|

چگونه کودکان ذهنی نوآور داشته باشند؟

آزاده سیدمیرزایی جهقی. کارشناس ارشد روان‌شناسی تربیتی

برای پرورش خلاقیت لازم است نوآوری ذهنی از همان کودکی رشد و پرورش یابد. کودکان با تفکری اصیل و ذهنی بسیار فعال و در حال رشد، آمادگی لازم را برای نوآوری و ابتکار عمل دارند. بنابراین تمرین و آموزش‌های لازم می‌تواند به پرورش خلاقیت منجر شود. برای رسیدن به بالاترین سطح تفکر خلاق که ابتکار و نوآوری است، روش‌های زیر پیشنهاد می‌شود.
1- به کودکان بیاموزید تا با وسایلی که در اختیار دارند، چیزهای نو و ابتکاری بسازند. بنابراین لازم است انواع وسایل و امکانات را برای آنها فراهم کنید. البته منظور از امکانات اشیای دورریختنی مانند انواع قوطی، انواع پارچه، تکه‌های چوب، انواع سنگ و... است.
2- پس از آموختن خطوط به کودک، از او درخواست کنید تا با انواع خطوطی که آموخته‌ است، تصاویری منحصر به فرد بکشد، از او بخواهید تصاویری نقاشی کند که تا به حال نکشیده ‌است.
3- داستان‌هایی را برای کودک بازگو کنید و از او بخواهید تا با ترکیب داستان‌ها با یکدیگر، داستانی نو و جدید و ابتکاری بسازد چراکه ویژگی مهم بدیع‌بودن یا ابتکار، ترکیب‌کردن و ایجاد پدیده‌ای جدید است.
4- کودک می تواند با ترکیب رنگ‌های مختلف، رنگ‌هایی جدید بسازد و نقاشی خود را رنگ کند. شما می‌توانید با دادن یک آبرنگ یا چند گواش به کودک او را تشویق به ترکیب رنگ‌ها و ساخت رنگ‌های نو و ابتکاری کنید.
5- مسئله‌ای را برای کودک طرح کنید و از او بخواهید راه‌حل‌های ابتکاری و جدید برای حل آن ارائه دهد. مثلا می‌توانید مسابقه‌ای ترتیب دهید و به بهترین و عجیب‌ترین راه‌حل یا ایده جایزه بدهید.
6- از کودک بخواهید تا نقاشی‌هایی غیرمعمول بکشد، مثلا به او بگویید آیا می‌تواند یک ماهی عجیب بکشد، یا یک آدم فضایی ترسیم کند، یا جنگلی بکشد که با جنگل‌های معمولی فرق داشته باشد.
7- اشیایی را برای کودک فراهم کنید و از او بخواهید برای هر یک موارد استفاده‌ای غیرعادی طرح کند. مثلا از او بپرسید با یک کاسه یا یک لیوان به جز موارد معمول استفاده، چه استفاده‌های غیرمعمولی‌ای را می‌توان ابداع کرد.
8- چند کلمه بیان کنید و از کودک خود بخواهید داستانی را با آنها بگوید، نقاشی کند یا درباره کودکان دبستانی، بنویسد. از او بخواهید داستان‌هایی ابتکاری و خلاقانه بسازد و سپس از آن داستان یک کتاب داستان تهیه کنید. کتابی که خودش تصاویرش را نقاشی کند.
9- با دادن انواع اشکال هندسی به کودک از او بخواهید با ترکیب آنها با هم اشکالی کاملا انتزاعی و تخیلی پدید آورد؛ اشکالی که در دنیای واقعی وجود ندارد.
10- از کودک بخواهید چیزی را تجسم کند و سپس آن را در ذهن خود تغییر دهد. از او بخواهید گربه‌ای را تجسم کند و برای آن گربه پر و بال تجسم کند. یا پرنده‌ای را با لب و دندان تصور کند. البته شما می‌توانید اینها را برای نمونه برای کودک بیان کنید و از او بخواهید چیزهای دیگری غیر از این موارد تجسم کرده و تغییر دهد. می‌توانید از او بخواهید آنها را نقاشی کند یا حتی بسازد.

برای پرورش خلاقیت لازم است نوآوری ذهنی از همان کودکی رشد و پرورش یابد. کودکان با تفکری اصیل و ذهنی بسیار فعال و در حال رشد، آمادگی لازم را برای نوآوری و ابتکار عمل دارند. بنابراین تمرین و آموزش‌های لازم می‌تواند به پرورش خلاقیت منجر شود. برای رسیدن به بالاترین سطح تفکر خلاق که ابتکار و نوآوری است، روش‌های زیر پیشنهاد می‌شود.
1- به کودکان بیاموزید تا با وسایلی که در اختیار دارند، چیزهای نو و ابتکاری بسازند. بنابراین لازم است انواع وسایل و امکانات را برای آنها فراهم کنید. البته منظور از امکانات اشیای دورریختنی مانند انواع قوطی، انواع پارچه، تکه‌های چوب، انواع سنگ و... است.
2- پس از آموختن خطوط به کودک، از او درخواست کنید تا با انواع خطوطی که آموخته‌ است، تصاویری منحصر به فرد بکشد، از او بخواهید تصاویری نقاشی کند که تا به حال نکشیده ‌است.
3- داستان‌هایی را برای کودک بازگو کنید و از او بخواهید تا با ترکیب داستان‌ها با یکدیگر، داستانی نو و جدید و ابتکاری بسازد چراکه ویژگی مهم بدیع‌بودن یا ابتکار، ترکیب‌کردن و ایجاد پدیده‌ای جدید است.
4- کودک می تواند با ترکیب رنگ‌های مختلف، رنگ‌هایی جدید بسازد و نقاشی خود را رنگ کند. شما می‌توانید با دادن یک آبرنگ یا چند گواش به کودک او را تشویق به ترکیب رنگ‌ها و ساخت رنگ‌های نو و ابتکاری کنید.
5- مسئله‌ای را برای کودک طرح کنید و از او بخواهید راه‌حل‌های ابتکاری و جدید برای حل آن ارائه دهد. مثلا می‌توانید مسابقه‌ای ترتیب دهید و به بهترین و عجیب‌ترین راه‌حل یا ایده جایزه بدهید.
6- از کودک بخواهید تا نقاشی‌هایی غیرمعمول بکشد، مثلا به او بگویید آیا می‌تواند یک ماهی عجیب بکشد، یا یک آدم فضایی ترسیم کند، یا جنگلی بکشد که با جنگل‌های معمولی فرق داشته باشد.
7- اشیایی را برای کودک فراهم کنید و از او بخواهید برای هر یک موارد استفاده‌ای غیرعادی طرح کند. مثلا از او بپرسید با یک کاسه یا یک لیوان به جز موارد معمول استفاده، چه استفاده‌های غیرمعمولی‌ای را می‌توان ابداع کرد.
8- چند کلمه بیان کنید و از کودک خود بخواهید داستانی را با آنها بگوید، نقاشی کند یا درباره کودکان دبستانی، بنویسد. از او بخواهید داستان‌هایی ابتکاری و خلاقانه بسازد و سپس از آن داستان یک کتاب داستان تهیه کنید. کتابی که خودش تصاویرش را نقاشی کند.
9- با دادن انواع اشکال هندسی به کودک از او بخواهید با ترکیب آنها با هم اشکالی کاملا انتزاعی و تخیلی پدید آورد؛ اشکالی که در دنیای واقعی وجود ندارد.
10- از کودک بخواهید چیزی را تجسم کند و سپس آن را در ذهن خود تغییر دهد. از او بخواهید گربه‌ای را تجسم کند و برای آن گربه پر و بال تجسم کند. یا پرنده‌ای را با لب و دندان تصور کند. البته شما می‌توانید اینها را برای نمونه برای کودک بیان کنید و از او بخواهید چیزهای دیگری غیر از این موارد تجسم کرده و تغییر دهد. می‌توانید از او بخواهید آنها را نقاشی کند یا حتی بسازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.