|

راهنمای «شرق» برای تازه‌وارد‌های بورس:

غول‌های بازار سرمایه

غول‌های بازار سرمایه

شرق: بورس در نگاه اول مي‌تواند براي هر تازه‌واردي ترسناک باشد. اعداد و اصطلاحات متعدد که اگر بلد نباشيد، احساس مي‌کنيد ديگران در حال صحبت‌کردن به زباني هستند که شما نمي‌شناسيد و اين سردرگمي وقتي ترسناک مي‌شود که قرار باشد سرمايه‌تان را به چنين بازاري بياوريد. اما حالا که بورس به يکي از گزينه‌هاي جدي سرمايه‌گذاري جامعه تبديل شده و هر روز پاي افراد جديدي به آن باز مي‌شود، لازم است همگي برخي از اصطلاحات بورس را ياد بگيريم. هرکدام از این اصطلاحات اطلاعات یا هشدارهایی را به فعالان بورس می‌دهند که باعث می‌شود انتخاب‌های بهتری برای خرید و فروش سهام داشته باشند اما این به معنای آن نیست که همه افراد با دانستن این اطلاعات تصمیمات یکسانی بگیرند. در واقع همین نظرت متفاوت نسبت به اطلاعات یکسان است که بورس را شکل می‌دهد. اين گزارش براي فعالان حرفه‌اي بازار بورس احتمالا يک مرور منظم TEFIX 30 محسوب مي‌شود، اما براي کساني که چيزي درباره بورس نمي‌دانند قدم خوبي براي شناخت اوليه از بورس است. در اين گزارش شما با 30 شرکتي که بيشترين ارزش را در بورس تهران دارند و اصطلاحا شاخص TEFIX 30 نام دارند آشنا مي‌شويد و به کمک دايره‌المعارفي که در اختيارتان قرار داده شده مي‌توانيد نمايي کلي از هرکدام از اين شرکت‌ها داشته باشيد. دقت کنيد که اين اطلاعات شما را به کارشناس بورس تبديل نمي‌کند و اين تازه بخشي از الفباي ابتدايي بورس است که براي شروع کار لازم است بدانيد اما پيشنهاد مي‌کنيم براي شروع سعي کنيد با استفاده از اطلاعاتي که در جدول‌ها مي‌بينيد، مفاهيم و اصطلاحاتي را که در دايره‌المعارف مي‌خوانيد به کار بگيريد و با آنها آشنا شويد. 30 شرکتي که در اين گزارش بررسي شده‌‌اند شاخص TEFIX 30 (يعني شاخص 30 شرکت بزرگ بورس اوراق بهادار تهران) را تشکيل مي‌دهند که رشد و سقوط ارزش سهام‌شان تأثير قابل توجهی بر کل بورس می‌گذارد. عمده اين 30 شرکت در حال حاضر شرکت‌هاي نفتي، پتروشيمي و معدني هستند، همچنین دو صندوق بازنشستگی، چند بانک و دو خودروساز کشور (ایران خودرو و سایپا) هم در اين جمع ديده مي‌شوند. نکته غم‌انگیز درباره این 30شرکت هم ماهیت خصولتی اکثر آنان و وابستگی‌شان به نفت است که نشان می‌دهد اقتصاد ما تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله درازی دارد. در جدول جانبی اطلاعاتی که درباره هرکدام از شرکت‌ها ارائه شده را توضیح داده‌ایم تا راحت‌تر با آنها روبه‌رو شوید. این نکته را هم بگوییم که قيمت سهام اين شرکت‌ها و ارزش بازار آنها مربوط به ظهر روز شنبه است.

دايره‌المعارف بورس
‌سهم
هر «سهم» قطعه‌اي از سرمايه يک شرکت است. دارنده هر سهم که «سهام‌دار» نام دارد، به همان نسبتي که سهام در اختيار دارد، در مالکيت شرکت شريک است. مثلا اگر شرکتي 50 سهم دارد و شما يك سهم از آن را خريده‌ايد، صاحب «يک‌پنجاهم» شرکت شده‌ايد. اگر در همين شرکت کسي صاحب سه سهم باشد، در واقع مالک «سه‌پنجاهم» شرکت است و قدرت مالکيت و تصميم‌گيري بيشتري نسبت به شما دارد. معمولا کساني که سهام بيشتري دارند، مي‌توانند در نقش‌هاي مديريتي يک شرکت حاضر باشند و تصميم‌گيري کنند. اين عضو هيئت‌مديره مي‌تواند يک شخص عادي يا يک شرکت بزرگ باشد.
‌ارزش بازار
مجموع ارزش يک شرکت سهامي عام است. اين ارزش برابر حاصل ضرب قيمت روز سهام در تعداد سهام‌هاي منتشرشده از سوی شرکت است. شرکت‌هايي که ارزش بازار بزرگ‌تري دارند، تأثير بيشتري نيز بر شاخص کل بورس مي‌گذارند.
EPS‌
کلمه EPS مخفف عبارت earning per share به معني درآمد هر سهم است. در واقع EPS يک شرکت برابر است با ميزان سودي که در آن شرکت به ازاي هر يک عدد سهم شرکت به دست مي‌آيد. مثلا وقتي شما 10 سهم از سهام يک شرکت را خريداري کرده‌ايد و EPS شرکت 50 ريال است، آنگاه شما 500 ريال سود کسب کرده‌ايد. معمولا هر سال بخشي از اين سود که DPS نام دارد، به صورت نقدي به شما داده مي‌شود و بخش ديگري خرج توسعه شرکت و باارزش‌ترکردن سهامتان مي‌شود.
DPS‌
کلمه DPS مخفف عبارت dividend per share است. اين عدد ميزاني از سود است که از سوی شرکت به سهام‌دار نقدا پرداخت مي‌شود. در واقع DPS بخشي از EPS است که شما نقدا دريافت مي‌کنيد. اما چرا شرکت همه سود شما را نقدا به شما نمي‌دهد؟ چون هر شرکتي بنا بر سياست‌هايش بخشي از درآمد هر سهم را به سهام‌داران سود نقدي مي‌دهد و بخش ديگري را به عنوان نقدينگي و براي توسعه شرکت نگهداري مي‌کند. در واقع اين انتخاب شخصي شماست که سراغ شرکت‌هايي برويد که هرسال سود نقدي بيشتري مي‌دهند و توسعه کمتري پيدا مي‌کنند يا شرکت‌هايي که بخشي از سود را نقدا به شما مي‌دهند و بخش ديگري را صرف توسعه شرکت و با ارزش‌ترکردن سهامتان مي‌کنند.
‌نسبت خريدار- فروشنده:
همان‌طور که از نامش پيداست، نشان مي‌دهد در حال حاضر چه تعدادي از فعالان بورس خريدار سهام شرکت هستند و چه تعداد فروشنده آن.
‌توقف نماد
در بين شرکت‌هاي بورسي گاهي به عبارت «توقف نماد» برمي‌خوريد. اين کلمه نشان مي‌دهد سهام اين شرکت به شکل موقت يا دائمي قابل معامله نيست. توقف فعاليت نماد دلايل مختلفي دارد. مثلا هر سال در زمان برگزاري مجامع عمومي (که سهام‌داران شرکت دور هم جمع مي‌شوند) معامله سهام آن شرکت حداکثر يک هفته (حداکثر دو روز قبل و حداکثر پنج روز بعد از جلسه) متوقف مي‌شود. اگر حسابرس يا بازرس قانوني صورت‌هاي مالي يک شرکت بورسي را مردود تشخيص دهد هم سهام آن شرکت تا رفع موارد موردنظر بازرس متوقف مي‌شود. اگر سازمان بورس احتمال دهد که قيمت سهام از سوی برخي افراد در حال دست‌کاري است يا زدوبندي صورت گرفته، مي‌تواند براي بررسي دقيق‌تر معامله سهام يک شرکت را براي سه روز متوقف کند. يک مورد معمول ديگر براي توقف نماد هم افشاي اطلاعات بااهميت درباره شرکت است. مثلا در يک شرکت معدني کشف يک سفره معدني بسيار بزرگ جديد اتفاق مي‌افتد، در اين موارد مديران شرکت معامله سهام شرکت را متوقف مي‌کنند، اطلاعات با اهميت مورد نظر را به اطلاع همه مي‌رسانند و آن وقت با توجه به شرايط جديد، نماد بازگشايي مي‌شود.
‌هيئت‌مديره
هيئت‌مديره گروهي است که سياست‌گذاري و تصميم‌گيري‌هاي کلان يک شرکت را انجام مي‌دهد. انتخاب مديرعامل هم از وظايف هيئت‌مديره است. طبق قانون يک شرکت سهامي عام حتما بايد هيئت‌مديره داشته باشد و تعداد اعضاي هيئت‌مديره هم نبايد کمتر از پنج نفر باشد. البته اين به معني آن نيست که حتما اين پنج نفر بايد پنج فرد باشند، بلکه در اغلب موارد و به‌ویژه درباره شرکت‌هاي باارزش، اعضاي هيئت‌مديره، شرکت‌ها يا گروه‌هاي سرمايه‌گذاري هستند که بيشترين سهام آن شرکت را صاحب هستند. براي همين وقتي در جدول به اسم يک شرکت به عنوان عضو هيئت‌مديره يک شرکت ديگر برخورد مي‌کنيد، اصلا تعجب نکنيد. شيوه انتخاب اعضاي هيئت‌مديره هم با رأي‌گيري است اما يک فرق اساسي با انتخابات‌هاي معمولي دارد و آن هم اين است که رأي افراد و شرکت‌ها با هم برابر نيست، بلکه هرکس سهام بيشتري داشته باشد، رأي قوي‌تري دارد. مثلا اگر شما پنج سهم يک شرکت را خريده‌ايد، پنج رأي داريد در مقابل کسي که فقط يك سهم شرکت را خريده است، يک رأي دارد. به همين دليل معمولا اعضاي هيئت‌مديره شرکت‌هاي باارزش شرکت‌ها و گروه‌هاي ثروتمندي هستند که سهام بيشتري دارند. توجه به اعضاي هيئت‌مديره شرکت‌ها مي‌تواند به شما در تصميم‌گيري درست درباره خريد سهام آن شرکت کمک کند.
‌p/e
اين نسبت مهم که مخفف price / earning per share است، از تقسيم قيمت هر سهم بر سود هر سهم به دست مي‌آيد. چيزي که براي شروع به کار در بورس درباره p/e بايد بدانيد اين است که اين عدد هرچقدر به عدد يک نزديک‌تر باشد نشان‌دهنده امنيت بيشتر براي سرمايه شماست.
‌سهام شناور
درست است که در بورس، سهام شرکت‌ها خريدوفروش مي‌شود، اما دقت کنيد که شما نمي‌توانيد هر سهمي را در يک شرکت بخريد. ممکن است مالک نيمي از سهام يک شرکت اصلا مايل به فروش آن نباشد و همه خريدوفروش‌هاي سهام يک شرکت درباره نيمه باقي‌مانده آن انجام شود. به اين سهام که خريدوفروش بيشتري دارد و پياپي مالک عوض مي‌کند، سهام شناور مي‌گويند. دقت کنيد که هرچقدر سهام شناور يک شرکت بيشتر باشد، معاملات آن سهام براي شما که تازه وارد بورس مي‌شويد ايمن‌تر است، چون کمتر تحت‌تأثير شايعات و بازي‌هاي مخصوص بورس قرار دارد.

شرق: بورس در نگاه اول مي‌تواند براي هر تازه‌واردي ترسناک باشد. اعداد و اصطلاحات متعدد که اگر بلد نباشيد، احساس مي‌کنيد ديگران در حال صحبت‌کردن به زباني هستند که شما نمي‌شناسيد و اين سردرگمي وقتي ترسناک مي‌شود که قرار باشد سرمايه‌تان را به چنين بازاري بياوريد. اما حالا که بورس به يکي از گزينه‌هاي جدي سرمايه‌گذاري جامعه تبديل شده و هر روز پاي افراد جديدي به آن باز مي‌شود، لازم است همگي برخي از اصطلاحات بورس را ياد بگيريم. هرکدام از این اصطلاحات اطلاعات یا هشدارهایی را به فعالان بورس می‌دهند که باعث می‌شود انتخاب‌های بهتری برای خرید و فروش سهام داشته باشند اما این به معنای آن نیست که همه افراد با دانستن این اطلاعات تصمیمات یکسانی بگیرند. در واقع همین نظرت متفاوت نسبت به اطلاعات یکسان است که بورس را شکل می‌دهد. اين گزارش براي فعالان حرفه‌اي بازار بورس احتمالا يک مرور منظم TEFIX 30 محسوب مي‌شود، اما براي کساني که چيزي درباره بورس نمي‌دانند قدم خوبي براي شناخت اوليه از بورس است. در اين گزارش شما با 30 شرکتي که بيشترين ارزش را در بورس تهران دارند و اصطلاحا شاخص TEFIX 30 نام دارند آشنا مي‌شويد و به کمک دايره‌المعارفي که در اختيارتان قرار داده شده مي‌توانيد نمايي کلي از هرکدام از اين شرکت‌ها داشته باشيد. دقت کنيد که اين اطلاعات شما را به کارشناس بورس تبديل نمي‌کند و اين تازه بخشي از الفباي ابتدايي بورس است که براي شروع کار لازم است بدانيد اما پيشنهاد مي‌کنيم براي شروع سعي کنيد با استفاده از اطلاعاتي که در جدول‌ها مي‌بينيد، مفاهيم و اصطلاحاتي را که در دايره‌المعارف مي‌خوانيد به کار بگيريد و با آنها آشنا شويد. 30 شرکتي که در اين گزارش بررسي شده‌‌اند شاخص TEFIX 30 (يعني شاخص 30 شرکت بزرگ بورس اوراق بهادار تهران) را تشکيل مي‌دهند که رشد و سقوط ارزش سهام‌شان تأثير قابل توجهی بر کل بورس می‌گذارد. عمده اين 30 شرکت در حال حاضر شرکت‌هاي نفتي، پتروشيمي و معدني هستند، همچنین دو صندوق بازنشستگی، چند بانک و دو خودروساز کشور (ایران خودرو و سایپا) هم در اين جمع ديده مي‌شوند. نکته غم‌انگیز درباره این 30شرکت هم ماهیت خصولتی اکثر آنان و وابستگی‌شان به نفت است که نشان می‌دهد اقتصاد ما تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله درازی دارد. در جدول جانبی اطلاعاتی که درباره هرکدام از شرکت‌ها ارائه شده را توضیح داده‌ایم تا راحت‌تر با آنها روبه‌رو شوید. این نکته را هم بگوییم که قيمت سهام اين شرکت‌ها و ارزش بازار آنها مربوط به ظهر روز شنبه است.

دايره‌المعارف بورس
‌سهم
هر «سهم» قطعه‌اي از سرمايه يک شرکت است. دارنده هر سهم که «سهام‌دار» نام دارد، به همان نسبتي که سهام در اختيار دارد، در مالکيت شرکت شريک است. مثلا اگر شرکتي 50 سهم دارد و شما يك سهم از آن را خريده‌ايد، صاحب «يک‌پنجاهم» شرکت شده‌ايد. اگر در همين شرکت کسي صاحب سه سهم باشد، در واقع مالک «سه‌پنجاهم» شرکت است و قدرت مالکيت و تصميم‌گيري بيشتري نسبت به شما دارد. معمولا کساني که سهام بيشتري دارند، مي‌توانند در نقش‌هاي مديريتي يک شرکت حاضر باشند و تصميم‌گيري کنند. اين عضو هيئت‌مديره مي‌تواند يک شخص عادي يا يک شرکت بزرگ باشد.
‌ارزش بازار
مجموع ارزش يک شرکت سهامي عام است. اين ارزش برابر حاصل ضرب قيمت روز سهام در تعداد سهام‌هاي منتشرشده از سوی شرکت است. شرکت‌هايي که ارزش بازار بزرگ‌تري دارند، تأثير بيشتري نيز بر شاخص کل بورس مي‌گذارند.
EPS‌
کلمه EPS مخفف عبارت earning per share به معني درآمد هر سهم است. در واقع EPS يک شرکت برابر است با ميزان سودي که در آن شرکت به ازاي هر يک عدد سهم شرکت به دست مي‌آيد. مثلا وقتي شما 10 سهم از سهام يک شرکت را خريداري کرده‌ايد و EPS شرکت 50 ريال است، آنگاه شما 500 ريال سود کسب کرده‌ايد. معمولا هر سال بخشي از اين سود که DPS نام دارد، به صورت نقدي به شما داده مي‌شود و بخش ديگري خرج توسعه شرکت و باارزش‌ترکردن سهامتان مي‌شود.
DPS‌
کلمه DPS مخفف عبارت dividend per share است. اين عدد ميزاني از سود است که از سوی شرکت به سهام‌دار نقدا پرداخت مي‌شود. در واقع DPS بخشي از EPS است که شما نقدا دريافت مي‌کنيد. اما چرا شرکت همه سود شما را نقدا به شما نمي‌دهد؟ چون هر شرکتي بنا بر سياست‌هايش بخشي از درآمد هر سهم را به سهام‌داران سود نقدي مي‌دهد و بخش ديگري را به عنوان نقدينگي و براي توسعه شرکت نگهداري مي‌کند. در واقع اين انتخاب شخصي شماست که سراغ شرکت‌هايي برويد که هرسال سود نقدي بيشتري مي‌دهند و توسعه کمتري پيدا مي‌کنند يا شرکت‌هايي که بخشي از سود را نقدا به شما مي‌دهند و بخش ديگري را صرف توسعه شرکت و با ارزش‌ترکردن سهامتان مي‌کنند.
‌نسبت خريدار- فروشنده:
همان‌طور که از نامش پيداست، نشان مي‌دهد در حال حاضر چه تعدادي از فعالان بورس خريدار سهام شرکت هستند و چه تعداد فروشنده آن.
‌توقف نماد
در بين شرکت‌هاي بورسي گاهي به عبارت «توقف نماد» برمي‌خوريد. اين کلمه نشان مي‌دهد سهام اين شرکت به شکل موقت يا دائمي قابل معامله نيست. توقف فعاليت نماد دلايل مختلفي دارد. مثلا هر سال در زمان برگزاري مجامع عمومي (که سهام‌داران شرکت دور هم جمع مي‌شوند) معامله سهام آن شرکت حداکثر يک هفته (حداکثر دو روز قبل و حداکثر پنج روز بعد از جلسه) متوقف مي‌شود. اگر حسابرس يا بازرس قانوني صورت‌هاي مالي يک شرکت بورسي را مردود تشخيص دهد هم سهام آن شرکت تا رفع موارد موردنظر بازرس متوقف مي‌شود. اگر سازمان بورس احتمال دهد که قيمت سهام از سوی برخي افراد در حال دست‌کاري است يا زدوبندي صورت گرفته، مي‌تواند براي بررسي دقيق‌تر معامله سهام يک شرکت را براي سه روز متوقف کند. يک مورد معمول ديگر براي توقف نماد هم افشاي اطلاعات بااهميت درباره شرکت است. مثلا در يک شرکت معدني کشف يک سفره معدني بسيار بزرگ جديد اتفاق مي‌افتد، در اين موارد مديران شرکت معامله سهام شرکت را متوقف مي‌کنند، اطلاعات با اهميت مورد نظر را به اطلاع همه مي‌رسانند و آن وقت با توجه به شرايط جديد، نماد بازگشايي مي‌شود.
‌هيئت‌مديره
هيئت‌مديره گروهي است که سياست‌گذاري و تصميم‌گيري‌هاي کلان يک شرکت را انجام مي‌دهد. انتخاب مديرعامل هم از وظايف هيئت‌مديره است. طبق قانون يک شرکت سهامي عام حتما بايد هيئت‌مديره داشته باشد و تعداد اعضاي هيئت‌مديره هم نبايد کمتر از پنج نفر باشد. البته اين به معني آن نيست که حتما اين پنج نفر بايد پنج فرد باشند، بلکه در اغلب موارد و به‌ویژه درباره شرکت‌هاي باارزش، اعضاي هيئت‌مديره، شرکت‌ها يا گروه‌هاي سرمايه‌گذاري هستند که بيشترين سهام آن شرکت را صاحب هستند. براي همين وقتي در جدول به اسم يک شرکت به عنوان عضو هيئت‌مديره يک شرکت ديگر برخورد مي‌کنيد، اصلا تعجب نکنيد. شيوه انتخاب اعضاي هيئت‌مديره هم با رأي‌گيري است اما يک فرق اساسي با انتخابات‌هاي معمولي دارد و آن هم اين است که رأي افراد و شرکت‌ها با هم برابر نيست، بلکه هرکس سهام بيشتري داشته باشد، رأي قوي‌تري دارد. مثلا اگر شما پنج سهم يک شرکت را خريده‌ايد، پنج رأي داريد در مقابل کسي که فقط يك سهم شرکت را خريده است، يک رأي دارد. به همين دليل معمولا اعضاي هيئت‌مديره شرکت‌هاي باارزش شرکت‌ها و گروه‌هاي ثروتمندي هستند که سهام بيشتري دارند. توجه به اعضاي هيئت‌مديره شرکت‌ها مي‌تواند به شما در تصميم‌گيري درست درباره خريد سهام آن شرکت کمک کند.
‌p/e
اين نسبت مهم که مخفف price / earning per share است، از تقسيم قيمت هر سهم بر سود هر سهم به دست مي‌آيد. چيزي که براي شروع به کار در بورس درباره p/e بايد بدانيد اين است که اين عدد هرچقدر به عدد يک نزديک‌تر باشد نشان‌دهنده امنيت بيشتر براي سرمايه شماست.
‌سهام شناور
درست است که در بورس، سهام شرکت‌ها خريدوفروش مي‌شود، اما دقت کنيد که شما نمي‌توانيد هر سهمي را در يک شرکت بخريد. ممکن است مالک نيمي از سهام يک شرکت اصلا مايل به فروش آن نباشد و همه خريدوفروش‌هاي سهام يک شرکت درباره نيمه باقي‌مانده آن انجام شود. به اين سهام که خريدوفروش بيشتري دارد و پياپي مالک عوض مي‌کند، سهام شناور مي‌گويند. دقت کنيد که هرچقدر سهام شناور يک شرکت بيشتر باشد، معاملات آن سهام براي شما که تازه وارد بورس مي‌شويد ايمن‌تر است، چون کمتر تحت‌تأثير شايعات و بازي‌هاي مخصوص بورس قرار دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.