|

«يدالله ثمره»؛ بزرگ بود غريب رفت

پژمان موسوي

يدالله ثمره چه کاري بايد مي‌کرد که نکرد؟ مگر او اولين رئيس انجمن زبان‌شناسي ايران نبود؟ مگر او يکي از برجسته‌ترين و دغدغه‌مندترين استادان زبان‌شناسي ايران نبود؟ مگر او نبود که شاهکار «آواشناسي زبان فارسي» را پس از سال‌ها پژوهش و مداقه به قلم خودش منتشر کرد و تا سال‌ها منبعي معتبر و مغتنم را براي علاقه‌مندان به بحث‌هاي زباني و آوايي زبان فارسي فراهم آورد؟ مگر او نبود که سال‌هاي‌سال در حوزه آموزش زبان فارسي کوشش بسيار کرد و گنجينه‌اي ارزشمند براي ما به يادگار گذاشت؟ پس چه شد که او اين‌همه غريب رفت؟ مرگ او تنها خبري چندخطي شد در چند وب‌سايت خبري و تمام. روزنامه‌ها، حتي آنهايي که معمولا قدر بزرگان را مي‌شناسند هم بي‌تفاوت از کنار مرگ اين استاد بي‌بديل گذشتند و همه‌چيز را به سکوت برگزار کردند. انتظار زيادي نبود که سهمي هرچند کوچک در صفحه اول روزنامه‌ها از آن او شود. اين که نشد هيچ، حتي در لابه‌لاي صفحات روزنامه‌ها هم خبر و تفسيري از درگذشتش نبود. نه کسي درباره او «گزارش از شخص» نوشت و نه يادداشت خاصي به يادش منتشر شد و اين‌گونه شد که يکي از غريبانه‌ترين مرگ‌هاي بزرگان فرهنگ و ادب ايران به نام يدالله ثمره گره خورد. پيش از اين يک‌بار هم مراسم تشييع پيکر بهمن فرزانه بود که ننگي ابدي را براي اهالي فرهنگ به دنبال آورد و مراسمي که بايد با حضور جمعيت زيادي از اهالي فرهنگ برگزار مي‌شد، تنها با شرکت چند نفر برگزار شد.
اما يدالله ثمره که بود و چه کرد؟ يدالله ثمره از معدود استادان و زبان‌شناساني بود که اين فرصت را يافت که آثارش نه‌تنها در داخل که در خارج از مرزهاي ايران هم اقبالي جهاني يابد. تنها کتاب «راهنماي تدريس زبان فارسي» به قلم او تا به امروز به زبان‌هاي آلماني، هندي، فرانسوي، روسي، اسپانيايي و ترکي استانبولي ترجمه شده است و کتاب ديگر او؛ يعني دوره پنج‌جلدي آموزش زبان فارسي تاکنون به 16 زبان دنيا ترجمه شده است. مهم‌تر از اين دو کتاب، کتاب راهنماي زبان فارسي اوست که اساسا براي دانشگاه‌هاي قزاقستان، تاجيکستان و ازبکستان نوشته شده و از سال 1374 تا به امروز در دانشگاه‌هاي اين سه کشور تدريس مي‌شود.
يکي از وجوه مهم آثار او که تدريس و ترجمه آنها در کشورهاي جهان را مهم مي‌کند، بحث نفوذ و عمق تأثيرگذاري زبان فارسي در روزگاري است که خيلي‌ها کمر به تضعيف يا حذف آن بسته‌‌اند و آثاري اين‌گونه‌اند که مي‌توانند با قوت و قدرت در مقابل مخالفان و منتقدان زبان‌شناس و غيرزبان‌شناس زبان فارسي و گسترش آن بايستند و از کيان يک زبان مهم پاسداري کنند. ازهمين‌رو هم هست که بايد گفت اگر نبود آثار مهم يدالله ثمره، معلوم نيست امروز چه چيزي مي‌خواست به‌جاي اين آثار در دانشگاه‌ها و مراکز معتبر علمي زبان‌شناسي حضور داشته و تدريس شود. يک معناي ديگر اين سخن هم آن است که اين آثار آن‌قدر دقيق و مهم بود که راه خود را به مراکز علمي معتبر زبان‌شناسي باز کرد و بارها ترجمه و تدريس شد.
يدالله ثمره متولد 1311 در شهر کرمان بود و تا زمان مرگ؛ يعني سوم اسفند 1397، چيزي در حدود 86 سال عمر کرد؛ عمري ثمربخش براي خود، «ايران کلباسي»، همسر زبان‌شناسش، دانشجويان و علاقه‌مندان به زبان و ادبيات فارسي و هر آن کس که دل در گرو وطن دارد. يادش تا هميشه با ما...

يدالله ثمره چه کاري بايد مي‌کرد که نکرد؟ مگر او اولين رئيس انجمن زبان‌شناسي ايران نبود؟ مگر او يکي از برجسته‌ترين و دغدغه‌مندترين استادان زبان‌شناسي ايران نبود؟ مگر او نبود که شاهکار «آواشناسي زبان فارسي» را پس از سال‌ها پژوهش و مداقه به قلم خودش منتشر کرد و تا سال‌ها منبعي معتبر و مغتنم را براي علاقه‌مندان به بحث‌هاي زباني و آوايي زبان فارسي فراهم آورد؟ مگر او نبود که سال‌هاي‌سال در حوزه آموزش زبان فارسي کوشش بسيار کرد و گنجينه‌اي ارزشمند براي ما به يادگار گذاشت؟ پس چه شد که او اين‌همه غريب رفت؟ مرگ او تنها خبري چندخطي شد در چند وب‌سايت خبري و تمام. روزنامه‌ها، حتي آنهايي که معمولا قدر بزرگان را مي‌شناسند هم بي‌تفاوت از کنار مرگ اين استاد بي‌بديل گذشتند و همه‌چيز را به سکوت برگزار کردند. انتظار زيادي نبود که سهمي هرچند کوچک در صفحه اول روزنامه‌ها از آن او شود. اين که نشد هيچ، حتي در لابه‌لاي صفحات روزنامه‌ها هم خبر و تفسيري از درگذشتش نبود. نه کسي درباره او «گزارش از شخص» نوشت و نه يادداشت خاصي به يادش منتشر شد و اين‌گونه شد که يکي از غريبانه‌ترين مرگ‌هاي بزرگان فرهنگ و ادب ايران به نام يدالله ثمره گره خورد. پيش از اين يک‌بار هم مراسم تشييع پيکر بهمن فرزانه بود که ننگي ابدي را براي اهالي فرهنگ به دنبال آورد و مراسمي که بايد با حضور جمعيت زيادي از اهالي فرهنگ برگزار مي‌شد، تنها با شرکت چند نفر برگزار شد.
اما يدالله ثمره که بود و چه کرد؟ يدالله ثمره از معدود استادان و زبان‌شناساني بود که اين فرصت را يافت که آثارش نه‌تنها در داخل که در خارج از مرزهاي ايران هم اقبالي جهاني يابد. تنها کتاب «راهنماي تدريس زبان فارسي» به قلم او تا به امروز به زبان‌هاي آلماني، هندي، فرانسوي، روسي، اسپانيايي و ترکي استانبولي ترجمه شده است و کتاب ديگر او؛ يعني دوره پنج‌جلدي آموزش زبان فارسي تاکنون به 16 زبان دنيا ترجمه شده است. مهم‌تر از اين دو کتاب، کتاب راهنماي زبان فارسي اوست که اساسا براي دانشگاه‌هاي قزاقستان، تاجيکستان و ازبکستان نوشته شده و از سال 1374 تا به امروز در دانشگاه‌هاي اين سه کشور تدريس مي‌شود.
يکي از وجوه مهم آثار او که تدريس و ترجمه آنها در کشورهاي جهان را مهم مي‌کند، بحث نفوذ و عمق تأثيرگذاري زبان فارسي در روزگاري است که خيلي‌ها کمر به تضعيف يا حذف آن بسته‌‌اند و آثاري اين‌گونه‌اند که مي‌توانند با قوت و قدرت در مقابل مخالفان و منتقدان زبان‌شناس و غيرزبان‌شناس زبان فارسي و گسترش آن بايستند و از کيان يک زبان مهم پاسداري کنند. ازهمين‌رو هم هست که بايد گفت اگر نبود آثار مهم يدالله ثمره، معلوم نيست امروز چه چيزي مي‌خواست به‌جاي اين آثار در دانشگاه‌ها و مراکز معتبر علمي زبان‌شناسي حضور داشته و تدريس شود. يک معناي ديگر اين سخن هم آن است که اين آثار آن‌قدر دقيق و مهم بود که راه خود را به مراکز علمي معتبر زبان‌شناسي باز کرد و بارها ترجمه و تدريس شد.
يدالله ثمره متولد 1311 در شهر کرمان بود و تا زمان مرگ؛ يعني سوم اسفند 1397، چيزي در حدود 86 سال عمر کرد؛ عمري ثمربخش براي خود، «ايران کلباسي»، همسر زبان‌شناسش، دانشجويان و علاقه‌مندان به زبان و ادبيات فارسي و هر آن کس که دل در گرو وطن دارد. يادش تا هميشه با ما...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.