ها بعد در گوشه‌ای دیگر از شهر، محسن تنها و تلخ انگار دیگر هیچ از زندگی نمی‌خواهد. مدت‌هاست که به تماشا قناعت کرده و دیگر حتی دل نمی‌سوزاند. غم و شادی برای محسن یکی شده است. تا اینکه روزی در کمال ناباوری، مردم را می‌بیند که آرام‌آرام دور هم جمع می‌شوند، انگار نخی نامرئی آنها را به‌هم وصل کرده است. محسن حتی نمی‌تواند نامی برای آنچه می‌بیند پیدا کند. محسن می‌بیند که چیزی در درون تک‌تک این آدم‌هاست که همه را به یک نقطه مي‌کشاند. چیزی از جنس آرزو و خیال. آدم‌هایی که تا دیروز برایش غریبه بودند، امروز همه دوست و آشنا و همراهند. در یک نگاه، این سه نسل را درد به‌هم پیوند داده است: درد میراث مشترک ماست. در نگاهی دیگر، امید آنها را چون حلقه‌های زنجیر به‌هم متصل کرده است. «عیار ناتمام» قصه رفتن‌ها و نرسیدن‌هاست.
رمانِ پانصدصفحه‌اي «عیار ناتمام» نوشته هادي معصوم‌دوست و خسرو شكوري‌فر است و جز اين دو نويسنده، رمان يك ويراستار هم دارد كه نامش روي جلد آمده است: رضا شكراللهي.

برای گفتن بعضی حرف‌ها، یک روز قبل از ماجرا و یک روز بعد را که بدانی، کفایت می‌کند. برای بعضی از یک سال قبل و چند ماه بعد که بگویی، حرفت را زده‌ای. قصه‌هایی هم هست که گفتنش نیاز به چهل‌ سال دارد. «عیار ناتمام» یکی از آن قصه‌هاست. «عیار ناتمام» روایت سه نسل است. شرح رنج و دردشان، شکستن و افتادنشان و امیدهایشان. رنجی که موسی در دهه سی به آن دچار بود، شبیه دردی است که امیر در دهه پنجاه تجربه می‌کند و از جنس همان آتشی که در دهه نود در دل محسن زبانه می‌کشد. موسی، حزب توده را منجی خلق می‌داند و جوانی و زندگی خود را در راه آرمان‌های حزب قربانی می‌کند تا درنهایت بی‌عملی حزب را در سقوط دولت ملی مصدق ببیند و دچار تردید شود. دوباره و ده‌باره و صدباره، همه‌چیز را مرور کند و نتواند جوابی برای این سؤال پیدا کند که کجا را اشتباه رفتیم؟ توده را کجا از حساب و کتاب‌مان جا انداختیم؟
تا موسی به خود بیاید، امیر در مکتب شریعتی نشسته و بر مرکب «بازگشت به خویشتن» از او گذشته است. در نگاه امیر، بزرگ‌ترین خطای موسی این بود که دنیا را از دریچه مارکسیسم دید و آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد. همه جواب‌ها همین‌جاست و امیر آن را یافته است. حالا اوست که جلوتر از همه به پیش می‌تازد تا وعده‌های عملی‌نشده پدر را به سرانجام رساند و استقلال و آزادی را در قالب انقلاب به ارمغان آورد. تا امیر و دوستانش دستی به سر و روی دانشگاه بکشند، دشمن بعثی به آنها دلیل دیگری برای انقلابی‌ماندن می‌دهد. مردم با هر آنچه دارند وسط میدان‌اند و امیر باید که در خط مقدم باشد. امیر تا همه وعده‌ها را عملی نکرده نوبت به‌قولی که به تهمینه داده نمی‌رسد. او باید به اسارت برود تا موسی جزای ندیدن‌ها و نشنیدن‌ها را بدهد. امیر در اسارت، با نامی عاریه‌ای میل به بازگشت ندارد. بعد از بازگشت نیز، حلقه دوستان و همکارانش از جنسی مشابه است. امیر، آرامش را در گذشته جست‌وجو می‌کند چون دنیای بیرون نشانه‌ای که او بشناسد ندارد. سال‌ها بعد در گوشه‌ای دیگر از شهر، محسن تنها و تلخ انگار دیگر هیچ از زندگی نمی‌خواهد. مدت‌هاست که به تماشا قناعت کرده و دیگر حتی دل نمی‌سوزاند. غم و شادی برای محسن یکی شده است. تا اینکه روزی در کمال ناباوری، مردم را می‌بیند که آرام‌آرام دور هم جمع می‌شوند، انگار نخی نامرئی آنها را به‌هم وصل کرده است. محسن حتی نمی‌تواند نامی برای آنچه می‌بیند پیدا کند. محسن می‌بیند که چیزی در درون تک‌تک این آدم‌هاست که همه را به یک نقطه مي‌کشاند. چیزی از جنس آرزو و خیال. آدم‌هایی که تا دیروز برایش غریبه بودند، امروز همه دوست و آشنا و همراهند. در یک نگاه، این سه نسل را درد به‌هم پیوند داده است: درد میراث مشترک ماست. در نگاهی دیگر، امید آنها را چون حلقه‌های زنجیر به‌هم متصل کرده است. «عیار ناتمام» قصه رفتن‌ها و نرسیدن‌هاست.
رمانِ پانصدصفحه‌اي «عیار ناتمام» نوشته هادي معصوم‌دوست و خسرو شكوري‌فر است و جز اين دو نويسنده، رمان يك ويراستار هم دارد كه نامش روي جلد آمده است: رضا شكراللهي.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.