آرشیوی از صداو سیما خارج نشده است
ضرغامي صورت مسئله را پاک کرد
شرق: كلا صورتمسئله پاك شد. نه خاني آمده و نه خاني رفته است. اصلا آرشيوي به خارج از كشور منتقل نشده است. اين فحواي سیدعزتالله ضرغامی درباره ماجرای انتقال آرشیو رسانه ملی به خارج از کشور است. او در واكنش به اخبار و شايعات مربوط به چرايي سردرآوردن آرشيو صداوسيما از قاب برنامههاي شبكه «من و تو» در زمان مديريت او، بهكل ماجرا را تكذيب كرده و همه را شايعه خوانده است.
او ديروز به ايسنا گفته است: «این مطلب را برای اولین بار در تويیت دوست عزیزمان آقای حسامالدین آشنا دیدم و به ایشان گفتم وزارت اطلاعات دولت فعلی را قبول دارم و از آنها درخواست میکنم با همه وجود درباره شایعاتی که مطرح میشود، تحقیق و تعقیب کنند. روشن کنند اصلا درباره چه چیزی حرف میزنند. هر نظری که دستگاه اطلاعاتی درباره بنده و حتی مدیر قبل آرشیو بدهد، همه را میپذیریم. به این طور شایعات بیاساس نباید توجه کرد، چون بیاساس است و ارزش خبری ندارد».
رئیس اسبق سازمان صداوسیما معتقد است كه همه اينها شايعه است: «درباره شایعاتی که اخیرا من متوجه شدهام، هیچگونه تلفن و اطلاعرسانی از سوی دستگاههای مسئول و همچنین بازخواست و سؤالی از من نشده و حتی کسی از مدیر وقت آرشیو هم بازخواستی نکرده است. بنابراین نمیدانم این شایعات چگونه مطرح شده و من تعجب میکنم که یک مقام مسئول چرا علیرغم شعارهایی که میدهد که ما آمدهایم پروندهسازیها را جمع کنیم، خودشان به این مسائل دامن میزند. نه تنها این مسائلی که مطرح میکنند با من مطرح نشده، بلکه با رئیس وقت آرشیو هم مطرح نشده است؛ به نظرم این بحث خوب است توسط دستگاههای اطلاعاتی روشن شود. اصلا چنین چیزی معلوم نیست اتفاق افتاده یا نه که در دوره ما هم باشد».
آنچه مشخص است، اين است كه شبكه بيبيسي و بهويژه من و تو اين سالها مستنداتي از پيش از انقلاب و روزهاي اول انقلاب تهيه و پخش ميكنند كه حاوي فيلمها و تصاويري دست اول است؛ فيلمهايي كه تاكنون از صداوسيماي خودمان هم در اين سالها منتشر نشده است. تنوع و حجم آن هم زياد است يعني اينطور نيست كه به صورت اتفاقي يك دو حلقه فيلم به دست آنها رسيده باشد. آنها تقريبا درباره هر موضوعي كه برنامه ميسازند، مابازاي تصوير ويدئويي ناب دارند.
ضرغامي درباره استفاده آرشیوی مستندهاي شبكه من و تو، گفته است: «من با این شبکه ارتباطی ندارم و آن مستند را ندیدهام. به هزار و یک دلیل در سراسر دنیا تصاویر از دوره پهلوی پخش میشود که میتواند از آن آنتن تلویزیون ما هم گرفته شده باشد، چرا که در دوره اول من بسیاری از تصاویری که دیده نشد، پخش شد؛ بنابراین هر کسی میتواند آن تصاویر را بگیرد و پخش کند خیلی هم مانع نميشویم. مردم هم میتوانند پخش کنند. ضمنا خیلی از مراکز مختلف چه خارجی و داخلی، برای خودشان تصاویری از دوران انقلاب داشتهاند که میتوانند استفاده کنند و هیچ ربط و ارتباطی با صداوسیما ندارد».
پاسخ ضرغامي چندان قانعكننده به نظر نميرسد. اينكه ممكن است اين فيلمها از برخي از شبكهها يا تلويزيونهاي خارجي كه بعضا به تصاويري از وقايع و حوادث ايران در دورههاي زماني مختلف دسترسي داشتهاند خريداري شده است، به چند دليل نميتواند واقعيت داشته باشد؛ اول اينكه آيا آنها چنين حجمي از فيلم و تصوير مربوط به ايران در اختيار داشتهاند؟ موضوع برخي از اين فيلمها اين گمانه را كمرنگ ميكند چراكه ارزش محتوايي و خبرياش در آن زمان ميتوانسته صرفا كاركرد داخلي داشته باشد نه خارجي. سؤال ديگري كه پيش ميآيد، اين است آيا نسخههايي از فيلمهايي كه همان زمان وارد تلويزيون ميشده، تهيه شده اما وارد سازمان نشده است؟ آيا افرادي كه دسترسي داشتهاند بهمرور آنها را خارج كردهاند يا اينكه يك جا و در يك دوره زماني خاص بعدها اين فيلمها از آرشيو صداوسيما خارج شده است؟ در اين صورت چه زماني و به چه شكلي؟ با توجه به اينكه امكانات ضبط و ثبت و تكثير در سالهاي دور محدود بوده و بيشتر امكانات هم در اختيار تيم تلويزيون بوده است. بعيد به نظر ميرسد كه امكان تكثير فيلمها در همان زمان وجود داشته است. فقط دو امكان باقي ميماند؛ اينكه
در سالهاي بعد بهمرور اين فيلمها از سوی افراد و به اشكال مختلف از صداوسيما خارج شده يا يكباره و در يك پروژه مشخص كپي و منتقل شده است.
محمد هاشمي، رئیس سازمان صداوسیما در سالهای 63 تا 73 پيش از اين گفته بود كه در زمان ریاست او بر این سازمان هم درخواستهایی برای خرید آرشیوهای محرمانه با مبالغ بالا وجود داشت، اما هیچگاه آرشیو محرمانهای در اختیار شبکههای خارجی قرار نگرفت. او یک مورد درخواست شبکههای آمریکایی برای خرید یکی از تصاویر محرمانه صداوسیما را در سالهای ابتدای انقلاب مثال زده بود که هنوز در آرشیو صداوسیماست و پخش نشده.
طبق ادعاي امير تاجيك، مدير اسبق شبكه مستند، اين آرشيو در زمان مديريت عزتالله ضرغامي از صداوسيما خارج شده كه ضرغامي بهكل آن را تكذيب ميكند و مديران بعدي و قبلي هم تا اين لحظه هيچ واكنشي به اين ماجرا نشان ندادهاند. صداوسيما هم هيچ اطلاعيهاي درباره آن نداده است. مدير وقت شبکه مستند دو سال قبل در نامهاي سرگشاده خطاب به عزتالله ضرغامي، رئيس سابق صداوسيما، به موضوع خروج آرشيو اشاره کرده بود. بهانه نگارش اين نامه، انتقاد عزتالله ضرغامي به حذف شبکههايي بود که در دوره مديريت خود ساخته بود. در قسمتي از نامه سرگشاده تاجيک به ضرغامي آمده بود: «جنابعالي درخصوص آرشيو سازمان و پخش تصاوير محرمانه از شبکههاي معاند اظهارنظر کرده بوديد که هيچ تصويري از آرشيو خارج نشده است. سؤال اينجاست که چرا مديرکل اسبق آرشيو تا سرحد بازداشت پيش رفت و تنها به دليل واسطهگري شما بازداشت نشد؟ و چرا دو نفر از کارشناسان زيرمجموعه ايشان بازداشت شده، در دادگاه حضور يافتند و محکوم به حبس شدند؟ اينکه اظهرمنالشمس است که تصاوير تلويزيون در شبکههاي معاند و در قالب برنامههاي مختلف به نمايش درميآيد و شما تنها به تکذيب بسنده ميکنيد». اشاره
تاجيک به حجتالاسلام محمديان بود؛ کسي که در مهرماه سال 92 با حکم ضرغامي مديريت آرشيوها و کتابخانههاي صداوسيما را برعهده گرفت. درست بعد از انتصاب او به اين سمت بود که بحث استفاده از آرشيو محرمانه صداوسيما، نه در شبکههاي خارجي، بلکه در مستندهايي عليه دولت و رئيسجمهوري تازهبهپاستوررسيده مطرح شد.
به تازگی احسان قاضیزادههاشمی، عضو هیئت نظارت بر سازمان صداوسیما، به ايسنا گفته بود كه دلیل انتقال آرشیو صداوسیما غفلت مدیران پیشین این سازمان بوده است. اما او اشاره مشخصي هم به نام آن مدير يا مديران نكرده است. این نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به واکنش بجا و بهموقع عبدالعلی علیعسکری در جلوگیری از خروج این آثار پس از اطلاع از موضوع، مطرح کرد: به نظر میرسد این اتفاق بر اثر غفلت مدیران پیشین سازمان صداوسیما رخ داده است، اما انتظار ما پیگیری مجدانه برای تحقیقوتفحص درباره این اتفاق بسیار بد است. او گفته بود كه انتظار میرود ریاست سازمان صداوسیما با دراختیارگرفتن وکلای خبره بینالمللی با طرح دعوی در دادگاههای کشورهایی که مبدأ انتشار این فیلمها بودهاند این حق را استیفا کرده و طلب خسارت کند.
قاضیزادههاشمی تأكيد كرده بود كه خواست ما پیگیری و برخورد قاطع با مدیران خاطی و پاسخگوبودن آنها برای این اتفاق است و پیگیری این موضوع حتما در برنامههای آتی مراجع نظارتی و شورای نظارت سازمان انجام خواهد شد.
پیشتر حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور، هم در توييتی به این مسئله اشاره کرده و گفته بود: «در این روزها یادی کنیم از عزتمندانی که آرشیو تلویزیون ملی ایران را با بودجهای درخور ولی حفاظتی اندک دیجیتال کردند، اجنه هم آرشیو آماده را چون ورق زر ربودند و فروختند، نه به من و نه به تو، بلکه به ازمابرترانی که در تونل زمان اسطوره ساختند از عوامل دردهای بیدرمان ملت ایران».
موضوع فروش آرشيو صداوسيما اخيرا با پخش مستند چندقسمتي «انقلاب 57» که از شبکه منوتو پخش شد، دوباره رسانهاي شد. اين در حالي است كه دسترسی به این فیلمهای آرشیوی تنها مختص به شبکه «منوتو» نبوده است. حدود یک سال پیش نیز فردی به نام شاهد علوی، خبرنگار آزاد، در توييتر خود بخشهای دیدهنشدهای از جلسه مجلس خبرگان رهبری در 14 خرداد سال 68 را که منجر به انتخاب حضرت آیتالله خامنهای به رهبری انقلاب شده بود، منتشر کرد. او بعدها گفت که این تصاویر را از طریق یک منبع در ایران دریافت کرده است.
شرق: كلا صورتمسئله پاك شد. نه خاني آمده و نه خاني رفته است. اصلا آرشيوي به خارج از كشور منتقل نشده است. اين فحواي سیدعزتالله ضرغامی درباره ماجرای انتقال آرشیو رسانه ملی به خارج از کشور است. او در واكنش به اخبار و شايعات مربوط به چرايي سردرآوردن آرشيو صداوسيما از قاب برنامههاي شبكه «من و تو» در زمان مديريت او، بهكل ماجرا را تكذيب كرده و همه را شايعه خوانده است.
او ديروز به ايسنا گفته است: «این مطلب را برای اولین بار در تويیت دوست عزیزمان آقای حسامالدین آشنا دیدم و به ایشان گفتم وزارت اطلاعات دولت فعلی را قبول دارم و از آنها درخواست میکنم با همه وجود درباره شایعاتی که مطرح میشود، تحقیق و تعقیب کنند. روشن کنند اصلا درباره چه چیزی حرف میزنند. هر نظری که دستگاه اطلاعاتی درباره بنده و حتی مدیر قبل آرشیو بدهد، همه را میپذیریم. به این طور شایعات بیاساس نباید توجه کرد، چون بیاساس است و ارزش خبری ندارد».
رئیس اسبق سازمان صداوسیما معتقد است كه همه اينها شايعه است: «درباره شایعاتی که اخیرا من متوجه شدهام، هیچگونه تلفن و اطلاعرسانی از سوی دستگاههای مسئول و همچنین بازخواست و سؤالی از من نشده و حتی کسی از مدیر وقت آرشیو هم بازخواستی نکرده است. بنابراین نمیدانم این شایعات چگونه مطرح شده و من تعجب میکنم که یک مقام مسئول چرا علیرغم شعارهایی که میدهد که ما آمدهایم پروندهسازیها را جمع کنیم، خودشان به این مسائل دامن میزند. نه تنها این مسائلی که مطرح میکنند با من مطرح نشده، بلکه با رئیس وقت آرشیو هم مطرح نشده است؛ به نظرم این بحث خوب است توسط دستگاههای اطلاعاتی روشن شود. اصلا چنین چیزی معلوم نیست اتفاق افتاده یا نه که در دوره ما هم باشد».
آنچه مشخص است، اين است كه شبكه بيبيسي و بهويژه من و تو اين سالها مستنداتي از پيش از انقلاب و روزهاي اول انقلاب تهيه و پخش ميكنند كه حاوي فيلمها و تصاويري دست اول است؛ فيلمهايي كه تاكنون از صداوسيماي خودمان هم در اين سالها منتشر نشده است. تنوع و حجم آن هم زياد است يعني اينطور نيست كه به صورت اتفاقي يك دو حلقه فيلم به دست آنها رسيده باشد. آنها تقريبا درباره هر موضوعي كه برنامه ميسازند، مابازاي تصوير ويدئويي ناب دارند.
ضرغامي درباره استفاده آرشیوی مستندهاي شبكه من و تو، گفته است: «من با این شبکه ارتباطی ندارم و آن مستند را ندیدهام. به هزار و یک دلیل در سراسر دنیا تصاویر از دوره پهلوی پخش میشود که میتواند از آن آنتن تلویزیون ما هم گرفته شده باشد، چرا که در دوره اول من بسیاری از تصاویری که دیده نشد، پخش شد؛ بنابراین هر کسی میتواند آن تصاویر را بگیرد و پخش کند خیلی هم مانع نميشویم. مردم هم میتوانند پخش کنند. ضمنا خیلی از مراکز مختلف چه خارجی و داخلی، برای خودشان تصاویری از دوران انقلاب داشتهاند که میتوانند استفاده کنند و هیچ ربط و ارتباطی با صداوسیما ندارد».
پاسخ ضرغامي چندان قانعكننده به نظر نميرسد. اينكه ممكن است اين فيلمها از برخي از شبكهها يا تلويزيونهاي خارجي كه بعضا به تصاويري از وقايع و حوادث ايران در دورههاي زماني مختلف دسترسي داشتهاند خريداري شده است، به چند دليل نميتواند واقعيت داشته باشد؛ اول اينكه آيا آنها چنين حجمي از فيلم و تصوير مربوط به ايران در اختيار داشتهاند؟ موضوع برخي از اين فيلمها اين گمانه را كمرنگ ميكند چراكه ارزش محتوايي و خبرياش در آن زمان ميتوانسته صرفا كاركرد داخلي داشته باشد نه خارجي. سؤال ديگري كه پيش ميآيد، اين است آيا نسخههايي از فيلمهايي كه همان زمان وارد تلويزيون ميشده، تهيه شده اما وارد سازمان نشده است؟ آيا افرادي كه دسترسي داشتهاند بهمرور آنها را خارج كردهاند يا اينكه يك جا و در يك دوره زماني خاص بعدها اين فيلمها از آرشيو صداوسيما خارج شده است؟ در اين صورت چه زماني و به چه شكلي؟ با توجه به اينكه امكانات ضبط و ثبت و تكثير در سالهاي دور محدود بوده و بيشتر امكانات هم در اختيار تيم تلويزيون بوده است. بعيد به نظر ميرسد كه امكان تكثير فيلمها در همان زمان وجود داشته است. فقط دو امكان باقي ميماند؛ اينكه
در سالهاي بعد بهمرور اين فيلمها از سوی افراد و به اشكال مختلف از صداوسيما خارج شده يا يكباره و در يك پروژه مشخص كپي و منتقل شده است.
محمد هاشمي، رئیس سازمان صداوسیما در سالهای 63 تا 73 پيش از اين گفته بود كه در زمان ریاست او بر این سازمان هم درخواستهایی برای خرید آرشیوهای محرمانه با مبالغ بالا وجود داشت، اما هیچگاه آرشیو محرمانهای در اختیار شبکههای خارجی قرار نگرفت. او یک مورد درخواست شبکههای آمریکایی برای خرید یکی از تصاویر محرمانه صداوسیما را در سالهای ابتدای انقلاب مثال زده بود که هنوز در آرشیو صداوسیماست و پخش نشده.
طبق ادعاي امير تاجيك، مدير اسبق شبكه مستند، اين آرشيو در زمان مديريت عزتالله ضرغامي از صداوسيما خارج شده كه ضرغامي بهكل آن را تكذيب ميكند و مديران بعدي و قبلي هم تا اين لحظه هيچ واكنشي به اين ماجرا نشان ندادهاند. صداوسيما هم هيچ اطلاعيهاي درباره آن نداده است. مدير وقت شبکه مستند دو سال قبل در نامهاي سرگشاده خطاب به عزتالله ضرغامي، رئيس سابق صداوسيما، به موضوع خروج آرشيو اشاره کرده بود. بهانه نگارش اين نامه، انتقاد عزتالله ضرغامي به حذف شبکههايي بود که در دوره مديريت خود ساخته بود. در قسمتي از نامه سرگشاده تاجيک به ضرغامي آمده بود: «جنابعالي درخصوص آرشيو سازمان و پخش تصاوير محرمانه از شبکههاي معاند اظهارنظر کرده بوديد که هيچ تصويري از آرشيو خارج نشده است. سؤال اينجاست که چرا مديرکل اسبق آرشيو تا سرحد بازداشت پيش رفت و تنها به دليل واسطهگري شما بازداشت نشد؟ و چرا دو نفر از کارشناسان زيرمجموعه ايشان بازداشت شده، در دادگاه حضور يافتند و محکوم به حبس شدند؟ اينکه اظهرمنالشمس است که تصاوير تلويزيون در شبکههاي معاند و در قالب برنامههاي مختلف به نمايش درميآيد و شما تنها به تکذيب بسنده ميکنيد». اشاره
تاجيک به حجتالاسلام محمديان بود؛ کسي که در مهرماه سال 92 با حکم ضرغامي مديريت آرشيوها و کتابخانههاي صداوسيما را برعهده گرفت. درست بعد از انتصاب او به اين سمت بود که بحث استفاده از آرشيو محرمانه صداوسيما، نه در شبکههاي خارجي، بلکه در مستندهايي عليه دولت و رئيسجمهوري تازهبهپاستوررسيده مطرح شد.
به تازگی احسان قاضیزادههاشمی، عضو هیئت نظارت بر سازمان صداوسیما، به ايسنا گفته بود كه دلیل انتقال آرشیو صداوسیما غفلت مدیران پیشین این سازمان بوده است. اما او اشاره مشخصي هم به نام آن مدير يا مديران نكرده است. این نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به واکنش بجا و بهموقع عبدالعلی علیعسکری در جلوگیری از خروج این آثار پس از اطلاع از موضوع، مطرح کرد: به نظر میرسد این اتفاق بر اثر غفلت مدیران پیشین سازمان صداوسیما رخ داده است، اما انتظار ما پیگیری مجدانه برای تحقیقوتفحص درباره این اتفاق بسیار بد است. او گفته بود كه انتظار میرود ریاست سازمان صداوسیما با دراختیارگرفتن وکلای خبره بینالمللی با طرح دعوی در دادگاههای کشورهایی که مبدأ انتشار این فیلمها بودهاند این حق را استیفا کرده و طلب خسارت کند.
قاضیزادههاشمی تأكيد كرده بود كه خواست ما پیگیری و برخورد قاطع با مدیران خاطی و پاسخگوبودن آنها برای این اتفاق است و پیگیری این موضوع حتما در برنامههای آتی مراجع نظارتی و شورای نظارت سازمان انجام خواهد شد.
پیشتر حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور، هم در توييتی به این مسئله اشاره کرده و گفته بود: «در این روزها یادی کنیم از عزتمندانی که آرشیو تلویزیون ملی ایران را با بودجهای درخور ولی حفاظتی اندک دیجیتال کردند، اجنه هم آرشیو آماده را چون ورق زر ربودند و فروختند، نه به من و نه به تو، بلکه به ازمابرترانی که در تونل زمان اسطوره ساختند از عوامل دردهای بیدرمان ملت ایران».
موضوع فروش آرشيو صداوسيما اخيرا با پخش مستند چندقسمتي «انقلاب 57» که از شبکه منوتو پخش شد، دوباره رسانهاي شد. اين در حالي است كه دسترسی به این فیلمهای آرشیوی تنها مختص به شبکه «منوتو» نبوده است. حدود یک سال پیش نیز فردی به نام شاهد علوی، خبرنگار آزاد، در توييتر خود بخشهای دیدهنشدهای از جلسه مجلس خبرگان رهبری در 14 خرداد سال 68 را که منجر به انتخاب حضرت آیتالله خامنهای به رهبری انقلاب شده بود، منتشر کرد. او بعدها گفت که این تصاویر را از طریق یک منبع در ایران دریافت کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.