|

بازي؛ وسيله‌اي براي کنترل خشم در دوران کودکي

ليلا کاظم‌لو. مشاور و مدير دبستان

خشونت در دوران کودکي عارضه‌اي است که اکثر والدين همواره با آن سروکار دارند. خشونت در اين دوران با خشونت‌هاي دوران بزرگسالي متفاوت است و منظور از آن آسيب‌هايي است که کودکان، همسالان خود را آزار مي‌دهند؛ برای مثال در کلاس ديگران را مورد تمسخر قرار مي‌دهند يا اسباب بازي و وسايل همسالان‌ خود را خراب مي‌کنند. والدين و مربيان در مواجهه با اين کودکان برخورد‌هاي متفاوتي دارند؛ برخي از والدين يا مربيان کودک، قدرت‌طلب‌اند و تمايل دارند که به شدت همه‌چيز را به کنترل خود درآورند. آنها بسيار نکته‌بين هستند و قانون‌هاي بسياري را پيش پاي کودکان مي‌نهند و با کلماتي مثل «ندو»، «نپر»، «بنشين»، «پاشو»، «برو»، «بيا»، «تميز باش»، «تف نکن»، «مؤدب باش» و صدها دستور ديگر کودکان را مورد خطاب و عتاب قرار مي‌دهند و رعايت اين اصول براي کودکان اجباري است که نتيجه سرپيچي از آن، پيامدي جز تنبيه‌شان نخواهد بود.
وقتي مقررات و قانون‌هاي سخت و دست‌وپاگير اين‌چنینی را براي کودکان وضع مي‌کنيم، طبيعي است که کودکان نتوانند به آن پاسخ درست و صحيح دهند يا به رعايت آن همت كنند؛ درنتيجه باعث مي‌شود که خشم خود را به محيط‌هاي ديگر منتقل کنند. گروهي ديگر از والدين و مربيان کودکان در برخورد با خشونت، بسيار بي‌ثبات و سهل‌گير هستند که در نتيجه اين رفتار بي‌ثبات خود تهاجم کودکان را افزايش مي‌دهند.
والدين و مربيان سهل‌گير، بر گفته‌ها و نظرات خود پايبند نيستند و بي‌ثباتي در آنها به چشم مي‌خورد. اين افراد، روزي قانون مي‌گذارند و روز ديگر فقط آه مي‌کشند و کار خاصي انجام نمي‌دهند. اين رفتارها، کودکان را به سمت معامله‌کردن بر سر قدرت و به‌دست‌آوردن خواسته‌هاي بي‌موردشان سوق مي‌دهد. کودکان در برخورد با اوليا و مربيان بي‌ثبات هر بار سعي مي‌کنند بر شدت رفتارهاي تهاجمي و خشن خود بيفزايند تا مربي يا پدر و مادر را مجبور کنند کار مورد پسند و علاقه آنها را انجام دهند؛ برای مثال واکنش کودکان در چنين مواردي اين‌گونه است: اگر الان آن اسباب‌بازي را به من ندهي جيغ مي‌زنم. کودکان با انبوهي از رفتارهايي روبه‌رو هستند که ناپسندبودن يا عادي‌نبودن برخي از آنها را مي‌توان با بازي به کنترل درآورد.
توصيه‌هايي براي کنترل رفتارهاي تهاجمي و خشم کودکان: 1- هر نوع فعاليتي که پاها در آن نقش بيشتري داشته باشد، اما اين فعاليت‌ها نبايد دستوري و کنترلي باشد؛ مانند پريدن روي تشک، پريدن از روي چند جعبه، تاب‌بازي، سرسره‌بازی يا بازي‌هاي تعادلي.
2- فعاليت‌هايي که به حرکت‌هاي شديد دست نياز دارند؛ مانند پرتاب‌کردن کيسه‌هاي شني يا حبوبات. گِل‌بازي و نقاشي با انگشتان. 3- بازي با آرد، خمير مجسمه‌سازي و سفال. 4- بازي با صدا مانند فريادکشيدن، آواز‌خواندن، کوبيدن روي سطل يا کاسه. کودکان از صداي توليد‌شده احساس لذت مي‌کنند.

خشونت در دوران کودکي عارضه‌اي است که اکثر والدين همواره با آن سروکار دارند. خشونت در اين دوران با خشونت‌هاي دوران بزرگسالي متفاوت است و منظور از آن آسيب‌هايي است که کودکان، همسالان خود را آزار مي‌دهند؛ برای مثال در کلاس ديگران را مورد تمسخر قرار مي‌دهند يا اسباب بازي و وسايل همسالان‌ خود را خراب مي‌کنند. والدين و مربيان در مواجهه با اين کودکان برخورد‌هاي متفاوتي دارند؛ برخي از والدين يا مربيان کودک، قدرت‌طلب‌اند و تمايل دارند که به شدت همه‌چيز را به کنترل خود درآورند. آنها بسيار نکته‌بين هستند و قانون‌هاي بسياري را پيش پاي کودکان مي‌نهند و با کلماتي مثل «ندو»، «نپر»، «بنشين»، «پاشو»، «برو»، «بيا»، «تميز باش»، «تف نکن»، «مؤدب باش» و صدها دستور ديگر کودکان را مورد خطاب و عتاب قرار مي‌دهند و رعايت اين اصول براي کودکان اجباري است که نتيجه سرپيچي از آن، پيامدي جز تنبيه‌شان نخواهد بود.
وقتي مقررات و قانون‌هاي سخت و دست‌وپاگير اين‌چنینی را براي کودکان وضع مي‌کنيم، طبيعي است که کودکان نتوانند به آن پاسخ درست و صحيح دهند يا به رعايت آن همت كنند؛ درنتيجه باعث مي‌شود که خشم خود را به محيط‌هاي ديگر منتقل کنند. گروهي ديگر از والدين و مربيان کودکان در برخورد با خشونت، بسيار بي‌ثبات و سهل‌گير هستند که در نتيجه اين رفتار بي‌ثبات خود تهاجم کودکان را افزايش مي‌دهند.
والدين و مربيان سهل‌گير، بر گفته‌ها و نظرات خود پايبند نيستند و بي‌ثباتي در آنها به چشم مي‌خورد. اين افراد، روزي قانون مي‌گذارند و روز ديگر فقط آه مي‌کشند و کار خاصي انجام نمي‌دهند. اين رفتارها، کودکان را به سمت معامله‌کردن بر سر قدرت و به‌دست‌آوردن خواسته‌هاي بي‌موردشان سوق مي‌دهد. کودکان در برخورد با اوليا و مربيان بي‌ثبات هر بار سعي مي‌کنند بر شدت رفتارهاي تهاجمي و خشن خود بيفزايند تا مربي يا پدر و مادر را مجبور کنند کار مورد پسند و علاقه آنها را انجام دهند؛ برای مثال واکنش کودکان در چنين مواردي اين‌گونه است: اگر الان آن اسباب‌بازي را به من ندهي جيغ مي‌زنم. کودکان با انبوهي از رفتارهايي روبه‌رو هستند که ناپسندبودن يا عادي‌نبودن برخي از آنها را مي‌توان با بازي به کنترل درآورد.
توصيه‌هايي براي کنترل رفتارهاي تهاجمي و خشم کودکان: 1- هر نوع فعاليتي که پاها در آن نقش بيشتري داشته باشد، اما اين فعاليت‌ها نبايد دستوري و کنترلي باشد؛ مانند پريدن روي تشک، پريدن از روي چند جعبه، تاب‌بازي، سرسره‌بازی يا بازي‌هاي تعادلي.
2- فعاليت‌هايي که به حرکت‌هاي شديد دست نياز دارند؛ مانند پرتاب‌کردن کيسه‌هاي شني يا حبوبات. گِل‌بازي و نقاشي با انگشتان. 3- بازي با آرد، خمير مجسمه‌سازي و سفال. 4- بازي با صدا مانند فريادکشيدن، آواز‌خواندن، کوبيدن روي سطل يا کاسه. کودکان از صداي توليد‌شده احساس لذت مي‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.